اصلي پاڼه | دری | English |
عمومی معلوماتExpand عمومی معلومات
د ولسي جرګې تشکیلاتExpand د ولسي جرګې تشکیلات
خبرونه او رپوټونهExpand خبرونه او رپوټونه
داخلي کړنلارېExpand داخلي کړنلارې
خپرونې او ګټور لینکونهExpand خپرونې او ګټور لینکونه
سوانحExpand سوانح
یک شنبه ٬د وږي ۲۴ مه٬ ۱۳۹۸ ل

گزارش مکمل روزشنبه  مورخ 29 سرطان 1398

د غونډې د منشي نائب:

... که به غیر د خط نه هم وايي درې دقیقې ورته وخت ورکول کېږي او که چېرې کتبي څه شی ولري نو پنځه دقیقې وخت لري، زموږ نه بیا څوک خفه نه شي که چېرې مو درې دقیقې پوره شو موږ مایک قطع کوو!

دوم اینکه جناب قادری صاحب در ساعت امتیازی نصاب شرط نیست، بحث های آزاد و مشکلات ولایات را مطرح میکنید، چهل و پنج دقیقه نهایتاً یک ساعت ما ساعت را قید میکنیم، وقتیکه یک ساعت تمام شد، ساعت امتیازی تمام میشود که دوستان باز معذرت ما را قبول کنند و وقت را در نظر بگیرند.

محترم قلاتوال صاحب!

نشته دی، محترم مومند صاحب مهرباني درې دقیقې وخت لري وروره اصلي مطلب ته راشی.

محمد خالد مومند:

بسم الله الرحمن الرحیم

د ملت د  کور قدرمنو استازو د جناب رئیس صاحب په اجازه!

جناب رئیس صاحب! د لوګر د امنیت وضعیت لپاره څو ورځې مخکې د  چهارشنبې په ورځ د لوګر په مرکز کې بمباری د خارجیانو یا د دوی په خبره د هغه خارجي همکارانو په واسطه چې دوی بمباري کړې په مدرسه کې بمباري شوې د جومات او مدرسې په منځ کې دوه لس ماشومان چې زیر سن د اته لسو کلو نه واړه تر شپږو او اوه کلو پورې ماشومان په کې شهیدان شوي دي او اته لس نفره په کې زخمیان شوي دي، نو روزمره د لوګر په مختلفو سیمو کې هغه ورځې د ازرې ولسوالی کې پرون بیا به مرکز کې او بیا تېره ورځ د محمد آغې په ولسوالی کې همداسې مختلف مشکلات دي د امنیتي له وجهې نه چې حتی د امنیت ملي د کارکونکو له لاسه دوه نفره عام شهیدان شوي او اته نفره هلته زخمیان لرو، نو په ذیدخلو ارګانونو باندې بار بار غږ کوو چې دا د موږ د خلکو آواز واوري د خلکو مشکلات یوه ورځ نه ده دوه ورځې نه دي، کله راته یو ولسوالی بمبار کوي کله راته بل ولسوالی بمبار کوي په دې کې خو په ثبوت سره حتی عکسونه او نومونه د شهیدانو د کورونو هغه عرایض زما سره موجود دي چې په مرکز کې دوه لس نفره ټول د اته لسو نه واړه تقریباً له شپږو نه تر اته لسو کلو پورې عمر دا په کې شهیدان دي او اته لس زخمیان دي. او دوه لس نفره د موږه په محمد آغې ولسوالی کې چې د ملي امنیت له خوا په عام خلکو باندې فیر شوی دوه نفر شهیدان دي او ته هلته زخمي لرو او د شوکت په نامه د دې قومندان دی چې زموږ ټول لوګري حتی د لوګر خلکو دوه ورځې سړکونه د عامو خلکو په مخ بند کړي وو نو په ذیدخلو ارګانونو بیا غږ کوو چې دا مسئلې ته که لمڼ وهل کېږي نو د لوګر خلک  نور دې د تحمل وړ نه دي.

جناب رئيس صاحب خصوصاً د مرکز په بمباری باندې د ټول لوګر لپاره د  ټول افغانستان لپاره دا بېخي د شرم ځای ده چې مدرسه بار بار قرآن او مسجد باندې دوی چې نه دي بند نو بیا خو بیا موږ ته هم نه ده په کار او له ده نه وروسته که داسې بمبارۍ یا دې خبرې سره مخ کېږو نو موږه به عملاً د دې حکومت په مقابل کې ودرېږو، مننه.

عبدالقادر قلاتوال:

د لوی او مهربان خدای په پاک او سپېڅلي نامه!

د جناب رئیس او یو تن اداري پلاوې او د ملت د قدرمنو استازو په اجازه!

جناب رئيس صاحب! هیله ده چې زما خبرې تاسو لږ څه په غور واوری او په جمعبندۍ کې هم ستاسو یادونه او اشاره ولرو.

زه نن د یو ډېر وروسته پاتې او محروم ولایت او ولس څو مستند عرضونه وړاندې کوم د ملت قدرمنو استازو او تالار ته!

د زابل په ولایت باندې یو اته ویشت کلن ځوان چې تر اوسه پورې له خولې څخه د شيدو بوی ځي د والي په صفت باندې مقرر کوي، چې هغه هېڅ وخت د هغه محیط او خلکو په ځانګړنو خصوصیاتو او له قانون څخه خبر نه دی، تاسو که يې بېلګې راوړم زما یو والي چې کله په جعل کارۍ کې لاس ولري او د خپل ورور لپاره جعلي سند جوړوي دا یې د دوه لسم صنف د فراغت سند دی چې په شیخ مټي لېسه کې یې جوړ کړي دي، په وحدانیت د خدای درته قسم یادوم که تر اوسه پورې د ده ورور د شیخ مټي لېسه لیدلې وي، همدې ته ورته د څلورو نورو لپاره یې همداسې جعلي اسناد چې د ده په کورنۍ او خپلوانو پورې ارتباط پیدا کوي جوړ کړي دي، له قانون څخه دومره بې خبره دی د ټرانسپورټ دوه تنه کارکونکي ځکه ټرانسپورټ یو عایداتي منبع ده تاسو ته بهتره معلومه ده، هغه مامورین له هغه ځای نه پرته له دې نه چې بست اعلان ته لاړ شي ارزیابي شي امتحان واخیستل شي او هغوی راغلي د آزاد رقابت د لارې دي، هغه له هغه ځای نه منفک وي په عوض باندې خپل کسان راته نصبوي، د ټرانسپورټ وزارت ورته لیکي، د امام محمد وریماچ معین د مالي او اداري د وزارت ټرانسپورټ ورته لیکي چې ستاسو دغه اجراآت د ملکي خدمتونو د کارکونکو د نهمې مادې خلاف دي تاسو دا صلاحیت نه لری چې او په عین وخت کې د رئیس جمهور حکم له موږ سره موجود ده چې تاسو باید لاس وهنه ونه کړی، دا د زابل د سلګونو خلکو ډله ییزه عریضه ده، چې د والي نه په شکایت باندې د هېواد محترم جمهور رئیس ته وړاندې کړې ده، همدار نګه تاسو به خبر یاستی چې د هند هېواد یو اندازه غنم په زرګونو ټنه غنم افغانستان ته راغلل چې دوه زره او دوه سوه متریک ټنه غنم  زابل ته هم ورکړل، دلته اسناد موجود دی تاسو وګوری چې یو تن ته سل پارسله غنم ورکول کېږي خو مګر یو تن ته یو من هم نه ورکول کېږي، حتی ځينې غنم په کندهار کې خرڅ شول، د زابل نه انتقال شول.

جناب رئیس صاحب! سره میاشت تاسو ته بهتره در معلومه ده چې یو غیر دولتي بنسټ دی، زما والي له قانون څخه بې خبره والي په خپل سر باندې په زور باندې په مسلح ډول باندې د سرې میاشتې حریم ته داخلېږي او خپل کس هلته معرفي کوي په زوره باندې ولې د سرې میاشتې لوی ریاست محلي ارګانونو ته، شورای امنیت ته او ملي امنیت ته عریضه نوشته کوي او وبښی چې مکتوب لېږي چې ستاسو دغه اجراآت غیر قانوني دي او والي مو پوه  کړئ.

جناب رئیس صاحب تاسو ته بهتره معلومه ده تاسې په مالي او بودجې کمېسیون کې کار هم کړی دی یوه دقیقه!

داو اوس په سلګونه ملیونه افغانۍ د اوپراتیفي پیسو په نوم باندې ولایاتو ته ورکول کېږي چې له هغې جملې څخه زابل ته هم دوه ملیونه افغانۍ ورکول کېږي، تاسو باید د زابل په دې غریب ولایت او کم نفوسه ولایت کې ليدلي وي چې د میاشتې پنځه سوه د پسه غوښه او دوه سوه د چرګ غوښه هلته څوک استعمال کړای شي، دا زه ګومان کومه چې په لومړی درجه ولایتونو کې به لا هم نه وي استعمال شوې.

یو قرارداد دی دلته، زما سره هلته یو قرارداد موجود دی، دا قرارداد د زابل د روغنیاتو قرارداد دی چې په اوه نوي کال کې تصویب شوی دی امضا‌ء شوی دی البته په څلو ملیونه افغانۍ باندې، کله چې د زابل پخوانی والي خیال محمد حسیني تبدیلېږي، زموږ دا اوسنی والي یارمل همدا قرارداد بېرته فسخ کوي او په دې نوم باندې چې روغنیات بې کیفیته دي ...

نائب منشی مجلس:

مننه یوه دقیقه زیات شو قلاتوال صاحب!

من مسئول تالار نیستم که مردم را بیاورم جناب قلاتوال صاحب!

د غونډې لومړی نائب:

درسته ده موضوع ما واخیستل قلاتوال صاحب ان شاء الله دا به مربوطه کمېسیون ته لېږو.

نائب منشی مجلس:

خوب همگان صدای مردم را میگویند قلاتوال صاحب من که نمیگویم، من به خود این وقت را نمیگیرم به شما میدهم.

مهربانی یو دقیقه نور هم وقت.

د غونډې لومړی نائب:

موضوع مو واخیستله ان شاء الله جمعبندۍ کې کمېسیون ته به راجع کوو ان شاء الله!

عبدالقادر قلاتوال:

رئیس صاحب زه یوه خبره هم بې سنده نه کوم، که ما بې سنده خبره وکړله تاسو مو راته ووایاستی چې ولې ماجراجويي کوی، ولې مشکل ایجادوې ولې کله چې د خلکو آواز زه تر فشارونو لاندې یم تاسو ته یې باید درته ورسوم.

جناب رئیس صاحب دلته په یو مکتوب کې د والي په امضاء باندې لیکل شوي دي چې اتیا تنه د کشفي ارګانونو په واسطه باندې کشف شوي دي چې په دوه ځایو کې دنده لري او دوه ځایه معاش اخلي، ولې له یوې میاشتې وروسته کله چې بډې او رشوت ورڅخه اخیستل کېږي بېرته د همدې والي په امضاء باندې ورته مکتوب لیږل کېږي چې د دوی معاشونه اجراء کړي، زه نه پوهېږمه چې دلته حکومت شته آواز د خلکو د اورېدلو شته او که نه شته.

زموږ والي په معارف، مستوفیت، شفاخانه او ځینې نورو دولتي ارګانونو کې دومره لاس وهنه شروع کړې ده چې حتی موږ یو محلي کادر ته دا وخت نه ورکول کېږي چې هغه دې باید کار وکړي هلته، له بل ځایه څخه خلک د خپل کورنۍ غړي راوړي او هلته يې مقرروي، نور خبرې نه لرم فقط دغه څو خبرې وې او هیله مې دا ده چې په جمعبندۍ کې تاسو دغه ټکي ته اشاره ولری والسلام.

الحاج میرداد خان نجرابی:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه جناب رئیس، هیئت محترم اداری و وکلای محترم مردم افغانستان!

جناب رئیس صاحب! طوریکه شما در جریان هستید در روز های اخیر وضعیت امنیتی کشور بی نهایت نگران کننده بوده، به خصوص شهادت نیروهای امنیتی در آب کمری ولایت بادغیس که این یک ننگ برای مسئولین و ادارات امنیتی ما است که نا سنجیده عمل میکنند و ملت ما را قربانی میکنند، ضعف مدیریتی اینها باید توسط کمیسیون محترم دفاعی بررسی شود، کسانیکه پلانگذاری کرده اند، تمام موارد تعرض و عقب نشینی را نه سنجیده اند چطور شده که نیروهای امنیتی به دام مخالفین افتاده اند، مسئله خیلی مهم و اساسی است که باید این موضوع جدی پیگیری صورت بگیرد.

موضوع انفجاری کندها، کابل و سائر ولایات افغانستان که در این روزها میبینیم، در کابل نیز دیروز انفجار صورت گرفت که جداً نگران کننده است، از یک طرف مسئولین امنیتی همیشه داد میزدند که وکلاء در تقرری ها و تبدیلی ها بسیار نقش دارند؛ در حالیکه همه تقرری ها و را همه تبدیلی ها را مطابق سلیقه و ذوق خود شان انجام میدهند؛ ولی چرا ضعف خود را نمیتوانند جبران بکنند، باید به ملت افغانستان دقیقاً اینها گزارش بدهند، هر آن کسیکه مسئول این قضایای اخیر است، باید جدی مورد پیگرد قرار بگیرند و به ملت افغانستان پاسخگو باشند. از یکطرف موضوع دیگر که خیلی مهم است، مسائل ادغام و ایجاد ادارات دولتی است، ما شاهد ایجاد ادارات دولتی به خصوص وزارت خانه ها هستیم، یا ریاست های عمومی هستیم؛ اما در قانون صلاحیت ایجاد و ادغام ادارات دولتی از شورای ملی است که متأسفانه با عزل و نصب وزراء خیلی مشکلات جدی را ببار آورده.

موضوع دیگر، موضوع سرپرستی است جناب رئیس صاحب! امیدوار هستم که وکلای محترم این موضوع را جدی بگیرند، بیش از یکسال میشود که تعداد از وزراء سرپرست هستند و به تعداد سرپرستان افزوده شده.

موضوع مالی و بودجه که بودجه وسط سال فکر میکنم امروز به ولسی جرگه مواصلت کرده و یک سلسله تعدیلات را حکومت تقاضا کرده، امیدوار هستم که شما این را هر چه عاجل در آجندای کار خود قرار بدهید تا مشکل که در آینده است برطرف شود.

موضوع دیگر مسئله جذب محصلین است، هم در تحصیلات عالی در بخش ملکی هم در نظامی، ما دو معیار نباید داشته باشیم، یک معیار داشته باشیم، یا شایسته سالاری، یا ترکیب ملی، مسئولین محترم یکجا با استفاده از شایسته سالاری شعار میدهند، تقرری ها را انجام میدهند و جذب میکنند محصلین را، و در جای دیگری به اساس ترکیب ملیتی، که این به ملت افغانستان من فکر میکنم یک زهر است باید مسئولین دقت بکنند، کمیسیون های محترم در این راستا جلسات خود را بگیرند، تا این مشکل را رفع بکنند، تشکر.

 

 

الحاج محمد صادق قادری:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه رئیس، هیئت اداری و همکاران عزیزم در تالار!

جناب رئیس صاحب! در دو ماه آخر بیشتر از پنجصد تن از نیروهای امنیتی و خیزش مردمی در حوزه غرب شهید شده اند، روز دوشنبه قبل سی و چهار تن از نیروهای قهرمان کوماندوی ما در ولسوالی آب کمری شهید شدند که اینها بخاطر انجام یک عملیات خاص تنظیم شده بودند؛ اما متأسفانه از نا هماهنگی که بین ارگانهای امنیتی است، آنها در دام طالبان افتاده اند با تمام تجهیزات شان، شهید شده اند و تجهیزات شان هم به دست طالبان افتاده اند، من نمیدانم برای مسئولین امنیتی این جای شرم است که سفر های نمایشی انجام میدهند و در فیسبوک های خود میگذارند که بخاطر بررسی اوضاع فلان ولایت، فلان ولایت معین صاحب، رئیس صاحب و وزیر صاحب سفر کردند، آیا سی و چهار کوماندو در تاریخ افغانستان چنین بوده که بخاطر یک عملیات خاص بروند و سی و چهار نفر شهید شوند، من نمیدانم که جوابگو کی است! ولسوالی بالامرغاب فعلاً مکمل سقوط است، یک کندک اردوی ملی که به تعداد چهار و نیم صد، الی پنجصد نفر آنجا محاصره هستند، حتی نان خوردن برایشان نمی رسد اعاشه و اباته نمیرسد، دیروز طیاره های اکمالاتی هلیکوپتر ها رفتند نتوانستند نشست کنند، آیا اگر واقعاً اینها توانمندی اینرا ندارند، خوب بچه های مردم را به کشتن ندهند، همان کندت را از آنجا انتقال بدهند، ولسوالی را مکمل تسلیم کنند، قومندانی امنیه سقوط است، ولسوالی سقوط است، بازار سقوط است، صرف یک کندک که یک جریب زمین است، آنهم در حالت محاصره که طیاره نشست کرده نمیتواند، همین حالا دیروز از همانجا تماس گرفتند و گفتند که در حدود پنج روز میشود که ما نان خوردن نداریم، حالا من نمیدانم که همین نیروهای امنیتی اینها جواب و پاسخ شان برای ملت، برای مردم چه خواهد بود. خواهش من از شما جناب رئیس این است که باید مسئولین سکتور امنیتی خواسته شوند، باید به مردم ما جوابگو باشند؛ چون تا بتوانیم که ما به مردم خود جوابگو باشیم و برایشان همان جواب که آنها میخواهند ما ارائه کنیم.

دیگر در آخر اگر به تعطیلات که به ما و شما قانون حق داده که ما به تعطیلات تابستانی برویم، اگر برای دو هفته تمدید شود تا ما بتوانیم که سکتور های امنیتی را بخواهیم که مشکل نا امنی ما در حوزه غرب حل شود، تشکر.

