سهار مو په خیر! ګرانو با عزتو وكيل صاحبانو! ساعت 9 صبح است مجلس امروزی را با حضور داشت 22 تن از وکلای محترم آغاز میکنیم، جناب منشی صاحب مجلس را آغاز کنید!

دغونډې منشي:

بسم الله الرحمن الرحیم

قدرمنو وكيل صاحبانو سهار مو نيكمرغه! اوس د محترم استاد حنيف څخه په ډېر درنښت هيله كوو چې د قران كريم څو مبارك آياتونه تلاوت كړي! استاد حنيف.

تلاوت آیاتی از کلام الله مجید توسط استاد حمید الله حنیف صورت گرفت .

نائب اول؛ رئیس مجلس:

جزاک الله الخیر. محترم قلاتوال صاحب!

عبدالقادر قلاتوال:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئيس او د ملت محترمو استازو السلام عليكم سهار مو په خير!

رئیس صاحب! تاسو به هم د ميډيا د لارې څخه اطلاعات ترلاسه كړي وي چې په دغه شپو ورځو كې د كابل هرات په لويه لاره باندې يو ډېره سخته عمده ستونزه د ټولو خلكو لپاره ايجاد شوې ده يو درد سر په عین وخت کې هغه په دې معنى باندې چې يوه شورا ده د ځمكني ټرانسپورټ د انسجام په نوم باندې دوى وايي چې موږ جواز لرو تر څو پورې چې په دې لارې بندې په داوطلبانه توګه باندې د ځينو موټرو څخه پيسې واخلو او په هغه باندې بيا ځينې ګويا سړكونه ور باندې جوړه وو يا د اړتيا په وخت كې نوره استفاده ور څخه كوو د كورنيو چارو وزارت وايي چې دغه اخازي او پيسې اخيستنه غير قانوني ده او ټولو امنيه قومندانانو ته مې هدايت وركړی دی چې چاته اجازه ور نه كړي په عين وخت كې د ټرانسپورټ وزارت هم عين خبرې كوي چې د پيسو اخيستل په دغه لارې باندې يوازې هغه ټكس د ټرانسپورټ دی چې د رسمي اداره ده متعلق په حكومت پورې دا بايد واخيستل شي، دلته يو اندازه كشمكش روان دی داسې محسوسیږي چې شايد دلته د ناوړې استفادې لپاره يوه ډېره ښه زمينه برابره شوې وي او يو تعداد خلك اوبه خړوي كبان نیسي خواهش مو دا دی چې تاسو هم په دغه ارتباط باندې په جمعبندۍ كې دغه ټكي ته اشاره وكړی د كورنيو چارو وزارت د ټرانسپورټ وزارت په عين وخت كې دغه شورا چې كومه ما یاده کړه دلته دوى دې حداقل يو وضاحت وړكړي يا دې یو موظف كمېسيون په دې ارتباط باندې د مخابراتو، مواصلاتو كمېسيون په دې ارتباط باندې پلټنه وكړي تر څو پورې ملت په يو رڼایي واقع شي چې اصل حقيقت څه شى دی كه قانوني جواز لري او دا ورته ويل شوي وي چې ته پيسې واخله، خو دلته بيا يو موازي اداره ده د ټرانسپورټ سره يو ځاى خواهش مو دادی چې تاسو په دې ارتباط باندې يادونه وكړی جناب رئيس صاحب ما دوه اونۍ وړاندې د ولسي جرګې د مالي او بودجې په كمېسيون كې د زابل د هوايي ډګر په ارتباط باندې چې هغه هلته تقريباَ يو شپیته ميليونون افغانۍ د ډيزاين او سروې لپاره وركړل شوې دي ګډون مې وكړ دواړه د ماليې محترم معين صاحبان حاضر وو او د مالي او بودجې كمېسيون څخه هم هغه د څارنوال صاحب حاضر دی انعامي صاحب تشريف لرلو زموږ سره وعده وكړله چې دغه پيسې چې تاسو دركړل شوې دي دا تر نيمايي د كال يا وسط د كال د بودجې پورې تاسو حد اقل مصرف كړی په سروې او ډيزاين پورې او له هغې نه وروسته موږ پيسې درته دركوو اما اوس یې رسماً چې كله تقاضا ور څخه شوې ده رد كړې ده دا متانقض اجراآت زموږ لپاره د پوښتنې ور دي چې ولې په خوله باندې زموږ سره يو څه كیږي يا زابل د افغانستان د يو ولايت څخه نه دی يا زابل يو سرحدي ولايت نه دی، په كوم څه افغانستان په كوم ولايت كې سرحدي ولايتونو كې ګمرك نشته مګر زابل ګمرك نه لري در حالې چې موږ درې اويا كيلومتره ګډه پوله د ډيورنډ د فرضي كرښې سره لرو او هغه هلته چې كوم مالونه له هغې خوا نه راځي.

منشی مجلس:

مننه محترمه شفیقه سخا یولچی.

شفیقه سخا یولچی:

به نام خداوند توانا و دادگر!

به اجازه جناب رئیس صاحب، هیئت اداری و همه وکلاء معزز خانه ملت السلام علیک و رحمة الله و بركاته!

صبح همه شما بخیر!

جناب رئیس صاحب! معارف رکن اساسی و تهداب مقام جوامع بشری را تشکیل میدهد، متأسفانه در رأس وزارت معارف شخصی است بی اعتنا، بی کفایت، بی درایت و بی ظرفیت که هیچ کاری نمیتواند که از توانایش بر بیاید و بالای سرنوشت ملت، افسوس که چنین اشخاص افراد حاکمیت دارند. مشکلاتی که در عرصه معارف وجود دارد، زمانیکه ما روز های یکشنبه روز ملاقات ما است، سر میزنیم در وزارت معارف، متأسفانه سرپرست وزیر معارف حضور ندارد و هیچ کاری خود را نمیتوانیم که در وزارت معارف حل بکنیم و به اتمام برسانیم و از یک طرف مشکلاتی که فرا راه ریاست های معارف ولایات است، این هم از عدم مدیریت سرپرست وزیر معارف است. مقرری های که صورت میگیرد در تناقض با ماده 8 قانون اساسی است که بر اساس سلیقه ها و ارتباطات صورت میگیرد. در ماده 80 قانون اساسی صراحت دارد که وزراء نمیتوانند در زمانی تصدی وظیفه، از مقام خود به ملحوظات سمتی، قومی، نژادی، مذهبی و حزبی استفاده بکند؛ اما متأسفانه کسانیکه از طریقه پروسه رقابت آزاد در بست های دو و سه در آنجا گماشته شده بودند، متأسفانه بدون کدام استدلال موجه آنها از وظیفه برکنار شدند و عوض آنها بر اساس سلیقه های شخصی، اشخاص، افراد غیر مسلکی گماشته شدند که در این راستاء باید توجه جدی صورت بگیرد و همچنان هزینه هنگفت بخاطر چاپ کتب در وزارت معارف داده شده بود، متأسفانه در ولایت فاریاب 30 در صد شاگردان مکاتب به کتب درسی دسترسی ندارند و 80 در صد مکاتب زیر خیمه است و مقرری ها بر اساس سلیقه های شخصی و ارتباطات صورت میگیرد و هیچ گاهی یعنی سرپرست وزیر معارف نتوانسته که برای ولسی جرگه جوابگو باشد. در ماده 77 قانون اساسی صراحت دارد که باید در ریاست جمهوری و همچنان در ولسی جرگه از کارها و مشخص از وزیر.... قطع مایک

منشی مجلس:

تشکر! محترمه سایمه خوگیانی!

سایمه خوگیاڼۍ:

بسم الله الرحمن الرحیم

د محترم رئيس صاحب معززو وكيل صاحبانو په اجازه السلام عليكم و رحمة الله و بركاته!

رئيس صاحب د كومې ورځ نه چې موږ په افغانستان كې چيغې وهو جمهوريت او ډموكراسي ده ولس واكي ده او دا هسې تش په خوله باندې خبرې دي هيڅ په اصل كې نه عملي كېږي او نه د دوى د دغه شيانو كوم اصل په د افغانستان د خلكو لپاره عملي شوی دی، تاسو ته معلومه ده چې په ننګرهار كې پنځه لس ولسوالانو په يوه ورځې دا چې په كوم ملحوظاته په كوم معيارونو د والي صاحب لخوا نه معرفي شول او مقرر شول مګر متأسفانه زه موږ په ننګرهار كې د كوټ د ولسوالۍ خلك هغه خلك دي چې دغه رژيم كې سختې قربانۍ وركړې داعشيانو حتى سياسرې بوتلې او اتيا نفره په يوه ورځ سرونه يې راته پرې کړل او قرباني ټول ولس وركړه او امتياز يو نفر اخلي هغه هم د سيدالرحمن په نوم كله پلار ولسوال وي كله زوى ولسوال وي او مطلب دا چې رئيس صاحب كه زه ما خبرو ته پام وكړی او اصلي خبره هم دا وه چې دوى د اخپله داعشيانو مقابل كې دې فاميل هېڅ قرباني نه ده وركړې كومه قرباني چې هغه هم استخباراتي د امريكايانو قرباني وه چې ترې واخیستله ځكه دوی غوښتل چې هلته د داعيشيانو پروژه پلې کړي او كومې بې عدالتۍ او ستونزې دوى په كور کې ايجاد كړې دي رئيس صاحب دا خلك لاړل ددې ولسوالۍ خلك په سلګونه خلك لاړل والي ته والي هم سره وعده وكړه چې ستاسو ستونزه حل کوم حتی دا مشكل حیات الله حیات په وخت کې هم وو د ګلاب منګل وخت کې هم وو مګر اوس بیخي ډیر شوی دی مګر كله چې والي په ډبلمارۍ شروع وكړه دروغ ورته وويل دا خلك مجبوره شول راشي كابل ته نن پنځه ورځې شپږ ورځې كېږي چې د دې ولسوالۍ خلك راغلي زه ما په حجره كې پراته دي ما دومره وكولای شول منحيث د وكيلې چې په پنځه ورځو كې زه د ارګان هاى محل د رئيس نه وخت ورته واخلم نو ته فكر وكړه چې رئيس بيا وكيلې چې نشي كولى د ارګان هاي د محل د رئيس نه وخت ورته واخلي يا د نورو چارواكو نه چې د هغه فرمايش هم دا وو چې تاسې يو ځل بيا شورای امنيت هم ولاړ شی موږ هم دې حالت ته مجبور شوي چې كله موږ د ولس ستونزې نشو حل کولای د هغوی غږ يو ځای ته نشو رسولی زموږ د وظايفه نو وظيفه هم دا ده په همدې حكومت كې هم دغه ډلې ته مو كمپاين هم كړی دی نو د نورو خلكو به څه حال وي حتى موږ استعفا ته مجبور شوي یوو نو زما هيله دا ده چې تاسو جدي غوښتنه وكړی زموږ د والي نه د شوراى امنيت نه د ارګان هاي محل د رئيس نه چې دغه خلكو ستونزې حل كړي لاړ شي يو هيئت ورته وټاكي او عدالت دې هلته تأمین کړي حق دې حقدار ته وسپاري موږ كوم فرمايش نه لرو چې د كور څوك ولسوال معرفي كوو يا د خپلې ډلې يا كومه ټولنه اویا کوم حزب ولرو دوى چې هر څوك معرفي كوي د هرې ولسوالۍ معرفي كوي د هر ولايت معرفي كوي د دې خلكو مشكل دې حل كړي دا په دې خاطر چې رئيس صاحب د كوټ ولسوالۍ شاوخوا اوس په مهمند او په نازيان كې جنګ روان دی خداى نا خواسته که دا خلك تنګ شي سبا بلې خواته موخه وكړي او بيا بل كوم اقدام كړی وي زما مسئوليت تر دغه ځای وو چې را یې ووالم مركزي چارواكو ته او تالار كې غږ جګ کړم نور پس ددې نه زما مسئوليت ختمېږي نور مو په خداى سپارم.

منشی مجلس:

تشکر! محترم انجنیر صاحب بهادری!

منور شاه بهادری:

بسم الله الرحمن الرحیم

رئیس صاحب، هیئت اداری، وکلای محترم روز همه بخیر!

هرات را دریابید! هرات نا امن است. هرات یعنی شاهرگ حیاتی اقتصاد افغانستان، هرات یعنی حوزه غرب اگر امنیت به شکل درست آنجا تأمین نشود، وضعیت به شکلی خواهد بود که روی افغانستان و روی حوزه غرب در قدم اول تأثیر خواهد کرد. اختطاف، در یک روز 5 نفر ترور، حداقل در شهر 5 الی 6 نفر اختطاف است، ولسوالی ها هر روز جنگ در حال سقوط، قومندان امنیه و رئیس امنیت و والی صاحب هر کدام درگیر مسایل خود و گزارش برای مرکز میدهد که خیرو خیرت است، هیچ مشکلی در هرات وجود ندارد. هر اتفاقی که میافتد آنرا ربط میدهند به مسایلی که اینها دشمنی دارند، خصومت دارند، یعنی همیشه کاری میکنند که خود آنها را یعنی همان نقطه ای که به اینها توجه میشود را از خود دور بکنند. تا کی در این خواب غفلت! رئیس جمهور، معاونین محترم، وزیر صاحب دفاع، وزیر صاحب داخله، رئیس صاحب امنیت ملی نشسته هستند، به یاد داشته باشید که همین مردم است که حکومت ها را به وجود میاورد و همین مردم است که حکومت ها را سرنگون خواهد کرد. مردم به ستوه رسیده، تشریک مساعی وجود ندارد، هر ارگان هر رقم کار کرد، هیچ به هیچ، هیچکدام به از یک دیگر نیست. هر روز در ولسوالی های ما آدم کشته میشود، ساحه حاکمیت حکومت در ولسوالی های هرات فقط تعمیر قومندانی امنیه و تعمیر ولسوال است و تمام، میگوید این ولسوالی سقوط نکرده ،ما ولسوالی را داریم ، این دو تا، یک ولسوالی 22 هزار کیلومتر مربع مساحت دارد، فقط یک تعمیر 1000 متر مربع آن است، 1000 متر هم قومندانی امنیه اش، همین دو جا سقوط نکرده دیگر، تمام است همه جا گل و گلزار شد. سرمایه های هرات در کل، افغانستان در حال فرار است، نا امنی به اوج خود رسیده، تاجر کار کرده نمیتواند و فساد در گمرکات به اوج خود رسیده، چور است و حتی مردم امروز از حکومت فاصله گرفته که این فاصله ها بسیار عمیق هم شده. هیئت های هم هر روز از مرکز میروند بخاطر پر کردن جیب خود که از آنجا پول به دست بیاورند، پس کی به فکر این ملت است؟ ما اخطار میدهیم به حکومت که اگر به فکر هرات و هراتی ها و حوزه غرب نشوید، هر اتفاقی که افتاد مسئولیت این اتفاقات همه به دوش شما بزرگوارانی که در ارگ نشسته هستید، در غیر صورت ما مردم دیگر از این لحظه ساکت نخواهیم نشست و صدای خود را در تمام مجالس بلند خواهیم کرد .

منشی مجلس:

تشکر بهادری صاحب! محترمه شاه گل رضایی. سیلاب صاحب وخت کموم بل وخت بیا ستا وخت کموم.

شاه گل رضایی:

بسم الله الرحمن الرحیم

با سلام خدمت هیئت محترم اداری و همکاران محترم! به روح همه شهداء بخصوص شهدای حوادث اخیر درود میفرستم!

جناب رئیس صاحب! من روی مشکلات ولایت غزنی در دو مورد صحبت داشته دارم. بحث اول مشکلات نا امنی در سطح ولایت غزنی که شما شاهد هستید که همه روزه در مرکز شهر غزنی شاهد ترور ها و قتل های هدفمند از طرف دیگر ولسوالی ها، یک تعداد زیادی ولسوالی ها دچار مشکل هستند.چند وقت پیش از چند وقت به این طرف ولسوالی قره باغ به شدت از مشکلات نا امنی رنج میبرد، حد اقل 270 دوکانی که در بازار ولسوالی قرار دارد متأسفانه از چند وقت به این طرف بسته است و عملاٌ شاهرگ اقتصادی مردم، همان اندک ترین امکاناتی که در اختیار مردم قرار میگرفت هم از بین رفته. مشکلاتی که در ولسوالی اندر، در خواجه عمری، در جغتو وجود دارد خیلی از ولسوالی های ولایت غزنی همه روزه دچار مشکل هستند؛ ولی در کنار همه اگر ما طرف را طالب قرار بدهیم یا مخالفین مسلح دولت افغانستان، مشکل دیگری که در ولسوالی ناهور ولایت غزنی وجود دارد و متأسفانه بر میگردد بر نظام و دولت افغانستان بحث گرسنگی افسران و سربازان ولسوالی ناهور، شکایت های متعدد از جریان یکی دو هفته به این طرف میرسد که متأسفانه قومندان ولسوالی ناهور اعاشه و امکاناتی را که باید در اختیار سربازان و افسران قرار بگیرد در اختیار سربازان قرار نمیگیرد. من فکر میکنم که این یک بخش از مشکل کلان به این دلیل است که آیا سربازانی که در خط مقدم نبرد با مخالفین قرار دارند، یک جنگ داخلی دیگر را با قومندان امنیه ولسوالی هم داشته باشند، بصورت دسته جمعی چیزی را که تماس گرفتند دوستان، قرار است بصورت دسته جمعی یک مجموعه ای از سربازان و افسران در ولسوالی ناهور استعفا دسته جمعی کنند، زمانیکه هیئت تعیین شده، چهار نفر که بررسی کنند که آیا واقعاً قومندان امنیه دستبرد بر اعاشه و امکانات سربازان داشته بوده یا نداشته، وقتیکه گزارش هیئت میخواهد به نشر برسد یا به مقامات مسئول بالاتر رسانده شود، توسط قومندان امنیه ولسوالی ناهور منفک میشود . هر کسی که اعتراض کند بر وضعیت موجود، بر این که برای افسران و سربازان نان نمیرسد به منفکی برابر میشود. من فکر میکنم که این یک موضوع بسیار کلان و جدی است. ما از یک طرف با مخالفین مسلح نظام افغانستان درگیر هستیم و از طرفی قومندان های ولسوالی ها باید از نان سرباز هم بزنند، من فکر میکنم که این قضیه ضرورت به رسیدگی جدی دارد. من پیشنهاد دارم جناب رئیس صاحب! به کمیسیون امنیت داخلی وظیفه بسپارید یا هیئت بفرستد به ولسوالی ناهور، بررسی کند، ادعا سربازان و افسران درست بوده یا اینکه قومندان امنیه ولسوالی ناهور موضع بر حق دارد. اگر این قضایا رسیدگی نشود استعفا های دسته جمعی من فکر میکنم که در آینده ولسوالی ها و قریه جات را دچار مشکل خواهد ساخت.

