صفحه اصلی| پشتو | English |
معلومات عمومیExpand معلومات عمومی
اخبار و گزارشاتExpand اخبار و گزارشات
نشرات و لینکهای مفید Expand نشرات و لینکهای مفید
تشکیلات ولسی جرگهExpand تشکیلات ولسی جرگه
سوانحExpand سوانح
طرزالعمل های داخلی Expand طرزالعمل های داخلی
امروز پنج شنبه ۸ سرطان ۱۳۹۶

 

 

رهنمود طی مراحل قانون گزاری وبودجه ملی

درولسی جرگه شورای ملی افغانستان

 

فصل اول

عمومیات

 

1.      این رهنمود روش های تخنیکی طی مراحل قانونگزاری وبودجه ملی را در جلسات عمومی ، کمیسیون های پارلمانی ، وظایف وتکالیف اداری وحقوقی ادارات ذیربط ریاست عمومی دارالانشآ وتشریفات اداری بین قوه مقننه وقوه اجرائیه را تنظیم وپیشبینی مینماید.

 

2.      درنظام حقوقی وتقنینی افغانستان سه نوع سند تقنینی پیرامون طرح وتعدیل قانون درمطابقت با قانون اساسی وجود دارد:

 

                                                              i.            طرح قانون حکومت بروفق فقرات (1و2) ماده (97) قانون اساسی

                                                           ii.            طرح اعضا بروفق فقره اخیر ماده 97 قانون اساسی

                                                         iii.            فرمان تقنینی بروفق ماده 79 قانون اساسی

 

3.      سلسله مراتب قانونگراری ملی افغانستان قرار ذیل میباشد:

 

                                                              i.            قانون اساسی

                                                           ii.            قوانین ارگانیک

                                                         iii.            قوانین عادی

                                                         iv.            فرامین

                                                            v.            مقررات

 

4.      طرح قانون حکومت، طرح اعضا وفرمان تقنینی رئیس جمهور حاوی سه شکل ذیل میباشد:

 

                                                              i.            طرح جدید

                                                           ii.            تعدیل

                                                         iii.            ایزاد

                                                         iv.            حذف

 

5.      فرامین مندرج ماده 161 قانون اساسی پس ازتاسیس رسمی شورای ملی افغانستان درقوس 1385 صرف یک بار ماهیت تنفیذی دارد.

 

6.       منبعد درمندرجات رهنمود طی مراحل قانونگزاری وبودجه ملی درولسی جرگه شورای ملی افغانستان به منظور اختصار این رهنمود بنام (رهنمود) وطرح قانون حکومت، طرح قانون اعضا وفرمان تقنینی بنام (سند) یاد میگردد.

 

 

فصل دوم

طی مراحل اولیه سند

 

7.      سند ازجانب وزارت دولت درامور پارلمانی به دفتر اسناد وارتباط ریاست عمومی دارالانشا تسلیم میگردد. دفتر اسناد وارتباط پس قید وارده ومهرمخصوص که حاوی تاریخ و ساعت دقیق مواصلت سند میباشد درپای سند درج نموده وسند را به رئیس عمومی دارلانشا تقدیم مینماید.

رئیس عمومی دارالانشا سند را غرض طی مراحل تشریفات تقنینی به رئیس مجلس تقدیم نموده ، رئیس مجلس سند واصله را مطابق اصول وظایف داخلی به کمیسیون اصلی ارجاع مینماید.

کمیسیون اصلی عبارت از کمیسیونی است که سند ازنظر ماهیت به کمیسیون مذکور ارتباط دارد. کمیسیون بعد از تسلیمی سند ، آنرا به یکی ازاعضای آن بحیث گزارشگر احاله مینماید.

گزارشگر به امضای رئیس کمیسیون ازتمام کمیسیون های پارلمانی تقاضای معرفی گزارشگر را نموده وسند را غرض اندراج دراجندای جلسه عمومی به کمیته روسا ارجاع مینماید.

 

 

فصل سوم

قرائت  سند

                              

8.      طی مراحل سند سه قرائت پارلمانی راطی مینماید:

 

                                                              i.            قرائت اول: معرفی سند درجلسه عمومی مطابق مندرجات این رهنمود

                                                           ii.            قرائت دوم: طی مراحل سند درکمیسیون که شامل عملیه غورومداقه چون مطابقت با سیستم قانونگزاری ملی، احکام قانون اساسی ، منافع علیای کشور و ارزیابی بازدهی قانون میباشد

                                                         iii.            قرائت سوم: بحث درجلسه عمومی جهت تصویب نهائی سند. درقرائت سوم بالای متن کامل سند بحث صورت نه گرفته صرف دو نوع بحث صورت میگرد:

 

·        گزارشگران مربوط کمیسیون ها بالای نقاط اختلافی که درجریان مباحث درکمیسیون بروز نموده جهت رای گیری بحث مینمایند. 