رئیس مجلس:

منشی صاحب می بخشید! یک گروپ مظاهره کننده گان آمده اند به دروازه پارلمان، اگر دو سه نفر از همکاران ما بروند همرایشان ببینند که آنها چه مشکل دارند، باز گزارش را بیاورند که دروازه باز شود، حکیمی صاحب، سیلاب صاحب، یک نفر مومند صاحب، سه نفر شما بروید همرای مظاهره کننده ها صحبت بکنید، ببینید که آنها چه تقاضا دارند.اگر بتوانید دروازه را خلاص بکنید که وکیل صاحبان بیایند.

جنرال علی اکبر قاسمی:

بسم الله الرحمن الرحیم 

با اجازه همکاران و جناب رئیس صاحب!

جناب رئیس صاحب! چنانچه که همه مردم ما در جریان اند، از یک طرف مذاکرات صلح جریان دارد و بعضی نشست اخیر که بود آنها یک اطلاعیه را بوجود آوردند که در مراکز عامه، عام المنفعه در این ساحات باید انفجارات و انتحارات صورت نگیرد و از طرف دیگر انفجارات و انتحارات در این اواخیر بسیار شدت یافته و خصوصاً عملیات به شکل دوامدار در بسا نقاط افغانستان جریان دارد که تلفات بسیار بالا را ما و شما شاهد هستیم؛ خصوصاً تعداد نیروهای کوماندوی ما که بخاطر یک وظیفه رفته بودند آنها جام شهادت نوشیدند و در این قسمت نهایت مسئولین سکتور امنیتی غفلت کردند و آنها باید پاسخگو باشند، در این قسمت باید از طریق شورای ملی جدی پیگیری شود، کسانیکه در این قسمت غفلت کردند آنها باید به بخش عدلی و قضائی معرفی شوند.

جناب رئیس صاحب! شما و دوستان ما کاملاً در جریان هستید، چهار نیم ماه کاری ولسی جرگه هدر رفته و از این چهار و نیم ماه کاری ولسی جرگه، مسئولین حکومتی استفاده بسیار زیاد انجام دادند، بعضی ادارات را ادغام کردند، بعضی را بوجود آوردند که این یکی از صلاحیت های خاص ولسی جرگه است، هیچ یک از مسئولین در این قسمت نمیتوانند که خود سر، همچو تشکیل را بوجود بیاورند که آن بار مالی داشته باش، و مشخصاً پیشنهاد ما در این قسمت این است جناب رئیس صاحب! همین ادارات که ادغام شدند یا ایجاد شدند، باید بودجه شان از طریق ولسی جرگه در حالت تعلیق قرار بگیرد، تا در آینده مسئولین متوجه شوند دیگر دست به همچو کارها نه زنند، از توجه شما تشکر.

نائب منشی:

جناب رئیس صاحب! سیلاب صاحب میگویند که من بخاطر که بروم به شنیدن عرایض تظاهر کننده گان، میگویند برای من اگر حالا وقت بدهید؛ چون نوبت شان است؛ ولی چهار، پنج نفر بعد.

 مهربانی سیلاب صاحب!

سید احمد سېلاب:

بسم الله الرحمن الرحیم نحمده و نصلی علی رسوله الکریم

د جناب رئيس صاحب، مرستیال صاحب او نائب منشي صاحب، په تالار کې د ټولو معززو وکیل صاحبانو په اجازه!

اولاً السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

جناب رئیس صاحب په دې ورستیو کې د ملکي تلفاتو مړینه او شهادت د اندازې څخه ډیر شوی دی او ډیرې دل خراشه واقعه پیښې شولې، د کشفي او اوپراتیفي ارګانونه ضعف او د مسلح قواوو نه هماهنګي د دې سبب شوې ده چې د ملکي تلفاتو تعداد زیاد شي، تاسو وګورئ په کابل د هغې څخه وروسته په بغلان کې، په کندهار کې په ټولو ولایتونو په لوګر ولایت کې، په غزني ولایت کې، په میدان وردګو ولایت کې په دې ولایاتو کې دغه هره پیښه چې شوې ده د مسلح قواوو د نه هماهنګي څخه پیښه شوې ده، زما سر سوال دا دی  چې یو موټر څه رقم امکان لري چې کشفي، اوپراتیفي ارګانونه یې دلته قوي وي یو موټر دې د انفجاریه موادو څخه جوړ شي بیا دي تر هدفه پورې د دښمن تر هدفه پورې ور ورسېږي او هلته دي انفجار ورکول شي، په کندهار کې پروڼ ډیره دلخراشه واقعه شوې وه شهیدان دې خدای پاک غرق رحمت وګرځوي، زخمیانو ته خدا پاک عاجله شفاء ورکړي او کورنۍ ته یې د زړه صبر غواړو هیله کومه چې د دې پیښې په تړاو باندې د دغه آخرو پیښو په تړاو باندې مربوطه چارواکي راوغوښتل شي او دغه پیښو پښته ورنه وشي، بله د انتخاباتو موضوع ده جناب رئيس صاحب! شپږو ورځې د ولسمشریز انتخاباتو تر کمپاین  پورې پاتې دي مګر تر اوسه پورې د هیواد د رأی ورکونکو احصایه نه دی معلومه چې موږ څومره رأی ورکونکي لرو او په څومره رایو باندې زموږ انتخابات مشروعیت پیدا کوي، څومره یې نارینه دي څومره یې ښځینه دي، څومره په ښار کې دي او څومره په ولسوالیو کې وجود لري، بل تر اوسه د خیالي رأی ورکونکو لیستونه نه دي تصفیه شوي په درغلی تورن کسان چې د انتخابات د کمېسیون غړي وو هغه تر اوسه عدلي او قضایي ارګانونو ته نه دي سپارل شوي او اکثره د ولسمشریزو نوماندانو تر وخت تر مخه خپل کمپاینونه شروع کړي دي که مربوطه چارواکي په دې تړاو باندې راوغوښتل شي او هغوی وضاحت ورکړي چې څه رقم کیدلای شي چې دغه ټوله تصفیه نه وي شوی او دوی د انتخاباتو ته او که دا تصفیه ونه شول انتخاباتو ته ولاړ شي دا به افغانستان بیا یو بحران ته طرف ته بوځي، مننه.

داکتر فاطمه عزیز:

بسم الله الرحمن الرحیم

عرض سلام و صبح بخیر خدمت جناب محترم رئیس، هیئت اداری و همکاران بسیار محترم!

جناب رئیس صاحب! به دو نکته میخواهم من اشاره داشته باشم؛ یکی همان قسمیکه دیگر همکاران تذکر دادند، متأسفانه تلفات افراد ملکی و نظامی در این اواخیر در افغانستان به اوج خود رسیده، ما روزانه شاهد شهادت جوانان عزیز ما که در دفاع از وطن قرار دارند حتی به صورت کتلوی از طرف مخالفین به شهادت میرسند و همچنان فشارهای بسیار زیاد که در شهرهای مختلف از کندز گرفته تا کابل، تا کندهار تا هر جای دیگر حملات انتحاری و انفجارها و همه مسایل که روزانه باعث تلفات هموطنان بی گناه میشود؛ یعنی به اوج خود رسیده، از طرف دیگر روند مذاکرات صلح به شکل یک معماء جریان دارد، از نتایج مذاکرات صلح که چندین ماه میشود جریان دارد مردم افغانستان در جریان نیستند متأسفانه، به عوض از اینکه سیاسیون افغانستان بخاطر مبارزه با یک دشمن که همه را به یک شکل تهدید میکند متحد شوند، پارچه، پارچه هستند سیاسیون، حکومت یک طرف است، سیاسیون طرف دیگر است، افراد که مربوط تنظیم ها و گروه های دیگر هستند، همگان در مقابل هم قرار گرفتند که من فکر میکنم خود از این باعث میشود که طالب ها از این فرصت استفاده بیشتر میکنند و همچنان دیگر گروه های تروریستی که در افغانستان فعالیت دارند؛ بناءً من از تریبون یکی خوب سر تمام سیاسیون افغانستان صدا میکنم که تا به حالا هر چه که به این وطن کردید، کردید، همین تنظیم های که در گذشته به حق این مردم هر کار که کردید، کردید، لطفاً بیاید بخاطر اولادهای خودتان در کنار هم ایستاد شوید، به یک صدای واحد بخاطر منافع ملی، بخاطر منافع مردم افغانستان صدا بلند کنید، بس است منافع شخصی تان حالا دیگر تمویل است، از هر نگاه همه تان به هر مقام و موقف که بگوید امکانات بسیار زیاد در اختیار شان است، حالا باید بیایند بخاطر مردم افغانستان در کنار هم ایستاد شوند اگر حکومت بر حق است، اگر حکومت، حکومت مردم افغانستان است، بیایند در کنار حکومت ایستاد شوند، با یک صدا در مقابل مخالفین صدا بلند کنند، از طرف دیگر اجازه بدهید، من تأکید میکنم به یکی از وظایف اصلی و اساسی ولسی جرگه که آن نظارت بر عملکرد حکومت است، خواهش میکنم از تمام همکاران عزیز ما واقعاً دل همه ما و شما پر درد است، هر روزیکه ما میشنویم چند نفر در کجا به شهادت رسیده اند، همه ای ما و شما مأیوس و پریشان میشویم، از قلب همه ای ما و شما خون میچکد؛ بناءً بیایید بر یکی از وظایف اصلی و اساسی ما که نظارت بر عملکرد حکومت است تأکید بکنیم و از حکومت بخواهیم که آیا میتوانید تأمین امنیت بکنید برای مردم افغانستان، یا به اصطلاح کشته شدن مردم افغانستان، اگر این شکل جریان داشته باشد من فکر میکنم تمام افغانستان از معلول و معیوب، صغیر، بیوه، بیچاره دیگر گنجایش ندارد و دیگر تحمل مردم افغانستان به سر رسیده، تشکر.

نائب منشی:

تشکر داکتر صاحب، دوستان اگر همین کارت سرخ ما را توجه کنند؛ چون به همه نوبت برسد، به این  معنی نیست که من وقت را به خود کمایی میکنم.

 محترم استاد حمیدالله حنیف!

استاد حمیدالله حنیف:

بسم الله الرحمن الرحیم

با عرض سلام محضر وکلای با عزت مردم افغانستان و هیئت اداری!

همان گونه ای که دوستان اشاره کردند، مسئله امنیت کشور در سطح کل خراب است و روزانه متأسفانه میبینیم که عزیزان ما شهید میشوند یا مجروح میشوند و این در همه ولایات است؛ اما متأسفانه در حوزه غرب که نسبتاٌ  نسبت به سائر ساحات امن بود دو، سه ماه میشود که وضعیت بسیار خراب است، ما چند وقت پیش؛ یعنی تقریباً دو ماه پیش این قضیه را با وزارت داخله، وزارت دفاع، حتی با ریاست اجرائیه مشترکاً نشت داشتند وکلای حوزه غرب این را به جریان گذاشتیم، آنچه که دانسته میشود متأسفانه که اراده قوی از طرف ارگانهای امنیتی برای تأمین امنیت مردم وجود ندارد؛ یعنی هرات را اگر شما ببینید مثال بزنید نمونه از امنیت در کل کشور بود؛ اما امروز وضعیت امنیتی هرات به حد خراب است که شما در خانه هراتی، هر خانه داخل شوید خانه کم پیدا کرده میتوانید که یا موتر را نبرده باشند، یا موتور، یا مبایل و یا بخاطر پول و یا بخاطر موتور جوان آن زخمی نشده باشد یا شهید نشده باشد، ولسوالی های که متصل با شهر است، بالفعل نا امن است و دشمن به دروازه های شهر است، راحت می بینید همین اختطاف میشود، ما متأسفانه در همین ده پانزده روز اگر بررسی بکنیم، نزدیک به پنجاه نفر از نیروهای امنیتی ما متأسفانه شهید شده اند در آنجا،  تنها در خود هرات و ولسوالی های که در اطراف آن است، پس جناب رئیس! مسئولین امنیتی را بخواهیم، اولین مشکل که در هرات وجود دارد نیروها یا پولیس امنیتی هرات به اندازه یک چهارم پولیس ولایات موازی با هرات است؛ مثلاً اگر بیایم هرات را با کندهار مثال بزنیم، پولیس امنیتی هرات یک چهارم پولیس کندهار شده میتواند، شهر با سه میلیون یا بیشتر از آن نفوس امکان با اینقدر نیروی کم امنیتی مشکل است که ما بتوانیم امنیت آنرا تأمین بکنیم. نکته دیگر شما دیدید که والی ولایت هرات در روزهای اخیر مجبور میشود که لباس نظامی بپوشد و برود در میدان های نبرد، این دو تا پیام دارد؛ یک پیام برای حکومت و برای مسئولین امنیتی این است که وضعیت خیلی خطرناک است، وضعیت بسیارحساس است و باید به امنیت ساحه دقت بیشتر صورت بگیرد. نکته دوم یا پیام دوم که حضور شخص والی دارد در میدان نبرد بی کفایتی مسئولین امنیتی را میرساند؛ یعنی واضح میگوید که این کسانیکه در اینجا به عنوان مسئولین امنیتی اند، اینها از کفایت و دراید درست برخوردار نیستند که بتوانند مشکل امنیتی را حل بکنند، گذشته از آن همین حالا در ولسوالی ها پولیس ما مشکل دارند، کمبود امکانات است، قوماندان امنیه ولسوالی میگوید برای ما نان نمیرسد، برای ما گوشت نمیرسد، برای ما نانوایی دیگر قرض نمیدهد، اگر چه شفر میدهیم کسی به داد ما نمی رسید، مطلب که ان شاء الله این موضوع را به مسئولین برسانید، تا این مشکل حل شود و متوجه بسازیم حکومت را که امنیت از طریق فیس بوک و خود را قهرمان فیس بوک ساختن کار نمیاید، خدمت میخواهد و تلاش میخواهد.

غلام فاروق مجروح:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس، هیئت محترم اداری و همکاران بزرگوار، السلام علیکم و رحمة الله!

چون بحث امنیت و صلح شامل آجنداء است، من پیرامون آن صحبت نمیکنم، در زمان شروع به آجنداء صحبت خواهد کردم، من صرف به تأیید صحبتهای همکاران عزیزم، جناب قادری و جناب استاد حنیف اکتفا میکنم.

جناب رئیس صاحب! ماده 99 قانون اساسی را من خدمت شما قرائت میکنم، در صورت که در اجلاس شورای ملی بودجه سالانه، یا پروگرام انکشافی و یا موضوع مربوط به امنیت عامه، تمامیت ارضی و استقلال کشور مطرح باشد، مدت اجلاس شورا قبل از تصویب آن خاتمه یافته نمیتواند، شکی نیست که ما و شما نزدیک شدیم به ایام تعطیلی تابستانی؛ اما رئیس صاحب بزرگوار وضعیت که امروز در افغانستان میبنیم، اول مسایل نا امنی برنامه های جنگ و صلح که در افغانستان روان است و در کنار آن کابینه نا تکمیل حکومت وحدت ملی در آخرین روزهای خود قرار دارد، شورای عالی قضاء هنوز هم نا تکمیل است، بیشتر از صد مسوده قانون و فرامین تقنینی رئیس جمهور به شورا مواصلت ورزیده، که اینها بیشتر صرف اگر ما بودجه سالانه را از اینها جدا بکنیم، میتواند که شامل هم برنامه های انکشافی که بودجه وسط سال هم میاید و هم شامل امنیت عامه و سائر موارد شده بتواند، توقع من این است که در شرایط حساس و کنونی که افغانستان سخت نیاز به کار و تلاش دارد، به خصوص شورای ملی افغانستان که مظهر اراده مردم است و از قاطبه ملت نمایندگی میکند که تلاش بکنیم، زحمت بکشیم و حکومت را تکمیل بسازیم، در واقع در ماه های اخیر عمر این حکومت و همچنان قوه قضایه که مشکلات فروان تجربه میکند و موضوعات جنگ و صلح را تعقیب بکنید و توقع میرود که ما به ایام تعطیلات تابستانی نه رویم، تا زمانیکه از یک طرف هم همین حکومت را زیر نظارت داشته باشیم، عملکرد حکومت را نظارت بکنیم و جناب هم برنامه های که مربوط به شورای ملی میشود و در قانون اساسی افغانستان آن صراحت دارد، آنها را تا جای که توان داشته باشیم در این شرایط حساس ما هم بتوانیم کار بکنیم، تشکر، باز موضوعات جنگ و صلح را در زمان آجنداء صحبت خواهد کردیم.

رئیس مجلس:

وکیل صاحبان ببخشید در بحث آزاد موضوعاتی که ضرورت است شما بحث کنید، در غیر آن ما و شما به ارتباط صلح، به ارتباط وضعیت امنیتی با مخالفین و انتخابات ریاست جمهوری آجنداء داریم که دو موضوع یکجا نشود.

ظل محمد زلمی خان نوری:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه جناب رئیس و هیئت محترم اداری!

جناب رئیس صاحب! به چند دلیل روزمره ما شاهد بد امنی در کشور ما؛ یعنی در افغانستان هستیم؛ در حالیکه ما به تمامی نیروهای امنیتی احترام قایل هستیم؛ چون در شرایط کنونی آنها جانهای شیرین شانرا به دفاع از این وطن قربانی میکنند، دلیل یک، مقرری های بی جای قوماندانهای امنیه ولایات، در تمامی ولایات در مقرری های آخر که در ولایات صورت گرفته در قوماندانی های امنیه، کسانی تعیین شدند که از لحاظ سلیقوی و شخصی قومی بوده، کسی در یک ولایت به حیث قوماندان امنیه تعیین شده، در حالیکه آن شخص توانمندی قوماندانی تولی را نداشته ،فعلاً در یک ولایت دیگر رفته به حیث قوماندان امنیه تعیین شده، ما و مردم افغانستان و مردم ولایت از آن سخت انتظار داریم که در آن ولایت امنیت بیاورد، این در حالی است که ده ها جنرالان با تجربه این وطن در پیژنتون وزارت امور داخله در احتیاط فعال به سر میبرند که نباید اینها در آنجا باشند، یک تعداد از جنرالان با تجربه وطن که در وظیفه هستند صلاحیت ندارند، خواهش ما از رهبران حکومت وحدت ملی این است که جلو همچون تعیینات های خود سرانه، سلیقوی، شخصی و قومی را بگیرند، در غیر آن ما شاهد بدتر شدن اوضاع امنیتی و سقوط روزمره ولسوالی ها و ولایات در کشور ما خواهد بودیم.