بحث دوم بحث گروگان گیری در ولایت غزنی است که متأسفانه به یک رویه تبدیل شده.... قطع مایک

منشی مجلس:

تشکر! محترم محمد عارف رحمانی!

محمد عارف رحمانی:

بسم الله الرحمن الرحیم.

با سلام و صبح بخیر!

جناب رئیس صاحب! شب گذشته در فاصله یک ساعت در غرب کابل در منطقه دهبوری و مسجد اهل البیت در فاصله یک ساعت دو موتر کاستر مملو از انسان های خسته که از کار و زحمت روزانه بر می گشتند به خانه های خود، مورد حمله قرار گرفتند. این که چه بر سر این افراد آمد، خود شما میدانید متأسفانه بخاطر سانسوری که اعمال میشود، همه اخبار را نمی آورند، یک فاجعه دیگر اتفاق افتاد، خانواده های زیادی داغدار شدند، عده زیادی مجروح شدند، شهید شدند، اما چیزی که است در این میان این که مجلس افغانستان انتظار میرود که دیگر سکوت خود را بشکند ، مجلس افغانستان شاهد این نسل کشی و قتل عام ها نباشد، اخلاقاً بد است ، ما و شما هر کسی که هستیم، هزاره هستیم، تاجک هستیم، ترک هستیم، پشتون هستیم ، ما از این کشور هستیم، از افغانستان هستیم. امروز اگر نمایندگان محترم در قبال سریال از نسل کشی و قتل عام مردم هزاره سکوت کنند، من فکر می کنم حق وطنداری را اداء نکردند ،جفاء کردند در حق این وطن. مجلس حتی بعد از حدود چهل ، چهل و یک حمله حتی یک اعلامیه صادر نمی کند. متأسفانه با مسئولان نیرو های امنیتی وقتی می نشینیم، آدرس های مشخص را اعلان می کنند بله داعش است، طالب است ، شبکه حقانی است؛ اما چیزی که عملاً خروجی این ملاقات ها است این است که همین کشتار و سریال نسل کشی نه پایان پیدا می کند نه کاهش. مردم شما امروز در صالون عروسی، در ورزشگاه، در زایشگاه، در آموزشگاه، در دانشگاه، در مسجد، در حسینیه و حالا هم در کاستر وسایل عمل و نقل عمومی در هیچ جای امنیت ندارند، چه باید کنیم ؟ چه کار باید کنیم ؟ آیا این مردم را بگذاریم که همچنان قتل عام شوند؟ مردمی که همیشه در انتخابات ها شرکت کردند، مالیه دادند. روز اول که آمریکایی ها آمدند و همین نظام تشکیل شد اینها اسلحه خود را دادند و آمدند تسلیم همین نظام شدند و از حکومت داری و جمهوریت واقعی حمایت کردند، آیا مستحق این سلاخی هستند؟! من خواهش می کنم که مجلس محترم در این خصوص ورود کند، من میترسم از این که همین سریال از نسل کشی روزی به یک فاجعه ، من میترسم دقیقاً داستانی که در عراق تکرار شد ، در افغانستان هم اتفاق بی افتد. خود را فریب ندهید! ما وحدت ملی داریم ، مشکل نداریم، این ها فریب است، مردم شما امروز در یک انباری از باروت عقده و عصبانیت به سر میبرند ، اگر این انفجار شود، همان قصه ای در عراق به وجود آمد، در سوریه به وجود آمد، اینجا در واقع در افغانستان به وجود میاید، من واقعاً از این میترسم. من هشدار میدهم به دستگاه های امنیتی، به ارگ ریاست جمهوری ، به مجلس افغانستان، نگذارید شاهد شعله ور شدن آتش در این سرزمین نباشید! تا آن زمان ما و شما دست روی دست بزنیم، با آه و افسوس ناله بیاییم، در واقع به همدیگر تسلیت بگوییم. من خواهش می کنم مجلس محترم در این زمینه ورود کند و جلو این قتل عام ها و کشتار ها را بگیرد. با مجموعه فرمایشاتی که خواهر ما در خصوص ولایت غزنی انجام دادند، موافق هستم و امیدوار هستم که در آن زمینه هم مجلس توجه کند. تشکر میکنم از این که وقت دادید!

منشی مجلس:

تشکر، محترم شهیدزاده صاحب غیر حاضر است، محترمه رقیه نایل!

رقیه نایل:

تشکر منشی صاحب! سلام، صبح همکاران گرامی بخیر!

جناب رئیس ! همان طوی که رحمانی صاحب گفت: تروریستان وحشی شام روز گذشته تعدادی از افراد ملکی، بی گناه و اعم از خواهران و برادران، اطفال را با ماین گذاشتن دو کاستر، اینها در حقیقت قتل عام کردند. این همان ادامه توحش و ببریت است که هر روز این وحشی ها به نمایش می گذارند و از دید اخلاقی و انسانی تنها وظیفه یا مسئولیت ما در حقیقت این است که ما ابراز همدردی و غم شریکی کنیم. بر مبنای ماده مشخص قانون اساسی اول حکومت مکلف است برای تأمین امنیت جان و مال کارمندان، متأسفانه حکومت همواره در این راستاء کوتاهی نموده و نکته دوم مسئولیتی که ما وکلاء داریم، در قانون اساسی حاکمیت به ملت تعلق دارد ، شورای ملی مظهر اراده مردم است، ما از قاطبه ملت نمایندگی می کنیم ، نظارت از اعمال حکومت مسئولیت های اساسی ما است. من در این راستا جناب رئیس! پیشنهاد مشخص دارم. با توجه به شرایط کنونی ، با توجه به اوضاع جاری هر روز ما شدت جنگ را داریم، در ولایات به انواع مختلف یا به روش های مختلف تروریستی ، تروریستان مردم افغانستان را تحت عناوین مختلف مورد حمله قرار میدهند، مذهب، دین ، قوم ، اطفال ، زنان ، نظامی ، ملکی؛ ولی پیشنهاد من این است همان طوری که همکاران مان از کمیسیون های ذیربط زحمت کشیدند اعلامیه های را صادر ساختند در رابطه با خروج نیرو های امریکایی از افغانستان، در رابطه با صلح؛ ولی ما بیاییم روی یک طرح اعضاء کار کنیم، چرا طرح اعضاء ؟ بخاطر این که ما ضمانت اجرایی کار ما پیدا کند، حکومت را ملزم بسازیم، باید حکومت این طرح را اجراء کند. من پیشنهاد می کنم که منبع وجود دارد، منبع اول همین اعلامیه های است که ما هر روز صادر می کنیم، همکاران ما زحمت می کشند، منبع گفته ها و فشرده های هر یکی از وکلاء است که کدام ما از ولایات خود، از نا امنی صحبت می کنیم ، از صلح صحبت می کنیم همه اینها منبع است. منبع کارشناسان نظامی است که هر روز با اوضاع وطن آشنا هستند، کسانی هستند که تقاعد کردند، ما باید روی یک طرح امنیتی ، یک طرح صلح ، کار کنیم. پیشنهاد می کنم همان طور که روز گذشته دو ، سه تا از طرح اعضاء رأی گرفت، ما باید در برابر مردم مکلفیت های خود را ادا کنیم، موقف پارلمان افغانستان را در شرایط کنونی واضح بسازیم، هر جایی که ما موضع گیری داریم، ما موقف می گیریم در مجالس ملی و بین المللی باید ما بر مبنای همان طرح های را که حکومت را ملزم ساختیم و طرح اعضاء به تصویب رسانیدیم، بر مبنای آن باید ما موقف خود را واضح بسازیم.

داکتر رمضان بشر دوست:

بنام حق و به یاد شهداء

من در ادامه مشکلاتی که مطرح کردم دو، سه نقطه مانده بود که مطرح میکنم، قبل از آن دو مقدمه میخواهم عرض کنم، امیدوار هستم که در باره اش فکر کردم. سوالی که خلق میشود این است که چرا مقاماتی که در حکومت هستند اینها تکان نمی خورند، اینها یک سر سوزن به مشکلاتی که مطرح میشود چه در پارلمان، چه در رسانه ها، اینها کم ترین توجه و اهمیت نمیدهند، چرا؟ چرا که نمیرستند که چوکی شان ممکن است که سقوط کند، از دست شان برود، بخاطر که متأشقانه مطمئن هستند که مردم افغانستان نه چوکی برای آنها داده و نه چوکی را از آنها گرفته میتواند. تمام مردم افغانستان هر چه چیغ و داد میزنند، آنها میدانند تا زمانی که B52 از آنها حمایت می کند، درچوکی ارگ پدر کسی جرأت ندارد که این چوکی را بگیرد و کسانی که علیه حکومت می جنگند هم میدانند تا زمانی که اجازه B52 را نگیرند داخل ارگ را بگذار که در دروازه ارگ هم رسیده نمیتواند. ما شاهد این کار از زمان استقلال افغانستان هستیم. یک زمان B52 انگلیسی بود بعد B52 روسی آمد، امروز B52 امریکایی. نقطه دوم که بیشتر من روی این فکر می کنم که چرا ما همیشه شریک جریم هستیم ، چرا که ما گناهکار میشویم، ما چرا در خون مردم خود شریک هستیم، در قتل شان، متأسفانه ما هستیم که سنگ دفاع از قوم و دین و مذهب و مردم میزنیم؛ اما ما هستیم که همین مردم را دست بسته به دهن گرگان انداختیم ، ما چرا فکر نمی کنیم ؟ ما که نماینده مردم هستیم به کسانی رأی دادیم یا به کسانی رأی اعتماد دادیم که از دست شان خون مردم می چکد ، فساد بیداد می کند و همه ما و شما می شناشیم و همه ما دیدیم وقتی اینها در چوکی بودند کمترین خدمت را به قوم خود نکردند چه رسد به دیگران؛ اما ما باز هم رفتیم به آنها رأی دادیم، از سر بغل کشی کردیم ، چک، چک کردیم، ما اینجا شاهد رو بوسی بودیم، همان کسانی که ما می گوییم جلوگیری از این و آن نمی کنند، ما برای شان کف میزدیم، ما رو بوسی می کردیم، ما حمایت می کردیم. به هزاران ، هزار نفری که شهید شدند، از هر قوم، تعداد شان از این عین و غین حمایت کردند، پس این افراد قربانی نیستند این افراد شریک جرم هستند ، مشکلی که من مطرح می کنم .... قطع مایک

منشی مجلس:

تشکر، محترم نورزاد صاحب!

گل احمد نورزاد:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب، هیئت اداری ، وکلای معزز ، حاضرین محترم در تالار، سلام صبح همه بخیر! جناب رئیس صاحب! من در چند مورد اشاره دارم؛ یک موردی که تازه مردم ما به آن مشکل مواجه شدند خصوصاً صنف معارف افغانستان، دیروز باور کنید که یک خانم مدیر مکتب برای من زنگ از ولایت نیمروز آنها اشک در چشمان شان جاری و گلوی شان را بغض گرفته بود که ما یک سال زحمت کشیدیم اولاد وطن را با مشکلات و با نبود کتاب و کمبود معلم اولاد وطن را تربیه کردیم و حالا وقتی این است که ما امتحان برگزار کنیم و ثمره زحمت کشی یک سال خود را بررسی کنیم. متأسفانه نمیدانم که وزارت معارف با همکاهنگی وزارت صحت عامه در یک تعداد ولایات اینها قرنطین اعلان کردند. سوال من اینجا است از وزارت صحت عامه و وزارت محترم معارف که قرنطین تنها برای معارف افغانستان است؟ برای پوهنتون های افغانستان است ؟ اگر کرونا تنها برای همین دو صنف صدمه میزند، تالار ها باز، هوتل ها باز است ، محافل و اجتماعات باز است ، تمام گرد همایی ها صورت می گیرد؛ ولی برای آنها هیچ نوع قرنطین وجود ندارد، تنها برای معارف و مکاتب قرنطین وجود دارد که این جفاء به معارف است. من امیدوار هستم که وزارت صحت عامه و همچنان وزارت معارف در این راستاء توجه کند یک تجدید نظر کند. موضوع دوم جناب رئیس صاحب! موضوع رهایی زندانیان است که جرم های آنها خفیف هستند و در محابس در پشت میله های زندان آنها انتظار به سر میبرند. در این وطن مجرمین خطرناک ، قاتلین، سارقین ، قطاع الطریقان ، قاچاقبران مواد مخدر از قید زندان رها شدند؛ ولی نظامی های هستند که بسیار به یک جرم خورد در پشت میله های زندان هستند و در لویه جرگه مشورتی هم قرار به این شد، رئیس جمهور فیصله کرد، حکم داد که آنها باید رها شوند؛ ولی متأسفانه که در مورد سرنوشت اینها از طرف نهاد های مربوطه هیچ نوع تصمیمی تا حالا صورت نگرفته.

بحث دیگری که من میخواستم در آن مورد صحبت کنم بحث و موضوع امنیتی است. متأسفانه که امروز امنیت در مرکز و اکثر ولایات افغانستان خراب است. تا زمانی که رئیس جمهور که مسئولیت سر قومندانی اعلی قوای مسلح کشور را دارد، تا زمانی که اصلاحات را در سکتور امنیتی کشور، در سطح رهبری و در سطح رهبری قطعات و جز و تام های کشور نیاورد، من هیچ فکر نمی کنم امنیت در افغانستان تأمین شود. متأسفانه که امروز سکتور امنیتی کشور از حالت ملی بر آمده، به قومی و به سمتی تعلق گرفته ، این جفاء است به حق نظامیان کشور ، جفاء است به حق مردم افغانستان، جفاء است به حق جغرافیای افغانستان، تشکر از توجه شما!

عزیزه جلیس:

بسم الله الرحمن الرحیم.

جناب رئیس صاحب، بعضی از وکیل صاحبان شکایت می کنند که گویا وکیل صاحبان غیر حاضری بیشتر دارند، آقای اجمل نمی آید، جلیس نمی آید، فلانه نمی آید ، فلانه نمی آید؛ ولی معاون صاحب! من خودم وکیل دو دوره، بار ها در همین تالار صدا کشیدم، ببینید! وکیل های پارلمان زحمت می کشند در کمیسیون ها قانون تصویب میشود، ولی توسط حکومت تطبیق نمیشود، فیصله های که در این تالار گرفته میشود متأسفانه هیچ ارزش داده نمیشود . بحثی که در تالار صورت می گیرد متأسفانه به وسیله حکومت شنیده نمیشود، صدای مردم شنیده نمیشود، مردم از حکومت بسیار فاصله گرفتند، ما بسیار ناراض هستیم، بسیار دلسرد هستیم جناب رئیس صاحب! نباید حق مردم به گروگان گرفته شود، نباید حق وکلاء به گروگان گرفته شود. من بار ها از این تالار صدا کشیدم، فساد در ولایت سرپل به اوج اش رسیده ، من از هر اداره که فساد کرده مثل ریاست معارف، من ثبت صدای شان را دارم، اینها را که می بینید جناب رئیس صاحب! من اسناد رسمی از این ادارات دارم، بار ها در این تالار صدا کشیدم که معاون والی سرپل که همین حالا به حیث سرپرست در ولایت سرپل کار می کند آغشته به فساد است،به وسیله جرایم سنگین در رابطه به آن مکتوب وجود دارد، این گزارش وزارت امور زنان است جناب رئیس صاحب! شیشه های ریاست امور زنان را شکستانده ، کارمندان را لت و کوب کرده، او در اصلاحات اداری در پستی که شش سال کار کرده، سه و نیم نمره گرفته، کسی که سه و نیم نمره گرفته ، کسی که در ولایات کاندید بوده، در ولایت لوگر سی و نه رأی گرفته ، این طور یک آدم میتواند که مدیریت و رهبریت یک ولایت را کند؟ من جناب رئیس صاحب! صدای خانمی را برای شما می گذارم، شما بشنوید من بسیار کوتاه گرفتم یعنی ساعت ها ثبت صدای این خانم وجود دارد ، افسوس می کنم جناب رئیس صاحب!(صدای ثبت شده ...) جناب رئیس صاحب! من گپ آن را می گویم، آنقدر فحش می گویند، نا سزاء می گوید ، رئیس جمهور را می گوید، وکیل را می گوید، والی ولایت را می گوید، به اندازه گپ های غیر اخلاقی را می زند که هیچ قابل شنیدن نیست.

منشی مجلس:

تشکر، خواهر! یک کار کنید همین ویدیو را ، خوب پیش بروید.

عزیزه جلیس:

جناب رئیس صاحب! من میخواهم آن کسانی که این خانم را حمایت کردند، لطفاً تجدبد نظر کنند. خانمی که یک و نیم سال بخاطر پالیدن وظیفه در اتاق هوتل های کابل خواب بود، این چطور فوق العاده یک مکتوب را می گیرد، بدون این که سه نفر پیشنهاد شود، تعیین معاون ولایات از طرف کمیسیون ما با هماهنگی وزارت امور زنان، با هماهنگی خود ارگ معیارات تعیین شده به هیچ یک معیار برابر نبوده چطور این خانم میتواند فوق العاده یک مکتوب را بگیرد و برود به ولایت به حیث معاون والی معرفی شود. جناب رئیس صاحب! آرزو دارم، امید مردم ما از شما است، متفاوت از هیئت رهبری دیگر در گذشته و فعلی، شما را من پیدا کردم جناب معاون صاحب! من میخواهم که در قسمت بر کناری این خانم جدی کار کنید .همین اسناد هستند که به رسمی و غیر رسمی از این خانم دارم، شوهر اش همین حالا متهم به قتل معاون شاروال سرپل است،به وسیله امنیت ملی سرپل دستگیر شده، ثبت صدایش از تلیفون .... قطع مایک

منشی مجلس:

بس نیست خواهر؟ محترم مامور احمدزی!