·        نمایندگان احزاب سیاسی وگروپ های سیاسی مواقف شانرا جهت رای گیری ارایه مینمایند.

 

فصل چهارم

تشریفات معرفی سند

 

9.      مطابق اجندای مرتبه کمیته روسا ؛ ریاست امور پارلمانی وزرای مربوط ووزیر دولت درامور پارلمانی را غرض تشریفات معرفی سند دعوت مینماید.

 

10. معرفی سند درقسمت اول اجنداشامل ساخته شده بعدازقرائت رسمی اجندا وزرا توسط رئیس امور پارلمانی به جلسه عمومی دعوت ودرجایگاه مخصوص اخذ موقع مینمایند.

وزیر دولت درامور پارلمانی توسط یک بیانیه کتبی سند را ازجانب حکومت به جلسه عمومی معرفی نموده ووزرای مربوط ازنظر تخنیکی ضرورت سند را توضیح مینمایند.

درمعرفی فرمان تقنینی توجیه استعجالیت سند که ازجانب رئیس جمهور در ایام تعطیل ولسی جرگه توشیح ونافذ گردیده با ارایه دلایل مشخص بیان مینماید.

 

11. درجریان وختم معرفی سند بحث وگفتگو صورت نه گرفته ودرختم معرفی رئیس مجلس آنها را ازجلسه عمومی مرخص مینماید.

 

 

فصل پنجم

 

قرائت دوم وطی مراحل سند درکمیسیون ها ومکلفیت ریاست عمومی دارالانشا

 

12. گزارشگر کمیسیون بعداز معرفی سند برنامه کاری خودرا طوری ترتیب مینماید که معیاد مندرج ماده 97 قانون اساسی بایست تطبیق گردد.

 

13. گزارشگر به منظورطی مراحل مسلکی وتخنیکی سند تقیسم اوقات کاری راترتیب ومراجع ذیل را حسب احوال مطابق تقسیم اوقات دعوت مینماید:

 

 

                                                              i.            نمایندگان جامعه مدنی

                                                           ii.            احزاب سیاسی

                                                         iii.            نمایندگان ذیصلاح وزارت های مربوط

                                                         iv.            اهل خبره

                                                            v.            استادان پوهنتون ها وموسسات تحصیلات عالی

 

14. همزمان با صدور قرار رئیس مجلس مطابق فقره اول ماده چهارم این رهنمود رئیس عمومی دارالانشای ولسی جرگه یک – یک نسخه سند را ازطریق ا سناد وارتباط به ریاست های خدمات تحقیقات علمی ، ریاست امورپارلمانی ، ریاست دفتروعندالضرورت به ادارات مربوط دارالانشا ارسال میگردد.

 

15. ریاست خدمات تحقیقاتی پس ازحصول سند اجراات ذیل رابعمل میاورد:

 

                                                              i.            اندراج سند در سیستم دیتا بیس الکترونیکی

                                                           ii.            اندراج سند دردفتر مربوط وسیستم فایلنگ وکارتوتیک

                                                         iii.            توظیف کارشناس مربوط بحیث گزارشگرموازی

                                                         iv.            جمع آوری معلومات مسلکی پیرامون سند

                                                            v.            ایجاد هم آهنگی با ادارات ذیربط حکومت وسایر نهاد های مدنی ، اجتماعی وسیاسی

 

16. گزارشگر موازی خدمات ریاست تحقیقاتی با گزارشگر کمیسیون اصلی بصورت هماهنگ قرار ذیل ایفای وظیفه مینماید:

                                                              i.            تهیه معلومات مسلکی پیرامون سند

                                                           ii.            ارایه معلومات پیرامون مطابقت سند با احکام قانون اساسی وسایر قوانین نافذه

                                                         iii.            عندالضرورت تهیه معلومات پیرامون قوانین مشابه درسایر کشورها واستفاده ازتجارب کشورهای مذکور

                                                         iv.            اشتراک درتمام جلسا ت کمیسیون مربوط بصورت منظم ودوامدار

 

17. ریاست امور پارلمانی اجراات ذیل را بعمل میاورد:

 

                                                              i.            اندراج سند درسیستم دیتابیس مربوط مطابق خصلت کاری اداره مربوط

                                                           ii.            اندراج سند در دفتر مربوط سیستم فایلنگ وکارتوتیک مطابق خصلت کاری اداره

                                                         iii.            تنظیم تشریفات پارلمانی سند

                                                         iv.            پیشبرد مراسلات رسمی سند

                                                            v.            ثبت رویداد ومباحث مربوط به سند بصورت کتبی وصوتی درکمیسیون مربوط توسط دستیار

 

18. ریاست دفتر باتسلیمی سند سیستم فایلنگ وکارتوتیک را جهت استفاده هئیت اداری تنظیم مینماید.