 والسلام علیکم!

حاجي عبدالرؤف شپون:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب، هیئت اداري او د تالار ګډونوالو ته السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

جناب رئيس صاحب! د سولې بحث دی سوله د افغانستان د خلکو ضرورت دی که واقعي سوله راځي د روانو مذاکراتو حمایت او ملاتړ کوو، د حکومت څخه غواړو چې هر قسم قربانۍ ته آمادګي ولري او هیله لرو چې د مذاکراتو هر ډوله پایلې د ملت سره شریکې شي، دوهم د انتخاباتو موضوع ده انتخاباتو پروسه د قدرت د انتقال بهتره لاره ده او غوښتنه مو دا ده چې دا پروسه په خپل معین وخت سره انجام شي که د انتخاباتو وروسته کیدو سره دايمي سوله راځي نو د موجوده حکومت د اعتبار نیټه دې وځنډول شي او بیا دې سوله چې راغله نو بیا به دې انتخابات وشي، جناب رئیس صاحب! د هیواد په ټول هیواد کې امنیتي وضعیت ډیر خراب دی خو زه د ننګرهار ولایت یم ننګرهار یو سرحدي ولایت دی په ننګرهار کې د علماوو، ډاکتر صاحبانو، ملکي خلکو وژنې ډيرې شوې هدفي وژنې ډیرې شوې حتی د جلال آباد په ښار کې یو عالم په امن نه دی نو د حکومتي مسئولینو نه غوښتنه دا ده چې د ننګرهار ولایت ته جدي توجه وشي او بله موضوع دا ده جناب رئيس صاحب! چې په بعضې ولسوالیو کې خلکو خپله خیزش کړی دی او د حکومت په ملاتړ یې خپلو ولسوالیو ته امن راوستی دی د حکومت نه مو دا غوښتنه ده چې هلته دایمي او اقتصادي پروژې پړي کې تر څو دغه ځوانان چې د داعش او طالب سنګرونو ته تلل د هغه نه مخ  نیوی وشي او دوی ته اقتصادي مرسته ورسره وشي، بله جناب رئيس صاحب! د ننګرهار او کابل لویه لاره ډیره مهمه لاره ده هر ورځ چې هر کاروان یا غټ موټر ځي لاره کې پرې ډزې کېږي د دغه د امنیت لپاره ډیره زیاته توجه په کار دی او د مسئولینو نه دا خواست مسئولینو نه چې په دغه کې موږ سره جدي همکاري وکړئ موږ آماده یو چې د دوی سره هر راز همکاري وکړو، والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته.

نائب منشی:

مننه شپون صاحب، محترم الحاج عبدالرؤف ابراهیمی، در آجنداء صحبت میکنید.

 محترم کلیمزی صاحب!

ډاکتر عبیدالله کلیمزی وردګ:

بسم الله الرحمن الرحیم

د ولسي جرګې محترم رئیس صاحب، معاونینو، منشي او نائب منشي او د افغانستان د غیور ولس درنو او معززو استازو، وکیل صاحبانو السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

جناب رئيس صاحب، اداري هیئت او د ولس درنو استازو! زه غواړمه دوه موضوعاتو ته اشاره وکړمه هغه دا چې په کابل امنیتي مشکلات ډیر شوي خصوصاً ترور د دولتي مامورینو چې هغه هم ګراف یې یواځې او یواځې په پنځمه ناحیه کې لوړ شوی او په هغه کې خصوصاً د وردګو د قوم ترور زیات شوی دی هغه کسان چې په دولتي دوایرو او په ادارو کې کار کوي او لس زره او پنځه لس زره افغانۍ معاش اخلي موږ هره ورځ د داسې یو واقعه شاهد یوو چې یو کس د کمپنۍ په ساحه کې د فاضل بیک او نیازبیک خوشحال خان په ساحه کې تروریږي د پنجشنبه د ورځې قصه که درته وکړم رئیس صاحب بیخي د ژرا وړ ده یو د حکومت مامور چې هغه دوه لس زره افغانۍ معاش اخلي کله چې د خپل ماموریت نه کور ته ځي میرمن یې مریضه ده هغه شفاخانه یا کلنیک ته بیایي کله چې ډاکتر هغه معاینه کوي او دی د لاندې درملتون دواخانې نه دوا ورته اخلي بېرته چې کله داخل د شفاخانې ته کیږي په زینو کې د شانه د مخالفین لخوا نه تروریږي میرمن یې په مریض حالت کې کله چې دده د مرګ غږ اوري هغه هم خپله ځان د لاسه ورکوي او د دوی یو درې کلن ماشوم په هغه منځ کې کله مور لوري ته منډه وکړي چې د پلار د وجود نه وینه ځي او کله پلار ته منډه وکړي چې مور باندې ضعف ورغلی جناب رئیس دا د وحشت اوج دی او دا بدبختي به تر کله پر موږ نازلوي او زموږ د غږ پورته کولو یواځینۍ او یواځینۍ لاره د ملت کور دی د ملت کور د افغانستان د پنځه دیرش میلیونه نفوس نمایندګي کوي او د خلکو توقع او د امید سترګې خپلو استازو وکیلانو ته دي او وکیلان په انفرادي او تنهایي شکل باندې دې مشکلاتو ته رسیدګي نه شي کولای او امنیتي ارګانونه او چارواکي په انفرادي شکل د وکیلانو غږ نه اوري زموږ جدي خواهش دی جناب رئیس صاحب د دغه معضلې د حل لپاره په یوه طرح باندې په یو تږ لاره باندې په یو څه باندې فکر وکړی ترڅو د خلکو دغه مشکلاتو ته رسیدګي وشي ډیره مننه.

نائب منشی :

تشکر جناب کیلمزی صاحب محترم، داکتر صاحب محمد الله بتاش!

داکتر محمد الله بتاش:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 جناب رئیس صاحب، هیئت محترم اداری و وکلای محترم ملت، افغانستان السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

در قسمت امنیت در آغاز میخواهم این را بگویم که باید از فداکاری های نیروی های امنیتی تقدیر بکنیم، به خصوص از قدم های پایینی که هر روز بخاطر دفاع از وطن قربانی میدهند.

دوستان در مورد وضعیت امنیتی به صورت کُل صحبت های داشتند، میخواهم در قسمت وضعیت امنیتی ولایت که من از آن نمایندگی میکنم، ولایت کندز خدمت شما چند نکته را به عرض برسانم، ولایت کندز 9 ولسوالی دارد، 3 ولسوالی مکمل به دست مخالفین است، سه ولسوالی پوسته است، صرف و سه ولسوالی دیگر هم باقی مانده تهدید بلند امنیتی است، برای مردم کندز قول اردوی 217 را ایجاد کردند، قرار معلومات من در گذشته در کندز یک لوا وجود داشت، بعد از یک فرقه همان تشکیل سابقه باقی مانده، کدام تغییری در تشکیل قول اردو باقی نمانده و مشکل اساسی این است که یک قول اردو تحت قیومیت قول اردوی دیگر قرار دارد؛ یعنی قول اردوی 217 کندز تحت قیومیت قول اردوی 2019 شاهین قرار دارد، بدون هدایت از آنها هیچ کاری را آنها انجام داده نمیتواند، در چنین وضعیت در این روزهای اخیر فاجعه ها زیاد در ولایت کندز رخ داد، به خصوص در ولسوالی امام صاحب در ماه های اخیر در حدود 150 تن از نیرو های امنیتی شهید داریم و بیشتر از این رقم ما اسیر و زخمی داریم، بار ها به نیرو های امنیتی مسئولین مراجعه کردیم، در این قسمت هیچ تضمینی وجود ندارد، پوسته های را که افراز میکنند بیز های را که افراز میکنند، هیچکدام از اینها به علم و فن نظامی تطابقت ندارد، یک محلی را در ولسوالی امام صاحب نام میبرم به نام قرغان تیپه که در بیست روز اخیر سه مرتبه سقوط کرده و بیشتر از پنجاه نفر در همین سه مرتبه در بیست روز شهید شدند و نیروهای امنیتی ما، یک کندک سرحدی داریم در ولسوالی، همین حالا فکر کنید که همان هیچ نیست، اگر یک ده، پانزده نفر وجود داشته باشند دیگر موجود نیست همه شان یا شهید شدند، یا زخمی شدند و یا اسیر شدند، ما چندین روز است جناب رئیس صاحب زنگ میزنیم به وزیر صاحبان محترم که جمع از وکیل صاحبان کندز برویم خدمت از آنها همین وضعیت را برای شان توضیح و تشریح کنیم، اگر برای ما کدام خدمتی باشد، بخاطر بسیج نیروهای مردمی و برآمدن از این وضعیت ما میخواهیم برای از اینها کمک بکنیم؛ ولی تا هنوز اینها حاضر نشدند که ما را ببینند، از شما تقاضای ما این است که همرای وزیر صاحبان دفاعی و امنیتی صحبت بکنید، ولایت وار همرای وکیل صاحبان ببینند و در قسمت هر ولایت پلان مشخص خود را بیان بکنند و اگر ما هم این را نمیگوییم  که ما تنها نظارت میکنیم، ما هم در خدمت نیروهای امنیتی خود هستیم وحتی ما حاضر هستیم در ایام رخصتی برویم در محل و یک جا با نیروهای امنیتی خود آنها را کمک بکنیم؛ ولی وزیر صاحبان هم حاضر شوند پیشنهاد ما را باید بشنوند، بسیار تشکر، چند مورد در قسمت صلح و انتخابات دارم، خیر در آجنداء بحث میکنیم، تشکر.

عزیزالله الفتی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 سلام خدمت جناب رئیس صاحب، هئیت اداری و تمام وکلای خانه ملت!

من میخواهم روی اوضاع امنیتی شمال که برای فعلاً حوزه جنگ، حوزه نا امنی و حوزه خطرات ناشی از نا امنی که متوجه مردم شده، صحبت بسیار مختصر داشته باشم، طوریکه شما میدانید ولایت ما، ولایت جوزجان همجواراز آن ولایت بلخ، در مسیر شاهراه آقینه یک بندر تجارتی بسیار مهم است قرار دارد، متأسفانه وضعیت طوری در اطراف از این شاهراه ما که در حقیقیت شاهراه اقتصادی است که نظام را از لحاظ اقتصادی تمویل میکند، برای فعلاً از طرف مخالفین در مسیر راه چک پاینت رسمی انداخته شده، از موتر های حامل اموال تجارتی روزانه بین یک تا سه میلیون افغانی یا بیشتر از این به صورت رسمی اخاذی صورت میگیرد و پارچه تحصیلی برای از آنها سپرده میشود که برای نظام، برای مسئولین امنیتی و برای کسانیکه مسئولیت امنیت کشور را دارد سخت جای شرم و نگرانی است، بخاطر از اینکه مخالفین روز تا روز با دریافت اینقدر مبالغ هنگفت که به صورت روزانه و دوامدار به آدرس از آن سرازیر میشود، از هر لحاظ خود را تمویل و تجهیز میکنند که این با درنظرداشت این عواید سرشار و سرسام آور، نیروهای مخالف ما روز تا روز از لحاظ تسلیحات نظامی مجهز تر میشوند، از طرف دیگر دولت فقط دست به زیر الاشه منتظر از این است یک عادت بسیار بدی که حالا برای فعلاً برای نیروهای امنیتی ما منحیث برای مسئولین نظام تبدیل شده، وقتیکه یک شاهراه برای سه روز متواتر وقتیکه سقوط میکند، دیگر او از آدرس یا اینکه او از سناریو بازپس گیری یا تأمین امنیت دیگر کشیده میشود، باید ماه ها مردم انتظار بکشند، همین نا امنی را تحمل بکنند و به یک عادت دوامدار تبدیل شود، از آن خاطر فقط در پهلوی از اینکه کوتاهی از مرکز وجود دارد، مسئولین بی کفایت ولایت هم در نا امنی ها به نحوی دست دارند، چرا آنها مسئولین حلقات فساد هستند در ولایت که بعدها به صورت مفصل در مورد چند و چون وضعیت امنیتی ولایت خود هم ما صحبتی خواهد داشتیم. جناب منشی صاحب فقط من میخواهم یک موضوع دیگر را بیان کنم.

جوزجان ده ولسوالی دارد، از ده ولسوالی فقط یک ولسوالی ما که شهر اش در حقیقت در اختیار نظام است، کلاً هشت ولسوالی ما برای فعلاً مثلیکه بتاش صاحب گفتند، آنها در حقیقت در یک پوسته های امنیتی در حقیقت جابجا شده اند، کلاً ارتباط از آن با مردم قطع است که این مایه نگرانی و تشویش است برای ما، تشکر.

رئیس مجلس:

منشی صاحب ساعت ده و نیم بجه است وقت امتیازی.

نائب منشی:

جناب رئیس صاحب! ما ساعت 9:40 شروع کردیم ساعت امتیازی را، ده دقیقه به سه نفر دیگر میتوانیم نوبت بدهیم، باز میرویم به اصل آجنداء، مطابق به اصول. در آجنداء صحبت کنید چیزیکه اصول است، ما برای یک ساعت، ساعت امتیازی داریم 9:40 الی 10:40، سه نفر دیگر را رئیس صاحب نوبت میدهیم ما.

قاضی نذیراحمد حنفی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 همه عزیزان، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

جناب رئیس صاحب و هیئت اداری در مجموع سه تا گپ دارم:

یک: بر اساس قانونی که از این تالار تصویب شد؛ در هر وزارت سرپرست نهایتاً دو ماه است و علت اینکه ما در تعطیلات تابستانی و زمستانی که یک و نیم ماه داریم؛ پانزده روز دیگر هم برای طی مراحل؛ بناءً آنچه در وزارت خانه ها سرپرست هستند یا سر پرست است، سر پر است اداره نیست، مدیریت نیست، بودجه که مشکل اقتصادی و حیات اقتصادی مردم درهم و برهم است، اکیداً از حکومت بخواهیم که به این غائله  خاتمه دهند و سرپرست ها را آنچه لازم است افراد مشخص معرفی شوند.

دو: ماده 107 قانون اساسی برای شورای ملی دو دوره چهارونیم ماهه را مشخص کرده که ما از شش ثور آمدیم، 6 ثور آمدیم به بیست سنبله پوره میشود، از اینکه عزیزان ما در مشرانو جرگه کار کردند، از ما معاشات خود را گرفتند پوره کردند یا نکردند و ما برای از اینکه هر دو اتاق کارهای ما برابر شود و رخصتی ما برابر شود، این وسط سال به رخصتی نروید تا ما بتوانیم علاوه بر مسائل بودجه وسط سال که آمده و بخش های دیگری که است و آنرا هم طی مراحل کنیم و کار خود را انجام بدهیم.  و سوم، بخش اخیر به ارتباط ادغام ادارات که رئیس جمهور چند وزارت را یک وزارت ساخته و نام ها را تغییر داده، در ماده 92 قانون اساسی، فقره چهار ایجاد واحد های اداری و الغای آن، ایجاد واحد های اداری و الغای آن از صلاحیت شورای ملی است، این کار رئیس جمهور تصرف بر شورای ملی است، باید اول پیشنهاد میکرد بعد از تصویب اقدام میکرد؛ لیکن ما را در عمل انجام شده قرار میداد، واحد اداری را ماده 136 قانون اساسی مشخص ساخته که واحد اداری مرکزی که در رأس آن وزیر است؛ بناءً هر چه زودتر ما به ارتباط این قضیه متوجه شویم و هم سرپرست ها را آن معضله حل شود و هم به تعطیلات به واسطه مسائل امنیتی و بودجه و اینها هم که است و چهارو نیم ماه فرصت کاری داریم، به اتفافاً وکلاء، اتفاقی نروید و سر ادارات که تصرف کرده حکومت سر از آن هم کار کنیم، به ارتباط امنیت در ساعت وقت اش گپ میزنیم.

 والسلام علیکم!

عبدالظاهر تمیم:

بنام خداوند بزرگ و دادگر

با اجازه جناب رئیس صاحب و وکلای با عزت افغانستان! طوریکه همه شما مطلع هستید، هر جایکه امنیت نباشد در آنجا مصونیت نیست و هر جایکه مصونیت نباشد در آنجا آزادی نیست و هر جایکه آزادی نباشد باز حاکمیت قانون و عدالت اجتماعی کم تر در آنجا تطبیق میشود، روی این ملحوظ همانطوریکه وکلای با عزت مردم افغانستان عنوان کردند، مجموع مردم افغانستان به 34 ولایت افغانستان در خاک و خون می تپند، نیروهای امنیتی هر روز قربانی میدهند، مردم ما قربانی میدهند، جناب رئیس صاحب! طوریکه بزرگواران عنوان کردند، ولایت غور هم یکی از ولایاتی است که طی سال جاری متأسفانه، متأسفانه حوادث بسیار ناگوار و غم انگیز در این ولایت رخ داده است، ما 9 ولسوالی در غور داریم، فعلاً 7 ولسوالی ما  راه های آن به روی مردم بند است؛ ولسوالی طیوره ولسوالی شهرک، ولسوالی ساقر، ولسوالی دو لینه، ولسوالی پساوند؛ شش ولسوالی است که راه به روی مردم بند است و مناطق زیادی از این ولسوالی ها در این روزها  به نفع دشمن سقوط کرده و دوباره هم پس گرفته نشده است و حتی خود مرکز غور مناطق زیاد آن در شمال شرق سقوط کرده که متأسفانه تا هنوز پس گرفته نشده، مردم آنها همه مهاجر؛ دربه در و آواره ویران در مرکز ولایات هستند؛ روی این ملحوظ متأسفانه نیروهای ویژه  که در غور رفته بودند؛ دو برج در غور در انجا بودند؛ هیچ نوع عملیات کوماندو و زننده که بخاطر قلع و قمع دشمن باشد متأسفانه که صورت نگرفت؛ هلیکوپتر های که بخاطر عملیات در غور رفته بودند، دو برج در میدان هوای غور خاک خوردند؛ ولی متأسفانه عملیات نکردند، در این روزها هلیکوپتر ها هم برگشتند، نیروهای ویژه هم در حال برگشتن هستند، در ولایت غور برای فعلاً یک حالت بسیار وحشتناک حکم فرما است و مردم خیلی نگران هستند، معلم درست درس داده نمیتواند، داکتر درست کار کرده نمیتواند، کسبه کار درست کار کرده نمیتواند، یک حالت بسیار سردرگمی است، جناب رئیس صاحب! ما در ارگان های امنیتی که بار، بار مراجعه کردیم متأسفانه پاسخ لازم که باید برای ما داده باشند ندادند، من از جناب شما جناب رئیس صاحب! این توقع را دارم که ارگانهای امنیتی باید خواسته شوند، جواب معقول و منطقی باید برای وکلای با عزت مردم افغانستان داشته باشند، از این بیشتر وکلای با عزت مردم افغانستان را به پشت دروازه های خود این طور سرگردان نکنند، به سوالات مردم پاسخ داشته باشند، به نیازمندی های مردم جواب قانع کننده داشته باشند، تا مردم از این وضعیت بیرون برآیند، دیگر سلامت و موفق باشید، امیدوار هستم که موضوع امنیت جدی گرفته شود.