مامور احمدزی:

بسم الله الرحمن الرحیم.

د رئیس صاحب او هیئت اداري او د مجلس ولس درنو استازو په اجازه! جناب رئیس صاحب او د ملت درنو استازو لکه څه رقم چې ټولو ته بهتر معلوم ده په هیواد کې امنیتي وضعیت ورځ تر بلې د خرابیدو لور ته روان دی چې له هغې جملې نه بغلان ولایت موږ او تاسو شاهد یو چې په بغلان ولایت کې نا امنۍ بلکل اوج ته رسیدلې دي چې د تېرې دو شنبه په ورځ د مرکزي بغلان ولسواس په امنیې قوماندانی باندې موټر بمب چاوندنه تر سره کیږي او په پایله کې یو تعداد امنیتي ځواکونه او جمع په زیات پیمانه ملکي تلفات دي هم مالي او هم ځاني تلفات ورته اوښتي دي ، په بغلان ولایت کې د نا امنیو عمده عامل څه دی هغه بې کفایت امنیتي مسئولین یې چې په بغلان ولایت ګمارلي دي هغه د بغلان د امنیت لپاره نه دي ګمارل شوي بلکه هغه له مرکز نه د شخصي ډلو ټپلو په اساس باندې ګمارل شوي دي او د هغوی هغه موخې اهداف هم چې هلته تعقیب وي د هم هغه آدرسونو نو چې دوی معرفي شوي دي د هغه آدرسونو موخو او د هم هغه اهداف تعقیب وي د هم هغه لپاره کار کوي. د بلې خوا نه جناب رئیس صاحب! توجه مو غواړم د بلې خوا نا ولسوالی های سه ګانه خوست ولایت بغلان از دست افراد مسلح غیر مسئول به سطوح رسیده و مردم منطقه روزانه شکایت دارد که از دست همین افراد مسلح غیر مسئول نه مال اینها در امن است ، نه ناموس اینها در امن است و نه سر اینها در امن است که حتی این افراد مسلح غیر مسئول از مرکز پشتوانه یا حمایت قوی میشوند البته از رأس حکومت. و در ضمن رئیس! این را باید امروز بگویم که تالار را رئیس مجلس، هیئت اداری در گروگان گرفته بخاطر که اگر در بغلان و سایر ولایات افغانستان یک حمله میشود ، چهار روز باید ما منتظر بنشنیم که روز دوشنبه شود و ما صدای ملت خود را بالا کنیم، که این فیصله ها رئیس صاحب دیگر برای ما قابل تحمل نیست و باید روز شنبه تالار باز باشد که تا مسئله ملت خود را بالا کنیم و ضمن دیگر رئیس صاحب! حاضری ها باید گرفته شود ما و شما شاهد این هستیم که روزانه قوانین میاید بخاطر اینکه نصاب ما و شما پوره نیست قوانین میماند تصویب نمیشود حاضری باید گرفته شود رئیس صاحب ....

بلقیس روشن :

سلام عرض میکنم.

میگویند واقعاً در کشوریکه سرنوشت اش را در کاخ سفید تعیین کنند، سرنوشت اش را آی اس آی پاکستان تعیین کند، کشور اشغال شده یی که خود خارجی ها بگویند ما آمدیم، ما میرویم و دامنش را حاکمان کشور بگیرد، نباید انتظاری از آن داشت؛ اما بعنوان اینکه ما برای مردم خود وعده دادیم که یک صدا میباشیم و هیچگاهی سازش نمیکنیم، میخواهیم که سر مسئله امنیت که 34 ولایت سرای ماست، خانه ماست، هیچ فرقی نمیکند که در کدام نقطه خون میریزد؛ اما خون یک انسان و خون یک افغان میریزد. پدیده ایکه به نام امنیت هرگز مردم افغانستان به آن دست نیافتند بخاطریکه منافع خارجی ها و نوکران داخلی شان در بودن امنیت نیست. فراه یکی از آن ولایاتی است رئیس صاحب! که دور افتاده است ظاهراً غریب چیزی ندارد اما اگر شما ببینید اول نصف وکلای پارلمان، گمرک فراه را میفهمد که چه گپ است چطور بیاید، از کدام راه چطور پول و درآمد پیدا کنند . هیئت های که هر روز از مشرانو جرگه و از ارگ ریاست جمهوری و دیگر جاها میروند میفهمند که چطور جیب های خود را پر کنند. فراه لابراتوری برای بی کفایت ترین والی ها، قومندانان، رئیس های امنیت و مخصوصاً حالا رؤسای ادارات شده است، مرکزی شده برای چور و چپاول ، هر روز قتل است، هر روز مردم ترور میشود در داخل شهر، دوسیه هایشان میماند. شما شنیدید که هفته قبل یک خانم بنام خاطره را ترور کردند، جسدش را از قریه دیگر پیدا کردند، شما دیدید که در خانه ، در داخل شهر، در مربوطات حوزه استاد پوهنتون را رفتند کشتند؛ اما مسئولین رهبری فراه به جز قومندانی لواء را نمیگویم چون زیاد دخیل نیست؛ اما در امنیت فراه مستقیماً دخیل است هر چهارتایشان. اول از فراه نیست، گپی نیست هموطن ما نیست، اما اینها آن قدر مصروف دزدی، چور و چپاول هستند که مردم فراه پیش اینها پشیزی ارزش ندارد. والی را ببینی تا شام مصروف اینست که کدام ولسوال را تبدیل کنم به کدام قیمت کنم، از کدام قوم بیاید و چطور بیاید. قومندان را ببینی از مرز گرفته تا شاهراه، تا پوسته ها، به فکر اینست که چطور من بتوانم قومندان ها را به کدام قیمت برایش پوسته را بفروشم. بناءً ما میخواهیم که در بخش اداری اش، در بخش فساد یک هیئت جدی تعیین شود نه برای اینکه برود معامله کند برای اینکه مستند سازی کند دزدی ها و ستم هایی که سر مردم فراه صورت میگیرد تا حداقل مردم بشنوند که در تمام ولایات مخصوصاً ولایات دورافتاده چه حالتی مردم دارد، این را رئیس صاحب از شما جدی خواهش دارم.

ضیاء الدین اکازی :

بسم الله الرحمن الرحیم

په اجازه د رئیس صاحب، هیئت اداری او وکیل صاحبان.

جناب رئیس صاحب موږ هغه دوه درې هفتې مخکې امضاوې را ټولې کړې و د وزیر ټرانسپورټ په هکله چې باید استیضاح شي نو خوشبختانه چې د دوشنبې په ورځ په اجنډا کې ده باید استیضاح شي، وزیر صاحب ټرانسپورټ ته موږ په دې هکله رایه ورکړه چې دي یوه دوره وکیل وو او د وکیل صاحبانو په مشکل و او دغه پوهیږي، او دی دومره بې کفایته شخص وه چې د هغه ورځې نه چې د ملت د کور څخه د اعتماد رایه واخیستله ته باور وکړه چې وکیل داسې ... په دفتر کې به ناست وو ویل به یې چې وزیر صاحب جلسه لري دی به یوازې ناست وه، نو بناءً موږ د هیئت اداری څخه د دوشنبې ورځ باید وزیر ترانسپورت ته صندوق کیښودل شي او سرنوشت یې معلوم شي، او د هره فیصله چې کوو زیاد نه تعقیبیږي دا واقعاً د افسوس ځای دی. بل هیئت اداري باندې انتقاد لرو چې د یوې هفتې ، هره هفته باید کمیټه روسا و اوسي دوی د دریو هفتو آجنډاء جوړوي دا خود واقعاً ظلم دی په هفته کې باید آجنډاء جوړه شي ، بل د شنبې ورځ سرنوشت باید معلوم شي موږ درې ورځې رخصتي لرو، د شنبې ورځ، پنجشنبې ورځ دا واقعاً د تاسف ځای دی چې ولې دا دا رقم کېږي. بله مسئله د جوند ولسوالۍ محاصره ده وضعیت یې بد دی، تر اوسه شهیدان او زخمیان پراته دي، طیاره هم پرون نشست و نشو کولای، پر حکومت غږ کوو چې د دې ولسوالۍ د زخمیان او شهیدان او مواد خوراکه ور ورسوي. بله مسئله باید دوستان پر بعضو خلکو باندې انتقاد نیسي سند دې وړاندې کړي پر تجار او بل چا چې دا دلته خبرې پسې کوي بیا معاملې کوی دا موږ ته د تاسف ځای دی، که څوک خائن دی او که څوک مجرم دی معرفی دې شي په سند او اسنادو خبرې پسې وشي دا ښه خبره ده، او که دا رقم د یو چا پسې خبرې کېږي بیا معاملې کېږي دا موږ ته قابل د قبول هم نه ده دا موږ په هیڅ وجه نه قبلوو. بله مسئله د کرونا مسئله ده چې بعضې دوستان وایي چې قرنطین شي، موږ په افغانستان کې په ورځ ډیر خلک شهیدان ورکوو، زخمیان ورکوو، انتحار او انفجار، بعضې خلک د ماښام ډوډۍ نلري چې وخوري هغه بله دفعه په کرونا ۳۶۰ میلونه ډالره حیف او میل شول وخوړل شول، زموږ خلک وچکالي ځپي دا کمک وشي زموږ خلک توانایي نلري ، د قرنطین توانایی نلريو خلک د ماښام ډوډۍ نلري بعضې دوستان غږ پرې کوي چې قرنطین شي، د دوی خلکو کورو کې خلک بیخي قرنطین ته آماده دي اما څوک چې د اولاد نفقه یې ورکړي، که څوک د اولاد نفقه یې ورنکړي او د ماښام ډوډۍ ونلري هغه مجبوره دي چې را ووځي، نو بناءً پر حکومت باندې غږ کوو چې څو والیان معرفی کړل څارنوالۍ ته یو مو ونه لیدل چې محکمه شوی وي او یو موږ و نه لیدلو چې بندي شوی وي، نو پر حکومت باندې غږ کوو چې دا وار د حیف او میل څخه جلوګیري وشي بس ده نو د افغانستان خلک د دې طاقت نلري ، دا چې وچ کالي خلک او دولت...............

استاد حمیدالله حنیف :

بسم الله الرحمن الرحیم

با عرض سلام خدمت همه بزرگوران!

جناب رئیس صاحب وضعیت امنیتی هرات بسیار شکننده و بحرانیست، در اکثر ولسوالی ها متأسفانه جنگ است، اختطاف بیداد میکند، در یک شبانه روز پنج نفر اختطاف شده ، مردم به ستوه آمده هیچ آرامش و امنیتی در آن سرزمین نیست. متأسفانه مدیریت ضعیف است، هم در سطح مسئولین نیروهای امنیتی هرات و هم متأسفانه در سطح وزارت خانه ها. سرپرست وزارت داخله کسی است که توانایی مدیریت یک اداره پنج نفری را ندارد چه برسد به یک وزارتی که ما در حال جنگیم. جناب رئیس صاحب! من از رئیس صاحب جمهور میخواهم که قحط الرجال نیست، اگر میخواهید که جمهوریت خود را حفظ کنید، متوجه جان، مال، آبرو و عزت مردم خود باشید، تأمین امنیت بکنید. چقدر خوب است که رئیس صاحب جمهور همین مسئولین خواب برده ناتوان ، ضعیف وبی کفایت را وقت بدهد به پنج روز، ده روز، دو روز که اگرهمین کسانیکه اختطاف شده اند از چنگال آدم ربایان نجات داده نشد، اینها را از وظیفه سبکدوش بکنند. متأسفانه کسانی استخدام میشوند که انگیزه یی برای کار ندارند، کل انگیزه و تلاش شان برای بدست آوردن پول و پیسه است. جناب رئیس صاحب! همین صحبت هایی شخصی را اگر کم کنید!

جناب رئیس صاحب! ما جلسات بی خاصیت زیاد داریم در این کشور، ده ها جلسه از مسئولین بلند پایه دولتی تا پایین میگیرند، متأسفانه جلسات ولسی جرگه مثل کاری را ما انجام بدهیم که رسانه انجام میدهد، ما هم صدای خود را بلند میکنیم، رسانه هم بلند میکند در حالیکه مصوبات شوری الزامی است جناب رئیس صاحب! صدایی که به جای نرسد و در آن نتیجه یی نباشد و اثری به آن مرتب نشود چه فایده یی دارد. ما هم چیغ میکشیم، اما کو گوش شنوا؟ چرا از طرف ریاست ولسی جرگه اینها تعقیب نمیشود؟ چرا مسئولین حکومت فشار داده نمیشود؟ تا چه زمانی؟ ما چیغ میکشیم، ملت هم چیغ میزند، نتیجه چه میشود؟ دزد ها دزدی خود را میکنند، بی کفایت ها سرمایه ملت را به غارت میبرند، ملت همه روزه به خاک و خون کشیده میشود. بحث دیگر جناب رئیس صاحب! برمیگردد به مسئله کمیته رؤساء ، ماده دوازدهم را یک قسمت اش را میخوانم امیدوارم که یک دقیقه به من وقت بدهید که همین نیمه نماند.

ماده دوازدهم : کمیته رؤساء هفته یکبار جلسات عادی خویش را تدویر مینماید، جلسات فوق العاده میتواند بر اساس تقاضای رئیس جرگه یا اکثریت اعضای کمیته دایر گردد. من سوالم از کمیته رؤساء ،از مسئولین کمیسیون ها، از جناب رئیس صاحب غایب ولسی جرگه اینست که شما در یک ماه همه آجنداء یک ماهه را میاورید، ببخشید شما کتاب را تألیف میکنید، برای این فهرست گذاشتید؟ آیا شما همین قدر یک پلان منظم و مدون در همین ولسی جرگه دارید که تا یک ماه شما چه کار باید بکنید؟ وضعیت بحرانی کشور را نمیبینید! چرا خود را به چیزهای حاشیوی بند میکنید! بخدا این آجنداء افتضاح است! این خجالت است و شرم است به خانه ملت، به یک مجلس قانون گذار آجنداء بچگانه یی را میاورید! وضعیت را میبینیم که روزانه صدها جوان این سرزمین به خاک و خون کشیده میشود، چرا در این راستا دقت صورت نمیگیرد، اولویت ها شامل آجنداء نمیشود ؟

محمد مهدی راسخ:

بسم الله الرحمن الرحیم

سلام و صبح بخیر! درود میفرستیم به ارواح شهداء!

جناب رئیس صاحب! امیدوارم که موضوع را در جمعبندی بگیرید، متوجه باشید!

متأسفانه روز گذشته بازهم در ادامه کشتار هدفمند و سلسله انتحارها و انفجارهای هدفمند و سیستماتیک دو حادثه دیگر را شام گذشته داشتیم که مردم غریبکار، ملکی و غیر سیاسی کشته شدند، حالا حتی حکومت متأسفانه همان اعلامیه هم نمیدهد برای محکومیت اقدام تروریست ها. من فکر میکنم جناب رئیس صاحب! حساسیت موضوع را نه حکومت افغانستان نه خانه ملت و پارلمان افغانستان، نه هنوز ملت افغانستان این را متوجه شدند، به دلیلی که هیچ اقدام برای دفع این حملات سیستماتیک و این اصل سیستماتیک صورت نگرفته. شما ببینید جناب رئیس صاحب! همین ناحیه، همین منطقه بیش از 35 حمله شده؛ اما تشکیل امنیتی غرب کابل به اندازه تشکیل امنیتی خانه یک رهبر سیاسی و یک شخصیت سیاسی نیست، برای امنیت یک رهبر سیاسی بیش از چهارصد نفر تشکیل داده است، ما دو حوزه ما چهارصد پولیس ندارد، من فکر میکنم که متوجه شویم، کشتن این مردم و ملت شما نابودی وحدت ملی است، کشتن وحدت مذهبی است، نابودی مشروعیت نظام سیاسی است، این مردم واقعاً در یک وحشت به سر میبرند و حق دارند. شما اگر یکبار به غرب کابل توجه کنید به همه چیز و همه کس این مردم مشکوک و مردد است، حتی یک کارتن مواد خوراکه که بیرون از غرب کابل در آنجا وارد میشود برای فروش و خریداری آن مردم مشکوک است که در بین این کارتن چه مانده شده است، یک موتر یا یک کراچی که در آنجا در آن ساحه وارد میشود، این همان نظم اجتماعی را به هم زده، همان آرامش روانی مردم را بهم زده است. جناب رئیس صاحب در این قسمت یک روز یک آجنداء خاص بگیرید، ما مسئولین امنیتی را میخواهیم، آنها از سرتاسر افغانستان موضوعات را وقتی صحبت میکنند، هیچ فرصتی نمیشود در این موضوع خاص مهم و عاجل بپردازند، یک روز خاص این موضوع را بحث کنیم، سر این آجنداء بگیرید تا یک راه حل پیدا شود، حداقل قناعت مردم حاصل شود و مردم بفهمند که واقعاً در این قسمت چه تدابیری گرفته شده و چه ..... قطع مایک

محمد صادق قادری:

بسم الله الرحمن الرحیم

به اجازه رئیس صاحب، هیئت اداری و همکاران عزیزم السلام علیکم و رحمة الله!