19. دیتابیس ها وفایلگ اسناد درادارات ریاست عمومی دارالانشا به ترتیب زمانی (کرونولوژیک) وسلسله مراتب قانگزاری با تفگیگ قوانین ارگانیک، عادی وفرامین ترتیب میگردد.

این سیستم ها بصورت مستدام با سیستم های الکترونیک وزارت عدلیه ووزارت دولت درامور پارلمانی هماهنگ وتطبیق میگردد.

 

20. بعدازاینکه سند درکمیسیون اصلی نهائی گردید رئیس کمیسیون سند را غرض اندراج به کمیته روسا ارجاع مینماید. کمیته روسا بانظرداشت نوبت والویت ها دراندراج سند دراجندای جلسه عمومی مجلس اقدام مینماید. دراجندا کمیته روسا لست آنعده گزارشگران را که ازجانب کمیسیون مربوط نقاط نظر اختلافی دارند ونمایندگان احزاب سیاسی وگروپ های سیاسی که مواقف خاص دارند ؛ شامل مینماید.

 

21. طرح قوانین ارگانیگ توسط کمیته روسا درالویت کاری مجلس قرار داده میشود.

 

فصل ششم

قرائت سوم وطی مراحل درجلسه عمومی

 

22. مطابق اجندا درروزبحث سند درقرائت سوم بر حسب ضرورت نمایندگان حکومت ، گزارشگر کمیسیون، گزارشگرموازی ریاست خدمات تحقیقاتی، دستیار کمیسیون درجایگاه مخصوص قرارمیگرند.

 

23. سند بعدازتصویب درجلسه عمومی توسط ریاست خدمات تحقیقاتی درکلیشه مخصوص ترتیب ومطابق ماده (98) قانون اساسی ازطریق ریاست امور پارلمانی به مشرانو جرگه ارسال مینماید. ریاست امور پارلمانی مراتب تصویب مجلس را دردیتابیس وسیستم کارتوتیک خویش تنظیم مینماید.

 

 

24. ریاست خدمات تحقیقاتی مراتب تصویب مشرانو جرگه را درسیستم های الکترونیک ودفتری خویش معامله نموده ، ریاست امور پارلمانی مصوبه نهائی را به امضای رئیس مجلس ترتیب وغرض طی مراحل بعدی مندرج درقانون اساسی به وزارت دولت درامور پارلمانی ارسال مینماید.

 

25. هرگاه مطابق ماده (100) قانون اساسی سند به هئیت مختلط ارجاع میگردد بارعایت مندرجات این رهنمود درتمام مراحل کار هئیت مختلط گزارشگر کمیسیون، گزارشگر موازی ودستیار کمیسیون مربوط اشتراک نموده ، دستیار مذکور به ادامه ثبت کتبی وصوتی ، رویداد جلسات هئیت مختلط را ثبت مینماید.

 

فصل هفتم

ترتیب تخنیکی مصوبه

 

26. آخرین متن مصوب مجلس ولسی جرگه قبل ازاینکه به وزارت دولت درامور پارلمانی ارجاع گردد ازطرف کمیته تدقیق ازنظرانشائی تدقیق شده درمینوت آن ازجانب کمیته امضا شده ودرظهرآن ازجانب رئیس عمومی دارالانشا (مقابله شد) میگردد. ترکیب کمیته قرار ذیل است:

 

                                                              i.            رئیس امور پارلمانی

                                                           ii.            رئیس خدمات تحقیقاتی

                                                         iii.            گزارشگرموازی

                                                         iv.            دستیار کمیسیون

                                                            v.            مصحح پشتو

                                                         vi.            مصحح دری

 

کمیته صلاحیت تصرف در ماهیت عبارات متن را ندارد.

 

 

فصل هشتم

طی مراحل طرح اعضا

 

27. مطابق فقره اخیر نص حکم مدرج ماده (97) قانون اساسی ده نفر اعضای مجلس که متقاضی طی مراحل طرح قانون اعضا باشد ، درخواست کتبی شانرا به انضمام سند (متن طرح اعضا) که معنونی ریاست مجلس ترتیب گریده نخست به اعضای مجلس ارایه نموده پس از حصول تائید یک پنجم کل اعضای مجلس که حاوی شهرت مکمل وامضای آنها باشد به رئیس مجلس ارایه مینماید. (ضمیمه نمبریک)

رئیس مجلس بارعایت مندرجات این رهنمود سند را غرض معرفی به مجلس عمومی راجع ساخته وتوسط یکی ازاعضای ارشد ده نفر مذکور مانند تشریفات  طرح حکومت وفرمان تقنینی به جلسه عمومی معرفی میگردد.