داکتر رمضان بشردوست:

بنام حق و به یاد شهداء

بعد از سه ماه که از انتخابات مصلحتی، غیر قانونی و غیر اسلامی خلاص شدیم، امیدوار هستم که فعلاً به صورت جدی به مشکلات مردم توجه کنیم، من چند مشکل را مطرح میکنم وطبق اصول وظایف داخلی، تحریری هم به هیئت اداری می سپارم، امید است که در این باره اقدام کنید.

نکته اول، مشکل اول این است که در مدت 12 سال کسانیکه جان خود را قربانی شما میکنند، در سرک، در کوچه، در آفتاب، در باد و باران بدون حتی معذرت میخواهم یک تشناب، ساعت ها منتظر می مانند، یک تعمیر ساخته شد، امید است که در افتتاح این تعمیر هر چه زودتر اقدام شود که آنها از این حالت وحشتناک بیرون شوند، اگر ما در چند متری مشکل افراد خود را حل نتوانیم، در صدها کیلومتر دور چطور مشکل مردم را ما میتوانیم حل کنیم، در دوره قبلی، در دوره شانزدهم تصمیم گرفته شد که به کارمندان ملکی و نظامی ولسی جرگه و ژورنالستان همکار پارلمان تقدیر نامه درجه یک داده شود، متأسفانه این مسئله ماند، نمیدانم چرا این مسئله پیش نه رفت، امید است هیئت جدید اگر معاش خود را میخواهد که یک فیصد میخواهد حلال کند، در این باره و در باره دیگر مسائل اقدام کنند، من شنیدم و به من شکایت میاید که تعداد کارمندان ملکی و نظامی ولسی جرگه منفک شده اند، امید وار هستم که در این رابطه بررسی شود که آیا قانون مراعات شده یا قانون مراعات نه شده است. تیلفون زیاد از چهار کنج افغانستان و به خصوص از پولیس سرحدی و نظم عامه به من میاید که پنج ماه، شش ماه، حتی هفت ماه معاشات شان اجراء نشده ، کسانیکه به خصوص در کندهار در سرحدات افغانستان کار می کنند و هر لحظه سر شان در دست شان است، وقتی اینها به من می گویند بشردوست صاحب! وقتی زن و اولاد من گرسنه باشد از من شما توقع این را نداشته باشید که ما مثلاً کاری کنیم که باید انجام داده شود. مشکل دیگری که من مطرح می کنم فعلاً امتحانات در مکاتب است، در بعضی جای ها که با ما صحبت کردند متأسفانه حق الزحمه معلمین قطع شده، حتی قرطاسیه را به مکاتب در اختیار شان قرار داده نمیشود، بعضی امتیازات که به آنها داده شده بود فقط در شعار، زمین، سهمیه حج و امثالهم متأسفانه تا امروز عملی نشده، امیدوار هستم که در این زمینه هم یک اقدام شود.

 نقطه دیگر شما در جریان هستید که من چند بار در دور گذشته مطرح کردم، مدت چهار ماه معکولات پولیس ترافیک را رسماً علناً دزدی کردند؛ یعنی خوردند برای شان نمی پردازند، در حالیکه این مردم کسانی هستند که ده هزار، دوازده هزار معاش دارند و چهار ماه معکولات حق قانونی، طبیعی و مشروع شان است، امیدوار هستم که پرسان شود. قانون را مراعات می کنم، من قطع می کنم صحبت خود را.

نائب منشی :

تشکر بشر دوست صاحب، جناب رئیس صاحب! مطابق به اصول ساعت امتیازی تمام است؛ ولی آجندای ما هم تقریباً مشابه به ساعت امتیازی است، اگر نظر جناب رئیس به شما باشد و به دوستان که ما همان لیست را تعقیب کنیم در ساعت اصلی  و آجندای اصلی و یا این که کسانی ثبت نام جدید کردند در آجنداء اول آجنداء قرائت شود، جناب رئیس بعد از آن هر قسم که هدایت شما و تالار است.

رئیس مجلس:

وکیل صاحبان! ما و شما به ارتباط امنیت آجنداء داریم، به خواهش خود شما این آجنداء ساخته شده، جمع بندی با آجنداء فرق می کند.

دغونډې لومړی نائب:

خویندو یوه دقیقه؛ موضوعات معلوم دي، دا فرض او واجب نه دي که یوه خبره تیره زیاته وشوه پروا نه لري ، همدغه لیست چې په امتیازي وخت کې لیکل شوی دی حق اولویت همدې ته ورکوو ، حق اولویت د همدې دی بیا وروسته  د آجنډاء په اړه باندې ، ګورئ د امنیت مسئله ده د انتخاباتو مسئله ده د سولې مسئله ده ټول موضوعات په همدې باندې څرخیږي که څوک کومه اضافه خبره دغه څو کسان چې نومونه یې پاتې دي اضافه خبرې د آجنډاء په داخل کې وکړئ ځکه پنځه دقیقې وخت ورکوو.

رئیس مجلس:

وکیل صاحبان اجازه بدهید!

بسم الله الرحمن الرحیم.

نمایندگان با عزت مردم افغانستان! میخواهم چند نقطه را خدمت شما پیرامون حوادث هفته گذشته که قلب همه ما و شما را جریحه دار ساخت، خدمت شما و همه مردم افغانستان به عرض برسانم، با دریغ و اندوه فروان هفته گذشته تلخ و نا گوار برای مردم ما بود. در این هفته در کنار سائر تلفات که بر نیروی های امنیتی ما وارد شد، بیش از سی تن از سربازان کماندو در ولسوالی آب کمر ولایت بادغیس در یک عمل سنجیده نا شده و غافل گیرانه به دام مرگ افتادند و بسیار وحشیانه از سوی تروریستان شهید شدند، به همین گونه درهفته گذشته جنرال مبین محبتی یکی از جنرالان شجاع و مهین دوست قومندان لوای سوم ولایت غزنی، از طرف افراد نفوذی دشمن جام شهادت نوشیدند، همچنان جنرال عبدالغفار احمدزی قوماندان محافظ خانه جلالت مآب رئیس صاحب جمهور ترور شد و همچنان حمله هراس افگنانه قومندانی امنیه کندهار و موتر بمب که پیش روی دانشگاه کابل اتفاق افتاد، سبب شهادت و زخمی شدن چند تن از هموطنان ما گردید، به این وسیله مراتب همدردی و تسلیت خویش را به خانواده های شهداء ابراز میدارم و برای زخمیان از خداوند(ج) منان شفای عاجل و کامل استدعا میدارم.

موضوعاتی که در ساعت امتیازی وکیل صاحب محترم مطرح ساختند به ارتباط بی امنیتی های اخیر، قبلاً به کمیسیون امنیتی هدایت داده شده که به روز یک شنبه مسئولین سکتور امنیتی خواسته شوند و گزارش به جلسه عمومی آورده شود تا به قناعت وکیل صاحبان بپردازند. همچنان به کمیسیون دفاعی وظیفه داده میشود به ارتباط تلفات کماندو ها به ولایت بادغیس مسئولین وزارت دفاع خواسته شوند و وضاحت بدهند، حتی اگر میشود همان پلان که اینها  ترتیب کرده بودند پلان عملیاتی را با خود بیاورند که این پلان توسط کی مطرح شده؟ چطور از ولایت همکاری گرفته نشده؟ چطور راه بلد گرفته نشده؟ کمیسیون دفاعی این موضوع را دقیق متوجه باشد. به ارتباط اسناد که جناب قلاتوال صاحب از ولایت زابل آوردند، تمام اسناد ها به منشی صاحبان داده شود و منشی صاحبان از ارگان های محل وضاحت بخواهند، در صورت عدم قناعت قلاتوال صاحب تصمیم بعدی گرفته خواهد شد، همان طوری که داکتر فاطمه عزیز به ارتباط صلح گفتند، کمیسیون امور بین المللی نیز این موضوع را در نظر بگیرد و به ارتباط صلح طرح را که دارند به مجلس عمومی بیاورند. قسمی که مجروح صاحب هم گفتند به ارتباط بودجه، بودجه نیمه سال فعلاً به ولسی جرگه آورده شده و من از کمیسیون مالی و تمام کمیسیون های ولسی جرگه خواهش می کنم که کار خود را به این ارتباط شروع کنند. موضوع اخیر که جناب حنفی صاحب به ارتباط سرپرستی وزارت خانه ها گفتند، واقعاً سرپرستی به مدت دو ماه است؛ ولی این طور سرپرستان ما و شما داریم تا سه سال و چهار سال هم ادامه میدهند و موضوعی که واقعاً همه را مأیوس ساخته و چندین موضوع هم برای ما رسید. موضوع ایجاد واحد های اداری است که یک وزارت به دیگر وزارت مدغم شده، یک وزارت بلکل از بین رفته، دیگر این هم توسط کمیسیون اختصاصی خصوصاً عدلی و قضایی تعقیب شود. حالا از منشی صاحب خواهش می کنیم که مجلس شروع نمایند!

نائب منشي:

زموږ د نن ورځې آجنډاء  دوه لسمې تقنینې دورې اوولسمه عمومي غونډه پنجشنبه د چنګاښ د میاشتې نهه ویشتمه ۱۳۹۸ لږدیز لمریز کال. بحث پیرامون وضعیت امنیتی کشور، پروسه صلح با مخالفین دولت و انتخابات ریاست جمهور، جناب رئیس! مطابق به لیست که ما داریم صحبت های دوستان را دوام میدهیم، کسانیکه هم جدید ثبت نام می کنند برای شان نوبت میرسد؛ ولی دوستان وقت را در نظربگیرید، پنج، شش نفر از دوستان مانده اند.

من از روی لیست، تنها خواهر اسحاق زی در ارتباط  به کندهار، میشود حالا نوبت را برای شما بدهیم، ساعت امتیازی وقت نداریم.

رئیس مجلس:

منشی صاحب نام های شان را بگیرید، برای شان وقت بدهید!

نائب منشی :

ما دو لیست داریم، از کدام لیست بخوانم ؟

رئیس مجلس:

تا آخرین وکیل صاحب که صحبت داشته باشند، ما همین جا هستیم.

الحاج الله گل مجاهد:

بسم الله الرحمن الرحیم.

ایاک نعبدو و ایاک نستعین، با اجازه هیئت اداری و وکیل صاحبان بزرگوار!

رئیس مجلس:

مجاهد صاحب می بخشید، داکتر صاحب محمود کارت سرخ دارید!

دغونډې منشي:

رئیس صاحب! موږ دوه لیست لرو آجنډاء رسمي شروع شوله د آجنډاء د لیست په مطابق منشي صاحب او معاون صاحب مخ ته لاړ شی ، امتیازي وخت خلاص شو لیست یې هم خلاص شد.

رئیس مجلس:

شما وکیل صاحبان صحبت را شروع کردید، همین یک وکیل صاحب هم که بماند ما اینجا هستیم، گپ همه تان را میشنویم.

منشی مجلس:

رئیس صاحب درست است، من می گویم لیست مطابق آجنداء شروع شود.

رئیس مجلس:

منشی صاحب آن قسمی که طرز العمل است و اصول است همان قسم پیش بروید.

الحاج الله گل مجاهد:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب، هیئت اداری و همکاران عزیز، السلام و علیکم و رحمت الله و برکاته!

 جناب رئیس صاحب! در مورد امنیت افغانستان صحبت می کنیم، متأسفانه آن جنرالا ها  و دگروا های که تجربه جنگ را داشتند همه آنها را خانه نشین ساختند، کسانی را پیش کردند که نو جوان هستند، تعلیم کردند، تجربه جنگ را ندارند، به سیستم جنگ بلد نیستند، در هر ولایت افغانستان به همین خاطر  است که  تلفات اردو و پولیس ما اضافه تر شده و از دیگر طرف انتخابات نزدیک است، در هر جای قومی و بخاطر که باز به هدف خود برسند، کسانی را هیچ سر آن فکر نمی کنند به صفت قومندان امنیه در ولایت ها روان می کنند که آنها نه تجربه جنگ را دارند و نه در کدام جنگ اشتراک کردند، کسانیکه تجربه جنگ را نداشته باشند آنها توان جنگ را ندارند. شما فکر کنید که ولایت کابل پایتخت است، در ولایت کابل مردم خود را به امن فکر نمی کنند، اوباش ها می گردند، تیلفون های مردم را می برند، در هر حوزه یک نفر، دو نفر روزمره ترور می شوند و از دیگر طرف اگر بیست فیصد از طرف مخالفین مردم افغانستان به شهادت میرسند، ده نفر دیگر را ارگان های امنیتی ما که تجربه جنگ را ندارند، در هرجای ده فیصد را آنها به شهادت میرسانند. چند روز قبل در حوزه نوزده پولیس ولایت کابل، یک کسی به طرف دوکان خود میرفت، آنها آنجا انداخت می کردند در ساحه پلیگون های پلچرخی ان را به شهادت رساندند، وقتی که ما با آنها  تیلفونی تماس می گیریم که چرا؟ والله می گویند خطایی از ما خطا خورد، وقتی که تو یک تفنگ نظامی را در گردن ات انداختی ، تو نمیدانی که نشان تا یک انسان چقدر فرق دارد که تو آنها را به شهادت میرسانی، متأسفانه من فکر می کنم ارگان های امنیتی را شما اینجا بخواهید، با آنها صحبت کنید که از تلفات مردم ملکی اینها باید  جلوگیری کنند، اگر در هر ولایت بیست فیصد را آنها به شهادت میرسانند، مخالفین نظام و ده فیصد اینها، بالآخره نتیجه ملک به این میرسد که نه پارلمان به درد میخورد و وقت رئیس صاحب جمهور هم تکمیل شده باید کوشش کند، انتخابات هم نزدیک است، از کشتن مردم جلوگیری کنند.

 السلام علیکم و رحمت الله!

نائب منشی:

اصولاً اگر میخواهید برای ما کمک کنید، باید کسانی که در آجنداء ثبت نام کردند به اینها نوبت بدهیم، لطفاً خواهر و برادری که اعتراض دارید به شما نوبت میرسد؛ ولی بگذارید ما مطابق اصول، اگر روز اول ما اصول را بشکنانیم به نتیجه نمیرسیم. نوبت از حمیدالله توخی است.

حمیدالله توخی:

بسم الله الرحمن الرحیم.

قدرمنو وکیل صاحبانو د ولسي جرګې محترم رئیس صاحب، اداري هیئت سهار مو په خیر، جناب رئیس صاحب! هر څه چې غږیږو په امنیت مجبور یو چې و غږیږو د افغانستان امنیت دومره خراب شوی دی چې یو سړی په خپل کور کې یوازې  ځان په امن نه بولي زابل هم یو سرحدي ولایت دی په تاسف سره باید ووایم چې هلته ډېر ځوانان د ټول افغانستان خلک په زابل کې عسکري کوي هره ورځ په لس ها وو جنازې باریږي حتی داسې پیښې شل ورځې شهیدان لمر ته پراته دي د اخیستلو څخه نه دي او ډېر کوښښ مو کړی دی دا دوه میاشتې کیږي چې موږ امنیتي مسئولین پیدا کړو بدبختانه چې وزیر دفاع وزیر داخله بلکل ټلیفون ته هم ځواب نه وایي نه پوهیږم چې اوس رئیس جمهور ته ورشو دی راته پیدا کړي که چا ته؟ یوه غوښتنه مې ده چې په هر څه شي چې کیږي امنیت مسئولین را وغواړئ پوښتنه ځینې وکړئ تاسو وګورئ څلور دریش کسان ، تاسو شل نفر یاد کړل ، څلور دریش کمنډو نفر وو کمنډو په یو ملک کې چې همداسې په مسخرو مري دا چې هلته ښکته کړل ولې ښکته کړل دا معلومات چا کړی وو چې هلته په بادغیس کې څلور دریش کسان کمنډو عسکر په شهادت ورسیدل، همداسې روغ ، روغ ټانګان په هر ځای کې طالبانو ته پریږدي هغه بیرته په دی استعمال وي لا ښه ده کله، کله د امریکا طیارې وولي که هغو نه ویشتلی دا ټانګونه به تر دولت د طالبانو سره ډېر وای . اول غوښتنه مې دا ده چې په هر څه شې چې کیږي ژر امنیتي مسئولین را وغواړی چې هغه موږ او تاسو ته معلومات راکړي چې څه پیښه ده ولې هیڅ حرکت نه شي کولای. دویم رئیس صاحب، خدای وکړي چې توجه دې و اوسي انتخابات را نږدې شوي دي ، رئیس جمهور ته یوه غوښتنه کوم چې د خدای لپاره دغه د فیسبوک د صفت لپاره هر میاشت په میلیونونه ډالر خلکو ته ورکوې دروغجنانو غلو ته چې هغه په فیسبوک کې ستا نا روا صفت وکړي هغه ولې په دې امنیتي مسئولین په دې امنیتي ارګانونو نه مصروف کوی او د وکیلانو سره دښمني پریږده رئیس جمهور د وکیلانو ته هم په داسې سترګه ګوري فکر کوي چې دا ټول زما دښمنان دي څه دي چې انتخابات نږدې شوي دي، نا روا کمپاین یې شروع کړی دی د افغانستان ټول بودجه ، ټول امکانات په ناروا کمپاین مصرف وي خپله ولسي جرګه اول رئیس جمهور نه باید غوښتنه وکړي چې دغه پیسې د افغانستان د ملت دي دا ستا شخصي نه دي چې ته په خپل کمپاین کې مصرف وې هر ولایت ته ځي، هلته هم د دروغ وعدې خلکو ته ورکوی هغو ته هم په حقیقت کې نشته فقط  د خلکو په سترګو کې خاورې شیندل دي نور د رئیس جمهور هم .... او زه فکر کوم تر انتخاباتو به اکثره ولایتونه سقوط شي چې دی اوس د دراغو دغلا رایې غواړي.... دې کاندیدانو ته وایم چې د خدای لپاره ټول سره یو ځای شی دده ناروا کمپاین مخه ونیسی هر څوک چې دولتي امکانات په دا رقم باندې مصرف وي دا یوه ګناه ده موږ او تاسو مسئولیت لرو ، ولسي جرګه مسئولیت لري دا یو قانوني ارګان دی نور چې وخت یې تېر شوی دی باید په رئیس جمهور هم غږ وکړي که نور کاندید هم داسې نا روا کمپاین کوي باید ور باندې غږ وکړئ چې نور داسې ناروا کمپاین څخه لاس واخلی او رئیس جمهور په ....چې د وکیلانو  دښمنۍ هم لاسه واخله دی فکر کوي دا وکیلانو ته معاش ورکوي چې د دا د کور شخصي روپۍ دي په وکیل باندې مصرفیږي کاش  دا هم په کمپاین کې مصرف کړې وای . داسې کمپاین خو وخوړل د درواغو نومونه دا ولسوالیانو جوړوه ولایت.