جناب رئیس صاحب هرات را جدی بگیرید! من از حکومت افغانستان و مخصوصاً رهبری سکتور امنیتی خواهش میکنم که مسایل امنیتی هرات را در صدر برنامه های خود قرار بدهند. چندی میشود که تمام افغانستان ناامنی بوجود آمده اما در این اواخر ولایت ما که امن ترین ولایت بود و یک ولایت اقتصادی است، دو بندر اقتصادی دارد؛ اما متأسفانه جنگ به دروازه های شهر رسیده؛ اما اختطاف، ترور، اخاذی و غیره . بناءً کسی نیست که در این حکومت عوامل این را پرسان کند که چطور یک دفعه یی هرات ناامن شد، تغییرات و تعییناتی که در این اواخر رهبری وزارت داخله انجام داده، غیر مسلکی و غیر معیاری بوده و به اساس روابط شخصی شان و براساس رفاقت بوده بناءً امروز نتیجه اش را مردم افغانستان و مخصوصاً قربانی اش را مردم هرات میدهند. خواهش من از شورای امنیت اینست که بارها با وزیر داخله و به شورای امنیت ما صدای خود را بلند کردیم، رسانیدیم که مشکلات هرات را از نماینده های مردم افغانستان و مخصوصاً از بزرگان هرات حداقل مشوره شود یا شنیده شود، بناءً این کار را نکردند، کسانیکه خلاف مسلک شان بود، آورده اند. مثلاً مدیر ترافیک را آورده مدیر جنایی ساخته است، بناءً از همین شما مثال بدهید که آیا توقع این میرود که هرات امن باشد . جنگ در بازار ولسوالی های که نزدیکترین ولسوالی های هرات است جریان دارد؛ اما هیچ نوع انگیزه و روحیه یی وجود ندارد. من از نیروهای امنیتی افغانستان مخصوصاً اردو، پولیس و امنیت ملی، از پرسونلی که در خط مقدم جبهه میجنگند تشکری میکنم؛ اما از رهبری بی کفایت شان که واقعاً نمیتوانند مدیریت کنند انتقاد میکنم و از رئیس صاحب جمهور میخواهم که هرچه عاجلتر در رهبری سکتور امنیتی هرات تغییرات بوجود بیاورند در غیر آن ناامنی هرات سر اقتصاد هرات تاثیر میکند، ناامنی هرات سر حوزه غرب و مخصوصاً افغانستان تاثیر میکند. هرات شهری است که اگر یکبار ما نتوانستیم امنیت را کنترول کنیم شما این را بدانید که افغانستان کنترول نمیشود، بناءً خواهش ما مکرراً از مسئولین حکومتی و مخصوصاً از جناب شما اینست که به جانب حکومت هم مکتوب بدهید و صدا کنید از روابط شخصی خود که هرات را دریابید، هرات را جدی بگیرید، مسایل هرات مسایل شوخی نیست، از رفاقت و اندیوالی بگذرید، کسانیکه واقعاً مؤثر هستند از آنها استفاده شود. ما خواهش ما دوباره از تمام خانه ملت اینست که در پهلوی مردم هرات ایستاد شوند .

شاهپور حسن زی:

بسم الله الرحمن الرحیم

رئیس صاحب، هیئت اداري او قدرمنو وکیل صاحبانو السلام علیکم و رحمة الله و برکاتهُ !

زه د افغانستان ولس باندې غږ کوم چې دلته په دې نظام کې، په دې حکومت کې چور او چپاول شروع دی دا خو واقعیت خبره ده چې رئیس صاحب جمهور یو پاک نفسه انسان دی او دې کې شک نشته چې رئیس صاحب جمهور پاک انسان دی اما چاپریال یې چې دی له فساد نه ډک دی، تاسو ته بهتره معلومه ده چې د TCRC کمپنۍ خلاف د اصولو په بندرونو کې پيسې اخلي، تاسو ته معلومه ده پخوا یو ۲۵ کاله مخکې به یې د پاټک نوم ورکول کېدلو، نن د هغه انګلش نومونه یې راوړې دي TCRC یعنې پاټک، د پاټک په نوم یعنی TCRC کمپنۍ ده چې خلاف د اصولو ده چې رئیس صاحب جمهور حکوم ورکړی دی چې دا شرکت لغو شي اما د هغې باوجود هم دوی په بندرونو کې پاټکونه اچولي دي د TCRC په نوم صرف د پاټک نوم یې لیری کړی او د TCRC نوم یې ورکړی دی خلاف د اصولو روپۍ اخلي، که دې نظام کې موږ دغه فساد مخنیوی ونکړو نو دغه حکومت زه څه ووایم چه حاکم شي، د رئیس صاحب جمهور حکم هم رد شوی دی او دې کې زما غوښتنه له تاسو نه دا ده رئیس صاحب چې تر څو دریېم وار دی درې جلسو کې تاسو ته ما وویل چې په جمعبندۍ کې ونیسئ تاسو یې نه نیسی نو هو دې ته یو مختلط کمېسیون ایجاد کړئ چې دغه بررسی وکړي. بله موضوع هم دا ده رئیس صاحب توجه دې غواړو، بله موضوع دا ده چې د دې نظام موږ همیشه ملاتړ کړی دی د دې نظام ملاتړ یو، په وکیل صاحبانو مې هم غږ دی چې د دې نظام ملاتړ وکړئ بالخصوص د عدلي او قضایي کمېسیون رئیس نه مې غوښتنه دا ده که دلته وي یا یې معاون وي چې تاسو د TCRC بررسي کړي ده ولې مو پرې ځان غلی کړی ده اووه میاشتې کېږي تاسو خو وکیل صاحبان یاست مستقل وکیل صاحبان یاست، عدلي او قضایي مستقل کمېسیون دی ولې د دې ګزارش تالار ته نه ورکوي نو د عدلي او قضائي کمېسیون څخه مې هم غوښتنه ده چې د دې هغه وخوري او بل رئیس صاحب بحراني حالات راغلی دی بانکونه مالي نه دي جمع کړې بلخصوص عزیز بانک. عزیزي بانک که ډېر مشکل دي او دې ته باید یو پلاوی وټاکل شي یو خو تفتیش کمېسیون ټاکل شوی دی چې متأسفانه په حکومت کې داسې خلک شته چې د مافیا طرف هم کوي نو آینده په دې کې به زه تاسو ته ګزارش هم درکړم چې څوک د دې طرف کوي او موږ آینده هفته کې بررسي د عزیزي بانک کوو ان شاء الله تعالی ... قطع مایک.

د غونډې منشي:

امتیازي وخت کې اعتراض نه وروسته به بیا وخت درکوي شه صحیح ده چې دا لیست پای ته ورسیږي وخت درکوو د اعتراض لپاره.

نبی الله باز:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

جناب رئیس صاحب هیئت اداري محترم وکیل صاحبانو السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

سهار مو پخیر!

محترمو وکیل صاحبانو غواړم چې په درې موضوعاتو باندې خبرې وکړم ټول نه اول نن نه څخه اته میاشتې مخکې د همدغې تالار نه د دغه مایک نه په ولسمشر رئیس صاحب جمهور باندې غږ کړی وو چې د ننګرهار معارف فلج شوی دی موږ په ننګرهار کې نه لکه شاګردان لرو او د دې لپاره د استادان ډېر زیات کم دي څلور میاشتې بعد ولسمشر رئیس صاحب جمهور ننګرهار ته سفر درلودو په هماغه سفر کې ولس ته یې وعده ورکړه تعهد ورسره وکړو چې ننګرهار ته به څلور زره بست ورکول کېږي.

رئیس صاحب محترم درې میاشتې درې څلور میاشتې وشوې خو تر اوسه پورې هیڅ اجراآت نه دي شوي زه په رئیس صاحب جمهور باندې غږ کوم خدای وکړي چې زما دغه آواز ورته ورسیږي چې د ننګرهار ماشومانو سره دا په حق کې یو غټ جفا ده ظلم دی باید چې دا ژر تر ژره دغه موضوع تعقیب شي او ژر تر ژره دا څلور زره بستونه اعلان شي.

زموږ د ننګرهار ولس تشویش لري چې داسې نه شي چې دغه پروژه هم مثل د نورو پروژو غوندې صرف په نوم وي لکه د ننګرهار کې د اسلامي پوهنتون موضوع د ننګرهار او د کابل دویم سړک د برښنا موضوع حال دغه څلور زره بست ده نو زما د مرکزي حکومت نه جدي خواهش دی چې دغه موضوعات زر تر زره تعقیب کړي او د دې اجراآت ورباندې وکړي.

دویمه موضوع تېره دوشنبه په دغه تالار ته ما یو پیشنهاد وړاندې کړی وو محترمو وکیل صاحبانو ما وویل که چېرته موږ او تاسو غواړو چې په خپل وطن کې اصلاحات راوړو نو شروع یې باید چې د دغه تالار نه وکړو شروع یې باید چې د خپل کور نه وکړو همدې د خاطر پیشنهاد مو ورکړې وو چې د هیئت اداري انتخابات شول که د وزیرانو د تأیید رایه پروسه شوه دا باید چې نور موږ او تاسو د الکترونیک د لارې نه د بایومتریک له لارې نه چې شفافیت پکې راځي د دغه لارې نه باید چې وکړو. خو په هغې باندې دې تالار غوږونه خپله کاڼه کړل نو زه یو دفعه بیا هم رئیس صاحب زه تاسو ته خبرې کوم چې دغه موضوع جدي تعقیب کړئ او ژر تر ژره کې چېرته واقعاً غواړی چې په دې وطن کې اصلاحات راشي نو باید چې شروع یې د خپل کور نه وکړو.

درېمه موضوع تېره چهارشنبه ما د ننګرهار والي ضیاء الحق امرخیل صاحب باندې اعتراض کړی وو کله چې هم د دې تالار نه وکیل صاحب خبرې کوي دا داسې مثال ورکوي چې د ټولو ولس په مخکې اعتراض کوي هغه چارواکې کې چېرته واقعاً په جمهوریت یا ولس واکي باندې یقین لري هغه مجبور او مکلف ده چې د هغه ځواب ورکړي د ولس په مخکې کیدلای شي چې زه په دا موضوع باندې صحیح نه ووم پوه شوی نو والي صاحب دا ستاسو وظیفه ده چې دغه تشریح د دې وضاحت ورکړی تشریح ورکړی چې یاره دا موضوع څه رقم ده د توجه نه مو یوه نړۍ مننه.

څارنوال عبدالرؤف انعامی:

تشکر با اجازه رئیس صاحب، هیئت محترم اداری، وکلای محترم!

من هم به نوبه خود متأسف هستم خوبترین شهروندان افغانستان که تابع قانون هم هستند، مدنی ترین مردم افغانستان هستند، جوخه جوخه بدون تشخیص اینکه خردسال هستند، کلان هستند، نظامی هستند، ملکی هستند، چه وظیفه دارند، دکاندار هستند قتل عام میشوند، برای این باید یک تدابیر جدی حکومت افغانستان سنجش بکند و حتی امکان اگر داشته باشد امنیت اینها باید محلی شود و سر این ولسی جرگه باید یک آجنداء مشخص بگیرد، این موضوع بسیار مهم است.

موضوع دوم من در مورد د افغانستان بانک؛ سه موضوع را وکیل صاحبان برای شما یاد میکنم و هر سه اش هم مستند و مستدل است. ماده 25 قانون اساسی میگوید: "متهم تا وقتیکه محکوم به حکم قعطی محکمه با صلاحیت قرار نگیرد بی گناه شناخته میشود" اما د افغانستان بانک مکتوب نوشته کرده، صادر کرده به تمام ادارات که کسانیکه از د افغانستان بانک عزل شدند یا بست های شان تنقیص شده یا خلاف قانون کشیده شده اند، اینها در هیچ اداره ای نمیتوانند وظیفه اجراء کنند.

یک آدمی که خودش رأی ولسی جرگه را ندارد و حتی یک مامور هم نیست، همین رقم یک حکم میدهد، ولسی جرگه در قبال این موضوع اگر از قانون و تطبیق قانون اساسی نظارت نمیکند مسئولیت بسیار خطیر را به دوش میگیرد.

موضوع دوم این است که ده میلیارد افغانی پول را که پول خورد را که چاپ کردند، آن را هر روز هر یک هزار افغانی را یازده صد افغانی میفروشند، پول های مندرس جمع آوری نمیشود و پول خورد را اینها از طریق سیستم توزیع نمیکنند تا در بازار پول خورد پیدا شود و این خودش هم به نحوی از آنها سود است که خلاف قانون اساسی است.

موضوع سوم این است که صد میلیارد افغانی را حالا میخواهند شش ماه بعد چاپ بکنند، امضاء رئیس نا رأی گرفته د افغانستان بانک را در این میگیرند، صد میلیارد افغانی این موضوع بسیار موضوع مهم است چون ارزش پول بستگی به اعتماد مردم دارد، یک دفعه اینطور شود که مردم افغانستان بگویند امضاء رئیس ناچل است، پول افغانستان سقوط میکند و این یک فاجعه بسیار کلان اقتصادی را در این کشور جنگ زده به بار خواهد آورد.

من خواهشمند هستم ولسی جرگه در قبال این سه موضوع یک تصمیم جدی بگیرند، بخیر باشید!

خدیجه الهام:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

با اجازه جناب رئیس صاحب، هیئت محترم اداری، وکلای با عزت خانه ملت!

در نخست درود میفرستم به روح شهدای اخیر و از بارگاه خداوند بزرگ برای مجروحین صحتمندی کامل و به خانواده های داغ دیده صبر جمیل آرزو دارم.

جناب رئیس صاحب! موضوعات خیلی مهم و اساسی که همه دوستان اشاره کردند من هم میخواهم گوشه ای از مشکلات را برای شما ارائه بدارم. متأسفانه وضعیت امنیتی با گذشت هر روز بدتر میشود و دامنه این نا امنی ها با هزار افسوس در اماکن مقدس، چون مساجد، پوهنتون ها، محلات اکادمیک رخنه کرده است که میتوان به عنوان مثال حادثه مسجد سید الشهداء ،حمله بر استادان دانشگاه البیرونی، پرتاب هاوان در محفل عروسی در ولسوالی تگاب ولایت کاپیسا، حادثه وحشتناک دیروز در غرب کابل ،در فاصله دو صد متری دو موتر کاستر که وضعیت نا به سامان شهر کابل، بغلان، لغمان، میدان وردگ و غیره سر انجام سر تاسر افغانستان یاد آوری نموده و این مشکلات باید مرفوع شود.

ما هر روز در کنج و کنار کشور ده ها افغان نظامی و غیر نظامی را از دست میدهیم؛ اما هیچکسی نیست که پرسش از اینها کنند که چرا همچون قضایا در این وطن اتفاق میفتد، چرا کشتار های غیر نظامی ها بیشتر و بیشتر میشود؟ هدف همچون خشونت ها چیست جناب رئیس صاحب؟ این را در آجنداء کلی تان بگیرید جناب رئیس صاحب !که موضوع جدی است که بحث شود. تنها امروز و دیروز ما بیشترین غیر نظامی های خود را در ساحه غرب کابل از دست دادیم؛ اما متأسفانه هیچ ارگانی نیست که مسئولیت بگیرد و اگر طالبان هم است در گردن دیگران میندازد و حکومت هم میگوید که انتحار و انفجار است، ما جلوش را گرفته نمیتوانیم، این را شما و تالار باید تصمیم بگیرد.

موضوع دوم جناب رئیس صاحب! وقت کشی شورای عالی مصالحه است. شورای عالی مصالحه وسیله شده برای چند نفر کمپاینر معاش خور و بس، این شوری علناً وقت تلفی میکند و در جهت تأمین صلح، صلح با عزت و قابل قبول برای افغانها هیچ دستاورد ندارد. مادران این سرزمین هر روز فرزندان خود را به آغوش خاک سیاه میسپارند، از جنگ خسته اند و برای صلح لحظه شماری میکنند؛ اما جنابان مؤظف در شورای عالی مصالحه ملت را در گرو گرفته اند، نه در جهت صلح گام مؤثری بر میدارند و نه از صحنه عقب میروند تا شخصیت های با درایت و با احساس از این آدرس صلح ملت را به ارمغان بیاورد.

جناب رئیس صاحب! لطفاً این موضوع را هم یاداشت داشته باشید.

موضوع سوم جناب رئیس صاحب! نشست ترکیه است.افغانها به نشست ترکیه امیدوار بودند و آن را ... قطع مایک.

سید احمد سیلاب:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

ښاغلی رئیس صاحب د ولس معززو استازو سلامونه او درنښت او ورځ مو هم پخیر!

ښاغلی رئیس صاحب د کرونا وژونکي ناروغۍ درېمه صفحه په ډېرې تیزۍ سره روانه ده د یوه طرف څخه زموږ بیغوري چې لا تر اوسه مو متأسفانه او بدبختانه ډېر هېوادوال د کرونا ناروغي دروغ ګڼي د بل طرف څخه په ولایتونو کې د کرونا وژونکي ناروغۍ په مورد کې عامه پوهوئ نشته د بل طرف څخه صحت عامې وزارت سره د کرونا د ناروغۍ د مخنیوي لپاره کافي امکانات نشته او لا تر اوسه هم د تېر کال د کرونا د بودجې غلا د قانون د منګولو ته نه دې سپارل شوې او سرې سترګې ګرځي او ځیني هم ارتقاء کړې ده خو د دې ترڅنګ زموږ ځینې بې ضمیره بې رحمه او بې وجدان تجاران د ولس د ویني او غوښو څخه ځان تغذیه کوي په یوه هفته کې د ګازو د آکسیجن یوه ډبه د څلور سوه افغانۍ څخه دیارلس سوه او څوارلس سوه افغانۍ ته رسیدلې ده فقر غربت بې رزوګاري جنګ او د کار بار نه شتون بدتر د کرونا څخه دی آخر دا بې وزلې بې وس بې سرپرسته کونډې یتیمان دا خپل ژوند څه رقم تنظیم کړي څه شی وخوري او څه رقم ژوندې پاته شي.

بل د لوړو زده کړو وزارت او د پوهنې وزارت د کرونا ناروغۍ د مخنیوي په خاطر باندې د علم زده کړې ټول مرکزونه تړلي پوهنتونونه دي او مکتوبونه دي او د علم زده کړې نور مرکزونه ټول یې تړلي دي ولې د واده هوټلونه عادي هوټلونه قیلون خانې ورزشي ځایونو حمامونه او نور د بیروبار ځایونه چې د کرونا د خپریدو مرکزونه دي ټوله خلاص او هیڅ نوع تدابیر نه دي پکې نیول شوي.