پس ازمعرفی سند ؛ رئیس مجلس سند را به کمیسیون اصلی ارجاع مینماید.

 

28. طرح اعضا عین مراحل مندرج این رهنمود را که برای طی مراحل طرح حکومت وفرمان تقنینی وضع گردیده طی نموده ومتن نهائی غرض اندراج دراجندای جلسه عمومی ازجانب رئیس کمیسیون مربوط به کمیته روسا ارجاع میگردد.

 

29. طرح اعضا ازجانب مراجع ذیل تسوید شده میتواند:

 

                                                              i.            اعضای مجلس بصورت انفرادی یاجمعی

                                                           ii.            حزب سیاسی

                                                         iii.            گروپ سیاسی

                                                         iv.            نهادمدنی

                                                            v.            ریاست خدمات تحقیقاتی

 

هرگاه اعضا بخواهند طرح پیشنهادی تحت نظر ایشان ازجانب ریاست خدمات تحقیقاتی تسوید گردد درخواست شانرا غرض جلب همکاری ریاست خدمات تحقیقاتی به رئیس عمومی دارالانشا ارایه مینماید.

 

فصل نهم

کلیشه سند

 

30. اسناد مندرج شماره (2) این رهنمود عندالوصول به کمیسیون اصلی توسط ریاست خدمات تحقیقاتی درکلیشه های مخصوص به زبان های پشتو ودری مطابق ضمیمه نمبردوم-سوم-چهارم این رهنمود جابجا میگردد.

متن نهائی که مطابق مندرجات این رهنمود به حکومت ارجاع میگردد ازکلیشه های معیاری پارلمانی ماده فوق کشیده شده صرف  دردوستون مطابق معمول وزارت عدلیه ترتیب میگردد.

 

فصل دهم

ردسند ازجانب رئیس جمهور

 

31. هرگاه سند مصوب ولسی جرگه ازجانب رئیس جمهور بارعایت ماده (94) قانون اساسی رد میگردد، سند دوباره بارعایت مراتب مندرج این رهنمود به کمیسیون اصلی ارجاع شده وکمیسیون مذکور پس از انضمام سوابق ومعلومات مقتضی پیرامون دلایل رئیس جمهور بعدازاینکه توسط کمیته روسا شامل اجندای مجلس گردید به جلسه عمومی ارایه مینماید.

32. درجلسه عمومی پیرامون رد سند مباحثه بعمل نیامده صرف بارعایت مندرجات ماده 94 قانون اساسی دلایل رئیس جمهورتوسط گزارشگر کمیسیون اصلی به مجلس توضیح شده وبحیث یک کل درمعرض رای گیری قرار میگرد.

 

 

فصل یازدهم

تصویب بودجه

 

33. برمبنای اصول متعارف پارلمانی  مصوبه ولسی جرگه پیرامون تصویب بودجه ملی درحکم قانون میباشد.

بودجه دولت مطابق ماده (98) قانون اساسی توام بانظر مشورتی مشرانو جرگه به ریاست عمومی دارالانشای ولسی جرگه واصل ورئیس عمومی دارالانشای ولسی جرگه بارعایت مراتب مندرج این رهنمود پس ازاستحصال تحریری رئیس مجلس به کمیسیون مالی وبودجه ارسال مینماید.

قرائت اول، دوم وسوم بودجه بارعایت مراتب مندرج این رهنمود صورت میگرد.

معرفی بودجه درجلسه عمومی درمحضروزیر دولت درامور پارلمانی توسط وزیر مالیه صورت میگرد.

درقرائت سوم غرض تصویب نهائی بودجه وزیرمالیه وتیم تخنیکی آن درجلسه عمومی حاضر میباشند.

 

34. ریاست های خدمات تحقیقاتی وامورپارلمانی عین مکلفیت های راکه پیرامون طی مراحل طرح قانون حکومت، طرح اعضا وفرمان تقنینی دارند درموردطی مراحل بودجه دولت نیز دارند.

واحد بودجوی دردوران کلیه طی مراحل بودجه گزارشات ومعلومات تخنیکی خویش دراختیار کمیسیون مالی وبودجه وتمام کمیسیون ها قرارمیدهد.

 

35.  اسناد ومراسلات تصویب بودجه به حکومت دررعایت مراتب مندرج این رهنمود ترتیب میگردد.