رنگینه کارگر:

بسم الله الرحمن الرحیم.

جناب رئیس، هیئت اداری و وکلای ملت!

 جناب رئیس صاحب! من میخواهم روی دو موضوع صحبت داشته باشم:

اول: شما میدانید که گفتگو های صلح در این روز ها به یک آجندای ملی و بین المللی تبدیل شده است و تا جای که می بینیم حکومت افغانستان هم بخاطر آوردن صلح نیز متحد می باشد و هشتمین دور گفتگو های صلح افغانستان در قطر هم پایان یافت؛ اما هنوز خانه ملت از جزئیات اش بی خبر است، من میخواهم پیشنهاد کنم که بیایید ما نمایندگان ملت نیز در این راسته، دین ملی و وجدانی خود را اداء کنیم، یا در مجلس عمومی یا در کمیسیون روابط بین الملل از جناب وزیر صاحب دولت در امور صلح و هیئت که به قطر سفر کرده بودند دعوت به حمل بیاوریم، تا به ما گزارش ارائه کنند و ما از جزئیات گفتگو های که در قطر جریان داشت با خبر شویم وهمچنان اگر بتوانیم که با ایجاد یک کمیسیون دایمی امور صلح نقش جدی و مهمی را ایفاء کنیم، خالی از فایده نخواهد بود.

دوم: جناب رئیس صاحب! موضوع امنیتی شمال است، وضعیت امنیتی شما به صورت فاجعه بار خراب شده روان است، ما نمیتوانیم که در بین دو ولایت سفر نمایم، ما نمیتوانیم که در بین دو ولسوالی از ولسوالی تا به مرکز یا بین دو ولسوالی سفر داشته باشیم، لطفاً مسئولین امنیتی را بخواهید تا پلان های شان را برای ما بیاورند تشریح بکنند، تا ما جواب به مردم خود داشته باشیم، تشکر.

ډاکتر محمود خان:

بسم الله الرحمن الرحیم.

د رئیس صاحب او وکیل صاحبانو په اجازه! امیرخان یار صاحب، عرفان صاحب په انتخاباتو کې بیا سره خبرې کوو ، ظلم مو وکړ  زموږ حق مو وخوړلو وسوځولو ، جناب رئیس صاحب! خدای دي د تېر ورځې د کابل شهیدان او کندهار ټول وبښي مریضان ته دې خدای شفا ورکړي رئیس صاحب ! زه غواړم په خپل نوبت د اوسنیو کړکیچونه حالات په هکله باندې خپل نظر ووایم چې تاسې نن په آجنډا کې نیولي دي. رئیس صاحب! زموږ په وطن کې اقتصادي، نظامي ، او سیاسي بحران جریان لري، زموږ د نوي فیصده لوړ پوړي سیاسي چارواکو هغه حکومتي چارواکو کورونه په افغانستان کې نشته ستاسو د ټول امنیتي سکتور کورونه په افغانستان کې نشته ، ستاسو د ټول اقتصادي سکتور کورونه په افغانستان کې نشته ستاسو د رئیس جمهور فامیل په افغانستان کې نه اوسیږي ، ستاسو د رئیس جمهور د معاونینو اولادونو په افغانستان کې نه اوسیږي ستاسې د اجرائیه او د هغه د معاونینو اولادونو په افغانستان کې نه اوسیږي، د افغانستان د سولې پروسه چې پخوا  د افغانستان حکومت یې د ملکیت د مشرتوب او مالکیت دعوا کوله هغه اوس د افغانستان په نمایندګۍ د طالبانو اسلامي تحریک او د امریکایانو ترمنځ په قطر کې هغه پروسه مخ ته روانه ده او داسې یو حالت ته جناب رئیس صاحب رسیدلی دی چې باز ګشت هم د امریکایانو لپاره هم د طالبانو لپاره نور ناممکنه دی دوی به په راتلونکې یوه میاشت یا دوه میاشت کې د راتلونکې حکومت فیصله کوي یا به یو موقت اداره جوړه وي یا به انتقالي اداره جوړه وي هر شی چې جوړه وي یو شی به راوړي او دلته په دې وطن کې حتماٍ تطبیق کیږي د بله طرف زموږ حکومت زموږ د داخلي عوایدو څخه ۹ میلیونه ډالر د انتخاباتو پروسه ته ور کوي نوي میلیونه ډالر د غریب ملت د جیب څخه باسي د انتخاباتو پروسې ته ورکوي انتخابات به جنجال ته ځي او په جنجالي انتخاباتو کې به بیا اتمر صاحب او ډاکتر صاحب عبدالله او ډاکتر صاحب اشرف غني په خپل منځ کې جنجال کوي او بیا به شپږ سری یا پنځه سری یا لس سری حکومت بیا جوړیږي خو دا په هغه وخت کې چې امریکایان او طالبان دا حکومت اصلاٍ مني نه تاسې د ډاکتر صاحب خلیلزاد خبره واوریدله هغو وویل چې نور د امریکا لپاره انتخابات اولویت نه لري زموږ لپاره سوله اولویت لري نو د یوه طرف څخه حکومت پر انتخابات سرمایه ګذاري کوي د بله طرف څخه جامعه جهاني او طالبان د سولې پروسې باندې کار کوي او یو نوی حکومت په وجود باندې راځي پس دا حالت یو سرنګون حالت دی جناب رئیس صاحب د دي لپاره زه پیشنهاد کوم جناب رئیس صاحب چې د دې حالت څخه ووځو یوه کمېټه وټاکه د وکیل صاحبانو مشرتوب د کمېټې د ولسي جرګې د وکیل صاحبانو په لاس کې وي د پوهنتون استادان مدني فعالان با تجربه ژورنالستان دا د یو طرحې جوړه کړي جناب رئیس صاحب او دا طرح د ولسي جرګې د آدرس څخه رئیس جمهور ته، ملل متحد ته اتحادیه اروپا ته د امریکا سفارت ته ورکړو تر چې په هغه په دې طرح کې د افغانستان د اوسني ګمنام حالت یو تصویر ورکړل شي د یو حل لاره پکې پیدا شي او بل (بښنه غواړم عرفان صاحب نیمه دقیقه) او بله دا چې هغه طرح بیا د یوې اعلامیه په شکل باندې د ولسي چرګې د آدرس څخه اعلان شي ولس ته ، تشکر.

عبیدالله کلیمزی وردګ:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 جناب رئیس، هیئت اداري او د ولس درنو استازو السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

زه غواړمه د ولسي جرګې د آجنډاء سره سم د مملکت په امنیتي وضعیت د انتخاباتو په پروسه او د سولې په پروسه باندې یوه لنډه تبصره ولرم او هغه مشکلات چې د افغانستان بیچاره ولس او ملت نن د هغه سر لاس او ګریوان دی هغه د دغه مایک د لارې د ملت د کور د لارې د چارواکو تر غوږونو پورې ورسوو.

جناب رئیس صاحب اوله موضوع د امنیت ته د کومه سرحده پورې چې د ملي دفاع د وزیر او د هغه نظامي پلانونه موږ ګورو یو حالت کې قرار لري چې نه خپل عسکر او امنیتي ځواکونه چې عملیاتو ته یې ولایاتو ته لیږي نه د هغه ساتنه کولای شي او نه د ملکي تلفاتو مخنیوی کولای شي هغه پلانونه چې د شپنیو عملیاتو لپاره دوی جوړ کړي دي او په کار یې اچولي دي جناب رئیس صاحب په هغه کې به حده ډیر ملکي تلفات موجود دي په یوه ولایت کې که دوی لس شپني عملیات ترسره کوي او په هغه کې سل کسه لمنځه ځي په هغه کې پنځه کسه کې طالبان وي پنځه نوي فیصده عام وګړي ملکي تلفات منځ ته کیږي او زموږ حکومت زموږ د دفاع وزارت امنیتي ارګانونه ولایتي ادارې د ولس سره هیڅ نوع تفاهم نه لري د ولس د غږ د پورته کولو او د عرض او د هیلې یواځینۍ او یواځینۍ مایک او ارګان یا اداره د ملت کور دی که د ولس غږ د ملت کور نه اوري د ملت استازي نه اوري او د هغه طریقه یې د چارواکو تر غوږو ونه رسوي نه ولس زموږ چاته مراجعه وکړو خپله عرض چاته ورسوي دوهم دا چې مخکې هم په امتیازي وخت کې هم یاد آوري وکړه جناب رئیس صاحب په کابل کې امنیتي وضعیت ډیر خراب شوې دی ترورونه موجود دي دښمن دومره نفوذ کړی دی چې د کابل په لیرې ناحیو کې لکه دیارلسمه ناحیه شپاړسمه ناحیه پنځمه ناحیه په دې کې هیڅ نوع هیڅ نوع دسترسي حکومت نه لري د شپې اکثراً مخالفین په کوڅو کې ګرځي ترورونه کوي نو په دې اساس د ولسي جرګې د وظایفو نه دی د وزیر استجواب استیضاح د هغه غوښتل د هغه نه پوښتنه کول د موږ خواهش دی جناب رئیس صاحب د تاسې قوي مدیریت د هیئت اداري قوي موقف د ملت د کور قوت دی او د ولس یواځینۍ هیله د دغه کور نه برآورده کیږي نو په دې اساس امنیتي ارګانو وزیران را وغواړئ.... قطع مایک

عبدلرؤف ابراهیمی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 با اجازه رئیس، اعضای محترم هیئت اداری و نمایندگان منتخب مردم افغانستان، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

در ارتباط با آجنداء وضعیت امنیتی افغانستان از طرف هر یک از نمایندگان محترم در ساعت امتیازی همچنان مطرح شد، واقعاً قابل نگرانی و تشویش است، ما در آغاز اتحاف دعا داریم در حق شهدای اخیری که در حادثه تروریستی قندهار اتفاق افتاد، یک تعداد از افسران، سربازان و هموطنان عزیز ما به شهادت رسیدند، برای شهداء جنت الفردوس و برای زخمیان شفای عاجل و همچنان برای اولیای شان صبر جمیل از خداوند میخواهیم. البته این حادثه تنها در قندهار نیست، همچنان در کابل، در ولایت کندز  ودر سایر ولایت ها همچنان اتفاق می افتد، ما همه روزه در این موارد در داخل تالار به بحث می نشینیم، از مکلفیت ما است، ما هیچگونه دشمنی با ارگانهای دفاعی و امنیتی افغانستان و خاصتاً به رهبری آنها و اکثریت وکلاء آشنائی خود را دارند و ما با آنها کدام مخالفتی نداریم؛ ولی ما منحیث نمایندگان مردم از باب مکلفیت ما هم مسئولیت خود را در قبال مردم خود و مؤکلین خود داریم، وضعیت امنیتی که در کندز از طرف استاد بتاش نماینده مردم کندز و همچنان داکتر صاحب فاطمه عزیز نماینده کندز مطرح شد، برای فعلاً از دو هفته به این طرف در ولسوالی امام صاحب جنگ جریان دارد، در جریان جنگ ما سه وسایط زرهی را از دست دادیم، تعدای را همچنان اسیر و شهید دادیم و کوچکترین پیشروی مناطق که در کنترول دشمن افتاده در نتیجه حملات دشمن ما هنوز آزاد نساخته ایم و یگانه ولسوالی که مطمئناٌ ما میتوانیم ولسوالی که ولسوالی امام صاحب را اینهم خدای ناخواسته سقوط بکند، در بستر ولسوالی امام صاحب شیرخان بندر یکی از بنادر مهم افغانستان است، طبیعی که سقوط میکند و تأثیراتی در مرکز ولایت کندز همچنان مشهود و ملموث است، ما امروز قبل از اینکه به تالار بیاییم ما با مقامات امنیتی ولایت کندز تماس تیلفونی داشتیم، آنها نگرانی خود را جداً داشتند، این جنگ زمین گیر شده و پرسونلی که برای باز پس گیری مناطق از دست رفته، رفته اند در ولسوالی امام صاحب کاملاً روحیه خود را از دست داده اند، خواست آنها این بود که یک تولی کوماندوی جدید اگر نیاید، قطعاً این جنگ نتیجه نخواهد داشت و مردم روحیه خود را از دست داده اند، استاد هم اشاره کرد واقعاً در کندز ما سه ولسوالی که مطلقاً در دست دشمن است، سه ولسوالی هم در حد مرکز شهر خلاصه شده، سه ولسوالی هم صاحب تهدید بلند است و مرکز ولایت هم به همین ترتیب، ما از نام قول اردو در بدخشان تهدیدات بسیار بلند است، در تخار به همین شکل تهدید بلند است که همه روزه ما و شما شاهد جنگ هستیم، چند روز پیش حتی مرکز تخار در تهدید بود و احتمال سقوط آن بود، بالآخره ارگانهای دفاعی و امنیتی افغانستان از پایتخت افغانستان کابل در آنجا رفتند و دشمن را ضربه زدند؛ یعنی این نشان دهنده تهدید بلند ولایت کندز است، پس بر این اساس ما چند تماسی هم داشتیم متأسفانه با ارگانهای دفاعی مؤفق نشدیم که با آنها دست پیدا بکنیم، حضوری وکلای کندز به آنها برسند این هم یک مشکل دیگری که به همین ترتیب که وکیل صاحبان پیشنهاد کرده اند، ما هم پیشنهاد میکنیم به رئیس صاجب مجلس که ارگانهای دفاعی و امنیتی را در داخل تالار دعوت بکنند، ما حضوری همرای شان مشکل خود را پیشکش بکنیم که تدابیر لازمی که آنها دارند پاسخگو برای وضعیت امنیتی افغانستان باشد، چه است که مردم افغانستان باید مستحضر شوند. در ارتباط با صلح، صلح نیاز اساسی مردم افغانستان است، امروز در آستانه مذاکرات فی مابین امریکا و طالبان ما قرار داریم، یک فرصت است که برای مردم افغانستان دست داده؛ ولی از این فرصت چگونه استفاده بکنیم، از مکلفیت دولت و همچنان احزاب سیاسی و جامعه مدنی است که ما پشت یک طرح مدونی که پاسخگو باشد، از عزت مردم افغانستان دفاع بکند، از قانون اساسی افغانستان دفاع بکند، یک اجماع ملی و یک نظر واحد خود را داشته باشیم، هنوز هم متأسفانه ما نداریم این میشود که این فرصت را ضربه بزند، خواهش میکنیم که دولت و همرای احزاب سیاسی جمعاً و در تفاهم با ارگانهای ثلاثه دولت که قوه مقننه، اجرائیه و قضائیه ما پشت یک طرح مدون که بتوانیم که ما از این فرصت استفاده بکنیم، بالای رئیس صاحب جمهور کار بکند، این را به صلاح افغانستان میدانیم، تشکر از توجه تان.

 السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

 الحاج عبدالشکور واقف حکیمی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 با تقدیم سلام جناب رئیس، هیئت اداری محترم و همه اعضای جلسه، خواهران و برادران، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

من از اینجا میخواستم در ساعت امتیازی مسئله را مطرح بکنم؛ اما ناگذیر مقدمتاً این مسئله را مطرح بکنم که چون اساس کار ما را در ولسی جرگه مشروعیت جلسات آن تشکیل میدهد، ما بر اساس ماده 25 اصول وظایف داخلی، کمیسیونهای پس از تشکیل شدن از مجلس عمومی باید تصویب بگیرد تا زمانیکه این تصویب صورت نپذیرفته، کار کمیسیونها غیر قانونی تلقی میشود؛ لهذا بر اساس فقره اول ماده 25 اصول وظایف داخلی، جلسات کمیته رؤساء و کمیسیونها که تا هنوز دو جلسه تشکیل دادند غیر قانونی تلقی میشود و هر نوع تصمیم گیری، تصویب غیر نافذ و غیر عملی است. چیزی دیگری را که برای مشروعیت لااقل برخی از کمیسیونها عرض میکنم، کمیسیونهای که انتخابات را انجام داده اند و نصاب شان را تکمیل نکرده اند، آن انتخابات باطل و ملغی باید قرار بگیرد؛ چون بر اساس همین فقرات متعدد ماده 25 اصول وظایف داخلی، هیچ یک از اعضای ولسی جرگه در دو کمیسیون نمیتواند عضویت داشته باشد وبه طبع در دو کمیسیون نمیتوانند رأی داشته باشند، پس تجربه ثابت شده که در بخشی از کمیسیونها که برای حرمت دوستان نام نمیگیرم، در برخی از کمیسیونها کسانی توظیف شدند که دوباره رأی بدهند، انتقال از یک کمیسیون به کمیسیون دیگر به موافقت دو کمیسیون انجام میشود، این زمانی میشود که دو تا کمیسیون عملاً وجود داشته باشد، این را به اختصار عرض کردم، تا زمانیکه این کار ها صورت نگیرد جلسات کمیسیونها قانونیت و مبنی مشروعیت پیدا نمیکند. در مورد آجنداء مجلس در مورد صلح، امنیت و انتخابات، امنیت را دوستان دیگری گفتند، هیچ نقطه از افغانستان مستثناء نیست از این قاعده، در بدخشان هم متأسفانه تحرکات دشمن در این شب و روز بسیار وسعت پیدا کرده، مرکز بدخشان شهر فیض آباد و حومه های آن تحت تهدید قرار دارد، پوسته های پولیس، پوسته های پولیس (نیم نیم دقیقه دیگر جناب عرفان صاحب) زیر تهدید و حتی برده شدند، ولسوالی کران و منجان بدخشان که بسیار نقطه مهم و استراتژیک است تحت تهدید جدی قرار دارد، معدن لاجورد آنجا به تصرف طالبان در آمده این قابل بحث است. در مورد صلح و انتخابات، بسیار به اختصار عرض بکنم که یک عدم هماهنگی در پروسه صلح و انتخابات وجود دارد که باید در حکومت به صورت جدی در این قسمت هماهنگ بسازند، انتخابات برای مشروعیت نظام یک امر ضروری است و صلح هم برای افغانستان یک امر حیاتی است، در این مورد من پیشنهاد دوستان دیگری را ایجاد یک کمیسیون مقتدر، فقط و فقط از اعضای ولسی جرگه در ولسی جرگه ایجاد شود، تا مسائل صلح( قطع مایک.)

ملالی اسحق زی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 د سلام په وړاندې کولو سره جناب رئیس صاحب

اجازه راکړئ اول تر ټولو د مخه د قندهار د پیښې شهیدانو ته او د بغلان د پیښې شهیدانو ته جنت فردوس غواړو او مریضانو ته عاجله شفا او د ټولو فامیلو ته یې صبر جمیل غواړم په دوم قدم رئیس صاحب تاسې ته څرنګه چې معلومه ده امنیتي وضع ورځ په ورځ خرابیږي او علت یې همدا دی چې ځیني قوماندان صاحبان چې معرفي کیږي دوی د طرحې پر اساس معرفي کیږي حال دا چې باید د دوی څخه عملي امتحان واخلي او دوی مقرر شي یعني دوی د کم تجربګۍ پر اساس باندې موږ داسې ګورو چې د ورځې په سل ها زموږ ځوانان شهیدان کیږي او په دوهم قدم کې جناب رئیس صاحب مهمه مسئله چې باید ورباندې اشاره وکړو د قندهار د پیښې په ارتباط چې تقریباً دوې ورځې تر مخه وشوه زیاتره کسان شهیدان شول چې هم ملکي وګړي وو هم نظامي د دغه په ارتباط کې موږ دلته پنځه دقیقې یا لس دقیقې خبره وکړو فکر نه کوم چې هغه به موږ ته کفایت وکړي او ورځ په ورځ هم د ولسوالیانو ته چې وګورو دوی قرار قرار د طالبانو خوا ته ځي او مهمه مسئله داده چې یو هیئت باید وټاکل شي او جناب جلالتمآب رئیس جمهور باید یو خاص توجه د قندهار په ارتباط وکړي د مور او د میرې چم ونه کړي په دوهم قدم کې جناب رئیس صاحب چې زما امتیازي وخت و نه رسیدلو چې زه خپله خبره وکړم د سولې په ارتباط هغه طرح چې د مشورتي صلح جناب جلالتمأب رئیس صاحب جمهور ته ورکول شوې ده د هغه پر اساس باید موږ او تاسې خپله کارونه مخ ته یوسو ګورئ جناب رئیس صاحب هغه جلسې چې په دوحه کې کیږي یا په مسکو کې وشوه دا خاصتاٍ دوی خپل د شخصي ګټې په خاطر داسې جرګې جوړه وي داسې کنفرانسونه جوړه وي چې هغه د افغانستان د ولس لپاره د دوی په زخمو د ملحم د هغه نه ګرځي فلهذا بهتره به دا وي چې صلح بین الافغاني وي نه صلح یو بعضې فرمایشي د څو کسانو ده چې د وظیفې څخه ایسته شوي دي خپل د قدرت د لاسه راوړونو په ارتباط دوی خپل هغه پیشنهادونه کوي فلهذا جناب رئیس صاحب جمهور جناب رئیس صاحب بهتره به دا وي چې د جناب رئیس صاحب جمهور څخه دغه خواهش وشي هغه طرح چې د هغه په لاس کې ده یعني هغه صلح پروسه چې مخ ته وړي یعني مذاکره چې کیږي باید حکومت په رأس کې قرار ولري جناب رئیس صاحب جمهور په رأس کې وي او نور اعضا او قومي مشرانو سپین ږیري مخور کسان چې په خپل ولایتو کې مطرح کسان باید د صلح په پروسه کې مخ ته واخلي تشکر سلامت اوسی.

سید عظیم کبرزانی:

یک حرف صوفیانه بگویم اجازت است *** این نور دیده صلح به از جنگ و داوری است

بنام و یاد خدای مهربان، و درود بی پایان به سردار سفید رویان، حضرت محمد مصطفی(
 صلیه الله وعلیه وسلم)

با کسب اجازه و حرمت از رئیس، اعضای اداری و همه وکلای با عزت خانه ملت و ملت آزاده افغانستان!

من بحث امنیت را صحبت نمیکنم دوستان صحبت کردند، نگران امنیت هستیم ولایت هرات به حوزه غرب متأسفانه این روزها متأسفانه درگیر جنگ هستند آن بحث را نمیکنم. در بحث انتخابات شفافیت یک اصل است، امیدوار هستم انتخابات در زمان مشخص آن برگزار شود، طرح را همرای دوستان جور کرده بودیم پیرامون ایجاد کمیسیون صلح در پارلمان افغانستان، بر اساس ماده 138 اصول وظایف داخلی، وقتیکه پیشنهادی باشد ازدیاد کمیسیونها را ما داریم، همچنین در ماده 88 و 89 قانون اساسی افغانستان، بازهم صلاحیت ایجاد کمیته ها و کمیسیونها را داریم، به این خاطر ما به خاطر ازدیاد کمیسیون بیش از یکصد امضاء جمع آوری کردیم و این جمع شدن امضاء ها یا این پیشنهاد پیش دارالانشاء است و امیدوار هستم به آن توجه صورت بگیرد. من دو تا پیشنهاد مشخص در بحث کمیسیون صلح دارم:

 یک: اگر بر اساس اصول وظایف داخلی پیش برویم، ما بحث کمیسیون ایجاد کمیسیون مستقل را من خواستار از این هستم که رأی گیری شود و ما این کمیسیون را داشته باشیم و این یک مورد است، طرزالعمل آنرا بر اساس قانون میخواهیم، نمیخواهیم خدای ناکرده خلاف قانون باشد و میکانیزم و اهداف آن را چیزی را خاکه کرده بودیم چیزی کاملی نیست؛ اما میشود که بازهم دوستان نظری داشته باشند در این که کامل شویم، اگر بحث کمیسیون مستقلی را تحت نام صلح نداریم، پیشنهاد دیگر من این است که ما بیاییم یک کمیته فرعی را جور کنیم تحت نام کمیته صلح، این کمیته از هر کمیسیون یک عضو داشته باشد و یکی از کمیته های که ارتباط میگیرد میتواند مدیریت و هماهنگی این کمیته را بکند، این کمیته متشکل از هجده عضو باشد و انتخابات در این کمیته صورت بگیرد و ما ابهامات موجوده که فعلاً وجود دارد در پروسه صلح ما همه چیز از آدرس رسانه ها میشنویم، خانه ملت همین حالاً اعتناء ندارد که آجنداء چیست و چه میخواهد شود، به این خاطر نیاز مبرم است که ما پیرامون کمیته صلح در اول  خود را کمیسیون صلح، در قدم اول اگر امکان اش نیست کمیته صلح را من پیشنهاد میکنم و توجه هیئت اداری و وکلای عزیز را میخواهم که ما هر چه زودتر در این بحث ما برنامه داشته باشیم، تشکر صاحب.

نائب منشی:

تشکر که سه دقیقه فیکس صحبت کردید جناب کبر زانی صاحب.

 محترم محمد عظیم محسنی!

محمد عظیم محسنی:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه جناب رئیس صاحب، هیئت اداری و وکلای محترم ملت!

وکلای محترم! من یک پیشنهاد دارم که بررسی وسط سال نو آمد، رئیس صاحب دار الانشاء برای ما تسلیم کرد، فعلاً در دست رس ما وشما قرار دارد و خواهش من از تمام وکیل صاحبان همین است که با ارتباط رخصتی ها ما نباید به رخصتی برویم، بنا بر مشکلات که در عرصه های مختلف وجود دارد در این کشور ما. و موضوع بررسی وسط سال یک کار ملی است و این خود اش وقتیکه در هر پارلمان ها، بودجه که وقتی در پارلمان میاید همان خوش ترین روز ملت همان کشور همان روز است، و ما این را بسیار به دقت این را بررسی میکنیم و این را در جلسات مشترک با سایر دیگر کمیسیونها شریک میسازیم، همان نقاط که مشکل داشت هیچ چیزی را از شما و از ملت افغانستان کتمان نمیکنیم، به خاطر از اینکه ما وشما نماینده های ملت هستیم، همین بودجه ملی عواید ملی ما است، در راه های باید مصرف شود که آن مؤثریت خود در قسمت هم اشتغال زایی، در بخش های رفاه، توسعه و گپ های برای ملت داشته باشد، خواهش من همین است که به رخصتی نباید برویم، ما دو نیم ماه شد که مشکلات در داخل خود پارلمان وجود داشت و ملت از ما وشما انتظار بیشتر دارد و توقع بیشتر کار را دارد، این خواهش من است. و مشکلات امنیتی شما روز به روز می بینید که همه روز از کم توجهی از عدم مدیریت یک تعداد مسئولین که اینها تجربه خوب نداشتند دیگر نداشتند، همه روز به نیروهای امنیتی ما تلفات وارد میشود و به همین شکل افراد ملکی به شهادت میرسند، روز به روز شما وضعیت را می بینید که وضعیت خوب نیست، در بغلان هیچ روز نیست که نیروهای امنیتی ما تلفات نداشته باشند و هیچ روز هم نیست که در آنجا جنگ، جنجال، مشکلات و گپ ها وجود دارد، این خواهش من است که حتماً ما وشما باید به خاطر خیر ملت در اینسو موضوع انتخابات ریاست جمهوری پیشروی است، موضوع صلح بسیار مهم است، موضوع بودجه آمده، بنا بر این چند دلیل باید ما وشما به رخصتی ها نرویم، باید کار بکنیم و این خواهش من است از تمام وکلای ملت.

نائب منشی:

تشکر محسنی صاحب، محترم داکتر صاحب محمد نسیم مدبر.

داکتر محمد نسیم مدبر:

بنام خداوند و با اجازه جناب رئیس، هیئت اداری و همکاران محترم!

در نخست من درود دارم به روح شهدای حوادث کشور و تمنای شفا یابی دارم به مجروحین حادثه.

مطابق با آجنداء جناب رئیس صاحب! موضوع امنیتی را که رویش خیلی بحث شد، واقعاً در این اواخیر فوق العاده وضعیت کشور خراب است، تمام ولایت ها مشکلات خود را دارند، شعارهای را که وزرای امنیتی در معرفی های شان داشتند، متأسفانه قضیه بر عکس شده، اکثر ولایات امن ما در شمال کشور مراکزشان زیر تهدید قرار دارد و تقرری های که در این اواخیر شده، متأسفانه نتیجه خوب نداده و آدم های کم تجربه که به ولایات رفته اند وضعیت را فوق العاده بحرانی کردند. موضوع وزرای سرپرست یک مشکل جدی دیگر هم است که بالای انتخابات هم تأثیرات جدی خود را خو اهد داشت؛ چون وزرای امنیتی ما اگر مشکل سرپرستی شان حل نشود و آنها با این وضعیت که پیش آمده پاسخگو نباشند، قطعاً یک تعداد اش من باورم این است که شایستگی این مقامات را ندارند که داشته باشند و اگر این مشکل حل نشود، بیشتر گزینش های انتخاباتی خواهد بود، این وزراء به ملت افغانستان پاسخگو نخواهد بود و به خان قدرت بیشتر تکیه داشتند. موضوع انتخابات موضوع خیلی مهم است که در این سه دور انتخابات واقعاً مردم بی باور شده اند، انتخابات رسوایی های خاص خود داشته و ارگان های امنیتی در انتخابات جدی نقش دارند، اگر مشکل وزراء سرپرست حل نشود، به همین قسم به طرف انتخابات برویم شاید این انتخابات، انتخاباتی باشد که مشکل جدی را به کشور به وجود بیاورد؛ بناءً مشکلات که پیشروی پارلمان کشور قرار دارد، متأسفانه در این چند ماه که گذشت درگیری ها و کشمکش های داخل خود پارلمان و کمیسیون های انتخاباتی هیچ کار را تا هنوز نماینده های مردم انجام ندادیم و اگر خواهش من از تمام همکاران این است اگر ما به این رخصتی نرویم کارهای که مانده سر اش کار صورت بگیرد، واقعاً مسایل ملی و مهم را ما پیشروی داریم، اگر به رخصتی برویم هیچ کار ما در 45 روز به رخصتی میرویم، هیچ کار انجام داده نمیتوانیم؛ بناءً خواهش از تمام همکاران این است که این رخصتی را با اتفاق آراء به تعویق بیاندازیم، یا از این استفاده نکنیم که به کارهای مردم رسیدگی شود و موضوع وزرای امنیتی را پیشتر جناب رئیس صاحب عرض کردید که این باید هر چه زودتر خواسته شوند و اینها پاسخ بگویند از عملکرد شان، تشکر جناب منشی صاحب.

محمد مهدی راسخ:

بسم الله الرحمن الرحیم

از مجموع دسته های که صحبت کردند، اکثریت مطلق نگرانی خود را با ارتباط با مسایل امنیتی شریک کردند، من برداشتم امروز این است که وضعیت امنیتی از اداره از کنترول خارج میشود واقعاً، همه ولایات که نماینده های محترم شان صحبت میکنند تاکید دارند که وضعیت خراب است، تلفات ملکی، تلفات نیروهای امنیتی در سطح بسیار بلند رسیده و این نگرانی بسیار جدی همه نماینده های مردم است، از طرف دیگر متأسفانه جناب رئیس صاحب یک پایتخت دیگر در قطر ساخته شده که بیش از 50% افغانستان از قطر اداره میشود، هر مسئله که در تحت سیطره طالبان است آنها تا از قطر حکم نگیرد و فرمان نگیرد همه مردم به جنجال میاندازند، من فکر میکنم یک تصمیم جدی گرفته شود و صحبت شود با حکومت متأسفانه حکومت مصروف کمپاین است، امروز همه تبدیلی ها همه مقرری ها کمپاینی است، به جزء از تیم انتخاباتی حکومت هیچ دیگر نمیتواند ببیند مسئولین حکومتی را به محض شما درخواست ملاقات میکنید آنها می بینند که همین در تیم انتخاباتی ما است یا نیست، کسانیکه در این تیم نباشند امکان از این را پیدا نمیتوانند که ببینند. مسئله مشخص که من در اتباط با ولایت میدان وردگ صحبت میکنم، وکلای محترم نه روز است که بیست نفر ملکی در گرو طالبان است، بیست نفر، وارثین از اینها خانواده هایشان در شورای ملی آمدند، با شخص رئیس صاحب صحبت کردند، من تشکری میکنم از رئیس صاحب برای وزیر صاحب دفاع تماس گرفتند، برای وزیر داخله؛ اما در این نه روز هیچگونه اقدام صورت نگرفته، اینها همچنان بی سرنوشت هستند، من تاکید دارم برای پیشگیری از حوادث بزرگ، یک هیئت از طرف شورا تشکیل شود، از این ولایت و از مسئولین امنیتی از مسئولین یک بار پرسان شود جناب رئیس صاحب، چه کردند این بیست نفر بیچاره و مظلوم ملکی در این نه روز نزد طالبان اسیر اسیر و زندانی هستند؛ اما هیچکس صدای ما را نمی شنود، در این ملک بدبختی که آمده که از صد نفر وقتی تلفات کمتر بوده اصلاً هیچ مسئله نیست، هیچ جلب توجه نمیکند، شما وقتی میگویید بیست نفر کشته دادیم، بیست نفر زندانی هستند، هیچ اصلاً توجه کسی را جلب نمیکند، میگویند کم است! تا اینکه صد نفر نشده این بدبختی بسیار بزرگ است، من امیدوار هستم جدی تر توجه شود و خانه ملت امید مردم را از بین نبرد، ما وشما بتوانیم زودتر به این مشکلات رسیدگی کنیم، تشکر.

داکتر احمد ضیاء:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه جناب رئیس صاحب، هیئت محترم اداری و نمایندگان سربلند ملت افغانستان!

درود میفرستیم به روان پاک شهدای افغانستان، از جمله شهدای ارتش ملی در ولایت بادغیس، شهدای حمله انتحاری ولایت کندهار و شهدای دیروز کابل.