ښاغلی رئیس صاحب! زما سوال د پوهني د وزیر او د لوړو زده کړو د وزارت د وزیر او د صحت عامې د وزیر څخه دی چې آیا کرونا یوازې د علم زده کړې په مرکزونه کې ده ولې هغه ځای چې د کرونا ناروغۍ د خپریدو اصلي ځایونه دي هغه ولې نه تړل کېږي.

بل تېر کال د کرونا ناروغۍ د خپریدو په وخت کې ځینې بې رحمه بې ضمیره او بې وجدانه تجارانو غذائي او غیر غذائي مواد څو چنده لوړ کړل جناب رئیس صاحب ستاسو او حاضر مجلس څخه په ډېر ډیر درنښت سره هیله کوم چې د دغه مظلوم ملت په خاطر باندې د دغه بې وزله بې وسه ملت په خاطر باندې وزارت تجارت وزارت اقتصاد وزارت مالیه او نور مربوطه بخشونو ته د دنده ور وسپارل شي ترڅو دا ځل د احتکار مخ ونیسه هرڅوک چې احتکار کوي جواز یې لغو او عدلي او قضائي ارګانونو ته د سزا په خاطر باندې ور وپیژندل شي مننه.

علی اکبر قاسمی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

با اجازه جناب رئیس صاحب و همکاران عزیز!

جناب رئیس صاحب! همه دوستان، همکاران عزیز هر کدام به نوبه خود اشاراتی داشتند. چنانچیکه همه مردم شاهد هستند مشکل امنیتی خصوصاً غرب کابل یک مشکل بسیار جدی است. تا چه وقت مردم شاهد قتل عام مردم خود بوده باشند. تا چه وقت مردم همه روزه، مراسم فاتحه و عزا داری را برپا کنند و این مردم در کجا مراجعه کنند تا مشکل شان از آن طریق شنیده شود و به مشکل از آن مردم رسیدگی شود؟ همه روزه مردم غرب کابل مورد حملات قرار میگیرند؛ ولی هیچگونه اقدام عملی در این راستا گرفته نمیشود جناب رئیس صاحب! و تا زمانیکه حکومت به کمک مردم گام نگذارند و دست خود را پیش مردم دراز نکنند و این امنیت امنیت خودی قرار نگیرند، من باور دارم که از این حکومت فعلی ما چیزی را به دست آورده نمیتوانیم، چنانیچکه وظیفه آنها هستند، اینها نتوانستند در وظیفه خود درست عمل بکنند، امنیت مردم را تأمین بکنند، فقط در این راستا پیشنهاد مشخص ما جناب رئیس صاحب همین است که فقط امنیت منطقه به خود مردم واگذار شوند تا آنها دلسوزانه در این راستا گام بگذارند.

مسئولین بیچاره شب و روز در تلاش این هستند که از کدام طریق جیب های خود را پر بکنند، چنانچیکه ما شاهد هستیم که فعلاً در این کشور یک چور، یک چپاول بسیار صریح و نا روا و ظالمانه جریان دارد. چنانچیکه شما شاهد هستید در گمرکات چه میگذرد، شما شاهد هستید که در وزارت مخابرات چه میگذرد از آن هم گذشته فعلاً برشنا هم دست به چپاول و اخاذی دراز کردند، چنانچیکه قبلاً دو ماه بل برق خوانده میشد و فعلاً هر ماه بل برق خوانده میشود؛ ولی به یک مبالغ بسیار بالا و گزاف از مردم پول اخذ میشود چنانچیکه بار بار در این خانه این مشکل مطرح شد؛ ولی کمیسیون اختصاصی ما در این راستا هیچگونه کار عملی انجام ندادند و در این راستا میخواهیم کمیسیون اختصاصی ... قطع مایک.

زهره نوروزی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

با اجازه رئیس صاحب و هیئت اداری و همکاران عزیز!

اتحاف دعا داریم به روح شهداء و برای زخمی های حوادث ناگوار اخیر در شهر کابل و ولایت های مختلف هم شفای عاجل استدعا داریم!

موضوع نبود امنیت و بالا رفتن آمار انفجار ها متأسفانه در شهر کابل و ولایت ها هر روز ما شاهد آن هستیم که در حال افزایش است و انفجار ها و حوادث ناگوار که در این اواخر در غرب کابل اتفاق میافتد خودش نشان دهنده این است که نهاد های امنیتی ما پلان و برنامه برای دفع چننین حملاتی ندارند. چند روز گذشته موتر حامل استادان و محصلین دانشگاه البیرونی مورد هدف قرار گرفت و دیشب موتر لینی یا کاستر لینی که دو هدف و به فاصله دو ایستگاه دقیقاً کسانی را هدف قرار میدهند که به یک امید به سمت خانه های شان روان بودند، پدران مان را، فرزندان مان را، کسانیکه همیشه در کنار نظام شان بودند و همیشه داد از جمهوریت میزنند؛ اما متأسفانه حالا همان ها مورد هدف قرار میگیرند.

حادثه شب گذشته در غرب کابل و در ناحیه سوم نشان دهنده این است که هر روز که میگذرد نهاد های امنیتی ما با نداشتن پلان امنیتی و دفع چنین حملات این را نشان میدهند که کاری از دست شان بر نمیاید و باید وقتیکه کاری از دست شان بر نمیاید به صراحت اعلام بکنند و یادآوری بکنند که ما نداریم پلان امنیتی و ما نمیتوانیم که دفع کنیم چنین حوادث را و هر روز که میگذرد این خانواده ها و مردم ما است که قربانی میدهد شهید میدهد و زخمی میدهد.

هنوز از حادثه مکتب سید الشهداء داغ اش بر دل همه ما هویدا است که یک حادثه دیگر رخ میدهد و بازهم ما شهداء و زخمی ها داریم. بار و بارها از همین تربیون به دولت و نهاد های امنیتی ما یادآور شدیم که بیاورید پلان و طرح های امنیتی تان را بخاطر دفع چنین حملاتی، اگر پلان ندارید و اگر طرح ندارید بخاطر دفع چنین حوادث بگذارید که مردم خودشان تطبیق امنیت بکنند، همان رقم که در هر ماه محرم با آمدن عاشورا تطبیق امنیت میکنند و خیلی خوب هم میدرخشند در آن روزها بخاطر اینکه خود مردم میایند در صحنه و تأمین امنیت میکنند، بارها و بارها این از طریق کمیسیون امنیت داخلی هم یادآوری شده و حالا هم این موضوع متأسفانه در تربیون مجلس هم یادآوری میشود؛ اما گوش شنوا وجود ندارد، اگر مردم قرار باشد که طرح امنیت خود شان را داشته باشند و تطبیق اش بکنند مطمئن باشید که این طرح های امنیتی میتواند مؤفق باشد و این را خطاب میکنیم به دولت و تمام نهاد های امنیتی ما که حالا کاری از دست تان بر نمیاید، بگذارید که طرح امنیتی از... قطع مایک.

عبد الشکور واقف حکیمی:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس، هیئت محترم اداری ،همه ای همکاران عزیز در تالار السلام علیکم ورحمة الله و برکاته.

نخست از همه مراسم تسلیت و تعزیت به خانواده های شهدای کارمندان و رئیس و استادان دانشگاه البیرونی که مورد هجوم حمله و شهادت قرار گرفتند، در دو روز پیشتر و به راکبان تونس و موتر های حمل و نقل عادی شهروندان که در غرب کابل صورت گرفت و جان شماری را گرفت، خانواده های را در غم نشاند و پیشتر از آن به همه ای سربازان و شهداء در اردوی ملی پولیس ملی و در سرتاسر افغانستان مورد بی رحمی و هجوم و ترور قرار گرفتند، باید عرض بکنم که ما که امروز بانک ملی به قانون التزام نمی ورزد، وزیر داخله به وظایف اش عمل نمیکند، نان سربازان و افراد امنیتی و پولیس در ولسوالی جاغوری به صاحبان اش نمیرسد، اینکه اخاذی و چپاول در ادارات حکومتی، در گمرک ها در نهاد های پولیس بیداد میکند، دلیل اساسی اش کجا است و ما چه کاره هستیم و ما نظاره گر چه هستیم؟ دلیل اساسی اش اینست که ما از بنیادی ترین وظایف مان که نظارت بر اعمال حکومت است غافل ایم متأسفانه و متأسفانه! ولسی جرگه چشم امید مردم به آن بسته است به یک معضله تبدیل شده است. ما اگر قرار باشد بر اعمال حکومت نظارت نتوانیم بکنیم، ما در قانونگذاری عدالت و انصاف را نتوانیم رعایت بکنیم، ما چه کاره هستیم؟ باور من همین است که ما به این دلیل که ما این وظیفه اساسی را نتوانستیم انجام بدهیم، نه وزیر، نه مدیر، نه رئیس هیچ کسی پروای وکیل و پارلمان و رئیس پارلمان را ندارد، به همین دلیل است که چون در قانون اساسی در ماده 71 میگوید که حکومت متشکل از وزراء است، در ماده 136 قانون اساسی میگوید که اداره مرکزی عبارت در رأس هر اداره وزیر قرار دارد، ما این قانون را تا تصویب نکنیم، قانون تشکیلات اساسی.....قطع مایک

منشی مجلس:

فوزیه حمیدی!ببخشید حکیمی صاحب یک دقیقه.

عبد الشکور واقف حکیمی:

....قانون تشکیلات اساسی دولت را پاس نکنیم، ما نمیتوانیم مسئولیت های هر وزارت را، حکومت حتی در تشکیلات حکومت سلقیوی و ذوقی برخورد میکند، یک، جناب رئیس جمهور چندتا وزارت را یک وزارت میکند، یک روز یک وزارت چندتا ریاست میکند، ما ریاست های مستقلی در قانون اساسی جز چهار ریاست دیگر نداریم، این حکومت پاسخگو، زمانی میتواند حکومتی پاسخگو باشد که در اصل پاسخگویی و نظارت مستقیم پارلمان ملتزم و متعهد باشد، زمانی این کار میشود که باز تاکید میکنم که ما طرح قانون تشکیلات اساسی دولت را که مسئولیت ها و چهارچوب صلاحیت های هر وزارت و هر اداره را مشخص میکند، طرح بریزیم. بیست سال است که حکومت افغانستان فاقد این قانون بسیار مهم و بسیار مهم است.

فوزیه حمیدی:

بسم الله الرحمن الرحیم

بنام خدا

با اجازه رئیس صاحب محترم، هیئت اداری و هم مسلک های عزیز السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته!

رئیس صاحب محترم! باید شما متوجه باشید همین که برای یکی دو دقیقه سه دقیقه که وقت میگیریم باید شما پیام های ما را گوش کنید، البته شما خوبتر میدانید که از روز چهارشنبه به این طرف وضع امنیتی ولسوالی شولگر به کلی خراب است. در منطقه تاجک التن در یک کیلومتری قومندانی امنیه ولسوالی شولگر موقعیت دارد که در آنجا جابجا شده مسیر رفت و آمد، شرق دریا به بازار قطع است، جنگ جریان دارد و هم بر اثر بمبارد طیاره و هاوان دو باب مسجد و ده ها خانه تخریب گردیده است و از شما تقاضامندیم که تا نیروهای امنیتی را در جریان بمانید تا امنیت ولسوالی شولگر را بگیرد. دوم شما در جریان قرار دارید که در این اوضاع خراب و نا امنی های که در افغانستان است، اکثریت جوانان ما و شما مهاجر شدند، در کشور های بیرونی و بخصوص در کشور ترکیه، جوان های ما که در شرکت و در فابریکات اینها کار میکنند، سه ماه یا چهار ماه اینها تقاضای پول را دارند، وقتیکه اینها معاش خود را میخواهند طرف مقابل رئیس شرکت و یا فابریکه برای اینها میگوید یک ماه معاش را برایشان میدهد، اگر سه ماه معاش خود را بخواهد برای شان میگوید که ما به پولیس راپور میدهیم، از بحر خدا! ما وزیر خارجه داریم، قنسل گری هایشان در اینجا است، سرقنسل گری هایشان در اینجا است، اگر همین مهاجرین ما، همین جوان های ما اگر ده لیره جریمه شود، آنها بیست لیره جریمه میشود، به خاطر اینکه اگر اینها کار سیاه میکند، از اول چرا اینها را جذب میکنند، در این حصه توجه جدی شما را خواهان هستم، تشکر!

علی اکبر جمشیدی:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب! با اجازه شما همکاران عزیز، روز شما بخیر! به سه نکته کوتاه کوتاه اشاره میکنم.

موضوع اول جناب رئیس صاحب! انفجار دیشب در ناحیه سوم، دو انفجار پیهم متأسفانه همان فقیر ترین و مظلوم ترین مردم بیگناه را هدف قرار دادند، در فاصله بسیار کوتاه یکی پیش مسجد اهل بیت و یکی هم در گولایی دوا خانه و تعداد زیاد را کشته و زخمی ساختند، این واقعاً نگران کننده است. ما ضمن همدردی با خانواده های قربانیان از نهادهای امنیتی میخواهیم که رسیدگی بکند، جلوگیری بکند از این گونه حوادث، آخر شما چه کار میکنید، وظیفه شما در این شهر چیست؟ موضوع دوم جناب رئیس صاحب، همکاران عزیز! علی الرغم نگرانی ها، تعهد امریکایی ها برای کمک بیشتر برای نظام و قوای امنیتی کشور و تعهد دیروز وزرای خارجه کشور های عضو سازمان ناتو مبنی بر ادامه کمک هایشان برای نظام و همچنین به قوای امنیتی افغانستان یک نوید خوبی برای مردم افغانستان است و ما از آن استقبال میکنیم. این موضوع بیانگر اینست که ادامه کمک های جامعه جهانی به قوای امنیتی افغانستان باعث این میشود که نیروهای امنیتی افغانستان بتواند به خوبی از نظام همچنین دفاع نموده و در مقابل دشمنان ایستاده گی بکند. نکته سوم همکاران عزیز، جناب رئیس صاحب محترم! بحث آغاز گفتگوهای مذاکرات صلح است، هر چند هنوز آغاز نشده؛ ولی پس از یک وقفه نسبتاً طولانی دیروز هیئت دولت جمهوری اسلامی افغانستان به قطر رفتند و قرار است که مذاکرات بین هیئت دولت افغانستان وگروه طالبان از سر گرفته شود. مردم افغانستان واقعاً صلح میخواهد و انتظار اینرا دارد که گروه طالبان با اراده ای جدی وارد گفتگوهای صلح شود و از طرف دیگر گروه طالبان هم باید بداند که اگر از طریق گفتگوهای صلح و از طریق یک تفاهم سیاسی وارد چوکات نظام سیاسی فعلی نشود، از طریق زور هر گز نمیتواند که به افغانستان مسلط شود و قدرت سیاسی پیدا بکند، ادامه دادن به خشونت و جنگ از طرف گروه طالبان فقط منجر به قتل و کشتار بیشتر و ویران... قطع مایک

د غونډې رئيس(لومړى نائب):

منشي صاحب څو نفره پاتې دي؟

غلام فاروق نظری:

بسم الله الرحمن الرحیم

امیدوارم که جناب رئیس صاحب مجلس صحبت های من را به جمعبندی بگیرد!

جناب رئیس صاحب! هم صنفی های عزیز صبح همه بخیر! السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

جناب رئیس صاحب! من فکر میکنم که ولایت هرات که شهرت افغانستان است، این کلک ششم قرار گرفته، من فکر میکنم اگر حکومت افغانستان، رئیس جمهور افغانستان، هرات را به کار ندارد هلیکوپترها را بالا بکند، طیاره های جت هرات را بمبارد بکند، نسل جدید که لازم است، در هرات بمیرد. امروز هرات جوی خون روان است، ولسوالی غوریان همین حالا فعلاً در محاصره است، شیندند در محاصره است، ادرسکن در محاصره است، گلران در محاصره است، اوبه در محاصره است، پشتون زرغون در محاصره است، روزانه پنج اخطاف داریم، ده ها، دوازده نفر روزانه قتل های مسلحانه داریم، ترور های مسلحانه داریم، سرقت مسلحانه داریم، من نمی فهمیم که حکومت به چه خواب است! چرا هیئت رهبری هرات ضعیف ترین هیئت است؟ این یک بحث ام، بحث دوم جناب رئیس صاحب! اینست چند دفعه دیگر هم یاد آوری کردم در برشنا چور ملی روان است، سر ملت مظلوم صد و صد بیست میلیون دالر سالانه سر بل های برق مردم میاید، یک مرتبه کسی نخواست در خانه ملت و یک آدم خودخواه هم است، نی تلفون وکیل را جواب میدهد ، نه کسی را می بیند. بحث سوم اینست که در هرات فعلاً ما لیسانس داریم، دوکتورا داریم، ماستر داریم اینها همه بی کار و بی سرنوشت هستند، جوان های ما میگردند، آیا این هرات که یک ولایت کلیدی افغانستان است که همیشه همه چیز که در هیچ ولایت تطبیق نمیشود سر هرات میشود، مالیات هرات میدهد، پول ها هرات میدهد، صفایی هرات میدهد، کرایه شهری را هرات میدهد همه چیز را میدهد، مگر جوان های هرات امروز بی کار و بی سرنوشت به خود در شهر ها میگردند، این یک ظلم است، یک مصیبت است. بحث سوم من اینست جناب رئیس صاحب بزرگوار! که معاشات معلمین ،افسران، سربازان همین که پنج ماه است تا حالا حواله نشده، این یک ظلم دیگر است، مصیبت دیگر است، چه کند؟ دزدی کند؟ در ولایت هرات فساد بیداد میکند، در گمرکات امروز وزیر مالیه خودسرانه نفر را تعیین میکند در بدل پیسه. بحث دیگر من اینست که سرپرستان، ما فعلاً مشکل در سرپرستان داریم. اگر مسایل سرپرستان را ما حل نکنیم، این یک درد سر است به خانه ملت. بحث چهارم من جناب رئیس صاحب! اینست که هیچ نوع شورای مدار اعتبار نیست به جز از شورای ملی و مشرانو جرگه، چه شورای دیگر ساخته میشود؟ بودجه این از کجا داده میشود؟ و کسانیکه در... قطع مایک

رئیس مجلس:

وقت امتیازی ما ختم است منشی صاحب وخت وركوی خو دوه نفرو ته يې وخت وركړه نوره به... وقت میگیرد خوب.