جناب رئیس صاحب! قسمیکه وکیل صاحبان محترم تکراراً گفتند، وضعیت امنیتی روز به روز به سوی خرابی روان است، علت این وضع امنیتی نبود تجهیزات، نبود مهمات، کمبودن پرسونل نیست، علت خرابی وضع امنیتی نبود کادرهای ورزیده در رأس ادارات نظامی است و در این قسمت باید توجه جدی صورت بگیرد، امروز ببینید که در وزارت ساترمن را در جای تورن جنرال و برید جنرال تعیین میکنند، این خود به خود کمک کردن برای دشمن است و ضربه زدن برای امنیت ملت افغانستان و در این قسمت باید جدی توجه شود.

موضوع دیگر که خیلی مهم است، وزرای محترم دفاعی و امنیتی در مجلس عمومی خواسته شوند و وکیل صاحبان محترم سوال های خود و موضوعات که پیش شان است مطرح کنند، تا آنها دقیقاً حرف های ملت افغانستان را به گوش های خود بشنوند، آنها لاف های بسیار کلان میزدند که ما دشمن این چنینی میزنیم و آن چنینی میزنیم؛ اما متأسفانه تعداد 37 نفر از کوماندوهای را برده در یک دشت رها میکنند، بدون هیچ نوع پشتیبانی و آنرا دیگر به دست دشمن می سپارد و دشمن آنها را به یک شکل بسیار خطرناک و فجیع به قتل میرساند، در هیچ ارتش دنیا سراغ نداریم که 37 کوماندو در یک جای رها شود و به این شکل به قتل برسد، این برای نظام، برای سر قوماندانی اعلی، برای وزارت دفاع یک ننگ است، باید سر این جدی توجه کنند.

موضوع دیگر که بسیار مهم است جناب رئیس صاحب! موضوع صلح است، در قسمت صلح همان قسم برادر عزیز ما نماینده مردم هرات گفت، باید ما وشما کمیسیون را تحت عنوان کمیسیون امنیت ملی، سیاست خارجی و صلح بسازیم و این کمیسیون منظم در تمام ملاقات و گفتگو های صلح در قطر در داخل یا بیرون از کشور اشتراک کند، تا همه ای از این موضوعات در پیش وکلای ملت واضح باشد.موضوع دیگر را که من میخواهم اینجا خدمت شما عنوان کنم، موضوع رخصتی است، همان قسمیکه دیگر وکیل صاحبان پیشنهاد کردند، اگر به رخصتی نرویم بهتر خواهد بود، تا به مشکلات و موضوعاتی که است با آن رسیدگی شود. و در آخر یک موضوع دیگر را اضافه میکنم که ولایت سمنگان یکی از ولایت های پیشگام در زمان مقاومت بود و امروز متأسفانه آهسته، آهسته امنیت خود را از دست میدهد و از کنترول می براید و در این قسمت باید مسئولین امنیتی توجه کند، هر روز در داخل شهر کوچک ایبک قتل، کشتار و اختطاف است و هیچ نوع اقدام مؤثر تا هنوز از طرف مسئولین امنیتی در آنجا صورت نگرفته، از توجه شما سپاسگزار هستم و امیدوار هستم که توجه جدی روی موضوعات صورت بگیرد.

 السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته!

رئیس مجلس:

منشی صاحب، چند وکیل صاحب دیگرمانده اند؟

نائب منشی:

تعداد زیاد مانده جناب رئیس صاحب.

رئیس مجلس:

به خاطریکه همین موضوع را همرای تالار شریک میساختیم، به ارتباط مسئله.

نائب منشی :

در حدود چهل نفر ثبت نام داریم رئیس صاحب هنوز هم، نوبت از خواهر وږمه ساپۍ، چهل نفر ثبت نام داريم همه را نوبت، اگر یک کس پس و پیش شده؛ چون همه کارت بلند کرده، معذرت میخواهیم ولی مطمئن باشید که نوم دې شته نوبت راځي.

رئیس مجلس:

همین نظر مسئولین امنیتی را شریک نکنیم همرای تالار که سر همین تصمیم بگیریم، به خاطریکه دو نظر است در اینجا موجود، خوب ادامه بدهید!

وږمه ساپۍ:

بسم الله الرحمن الرحیم

د لوى او بښونكي څښتن تعالى په نامه.

جناب رئيس صاحب اداري هيئت او عزتمندو وكيل صاحبانو السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

تر اوسه چې ټولو وكيل صاحبانو خبرې كړې دي د ټولو وكيل صاحبانو د خبرو په تائيد باندې چې موږ په ډېر بد حالت او په ډېر وضعيت كې قرار لرو زموږ مسايل اول امنيتي مسايل دي چې ورځ تر ورځې حتى بې امني زموږ دروازې او د موچي او د كراچيوان دروازې زموږ نه ډېر ټك ټك كوي تلفات بې حده ډېر دي، جناب رئيس صاحب پرون د كابل پوهنتون ستاژ قضايي امتحان وو او تقريباً يولس زره يا اضافه له يولس زره هر هغه ځوانان چې عالي تحصيلات يې د قضا او د شرعياتو نه فارغ وو او د ستاژ قضايي امتحان يې وركولو هغه كې انتحاري وشوه تلفات مو په كې وركړل زموږ زخميان زموږ شهيدان لا تر اوسه په شفاخانو كې پراته دي، جناب رئيس صاحب راځم لنډو موضوع ګانو ته، هغه څوك چې د وزير دفاع د وزير داخله او د رئيس عمومي امنيت ملي برادر خوانده او خواهر خوانده دي په دې كور كې هغه ټول لاسرسى لري دوى ته مګرم متأسفانه څوك چې په واقعي رايو دې د ملت ته لاره پيدا كړې ده هغه وزير نشي پيدا كولاى او وكيل وكيل واسطه كوي دې ته چې يا وزير داخله وګوري يا وزير دفاع وګوري او يا رئيس عمومي امنيت ملي وګوري، راځو بلې خبرې ته جناب رئيس صاحب د سولې په باره كې سوله دې را وباسي نوره دې د چپاولګرانو د غلو او د لوټمارانو را واخلي سوله دې هغه چاته وسپاري چې هغه په افغانستان كې ژوند كوي سوله دې هغه چاته وسپاري چې هغه د افغانستان په دره او په بانډه كې ژوند كوي سوله دې هغه چاته وسپاري اختيار او واك چې هغه عملاً كورنۍ او خپله د ګواښ سره مخ دى دا هغه يا سياسي رهبرانو ته چې خپلې سياسي لوبې پرې كوي ځان ته بزنس او تجارت پرې كوي هغوى ته يې سپارلې ده چې هغوى ته د موچي هغوى د مامور هغوى ته د معلم هغوى د ډاكتر ژوند اهميت نلري خپل بچيان يې په لندن په اروپا او په دوبۍ كې ژوند كوي او زما پر سرنوشت باندې دې رهبري كوي زه نور دا رهبر نه منم دا د افغانستان د خلكو رهبران نه دي رهبران دې له هغه چا نه پيدا كړي دا حكومت چې هغه څوك چې عام ولس ته خطر مواجه دى جناب رئيس صاحب، مخكې يو وكيل صاحب وويلې چې څوك د حكومت او د حكومت د ډلې وكيل وي يا د هغوى مشر وي هغه حكومت ته لاسرسى پيدا كوي وكيل صاحبانو په زغرده يې درته وايم په جار يې درته وايم زه د ډاكتر صاحب اشرف غني پخوانۍ دورې كمپاين ګره په كونړ كې پاتې شوې يم باور په هغه لوى الله وكړی چې له هغې ورځې نه ډاكتر صاحب اشرف غني په ارګ ننوتى تر ننه ما نه دى ليدلى تر ننه د هغې دستګاه په خاطر ما نه دى ليدلى هغه څوك چې د ده د ډلې او ټپلې داړه ماران وي خو زه همدغه اوس پر حكومت هم غږ كوم او په دغه ملت په واقعي استازو هم غږ كوم چې وروره دغه لارې نورې پرېږدئ نه رئيس جمهور زموږ او ستاسو په درد خوري او نه دغه ناكاره وزيران زموږ په درد خوري راځئ خپله لاس په كار شی او دغه كمېسيونونه او دې د ملت كور ته چې لاس پر قرآن ايښى دى تعهد وكړئ واقعي استازي شی د خلكو، كه دا رئيس جمهور دا وزيران دلته په توبو او په ګونډو درته نشول بيا مې مخ را تور كړی له عذر نه نور تېر شی.

د غونډې نائب منشي:

مننه خورې دا وخت په نظر كې ونيسئ دوستانو لطفاً څلوېښت نفره نور تر اوسه پورې موږ ثبت نام لرو چې غواړي خبرې وكړي، محترمه ګلالۍ محمدي مهرباني خور.

گلالۍ محمدي:

بسم الله الرحمن الرحیم

د جناب رئیس صاحب، هیئت اداري او ټولو وکیل صاحبانو په اجازه!

د آجنډاء سره سم راځم د سولې موضوع ته، جناب رئيس صاحب محترم! څو له زموږ ضرورت نه زموږ امید نه زموږ غوښتنه نه، بلکه زموږ ژوند دي، او موږ حق لرو چې ژوند وکړو او ژوندي پاته شو، نو د دې پر بنیاد باندې د افغاني سولې په وړاندې د هېڅ قید او شرط غوښتونکي نه یو، نه د حکومت د لوري او نه هم د مخالفینو له لوري.

تېره هفته کې د ګېزاب ولسوالي باندې هوايي بمباري او همدارنګه د خاکریز ولسوالي د ماین چاودنه او د کندهار د امنیه قومنداني مخ ته برید او همدارنګه تېره ورځ د کابل پوهنتون مخ ته برید، دا هغه څه وه چې تر ډېره حده زموږ ملکي وکړو خپل ژوند له لاسه ورکړ  په دې، که چېرې سرباز وژل کېږی کونډه او یتیم یې هم ماته پاته کېږي او که چېرې طالب وژل کېږی کونډه او یتیم يې هم بېرته ماته پاته کېږي، لطفاً یو ځل تاریخ ته مراجعه وکړی هېڅ یوه ډله نه شي کولای چې په یواځې توګه په افغانستان کې حکمراني وکړي، آیا خلقیانو په یواځې توګه او په زور سره حاکمیت وکړای شو، آیا دا کار مجاهدین وکړلای شو، آیا تر هغه وروسته طالب و توانېدو په دې باندې آیا اوسنی حکومت توانېدلی دي چې په یواځې توګه په زور سره حکمراني وکړی؟ نه خیر. د دې ټولو ځواب نه دی، وختې چې د دې ځواب نه دی نو وړلې هڅه واضح دي بیا ولې هغه ناکامه تجربې په موږ باندې تکراریږي، ولې افغانان تباه کوی همدا یوه ښه فرصت دی زموږ لپاره، نړیوال د افغان سولې حمایت کوي او همدارنګه منځنۍ سیمه کې اجماع رامنځته شوې ده، داخلي افغانان هم ټول د سولې لپاره آماده دي، د جګړې څخه نور افغانان نفرت لري، موږ کولای شو د خبرو د لارې ټول ستونزې په ښه شکل سره په ښه توګه سره حل کړو، په اوږد مهاله سوله باندې باید پانګونه وکړو او هغه ترخې تجربې مخ ته کېږدو ترڅو په راتلونکي کې نور هغه تجربې تکرار نه کړو.

د راتلونکې لپاره پر اوږد مهاله سوله باندې سوله ییز پلان باندې عملاً باید کار وکړو، هیله مې دا ده چې د دواړې غاړې هر څه ژر وي اوربند تا غاړه کېږدي ترڅو د سولې عملي هڅې ګړندۍ شي مننه.

نادر خان کټوازی:

د لوی او بښونکي خدای په نامه!

د جناب رئیس صاحب، اداري هیئت او د ملت د ډېرو قدرمنو استازو په اجازه!

د موږ ننی دغه آجنډاء چې وه موږ سرچپه نیولې، انتخابات سوله او د ګرمیو رخصتي، تر ټولو مهمه خبره دې اول باید چې موږ د ګرمیو رخصتی نیولې وه چې دغه موږ د ګرمیو رخصتي کوو او که یې کنسلوو، که چېرته موږ د ګرمیو رخصتي کوو بیا زموږ دغه نورې خبرې ټولې بې ځایه دي ځکه چې سبا او بله ورځ هم آخري ورځ ده او دا موږ چې کوم پروګرامونه جوړوو دا هېڅ یو هم نه شي عملي کېدای، اول باید چې موږ په دې باندې فیصله کړې وای چې آیا موږ د ګرمیو رخصتي ټولې کوو، دغه یوه نیمه میاشت رخصتي کوو، شل ورځې یې کوو، یوه میاشت یې کوو، نه یې کوو، که مو نه کولو بیا زموږ دغه نور پروګرامونه ټول بې ځایه دي.

د امنیت په هکله باندې دلته دوستانو خبرې وکولې ډېرې نو زه د ټولو دوستانو خبرې تأییدوم په یو ولایت کې نه د افغانستان په ټولو ولایاتو او د افغانستان په ټولو سیمو کې امنیتي وضعیت ډېر په خراپېدوه باندې دی او د خرابېدو په خوا روان دی، نو د دغه لپاره ښه خبره خو دا وه چې دغه امنیتي مسئولین چې موږ کمېسیون ته راغوښتو که چېرې دوی موږ د ولسي جرګې عمومي تالار ته راغوښتي وای دلته به په تالار کې دغه ټولو وکیل صاحبانو له دوی پوښتنې کړې وې او دوی به ملت ته دغه د ملت استازو ته ځواب ویلی وای هغه ځواب که قانع کونکی وای هم موږ څه نه شوای ورسره کولای که یي نه وای هم ځکه چې زموږ ټول وزیران سرپرستان دي، سرپرست وزیر موږ استیضاح کولای نه شو، نو زموږ تر ټولو مهمه دا ده چې زموږ په رخصتي باندې بحث وکړو چې دغه رخصتي یو څه معطله شي یو څه و ځنډېږي زموږ رخصتي وځنډېږي ترڅو که موږ وکولای شو چې د وسط سال دغه بودجه چې ده دغه هم تأیید شي یا رد شي او له هغه سره سره سرپرست وزیران چې د دغه مسئله ډېره مهمه ده، سرپرست وزیر ته نه استیضاح کولای شې، نه یې راغوښتی شې  هغه به یو معین رالېږي او معین بیا هغه صلاحیت نه لري.

یوه ډېره مهمه خبره چې ده د پکتیکا ولایت امنیتي وضعیت خصوصاً په سرحدي ولسوالیو کې ډېر مخ په خرابېدو باندې دی هلته که قوت نه ور ورسیږي هغه وضعیت خرابېږي نور هم خرابېږي او تقریباً له یو کال را په دې خوا له بده مرغه د پکتیکا اود غزني لاره تړلې ده، هېڅ څوک هېڅ دولتي مامور حتی دولتي مامور نه قومي مشر په هغه لاره باندې نه شي راتلای، د زرمت د پکتیا له لارې په ډېر مشکل سره هغه هم په قطار کې را تېرېږي هغه لار هم تړلې وګڼه، نو دا زموږ له امنیتي ارګانو څخه له امنیتي مسئولینو څخه په کلکه باندې دا غوښتنه ده چې د پکتیکا د لارې د خلاصون لپاره د غزني او د پکتیا دواره لارې بس دغه خبره خلاصه ده، دا لارې خلاصې کړي ترڅو پورې د پکتیا او پکتیکا دغه بېچاره خلک هم وکولای شي چې کابل ته یا ګردیز ته یا غزني ته رسيدګي وکولای شي، مننه د توجه څخه.

فرزانه کوچۍ:

بسم الله الرحمن الرحیم

د جناب رئیس صاحب، مدیره هیئت او ټولو درنو وکیل صاحبانو حضور ته سلام او احترام وړاندې کوم.

درنو وکیل صاحبانو! تر ټولو د مخه په دې وروستیو ورځو کې د کابل، کندهار، پکتیا، لوګر، غزني، ارزګان، کندز او د هېواد په ګوډ ګوډ کې د وروستیو نا امنیو څخه موږ متضرره شوې یو هېوادوالو ته خپل د تسلیت او ژور خفګان مراتب وړاندې کوم، تر دې وروسته راځم اصل موضوع ته.

څنګه چې موږ او تاسو پوهېږو چې موږ امنیتي ځواکونه په دې ورځو کې د جګړې د شدت اخیستلو له کبله تر ډېر جسمي او فزیکي فشار لاندې دي، خو د دې باوجود چې ځینې مشکلات په متداوله توګه زموږ امنیتي ځواکونه ګواښ وي، لکه د دوی د معاشاتو په وخت نه اجراء کول، د دوی د خوراک نه سموالی، د دوی د تجهیزاتو کموالی او داسې نور چې د دوی کورنۍ د اقتصادي ستوزنو سره مخ دي د ډېر فشار لاندې دي د دې باوجود ځینې ملموسې او د پام وړ لاسته راوړنې لري چې اکثره مناطق یې د مخالفینو له شتون څخه تصفیه کړي دي د دې تر څنګ یې بعضې زندانونه چې په هغوی کې زموږ بیګناه وروڼه بندیان وو هغه یې مات کړي دي چې د مخالفینو تر ولکې لاندې وو دغه ټول موږ ستایو، دوی هر یو زموږ د ساتنې لپاره زموږ د امنیت لپاره ځان قربانوي او قربانیو ته آماده دي او قرباني يې ورکړې موږ د دې ستاینه کوو او دا موږ باید په نظر کې ولري چې موږ هم د دوی د ژوند د دوی د وینې پوښتنه وکړو، دا زموږ هر یوه فرض وجیبه او مسئولیت دی، څنګه چې موږ او تاسو په جریان کې یو متأسفانه په دې وروستیو کې ځینې بې تفاوته سرسري او په اصطلاح سم نه مدیریت شوي عملیاتو شاهدان یو موږ چې په هغې کې موږ یو لړ خپل امنیتي ځواکونه له لاسه ورکړي هغوی خویندې لري میندې لري کورنی لري زموږ او تاسو په شان خلک دي، هغوی خپل ځانونه له لاسه ورکوي او یواځینی لامل یې متأسفانه مدیریتي ضعف دی چې د دوی مسئولین یا آمرین یې لري، پرته له دې چې دوی مکمل معلومات تر لاسه کړي ضروری معلومات عملیات ترسره کوي او دا دې زموږه د  ځواکونو د شهادت او درنې مرګ ژوبلې باعث ګرځي، ښه پېښه یې موږ د بادغیس د آبکمري یادولی شو پرته له دې چې سم معلومات ولري ښه پوهېږي چې دښمن په کمين کې دی ښه پوهېږي چې امنیتي مشکلات ډېر دي هلته خو د دې باوجود دې یو کور کورانه بې تفاوته عملیات ترسره کړ زموږه تر دېرشو ډېر ځوان وروڼو یې شهیدان کړل چې دوی کورنۍ او موږ او تاسو هر یو باید د دې پوښتنه وکړو، زه په جدې توګه د هغه کسانو چې د دغه عملیات هغه منجمنټ او مدیریت یې کولو د هغوی عدلي او قضايي ارګانو ته معرفي کېدو غوښتونکې یمه باید څارنوالۍ ته معرفي شي ترڅو په راتلونکي کې زموږ د ځواکونو مورال ضعیفه نه شي او همچنان دوی په دې باور اوسېږي چې موږ آمرین هم دلته په موږ تجربې نه کوي بلکه یو څه زده دي او راغلي دي موږ ته فرمان راکوي یا امر راکوي، زه د دغه کسانو جدي د څارلو ... قطع مایک.