بسم الله الرحمن الرحیم

د ملت قدرمنو استازو د ننګرهار ولايت د كوټ ولسوالۍ ولسونه خورا زياتو ستونزو سره مخامخ دي چې له شته ستونزو والي يې هم په جريان كې دى خو تر اوسه مهاله يې ستونزې نه دي هوارې شوې د ننګرهار والي د سيمه یيزو ارګانونو او د امنيت شورا څخه په كلكه غوښتنه كوم چې د يادې ولسوالۍ خلكو ستونزو ته په وخت سره رسيدګي وكړي تر څو عدالت تامين شي او د كورنيو چارو كمېسيون ته هم دنده سپارل كېږي تر څو د كوټ ولسوالۍ ولسونو ستونزو ته رسيدګي وكړي.

وكلای گرامی! در صلح زیستن یکی از حقوق اساسی اتباع است و ملت افغانستان نسبت به هر ملت به تحکیم صلح پایدار نیاز دارد، آرزو میبریم که گفتگوی صلح نتیجه ای آنی مؤثر، همه شمول و مثبت به دست دهد تا ملت افغانستان بیشتر از این حق از حق طبیعی شان که هماناً زندگی در اجتماع صلح آمیز است، محروم نشوند.

همچنان از حکومت تقاضا داریم که ولسی جرگه، شورای ملی را مستقیماً در روشنایی و مذاکرات صلح قرار دهند چون تنها مجلس نمایندگان نسبت به هر جریانی میتواند صدای واقعی مردم را در گفتگوی های صلح انعکاس دهند.

وکلای محترم! در رابطه با برگزاری جلسات عمومی در روز های شنبه، یکشنبه، سه شنبه و پنجشنبه تصمیم به دست وکلاء است؛ اما در تمام پارلمان های دنیا کمیسیون ها بیشتر نسبت به جلسات عمومی کار میکنند. طبق اصول وظایف داخلی در ولسی جرگه نیز کمیسیون ها باید بالای قوانین کار کنند تا قوانین مورد تصویب تالار قرار گیرد. متأسفانه طوریکه حاضری کمیسیون ها ملاحظه میشود تعدادی زیادی وکلاء در کمیسیون های مربوطه خویش حاضر نیستند به همین اساس است که قوانین بیشتر مورد تصویب قرار نمیگیرد و آجنداء در جلسات عمومی ضعیف و طبق خواسته های وکلاء نمی باشد.

وکلای محترم! افغانستان در یک شرایط بسیار مهم و حساس قرار دارد. نا معلوم بودن سر انجام گفتگوهای صلح و افزایش خشونت فکر و بی کاری تداوم جنگ و بی ثباتی سیاسی و عدم موجودیت یک اجماع ملی در رابطه به قضایای بزرگ ملی، نگران کننده است، تنها راه بیرون رفت از این وضعیت که حیات ملی و سرنوشت جمعی را تهدید میکند، هم پذیری، اتحاد، انعطاف و جمع بودن در محور اهداف جمهوری اسلامی افغانستان است تا همه با هم یکجا به طرف یک آینده مطلوب حرکت کنیم.

وکلای محترم! طوریکه در داخل تالار اشاره شد، حمله موتر بمب بالای فرماندهی ولسوالی بغلان مرکزی و هدف قرار دادن کارمندان امنیت ملی در ولایت پروان که در این حملات تروریستی یک تعداد هموطنان ما جان های شان را از دست دادند و یک تعداد زخمی شدند، مصداق روشن جرایم جنگی است و عاملین آن دیر یا زود به دادگاه کشیده خواهد شد، از طرف دیگر تجدید خشونت ها، قتل های هدفمند، انفجار ماین های کار گذاری شده، ماین های مقناطیسی و سایر حملات تروریستی بالای افراد ملکی مردم را شدیداً نگران کرده است، به کمیسیون محترم امنیت داخلی و کمیسیون امور دفاعی وظیفه داده میشود که تجدید خشونت های اخیر در سطح کشور بررسی نموده و نتیجه را به مردم در جریان قرار دهد.

وکلای محترم! در رابطه به افزایش خشونت ها در غرب کابل، ولسی جرگه از حکومت میخواهد که تا طرح امنیتی غرب کابل را جدی گرفته و از نتایج اقدامات خویش مردم و نمایندگان مردم را در جریان قرار دهند.

وکلای محترم! در رابطه به قرنطین مکاتب و پوهنتون ها که بر اساس هدایت وزارت صحت عامه صورت گرفته، به کمیسیون صحت و تربیت بدنی و کمیسیون معارف و تحصیلات عالی هدایت داده میشود که مسئولین وزارت صحت عامه را در جلسه مشترک کمیسیون های خویش استجواب نموده، وضاحت بخواهند که چرا تنها نهادهای آموزشی و تحصیلی به قرنطین بروند، نتیجه مباحث و توضیحات خویش را با مردم در جریان بماند.

وکلای گرانقدر! در رابطه به تقرری های ولسوالها در سطح کشور به خصوص در ولایت ننگرهار که پانزده ولسوال در یک روز تقرر یافته و نگرانی مردم آن ولایت را برجسته کرده، به کمیسیون مربوطه هدایت داده میشود که تقرری های سلیقوی را کنترول نمایند همچنان بالای ارگانهای محلی صدا میکنم که تقرری ها و نصبها باید طبق قانون خدمات ملکی و سائر قوانین نافذه کشور باشد تا از یک طرف مردم سالاری به معنی واقعی آن تبارز پیدا کند و از طرف دیگر حاکمیت قانون نهادینه شود.

وکلای محترم! در رابطه به مشکلات ترانسپورتی و امنیتی در شاهراه هرات - کابل که جناب قلاتوال صاحب اشاره داشتند به کمیسیون مواصلات و مخابرات و کمیسیون امنیت داخلی وظیفه داده میشود که مسئولین را در کمیسیون خویش دعوت نموده، در زمینه وضاحت بخواهند و در هماهنگی به نهادهای مربوطه یک راه حل دایمی و معقول پیدا کرده و ملت را در جریان قرار دهند. وکلای گرامی! در رابطه به شرکت (TCRC) که مربوط اداره انسا میشود و این اداره مربوط کمیسیون اقتصاد ملی میگردد اکیداً به کمیسیون اقتصاد ملی وظیفه داده میشود که موضوع را به صورت همه جانبه بررسی نموده، گزارش بیاورند، از وکلای محترم نیز تقاضا میکنم که اسناد دست داشته خویش را با کمیسیون اقتصاد ملی شریک سازند. برویم به طرف اصل آجنداء جناب منشی صاحب!

نائب منشی:

بسم الله الرحمن الرحیم

کارت سرخ جناب همدرد صاحب مربوط رئیس صاحب میشود، صلاحیت رئیس صاحب است آنها میتواند شما را وقت بدهند.

جلسه عمومی شماره 159/25 اجلاس پنجم، سال سوم کاری، دوره هفدهم تقنینیه.

جناب رئیس صاحب! من آجنداء را قرائت کنم ان شاء الله

تاریخ چهارشنبه 12 جوزا 1400 هجری شمسی، آجنداء امروزی مان قرار ذیل است:

- بحث و رأیگیری روی فرمان تقنینی شماره 267 مؤرخ 13/12/96 رئیس جمهور اسلامی افغانستان در رابطه به ضمیمه شماره دو قانون اجراآت جزایی پیرامون تطبیق بدیلهای حبس و حجز.

- دوم بحث و رأیگیری روی فرمان تقنینی شماره 311 مؤرخ 14/6/97 رئیس جمهور اسلامی افغانستان در رابطه به تعدیل مواد 10 و12 ضمیمه شماره یک قانون اجراآت جزایی.

- سوم بحث آزاد روی ادامه کار سرپرست وزراء و رؤسای عمومی مستقل که خلاف قانون میباشد و همچنان عدم معرفی اعضای متباقی ستره محکمه و کمیسیون نظارت بر تطبیق قانون اساسی جهت رأی تأیید به ولسی جرگه، بحث آزاد هم داریم ان شاء الله وقت میدهیم. جناب رئیس صاحب! خان صاحب کارت سرخ دارند، به خان صاحب وقت بدهید.

حاجي خان محمد وردګ:

بسم الله الرحمن الرحیم

لوی او بښونکی تعالی پاتې خدای په نامه

جناب رئيس صاحب، د ملت د کور درنو استازو!

جناب رئيس صاحب! وزارت د داخلې د ولسي جرګې، رئیس صاحب! ما برای کی صحبت میکنیم، خوب صحیح است بنشینید برادر.

جناب معاون صاحب! غواړم چې دا خبرې زما درسره یاد داشت کړئ د کورنیو دڼدو د اصول مطابق د هر کمېسیون صلاحیتونه او مسئولیتونه معلوم دي متأسفانه چې کمېسیونونه خاصتاً اداري هیئت د کمېسیونونو په داخلي چارو کې مداخله کوي د هر کمېسیون صلاحیت او مسئولیت معلوم دی (TCRC) کمپنۍ یو بخش یې مربوط د کمېسیون محیط زیست دی هغه غیر معیاري توکي چې داخل ته واردېږي دا مسئولیت د کمېسیون محیط زیست دی تر څو دوی ارزیابي کړي ټول صلاحیتونه او مسئولیتونه وظایف یې معلوم دي له تاسو څخه مو هیله ده چې په همدغه (TCRC) بخش کې کمېسیون محیط زیست ته هم وظیفه ورکړئ چې تر څو دا کمپنۍ هراړخیزه وڅاري چې واقعاً دوی مطابق د قانون کار کړی که یې نه دی کړی نو په راتلونکي کې مو د اداري هیئت څخه هیله ده چې د هر کمېسیون صلاحیتونه او مسئولیتونه وپیژني او بل کمېسیون ته اجازه ورنه کړي چې نور کمېسیونونو په چارو کې مداخله وکړي، توجه څخه مو مننه.

د غونډې رئيس ( دوهم نائب):

منشي صاحب آجنډاء څه شی ده، همدرد صاحب، همدرد صاحب خبره واوره، همدرد صاحب را وقت بدهید، همدرد صاحب را وقت بدهید.

انجنیر محمدالدین همدرد:

بسم الله الرحمن الرحیم و به نسعین

با اجازه جناب رئیس صاحب، وکیل صاحبان محترم!

یک تعداد از وکیل صاحبان بالای کمیسیون مواصلات و مخابرات اعتراض داشتند و نمیفهمم آنها البته خبر نبودند، مجلس عمومی به اساس شکایت مردم که در موارد مختلف از ریاست برشنا داشتند مجلس عمومی هدایت داد به کمیسیون که تا ما مسئولین درجه یک ریاست برشنا را دعوت کنیم، دو هفته قبل ما آنها را دعوت کردیم به کمیسیون و از تمام کمیسیونها یک یک نفر دعوت کرده بودیم که بیایند پروگرام را هم از مجلس نظارت بکنند و خواستها و مشکلات ولایتهای خود را همراه ریاست برشنا شریک بسازند که یک تعداد از وکیل صاحبان از کمیسیونهای مختلف آمده بودند و از مجلس از نزدیک نظارت کردند و با حضور داشت تمام مطبوعات از جمله شکایات به ارتباط صرفیه برق که یعنی بل میترخوانی از دو ماهه به یک ماهه به طور آزمایشی در کابل اینها تطبیق کردند، اکثر همشهری های کابل ما شکایت داشتند صرفیه های برق نسبت به گذشته یعنی بل صرفیه دو ماهه نسبت به یک ماهه بسیار متفاوت بوده، از بیست الی سی فیصد بلهای برق که یک ماهه آمده صرفیه برق بسیار بلند رفته و اینها شکایت داشتند. یک شکایت این بود، ریاست برشنا گفتند که ما اینرا آزمایشی در شهر کابل تطبیق کردیم و در نتیجه هم اعتراض داشتند که نتیجه مثبت ما نگرفتیم و دوباره کمیسیون یک کمیته را ساختند که با آنها به تفاهم یکجا بنشینند این مشکل را، این معضل را حل بسازند که متأسفانه ریاست برشنا با حضور داشت همه مطبوعات خود آنها گفتند که ما اینرا حل میسازیم و کمیسیون مواصلات و مخابرات یک هیئت را به ریاست برشنا وظیفه دادند که بروند آنها نظارت بکنند، متأسفانه ریاست برشنا گفتند که نظارت کار پارلمان نیست، ما مستقیماً به وزارت مالیه جوابگو هستیم و هیچ وقت پارلمان نمیتواند که از کارهای ما نظارت بکنند، شما خود قضاوت بکنید نماینده های با عزت مردم افغانستان! زمانیکه آنها میگویند ما صلاحیت نداریم، ما چطور نظارت باید بکنیم و چطور ما به شما پاسخگو باشیم و چطور به ملت خود پاسخگو باشیم و چطور به ما، به شما فرضاً گزارش بیاوریم. گزارش خوب بر اساس این میشود که ما نظارت بکنیم، حقایق را پیدا کنیم، با وجود همه گپها ما بسیار اسناده پیش خود داریم که ریاست برشنا فاسد ترین اداره در.... قطع مایک.

نائب منشی:

جناب همدرد صاحب! این اعتراض نبود، این اعتراض نبود همدرد صاحب!

رئیس مجلس :

ببخشید بحث آزاد خلاص شده، اگر من برای وکیل صاحبان وقت بدهم، بحث آزاد خلاص شده . محمدی صاحب اگر بسیار کوتاه.

نائب منشی:

جناب رئیس صاحب! به آجنداء اصلی برویم .

رئیس مجلس :

محمدی صاحب را وقت بدهید، بعد به آجنداء بروید.

مخدوم ابدال الله محمدی:

جناب رئیس صاحب! من اعتراض قانونی دارم. مطابق به ماده چهار قانون اساسی، ماده چهارم قانون اساسی حکم میکند که حاکمیت ملی تعلق به ملت افغانستان میگیرد رئیس صاحب! متوجه باشید رئیس صاحب! بی پروایی شورای ملی در بخش نظارت از عملکرد حکومت سبب قانون شکنی حکومت گردیده و قانون شکنی حکومت علت خرابی وضعیت گردیده و این آجنداء را که جناب رئیس صاحب! ما و شما پیش میبریم به نفع ملت نیست، خوب است که وکیل صاحبان برآمدن به رسم اعتراض، این آجنداء ها برای ما و شما به درد نمیخورد. شما ببینید که وضعیت ناامنی در شهر کابل، دیگر جا را ما نمیگویم و غارت اموال دولتی، قتلها، دزدی ها، مردم را به کجا رسانیده و از شما تقاضا میکنم رئیس صاحب! اگر این خانه ملت، اگر خانه ملت کار خود را پیش میبرد و این نظارت خود میکند هم مربوط به شما هیئت اداریست، اگر کار خوب کرده نمیتواند هم مربوط به شماست، امیدوار هستم که یک کار خوب را پیش بگیرید که ملت افغانستان سر ما و شما اعتماد بکند.

رئیس مجلس :

خردمند صاحب بروید سر آجنداء! وکیل صاحبان! اگر حوصله داشته باشید من میگویم خوب است، شهیدزاده صاحب! بروید به آجنداء!

نائب منشی:

شهیدزاده صاحب بفرمائی!

همایون شهیدزاده:

جناب رئیس صاحب ، وکلای محترم! سلام خدمت همه!

حد اقل همین را امروز میخواستم بگویم که ما قانون و اصول را میفهمیم، در وقت آجنداء رسمیست،در کجای اصول وظایف داخلی آمده؟ چرا ما را میشرمانید! چرا خود را میشرمانید! چرا این وضعیت را میاورید ایجاد میکنید! آجنداء رسمی اعلان شده، ما آمده گزارش بدهیم، شما وقت امتیازی میدهید، این خلاف اصول است به همین اساس ما رسماً جایگاه را ترک کردیم و امروز گزارش نمیدهیم.

رئیس مجلس :

تشکر شهیدزاده صاحب بفرمائید!

نائب منشی:

جناب رئیس صاحب!

اعتراض شهیدزاده صاحب دقیق است، نباید در آجنداء رسمی ، میرفتیم به بحث آزاد، نمیشود قطعاً این.

رئیس مجلس :

خردمند صاحب! طبق آجنداء پیش بروید، هر کسیکه اعتراض دارد من نمیتوانم، وکیل صاحب کارت سرخ دارد و برای اعتراض برایش وقت ندهیم، شهیدزاده صاحب کل چیزها را خودش، میخواهد طبق آجنداء پیش بروید برای همین وکیله صاحب خواهر ما را وقت بدهید خردمند صاحب!

نائب منشی:

درست است رئیس صاحب! سنگین صاحب را وقت میدهیم .همکاران عزیز در ارتباط به بحث آزاد سرپرست وزراء که آجنداء سوم ما امروزی ماست، از هر کمیسیون یک یک نفر به نمایندگی ثبت نام بکنند که بالای آن بحث صورت بگیرد، بفرمائید!

ذکیه سنگین:

بسم الله الرحمن الرحیم

عرض احترام خدمت همه همکاران عزیز!

جناب رئیس صاحب! اعتراض من مطابق به اصول وظایف داخلی است. اصول وظایف داخلی اول حکم میکند که وقت امتیازی 40 دقیقه است ، اگر از 40 دقیقه زیادتر میشود وقت میدهید دوستان تانرا، وقت ندهید، همه را وقت بدهید، در غیر آن چهل دقیقه که پوره شد وقت را قطع کنید. موضوع دوم اینکه یک نفر میاید نام خود را نوشته میکند، نام سه چهار رفیق خود را هم نوشته میکند، اگر به این قسم این آجنداء پیش برود خوب اصلاً من فکر نمیکنم که این عادلانه باشد. جناب رئیس صاحب! اصول وظایف داخلی حکم میکند زمانیکه نام کسی خوانده شد، صدا شد مطابق به قانون بعد از اعلان آجنداء عمومی حق دارد که گپ بزند، نام من خوانده شد؛ ولی شما سه نفر دوستان تانرا وقت دادید و موضوع سوم من، اینکه کارت سرخ بالا میکنند موضوع خود را ارائه میکنند، موضوع اصول وظایف داخلی یا قانون اساسی را نمیگویند بناءً به این موضوع بسیار جدی شما برخورد بکنید، لطفاً برای دوستان خود وقت ندهید که دوستان خود تان گپ خود را بزنند و جلسه را ختم بکنند، اینجا همکاران ما بسیار موضوعات جدی است که باید مطرح بکنند؛ ولی آنها گپ خود را میزنند، و خصوصاً به خانمها هیچکس حق نمیدهد.... قطع مایک.

رئیس مجلس :

خردمند صاحب! بخاطر وقت دادن بعضی دوستان اعتراض کردند، من نمیدانم که اعتراض، حد اقل ما با هم همصنفی هستیم و یک وکیل صاحب وقتی اعتراض میکند یک دقیقه برایش وقت میدهم، به نظر من این کار خوب نیست، اینطور زود احساساتی شویم، خردمند صاحب! آجنداء تان را پیش ببرید.

نائب منشی:

جناب رئیس صاحب!

متأسفانه که نصاب نداریم ؛ ولی برویم به بحث آزاد برویم، بحث آزاد جناب رئیس صاحب! در ارتباط به ادامه کار سرپرست وزراء و رؤسا، سر این اگر بحث شود جناب رئیس صاحب! خوب میشود، از هر کمیسیون یک یک نفر و از گروپهای پارلمانی یک یک نفر بیایند ثبت نام بکنید، بحث را آغاز بکنند بخیر! بلی شامل آجنداء است جناب رحمانی صاحب! همین بحث آزاد بالای ادامه کار سرپرست وزراء و رؤسا.

رئیس مجلس :

خردمند صاحب! اگر وکیل صاحبان ثبت نام میکنند، در مورد همین بحث آزاد بخاطر کار سرپرست وزراء بسیار خوب، اگر نه همینطور وقت برایشان بدهید.

عبدالشکور واقف حکیمی:

به نمایندگی از گروه پارلمان قانون و عدالت، در مورد آجنداء که وزراء یا نامزد وزیران رأی ناگرفته و اعضای کمبود شورای عالی ستره محکمه و دیگر ریاستهای که در قانون اساسی پیشبینی شده که باید از مجلس نمایندگان رأی بگیرد. عرض بکنم رأی و نظر گروه پارلمانی قانون و عدالت این است که تمامی اجراآت، مقرری ها، برکناری ها، اجراآت مالی همه نامزد وزیرانی که از مجلس نمایندگان رأی نگرفتند فاقد اعتبار اساسیست؛ چون ماده 71 قانون اساسی حکومت را متشکل از وزراء میداند، وزراء مسئولیت پارلمانی دارند، مسئولیت سیاسی دارند که در برابر پارلمان خاصتاً ولسی جرگه مسئول هستند و مشروعیت دو سویه دارند که در یک طرف تأیید رئیس جمهور قرار دارد در سوی دیگر تأیید ولسی جرگه تا زمانیکه وزیر یا رئیس عمومی که در قانون اساسی پیشبینی شده که از مجلس نمایندگان رأی بگیرد، تا زمان رأی اعتماد نگرفته، لقب وزیر بودن را کسب نمیکند، تا زمانیکه وزیر نباشد تمامی اجراآت، تمامی مقرری ها، تمامی اعمال صلاحیتهای که برای وزیر در قانون اساسی و در قوانین دیگر پیشبینی شده، دارای اعمال این صلاحیت نمیباشد بناءً باید هر چه زودتر حکومت نامزد وزیرانی که رأی نگرفتند اینها را برکنار کند از کارش، باید بجای شان نامزد وزیران جدید را معرفی بکند، همچنان در قانون اساسی پیشبینی شده شورای عالی ستره محکمه 9 تن عضوء دارد، شوری بدون داشتن 9 عضوء صلاحیت کامل اش را نمیتواند کسب بکند، نمیتواند شورای عالی ستره محکمه نام بگیرد؛ لهذا باید همچنان جناب رئیس جمهور سه عضو شوری عالی ستره محکمه را که از حکومت پیشین رئیس جمهور تا کنون کرسی هایش خالیست باید هرچه زودتر به مجلس نمایندگان جهت کسب رأی معرفی بکند و الی اینهم یک نقیصه کلان در قوه قضائیه است والسلام علیکم ورحمة الله!

سید بابر جمال:

مخدوم صاحب! یک بار شما گپ زدید شما امروز، من وقت ثبت نام کرده بودم.

جناب رئیس صاحب! من چند روز است که ثبت نام میکنم؛ ولی بنا بر ضیقی وقت و یا تقاضای زیاد نوبت برایم نمیرسد. جناب رئیس صاحب! سرنوشت مردم فاریاب و ولایت فاریاب باید روشن شود. مردم در فاریاب در وضعیت بسیار بدی به سر میبرند، ادارات دولتی اکثریت اش بسته است، ادارات تعلیمی، اداراتی که خدمات ارائه میکنند از آدرس حکومت، اکثراً آنها بسته هستند و هنوز هم تکلیف مردم فاریاب و ولایت فاریاب روشن نیست، هرچه عاجل در این مورد باید تصمیم گرفته شود.

من یک معلومات مختصر خدمت بعضی دوستانی که آب را ندیده موزه را کشیدند، در رابطه به ولایت فاریاب خدمت شما ارائه میکنم. تا شما و مردم افغانستان قضاوت بکنند، فاریاب در وضعیت خیلی بد امنیتی و اقتصادی به سر میبرد و از سالها بدینسو، فاریاب متشکل از چهارده واحد اداری است که نُه ولسوالی دارد و مرکز اش شهر میمنه، از سالها بدینسو در نُه ولسوالی طالبان حاکمیت مطلق دارد، مطلقاً طالبان در نُه ولسوالی حاکمیت دارد که از این جمله ولسوالیهای کوهستان، المار، بلچراغ و غورماچ در کنترول کلی و صد فیصدی طالبان است و در ولسوالیهای دولت آباد، قیصار، خواجه سبزپوش، شیرین تگاب، گرزیوان کلاً در حاکمیت مطلق است که تنها مرکز ولسوالی تعمیر ولسوالی و تعمیر قومندانی در حاکمیت حکومت است و دیگر همه در حاکمیت طالبان است، راه مواصلاتی از تمام ولسوالیها به مرکز ولایت مسدود است و مردم و مامورین حکومتی باید با هلیکوپتر سفر بکنند.

پروژه های انکشافی از سالها بدینسو از پانزده سال و شانزده سال بدینسو هیچ کدام اش اجراء نمیشود. پروژه های انکشافی از قبیل بند آب گردان المار از شانزده سال بدینسو، شاهراه نمبر یک قیصار- لامان از پانزده سال بدینسو، پروژه های را که رئیس صاحب جمهور خود تهداب گذاری کرده، خود رفت با دستان خود تهداب گذاری کرده، از سه سال بدینسو افتتاح نمیشود و کار عملی آنها آغاز نمیشود، مردم در وضعیت خیلی بد به سر میبرند جناب رئیس صاحب! به این موضوع هرچه زودتر رسیدگی باید شود.

بحث بالای این بود که چرا مردم فاریاب والی را نپذیرفتند، والی که در تمام عمر خود یکبار هم به ولایت فاریاب سفر نکرده بود و از جغرافیا و اجتماع مردم خبر نداشت، به فرهنگ مردم ما آشنائی نداشت، مردم در چنین وضعیت، در چنین شرایط چگونه باید میپذیرفتند. این قابل ذکر است که مردم در وضعیت نا بسامان اقتصادی بدی به سر میبرند، بیشترین بیجا شده را ما نصیب هستیم، بیشترین بیجا شده داخلی را در ولایت فاریاب ما داریم. به قول معروف شیخ ادیبانی میگوید که: "خلق نینگ انسان نی یشت کی دولت یشه سن" در صورتی که انسانها در وضعیت بدی قراردارند و زندگی مرفه ندارند، دولت باز بقا نمیکند و رئیس صاحب جمهور را من تقدیر میکنم، تبریک میگویم بخاطر یگانه معین ازبیک هم از اداره را پس کردند و برطرف ساختند، به این عنوان ما به سالها ملت نمیتوانیم شویم، با این ذهنیت با این فکر ما به هیچ عنوان نمیتوانیم ملت شویم. بیشتر از صد معین داریم و یک معین ازبیک که داشتیم او را هم رئیس صاحب جمهور برطرف کرده، این قابل هضم و قابل ... قطع مایک.

رئیس مجلس:

بابر جمال صاحب! بحث روی سرپرست وزیران بود، بخاطر همین وقت دادن به محمدی صاحب یک جنجال برخاست. وکیل صاحبان! بحث روی سرپرست وزیران است.

مخدوم ابدال الله محمدی:

جناب رئیس صاحب، همکاران عزیز! اگر برای من اجازه بدهید که وقت خود را استفاده کنم.

جناب رئیس صاحب محترم! آجنداء های که ما و شما میگیریم این آجنداء های ما و شما به میل مردم نیست، شما میبینید که کشور به چه حالت است، وضعیت امنیتی، من در 315 زندگی میکنم، ساعت یک بجه شب، یک رقم مثل برخورد پنج شاجور مرمی در آنجا فیر میشود، هیچ پولیسی نیست که یک دفعه بیاید پرسان کند که در اینجا چه گپ است، چرا این فیر شده، جناب رئیس صاحب! از شما تقاضا میکنم از هیئت اداری، شما را ما رأی دادیم بخاطر آبرو و عزت این پارلمان، که شما آبروی پارلمان را نگاه کنید، حالا وزیران مکمل سرپرست هستند، وقتیکه وزیر سرپرست باشد، نه در قانون بند است، خودش خلاف قانون آمده، تماماً کارهایش خلاف قانون است، کار قانونی نمیکند، در این مملکت وضعیت این مملکت را پنجاه فیصد فراقانونی خراب کرده، اگر قانون را شما منحیث نماینده های مردم دراین مملکت حاکم بسازید، پنجاه فیصد مشکل ما حل میشود. من دو پیشنهاد دارم: یک این که شوری را بخاطر اینکه حکومت وزراء را معرفی نمیکند ،شوری را ما بند میکنیم، تا زمانیکه معرفی نکرده ما در شوری نمیاییم دیگر گپ نمیزنیم. اگر شما دروازه شوری را بند نمیکنید یک کار دیگر بکنید که در دور قبلی هم صورت گرفته بود در وقت قانونی صاحب، وقتیکه حکومت وزراء را معرفی نکردند تماماً وکلاء بدون غیر حاضری می آمدند در شوری گپ نمیزدند، تحصن کرده بودند، فقط به رسم اعتراض پنج دقیقه، ده دقیقه در شوری مینشستند، برای جهان نشان میداد که در اینجا قانون شکنی است و این کار هم یک راهکار بسیار درست است.

موضوع دیگر در رابطه به ولایت خود میگویم، اصلاحات اداری در سال 1400 اعلان کردند که دیگر در بست ها ریزرفی نیست، رئیس کار و امور اجتماعی ما را یک کسی را روان کرده هیچ کسی خبر نیست که این آدم در رقابت بوده، فقط بعنوان ریزرف روان کرده، نمیدانم که در کجا امتحان گرفته. وقتیکه حکومت خودش مکتوب روان میکند که دیگر در بست ها ما ریزرفی نداریم، هر کسیکه برنده شد، برنده است، چرا در ولایت سمنگان رئیس کار و امور اجتماعی را یک کسی را روان کرده و جوانان سمنگان حالا اعتراض میکنند، میگویند ما لیسانس هستیم، دوکتورا داریم و فوق لیسانس و چرا برای ما چانس داده نمیشود که ما ... قطع مایک.

ذکیه سنگین:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب! بی پروائی حکومت در قبال سرپرست وزیران و بی پروائی سرپرست وزیران در قبال مردم، امروز وضعیت امنیتی، وضعیت سیاسی، وضعیت اقتصادی، وضعیت اجتماعی به اوج خود رسیده. قانون حکم میکند که سرپرستی دو ماه و پیش از اینکه رأی اعتماد بگیرند از پارلمان، زمانیکه رأی اعتماد را نگرفتند دیگر اینها مسئولیت آن اداره را ندارند، باید راساً به خانه های خود بروند؛ اما متأسفانه امروز در افغانستان یک عرف شده که سرپرست وزیر پس میرود، دو سال یک سال پس در جای خود میمانند و قانون میگوید که هیچگونه صلاحیت اجرائی ندارد و امروز این سرپرست وزیران واقعاً که فراتر از قانون عمل میکنند، اجراآت میکنند، مثال اش را برایتان پیشتر جناب انعامی صاحب گفت، که رئیس د افغانستان بانک امروز کوشش دارد که امضایش در بانکنوت ها چاپ شود، اگر چاپ شدن اینکه یک کسیکه رأی اعتماد نگرفته و در بانکنوت امضایشان چاپ شود، حیثیت و اعتبار بانکنوت را و ارزش اش را در افغانستان صدمه میزند که صدمه آنرا مردم افغانستان باز باید تحمل بکنند یا بدوش خود ببرند. جناب رئیس صاحب! در وضعیت فعلی امنیتی که باز هم سپاس گزاری میکنیم، از تمام نیروهای امنیتی که در خط مقدم جبهه آنها بخاطر رفاه مردم و آسایش مردم جنگ میکنند بخصوص وزارت دفاع و امنیت ملی؛ ولی متأسفانه وزارت امور داخله امروز فقط متوجه اینست که کی را تعیینات بکند، درحالیکه صلاحیت ندارد، تعیینات سلیقوی و شخصی و فامیلی خودش را و من مثال از ولایت خود میگویم. در امسال که گذشت بالاتر از پنج قومندان امنیه تبدیل و تغییر شده، آیا ولایت پروان لابراتوار قومندان سازی است که اینها این کار را میکنند... قطع مایک.

فوزیه رؤوفی:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه هیئت اداری، وکلاء محترم!

جناب رئیس صاحب، معاون صاحب سرپرست ولسی جرگه!

در ارتباط وزراء سرپرست قسمیکه وکیله صاحب صحبت کرد و دیگر برادران صحبت کردند، ما و شما در آغاز پارلمان که دور هفدهم را افتتاح میکردیم از جناب رئیس صاحب جمهور خواهش کرده بودیم اول وزراء را معرفی کن، در صورتیکه رأی نگرفتند، حد اقل وقت است که تا یک ماه میشود، قحط الرجال نیست از افغانستان شخص دیگری را معرفی کنید؛ اما تا حالا ببینید که یگان وزیر است که پیش از اینکه رأی اعتماد بگیرد ، مقرری داشت؛ ولی بعد از اینکه رأی اعتماد گرفت، مقرری هایشان شروع شد، ولی وزراء که رأی اعتماد نگرفتند ،رئیسانی که رأی اعتماد نگرفتند از خانه ملت، امضایشان مدار اعتبار در پارلمان نیست؛ ولی آنها یکنواخت مقرری کرده روان هستند. وقتیکه مشکل یک مؤکل خود شان را برایشان پیش میکنیم میگویند ما صلاحیت مقرری را نداریم، در حالیکه در جریان هستیم و مستند هم برایتان میگویم که چندین رئیسان تغییر و تبدیل شده توسط وزراء که رأی نبردند.

جناب رئیس صاحب! به ارتباط وضعیت بحرانی جناب بابر جمال صحبت کرد؛ ولی من میخواهم یاد آوری بکنم، از سه روز، چهار روز بدینسو میشود که ولسوالی خواجه سبز پوش ما چهار پوسته داشت، سه پوسته اش سقوط کرده و یازده نفر اش را گفتند که اسیر شده، یک پوسته مانده، هر قدر تلاش میکنیم که بتوانیم کمک نیروهای امنیتی را جلب کنیم؛ ولی تا بحال نتوانستیم. ولسوالی خواجه سبز پوش ده دقیقه الی پانزده دقیقه مسافه به داخل شهر فاریاب دارد؛ اما ولسوالیها به گفته بابر جمال که نُه ولسوالی نُه بلکه چهارده ولسوالی ما در حال سقوط است، چهارده واحد اداریست در حال سقوط است و داخل شهر میمنه به حدی نا امن است که دو روز قبل پنج نفر در داخل شهر میمنه شهید میشوند، وقتیکه جای امن باشد چرا با ولسوالیها ارتباط نداریم، با مرکز ولسوالی ها ارتباط نداریم؛ ولی داخل شهر که امنیت اش تأمین شود، نیروهای امنیتی به حدی ضعیف شدند که نمیتوانند داخل شهر فاریاب را که نُه ناحیه است، امنیت نُه ناحیه را بگیرند.

و موضوع دیگر موضوع بیجا شدگان فاریاب است که از چهارده ولسوالی تجمع کردند بیجا شدگان داخلی و هیچ نوع کمک برای آنها نمیرسد. در این گرمی تابستان هیچ کمک از وزارت مبارزه با حوادث اندکی کمک برایشان میشود، ولی متأسف هستم که در بعضی ولایات به حد هنگفتی کمک میشود و ولایت فاریاب فکر میکنم در جغرافیای افغانستان بسیار در یک گوشه گک مانده از همه چیز از دولت مرکزی فاصله گرفته، و خیمه تحصن و اعتراض مردم فاریاب در قسمت والی فاریاب که است، جناب رئیس صاحب! اگر میخواهید متوجه باشید که خیمه تحصن فاریاب بخاطر انتخاب والی است، میشود که هیئت اداری ما از جناب رئیس صاحب همه خواهش کرده بودم که رئیس قوه است، با گفتگوی تیلفونی... قطع مایک.

حبیبه دانش:

بسم الله الرحمن الرحیم

تشکر از شما که به من فرصت دادید

جناب رئیس صاحب، توجه تانرا میخواهم!

جناب رئیس صاحب! موجودیت هیئت اداری و کرسی را که شما مینشینید امانت است، به این معنا که شما سخنگوی ما در ریاست جمهوری هستید، در تمام کشور ها پارلمان محوریت است؛ اما در افغانستان به حیث انگشت ششم است متأسفانه! هیچ نوع مصوبه اش لبیک گفته نمیشود. متأسفانه عدم معرفی کاندید وزراء به شوری و موجودیت سرپرست وزراء سبب این شده که مقرری ها همه سلیقوی صورت بگیرد، شایسته ها در حاشیه گذاشته شوند، مصارف از جانب سرپرست وزیران بدون پاسخگوئی به شوری صورت میگیرد، کرسی ها بفروش میرسد، در گمرکات به گفته وزیر صاحب که هشت ملیون دالر روزانه اختلاس میشود، نفس موجودیت شوری با توجه به قانون اساسی وظیفه ما چه است؟ ما باید نظارت بر عملکرد مجریه داشته باشیم. وقتیکه هشت ملیون دالر در روز در مجموع تقریباً ما دو و نیم ملیارد دالر در سال که باید تارگیت ما است، شود اگر ما اگر جدی نظارت داشته باشیم، اگر اختلاس صورت نگیرد این همه پیش کردن دست گدائی ما به کشور های دونر و تمویل کننده برای چه است؟ ما آهسته آهسته بطرف خود کفائی میرویم، اگر اختلاس صورت نگیرد، در افغانستان تمام چیز به مزائیده گذاشته شده، خصوصی سازی شده، چرا گمرکات خصوصی سازی نمیشود؟ در حالیکه مثلاً در یک گمرک ما در شصت و چند ملیون یا صد ملیون یک گمرک سالانه تارگیت اش است، جناب رئیس صاحب! توجه ات را میخواهم. تارگیت اش است هدف وزارت است؛ وزارت مالیه، در زمانیکه اگر خصوصی سازی شود آنرا به دو صد ملیارد میگیرد، به سه صد ملیارد در سال این گمرکات میشود، چرا بخصوصی سازی داده نمیشود؟ اگر در کفش اینها ریگ نباشد.

موضوع سوم در بخش امنیتی میائیم، در تمام شهر های افغانستان حتی طالبان با جمعی از دیگر تروریستان به حدی فعال شدند که در داخل شهرها شدند. بر بگردیم پس دو باره به موضوع معارف، اگر از این خلاص اش کنیم، هر روز برای ما معلمین زنگ میزنند که همان دو هزار افغانی که برای ما شما وعده کرده بودید، از تمام استادان دانشگاه از بقیه سائر ادارات پول کم شد بخاطر اینکه برای شما اضافه میکنیم، هر روز معلمین میگوید که همان دو هزار افغانی ما کجا شد، نفس موجودیت این همه فساد و عدم توجه به مصوبه های مجلس، سبب شده که حکومت از مردم فاصله بگیرد، بناءً ... قطع مایک.

سید محمد داوود ناصری:

با اجازه رئیس صاحب!

جناب رئیس صاحب! من مستقیم صدا میکنم سر رئیس صاحب جمهور، جناب رئیس صاحب جمهور! قانون در حال مردن است و خیلی ضعیف شده و حتی استخوانهایش هم پوسیده شده، در پارلمان شما که شما رئیس دولت هستید، بالا تر از یک صد وپنجاه نفر وکیل شما همیشه غیر حاضر است، شما معلومات ندارید که در پارلمان چه میگذرد، در قوه قضائیه شما نصاب تکمیل نیست، در قوه اجرائیه شما نصاب تکمیل نیست، سرپرست ها هستند، همه قانون مربوط به خودت میشود، اگر قانون ضعیف میشود، اگر قوی میسازی، تطبیق میکنی، شما رئیس جمهور هستید! این موضوع مربوط به وزیر صاحبان نمیشود، به وکیل صاحبان نمیشود، به قاضی صاحبان نمیشود، تطبیق قانون کار خود شما است جناب رئیس صاحب جمهور! شما مصروف بخش کارهای اقتصادی هستید، زمانیکه قانون اجراء نشود، تطبیق نشود، موضوع اقتصادی پیش نمیرود. این یک کشور امن نیست که کاملاً صد فیصد امنیت باشد که بخش اقتصادی پیش برود. جناب رئیس صاحب جمهور! اگر قانون مشکل دارد، از عرف افغانی استفاده کن، از شوری های افغانی استفاده کن که موضوع افغانستان حل شود. موضوع جنگ طالب با دولت هیچ مشکلی نیست، قابل حل است؛ ولی چیزیکه قابل حل نیست اینست که قانون در افغانستان تطبیق نمیشود و شما سر قانون نظارت کامل ندارید و چهار نفر از دوستان و مشاورین شما من فکر میکنم که مصروفیت شان زیاد است به آن شکل که در افغانستان چه میگذرد شما را معلومات نمیدهد، زنده و سلامت باشید!

رئیس مجلس:

خردمند صاحب! من فکر کنم اکثر وکیل صاحبان تشریف بردند، من میگویم همین را جمعبندی کنیم بهتر باشد.

نائب منشی:

جناب رئیس صاحب! اگر اجازه شما باشد، کسانیکه حاضر هستند نامشان را بگیریم چون تعداد شان بسیار کم است.

نه حاضر، حاضران بسیار کم است، غیر حاضران تعداد شان بسیار زیاد.

کسانیکه در تالار حاضر هستند جناب رئیس صاحب! تعداد شان بسیار کم است، متأسفانه همکاران صحبت خود را کردند، تالار را ترک کردند رفتند و همچنان یک انتقاد هم داشتند بالای هیئت اداری که هیئت اداری گویا ولسی جرگه را به گروگان گرفته باشد. روز شنبه مجلس عمومی را به ارتباط اش صحبت کردند، شما باور کنید، من آنروز دیگر هم گفتم، اگر فرمان های تقنینی رئیس جمهور نباشد شما در تالار آجنداء ندارید، هیچ کسی در کمیسیون ها آماده نیست بیایند، بنشینند کار بکنند، در هر کمیسیون هشت نفر ده نفر ما روزانه غیرحاضر داریم، از هفتاد درصد بالاتر است ،فکر کنم در کمیسیون ها غیر حاضری، در تالار هم همین رقم، شما همین حالا ببنید ما چند نفر در تالار داریم.

منشی مجلس:

جناب رئیس صاحب، وکیل صاحبان عزیز! اصول وظایف داخلی بحث آزاد ، عرفان صاحب است کسانیکه در تالار میباشند، باشد کسانیکه میروند میتوانند، بحث آزاد به معنی این نیست که حتماً وکیل صاحبان باشند، یعنی به معنی همین است که بحث آزاد است، کسی مینشینند آزاد است، میروند این معنی اش است و حاضری هیچ ضرورت نیست دیگر.

رئیس مجلس :

اتل صاحب یا وخت ورکړه عرفان صاحب ته؟

عرفان الله عرفان:

تشکر جناب رئیس صاحب!

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

با اجازه شما منشی صاحبان محترم و همه حاضرین در تالار السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

جناب رئیس صاحب! کلانترین مشکل تالار و هیئت اداری عدم تطبیق اصول وظایف داخلی است. شما در اصول وظایف داخلی تنها 45 دقیقه ساعت امتیازی دارید؛ ولی ما این را یک نیم ساعت الی دو ساعت دوام میدهیم .وقتیکه ما دو ساعت صحبت میکنیم اکثر وکیل صاحبان خسته میشوند، صحبت ها تکراری است، وقتیکه صحبت ها شنیده نشد وکیل صاحبان تالار را ترک میگویند و نصاب میشکند یعنی مقصر اصلی هم هیئت اداری و هم وکلای است که اصول وظایف داخلی را رعایت نمیکنند و ساعت امتیازی را برای دو ساعت دوام میدهند و این تمام اهم و غم و فکر تمام وکلاء این است که در ساعت امتیازی بیایند یکی دو سه دقیقه صحبت کنند، عکس های خود را بگیرند بروند بیرون و اصل آجنداء به حال خود باقی میماند. اگر شما با جدیت تعقیب نکنید، تطبیق نکنید اصول وظایف داخلی را هیچگاهی قادر به تکمیل نصاب نخواهید شد یکی.

دوم اینکه شما به اصل آجنداء هم زیاد توجه نمیکنید، در وقتیکه آجنداء شروع میشود آغاز میشود، کمیسیون مربوطه بیاید مؤظف است در صدر مجلس قرار بگیرد بعد از 45 دقیقه ساعت امتیازی شما تأکید کنید به وکیل صاحبان که ما امروز رأیگیری داریم هیچ نوع اعتنائی صورت نمیگیرد نه از طرف هیئت اداری و نه از طرف وکلاء که ما آجنداء بنام قانون داریم، امروز باید رأیگیری شود به این کسی توجه نمیکند.

گپ سوم جناب اتل صاحب! ما به بحث آزاد مخالفت نداریم؛ ولی چیزیکه مهم است بر خلاف قانون اصول وظایف داخلی شما شامل آجنداء ساختید ، چه وقت کمیته رؤساء برگذار شده و در آنجا گفته شده که ما در پهلوی یک قانون بحث آزاد هم میداشته باشیم یک.

شما چه وقت یک استعجالیت موضوع ورود داشته از طرف وکلاء امضاء شده که شما یک بحث آزاد را بنام سرنوشت سرپرست وزراء بگیرید. پس این تمام قانون شکنی ها وسیله به این میشود که ما بیست نفر بیشتر در تالار نداریم. در ارتباط به سرپرست وزراء جناب رئیس صاحب جلسه! تنها مثل اینکه مخدوم صاحب پیشتر یاد کرد از دوره پانزدهم یک چهار پنج تن از دوستان جناب بشردوست صاحب، حاجی صاحب عمر، خواهر نیازی، خواهر یون و خواهر اسحق زی تشریف دارند، ما وقتیکه کرزی صاحب کابینه را معرفی نکرد برای چهل روز قانونی صاحب در رأس مجلس قرار داشت ،چهل روز در ساعت امتیازی هم صحبت نکردیم، تنها در میزها کوبیدیم و فریاد کردیم که ما کابینه را میخواهیم. بیایید شما در جلسه بعد از استیضاح وزیر صاحب محترم ترانسپورت به چهارشنبه آینده هیچ صحبت نداشته باشید، بعد از تلاوت قرآن عظیم الشان رئیس صاحب شروع کند احتجاجاً زیاد نه برای دو روز ما باید میزها را بکوبیم و از رئیس صاحب جمهور بخواهیم که کابینه را معرفی بکند، امید است در مطابقت به اصول پیش بروید در غیر آن این پارلمان به طرف افتضاح روان است، تشکر!

رئیس مجلس :

اتل صاحب وخت ورکوی که څنګه چا نوم لیکلی څنګه؟

د غونډې منشي:

رئیس صاحب وکیل صاحبان شته چې خبرې وکړي. هوو بحث آزاد بحث دی تر دوه بجو پورې کېنو.

ملالۍ اسحق زی:

با عرض سلام خدمت جناب رئیس صاحب، همکاران محترم وقت تان بخیر!

جناب رئیس صاحب! عرفانی صاحب در ارتباط سرپرست وزراء خوب تشریح دادند منتهی تفاوت دوره پانزده تا دوره هفده فرق میکند، آن وقت نظام در رأس اش جناب کرزی صاحب بود، حالا در رأس نظام جناب داکتر صاحب غنی است.

به نظر من اگر از تکان دادن میز ، ما بیاییم بعد از تلاوت قرآن عظیم الشان به ده دقیقه میز را بتکانیم، من فکر میکنم که کدام تأثیری سر حکومت نمیگذارد، بهتر همین است که موسم کرونا است، سیزن کرونا را هم حکومت افغانستان خیلی حاد و گرم تشریح کرده، اذهان مردم را خراب کردند، به نظر من اگر همان وزارت های که وزیر های شان سرپرست هستند به تعداد 50 نفر 60 نفر وکیل صاحبان تقسیم شوند، پشت دروازه همان وزارت بروند به شکل احتجاج ایستاد شوند که تا وقتیکه سرپرست ها را از وزارت بیرون نکند ما اجازه نمیدهیم که کسی دیگر داخل وزارت شود، این یک یک گپ است که در همین شرایط فعلی با همین حکومت تا که سوته کراسی نکنیم ،جایی را نمیگیرد.

جناب رئیس صاحب! بدون شک، دیشب نه پریشب در ساحه حوزه چهار ساعت 2:15 شب، فایر های بسیار قوی حتی مردم محل به شمول خود ما آنقدر وارخطا شدیم، فکر کردیم که دیگر البته سر شهرک ما حمله شده یا شاید گویا طالب آمده یعنی به حدی فایر های زیاد بود که مردم شهرک کسانیکه غرفه داشتند به شمول معین صاحب ارشد سابق، کل عسکر های شان مسلح شدند و چهار طرف شهرک را گرفتند و فکر کردند که دیگر دشمن در داخل شهر شده و حتماً حمله کردند به سر شهرک یا در شهر کابل من فکر میکنم جناب رئیس صاحب! اگر همین موضوع را جداً تمام آجنداء را یکطرف بمانیم و کُل فوکس ما کُل بحث ما سر جناب سرپرست وزیر صاحبان باشد، بهتر خواهد بود ما سر آجندای برویم که تأثیر گذار نیست، بخاطر اینکه همین سرپرست هایکه فعلاً در وزارت هستند آنها هم مثل یک پوقانه هوائی که نیم گیس شان رفته و نیم اش مانده، در فضاء در حالت انزوا هستند. آنها به این فکر هستند که امروز حکومت شاید به ارتباط ما تصمیم بگیرد یا امروز شاید پارلمان به ارتباط ما تصمیم بگیرد. بهتر همین است که ما و شما جدی باشیم و یک تصمیم بگیریم که از تصمیم خود ما نتیجه مثبت بگیریم .

و دیگر مشکل کلان، مشکل وضعیت امنیتی راه کابل _ قندهار است. جناب رئیس صاحب! هم وضعیت امنیتی آن خراب است و هم موتروان های شرکت های مسافر بری و شرکت های باربری به ستوه آمدند، میگویند وضعیت سرک آنقدر خراب است که ما نمیتوانیم .... قطع مایک.

حاجی شاکر بای کریمی:

با اجازه جناب رئیس صاحب، هیئت اداری، همه وکلای محترم و معزز السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

جناب رئیس صاحب! فاریاب یکی خو صد نفر توسط رئیس صاحب جمهور، توسط شورای امنیت صد نفر از تحصیل کرده های جوان مجرب تعیین شده در ولسوالی های دور دست افغانستان به صفت قومندان امنیه ولسوالی ها، یکتعداد از این ها تعیین بست شده و یکتعداد شان دو نفر در فاریاب یکی بنام قومندان قیس نام دارد از مرکز تعیین بست شده، رفته آنجا، یکی شان از بدخشان یک قومندان دیگر بود بنام گلمیر میگوید برای من تلیفون کردند، یک و نیم ماه میشود بی سرنوشت میگردد در مهمان خانه به سر میبرند، کسی آنها را در همان ولسوالی تعیین بست کرده ،مکتوب برده از مرکز، از وزارت داخله، خود رئیس صاحب جمهور تعیین کرده ؛ولی آنها را کسی معرفی نکرده است. من علت این را نفهیدیم. شورای امنیت را ،سرپرست وزیر داخله را در جریان گذاشتیم، یک هفته، ده روز میشود کدام اجراآت از طرف آنها هم صورت نگرفته. من تقاضامندیم از قومندان امنیه فاریاب، از وزیر صاحب داخله، کسانیکه در آنجا تعیین بست شده، یک و نیم ماه در مهمانخانه در ولایت فاریاب بی سرنوشت به سر میبرند ، چرا در آنجا، تعیین بست شده، آنها را تعیین بست نمیکنند، معرفی نمیکنند و یکی از ولسوالی چهارگانه دو روز پیش بنام نصیب قومندان ترور شده، او گریخته آمده در جوزجان، هرچه عاجل در پنجه قانون، اگر از آن کسی پشتیابانی نکند در پنجه قانون داده شود، بازخواست شود، از کدام مرجع الهام گرفته و او قومنده شده، او چطور او یک قومندان را ترور کرده توانسته بعد از آن مؤفق به فرار شده، در جوزجان آمده و یکی جناب رئیس صاحب! همین ولسوالی خامه، ولسوالی قرقین چهل و چند سال میشود در طول همین انقلاب اینها برق ندارند. به خدا آنها کسی وکیل هم ندارد که صدایش را بکشد، من از فاریاب هستم ولی وکیل افغانستان هستیم، مشکلات های دور دست ولایت های افغانستان ... قطع مایک.

رئیس مجلس:

تشکر کریمی صاحب! همین موضوع را اتل صاحب جمعبندي به وکړو اکثر وکیل صاحبان وخت هم نه یې جمعبندي به یې وکړو.

وکلای محترم! در مورد کمپنی TCRC که مربوط به کمیسیون منابع طبیعی و محیط زیست یا اقتصاد است مطابق اصول وظایف داخلی حوزه صلاحیت هر کمیسیون دایمی معلوم است، از منشی صاحب میخواهیم این موضوع را جدی در نظر بگیرند.

وکلای محترم! بحث همه جانبه در مورد سرپرستی در وزارتخانه ها و سایر نهاد ها صورت گرفت، از جلالت مآب رئیس صاحب جمهور اسلامی افغانستان بار دیگر جداً تقاضامندیم تا به عرف سرپرستی در وزارت خانه ها خاتمه داده و اشخاص واجد شرایط را جهت دریافت رأی تأیید به ولسی جرگه معرفی بدارند، تشکر!

وَ اٰ خِرُ دَعوٰ نٰا اَنِ الحَمدُ للهِ رَبِ العٰلَمِينَ

تهیه وترتیب: آمریت ثبت مباحثات وتنظیم امور تخنیکی جلسات(هنسرد)

استخراج کننده مطالب: محمد ایمل ویار،نثار احمد جمال،صدیقه بارکزی،زویا حکمتجو،خالد هجران و صدیق الله حنیفی.

مصحح لسانهای ملی: محمود جان همدرد، نصیبه عطائی، محمد ایمل دوست و الهام مهدی.