محمد عالم ساعی:

بسم الله الرحمن الرحیم

عرض سلام و ارادت خدمت جناب رئیس، هیئت محترم اداری و همه هم قطاران نهایت عزیزالقدر!

این خانه مظهر اراده ملت است، اراده ملت توسط این خانه به تمثیل گرفته میشود، این به این معنی است که بدون اشتراک نمایندگان برگزیده ملت، هیچ گفتگوی صلح مشروعیت ندارد؛ بناءً پیشنهاد عزیزان را که در قسمت ساختن یک کمیته صلح است اینرا تأیید میکنم، این هرچه زوتر در این قسمت تدابیر لازم اتخاز باید گردد.

در مورد انتخابات دوستان عزیز! کمپیان پیش از وقت و مبارزات غیر قانونی انتخاباتی در سرتاسر کشور جریان دارد، از همه دار و ندار بیت المال به نفع یک کاندیدای مشخص استفاده سوء صورت میگیرد.

دوستان عزیز! در اکثریت گمرکات افغانستان در دو ماه گذشته کسر بسیار فاحش عواید رونما گردیده، این به این معنی است که عواید غیر قانونی گمرکات هزینه میشود به خاطر کمپاین شخص مشخص، امیدوار هستم که وکلای ملت در این رابطه که حیثیت ولسی جرگه در کل شورای ملی، حیثیت نمک جامعه را دارد، هر چیزیکه در این چند هفته گذشته در اینجا شد، امیدوار هستم که وکلای عزیز به حق ملت مظلوم و ستمدیده افغانستان رحم بکنند، ترحم بکنند در این رابطه تصمیم بگیرند. دوستان عزیز! ما کشور هستیم فقیر و حتی گدا، دست گدائی به سوی هرکس و ناکس داریم دراز میکنیم، این زیبنده حال این کشور فقیر نیست که، او برادر نشده یک دقیقه! من جملات خود را میفهمم و حساب کردم.

این زیبنده حال یک کشور فقیر نیست که در حدود چهارصد میلیون افغانی را تخصیص بدهد بخاطر برگزاری محفل استقلال، این بخاطر کمپاین است، من اینرا حساب کردم دوستان عزیز! این چهارصد میلیون افغانی مصارف یکساله پانزده هزار اطفال افغانستان است از هر نگاه هم پوشاک، هم خوراک هم مصارف خدمات صحی و تعلیمی و تربیتی است، این یک ظلم کلان است این نباید به این حد از همه دار و ندار افغانستان به کمپاین یکنفر استفاده شود، تشکر.

نائب منشی:

تشکر جناب ساعی صاحب!

دوستان! من نام های همه را به نوبت نوشتیم، کسانیکه اول صحبت کنند هم به من نفع نمیرسد، اگر در آخر صحبت کند هم.

 نوبت از جناب داکتر صاحب یار باز خان است، مهربانی!

ډاکتر یار باز حمیدي:

بسم الله الرحمن الرحیم

د جناب رئیس صاحب او د اداري هیئت په اجازه!

د ملت درنو استازو السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

تر ټولو حاده موضوع او ډېره بېړنی موضوع چې جناب رئیس صاحب باید ورته اشاره وکړم هغه

په کابل کې که دغسې ستونزې که رامنځته کېږي هر څوک راشي د پارلمان مخه دروازه بنده کړي او د ملت استازې په تکلیف کې وي نن د سر نه چې موږ په دې بیرو بار کې سره بند وو که تاسو امنیتي ارګانونو ته ووایی چې کله څوک تظاهرات کوي مظاهره کوي لاریون کوي، نو د پارلمان لاره دې نه بندوي، د پارلمان هغه اړخ کې کومه خالیګاه چې ده هلته دې دوی لاریون کوي کومې غوښتنې چې لري هغه دې بینرونو باندې چه هغه کوي نو د ملت استازي به يې ګوري موږ به یې دلته غږ اوچتوو، که دلته دوی زموږ پر مخ لاره بنده کړي نو په تالار کې بیا موږ د دوی غږ څوک اوچت کړي.

درېیو نقاطو ته اشاره کوم: سوله، انتخابات او رخصتي.

جناب رئیس صاحب موږ د افغانستان ولس د سولې لپاره داسې ضرورت لري لکه هر وګړی او هر انسان چې اوکسیجن ته ضرورت لري، بدون له اوکسیجن نه ژوند نا ممکن وي، موږ صلح غواړو، د عزت صلح، با آبرو صلح، داسې صلح چې په هغه کې زموږ ټول دغه اته لس کلنۍ لاسته راوړنې محفوظ وي خو داسې صلح نه غواړو چې خدای مه کړه هېواد مو بیا د یو بل بحران سره مخامخ شي، سوله په دغسې معنا موږ د اساسي قانون نه جناب رئیس صاحب موږ د اساسي قانون د قرآن تورې کرخې نه ورته جوړوو چې موږ به حتماً دغه اساسي قانون په طالب منو او دا به سوله کوي، په اساسي قانون کې تعدیلات ورسره منو نورو قربانۍ ته آماده یو، د حکومت په کچه ورسره قربانۍ ته آماده دي، ولس صلح غواړي په هرصورت کوي، خیر ده که پارلمان په کې لغوه کېږي خیره که څه وخت وقفه په کې راځي، خو موږ سوله ته ضرورت لرو، ځکه دا هره ورځ چاودنې دا د پوهنتون چاودنه دا د کندهار چاودنه دا ړاندې بمبارۍ د حکومت په کندز کې بمبارۍ، په پکتیکا کې بمبارۍ، په پکتیا کې بمبارۍ، دا ړاندې بمباری دا ولس نور نه شي زغملی موږ سوله غواړو.

او انتخابات، که سوله غواړو او انتخابات کوو دا به ډېره نا ممکنه وي چې دا دواړه پروسې په عین وخت کې په موازي شکل مخ ته ولاړې شي، یا به سوله کوو یا به انتخابات کوو، که انتخابات کوو کېدلای شي سوله د چالش سره مخامخ شي د ستونزو سره مخامخ شي او که سوله غواړو نو انتخابات دې ورسره وځنډول شي.

بله ډېره مهمه موضوع جناب رئیس صاحب، اداري هیئت او د ملت درنو استازو!

موږ او تاسو نن باید په دې باندې بحث کړای وای لکه څنګه چې کټوازي صاحب وویل چې دغه پنځه څلويښت ورځنۍ که دغه رخصتي موږ په دریو ثلثو وویشو یو ثلث یې رخصتي وکړو یوه میاشت موږ کار وکړو دلته په کمېسیونونو کې دا به ډېر ښه وي ځکه ډېر مواد ډېر مسودې دلته پرتې دي، تر اوسه پورې موږ هېڅ شي نه دي کړي، جناب یوه نیمه دقیقه.

او بله مهمه خبره جناب رئيس صاحب! د سولې خبرې چې کېږي باید د ملت کور په کې خبر وي، د ملت کور باید آمادګي ولري، که کمېسیون نه شو جوړولی یوه کميټه باید جوړه کړي چې هغه کې د سولې په خبرو کې فعاله ونډه واخلو د دوحې په خبرو کې د قطر په خبرو کې د نورو هېوادونو کنفرانسونو کې باید د ملت استازي شتون ولري، والسلام علیکم و رحمة الله.

غلام فاروق مجروح:

بسم الله الرحمن الرحیم

با سلام و کسب اجازه از جناب رئیس، هیئت محترم اداری و همکاران عزیز!

به روح شهدای ملت مظلوم افغانستان درود و دعا میفرستم. جناب رئیس صاحب! آرزو دارم که صحبت های مرا گوش کنید!

در گفتگو های صلح که بین حکومت افغانستان و طالبان، خارجی ها و طالبان و بعضی از شخصیت های حقیقی و حکمی روان است، تنها نهادی که جناب رئیس صاحب به حاشیه نگه داشته شده پارلمان افغانستان است، در حالیکه در صلاحیت های بیست و یک گانه رئیس جمهور در ماده شصت و چهارم  قانون اساسی اولین چیز و مکلفیت رئیس جمهور مکلفیت از اجرای قانون اساسی است و در همین قانون اساسی، ماده هشتاد و یکم شورای ملی افغانستان منحیث مظهر اراده مردم و از قاطبه ملت نمایندگی میکند و در ماده چهار همین قانون اساسی، حاکمیت ملی مستقیم به ملت افغانستان تعلق دارد که یا بطور مستقیم و یا توسط نمایندگان خود آنرا اعمال میکنند، حالا چه کسی میتواند بیشتر از شورای ملی افغانستان نمایندگی بکند از مردم افغانستان، چه کسی میتواند حاکمیت ملی افغانستان را اعمال بکند، پس جناب رئیس صاحب! حفظ جایگاه و حیثیت این خانه و ملت افغانستان وظیفه شما و هیئت اداری است، باید جایگاه پارلمان افغانستان در گفتگو های صلح نقش محوری را داشته باشد و هیچ کسی دیگر به جزء از نمایندگان ملت نمیتواند برود، از مردم افغانستان نمایندگی بکنند، و آنچنانکه جناب کبرزانی صاحب فرمودند، یا کمیسیون و یا کمیته صلح قویاً باید در پارلمان افغانستان ایجاد شود و این موضوع را پیگیری بکند.

موضوع دیگر انتخابات است جناب رئیس! تا جایکه میدانید یک هفته دیگر به کمپاین انتخابات ریاست جمهوری به شکل رسمی شروع میشود؛ ولی تا حال کوچکترین توافق میان کاندیدا های ریاست جمهوری به میان نیامده، شورای ملی افغانستان باید تلاش بکند که کاندیدا های ریاست جمهوری روی یک میکانیزم که قناعت همه را حاصل بکنند، آنها به جانب انتخابات بروند که عاقبت و سرنوشت به سرنوشت انتخابات دو هزار و چهارده تبدیل نشود که دیگر ملت افغانستان حکومت مصلحتی و مشارکتی را تحمل کرده نمیتواند.

عرض دیگر، عرض امنیت است، چرا امنیت در افغانستان خراب است و چرا نیروهای امنیتی ما هر روز شهید میشوند، دلائل مختلف دارد؛ اول اینکه جناب رئیس یک استراتژی مدون معقول و حساب شده امنیتی و دفاعی در این کشور وجود ندارد، هر کس که میاید به شکل خود به دلخواه خود و به سلیقه خود برنامه میریزد و آن برنامه ها هم نتیجه نمیدهد.

موضوع دوم تقرری های نا به جای که در سکتور امنیتی و دفاعی افغانستان صورت میگیرد، شما جناب رئیس! خوب توجه کنید که وقت یک نفریکه یکروز در سکتور امنیتی و دفاعی کار نکرده باشد، در بلند ترین پست قرار بگیرد، او چه قسم میتواند به این مردم امنیت بیاورد، وقت جگرن به جای جنرال تعیین شود از یک طرف توان برداشت این(یک لحظه جناب عرفان صاحب من تمام میکنم) وقتیکه جگرن به جای جنرال تقرر حاصل میکند، اولاً این توانائی مدیریت جنگ را ندارد و از جانب دیگر برای آن جنرالان و افسران کار آزموده که 40 سال عمر خود را در راه خدمت به مردم آنها سپری کرده اند چه انگیزه ای باقی میماند که از آن بتواند مطابعت بکند.

نائب منشی:

تشکر مجروح صاحب؛ چون دیگران انتقاد میکنند، همه دست بلند میکنند که شما مراعات نمیکنید وقت را. محترم مقبل صاحب، نصیب مقبل بعداً شاه پور صاحب!

نصیب مقبل:

اعوذو باالله من الشیطان الرجیم بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 د ملت درنو استازو جناب رئیس صاحب هیئت اداري سلام و احترامات!

جناب رئیس صاحب امنیتي وضعیت باندې ټولو وکیل صاحبانو بي حده ډیرې خبرې وکړلې واقعاٍ چې امنیتي وضعیت خراب دی خو د جنګ تر ټولو بده څه ده؟ د ملکي خلکو وژل دا هغه بې دفاع بيچاره خلک دي چې ووژني نو د دوی سره د تابوت او د کفن پیسې نشته د جنګ د دواړو ښکیلو خواوو نه مې هیله ده چې د ملکي تلفاتو مخه ونیسي ډیر احتیاط دې وکړي ترڅو ملکي تلفات را کم شي.

د سولې خبره په ارتباط لکه ورور وویل چې اوس په قطر کې هم یو پایتخت جوړ شوی واقعاً رښتیا وایې زموږ سیاسیون په یوه نامه په بل  نامه ټول قطر ته روان دي خو تاسو په خدای باور وکړی چې د جنګ ښکیل خواوې غواړي په خپله سوله و نه کړي نه امریکا درته راولي سوله نه چین راولي نه یې جاپان راوړي نه یې مسکو راوړي د جنګ دواړې ښکیلې غاړې دې د سولې خبرې لپاره بین الافغاني خبرو ته لاره هواره کړي او اقدام دې وکړي ترڅو یوه مطئنه سوله را منځ ته شي د انتخاباتو په ارتباط دا څو ورځې چې موږ ګورو رئیس صاحب جمهور تأکید کوي چې انتخابات حتمي دي په خپل وخت به کیږي خو چې موږ د انتخاباتو د اجرائیوي قوا کارونه ګورو هغه ډیر پڅ روان دي دوی په خپله وایي چې موږ سره د دولت همکاري او حکومت همکاري وکړي که چېرته د دې انتخاباتو نه د ملي وحدت حکومت انتخابات یا ۱۳۹۷ د ولسي جرګې انتخابات جوړیږي نو ښه داده چې دی انتخابات و نه شي وځنډیږي مکمله تیاري درته ونیول شي هغې نه وروسته دې انتخابات وشي مننه کور مو ودان.

شاه پور حسین زی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 السلام و علیکم و رحمة الله و برکاته!

جناب رئیس صاحب او هیئت اداري تاسو ته سپیشل سلام به ووایم چې ما شاء الله ټول دلته ناست دي!

زه خو دا تاسو ټولو وکیل صاحبانو خو د افغانستان د امن په اړه ټولو خبرې وکړلې دا ټول حقیقت دی او دا واقعیت لري چې افغانستان ۳۴ ولایتو کې مشکل دی خو موږ تاسو چې په خپل کور کې مشکل لرو یو سړی چې خپله مریض وي بل ته به څه د درد دوا شي زموږ په پارلمان کې تر اوسه پورې یعنې زموږ نظام د زموږ قانون د زموږ کمېسیونونه ټول غیر قانوني دي وختې چې موږ غیر قانوني وي نو موږ به ولس ته څه هغه وکړو دغه د اته ورځې مخکې د څلورو کمېسیونو انتخابات چې شوي دي ما قانوني شکایت تاسو ته کړی دی تر اوسه پورې تاسو هغی ته رسیدګي نه ده کړې او زه تاسو ته تر مخې ناست یمه وختې چې تاسو زما شکایت ته رسیدګي نشی کولای نو د افغانستان دغه ګډوډو حالاتو ته به تاسو څه رسیدګي وکړی یا به څنګه عملي کړی او زه په دي پوهیږمه چې ټول دلته د کوم وکیل صاحبان دي.

رئیس مجلس:

نیازی صاحب اعتراض دارند بعد از صحبت حسن زی صاحب.

شاه پور حسن زی:

نو اوس دغه زه تاسو ته دغه مخامخ دا ټول تالار ته چې زما رسمي شکایت مې کړی تاسو دې ته رسیدګي نه ده کړې دغه دې څلور کمېسیونو انتخابات چې شوي دي په دې کې واضح تقلب ښکاره تقلب شوی دی او رئیس صاحب هم په دې اقرار کړی دی چې دا څلور کمېسیونو چې تقلب شوی دی وختې چې تقلب شوی دی څنګه تاسو به موږ باندې دا عملي کوی نو موږ که تاسو دلته سره جوړ نه شو  د افغانستان به موږ څنګه کار وکړو څه به افغانستان کې موږ امن راوړو څه به موږ وزیران را وغواړو او دلته به وزیرانو ته موږ یعنې حق یعنې رایه باطل هغه او دغه به څنګه وکړو موږ خپله چې جوړ نه شو  پارلمان چې جوړ نه وي نو موږ خپل  ولس ته هم هیڅ نه شو کولای  دا ټولو وکیل صاحبانو دغه ټولو عرضونه وکړل دا واقعیت د افغانستان همداسې قرار حالات کې لري وخت چې خپل کور خپل مجلس برابر نه یې په اتفاق نه وي هماهنګي نه ويدا وګورئ ما د هغی لس ورځې کیږي دا ټول یعني هیئت اداري رمضان معاون صاحب دوی زما سره خبرې کړې دي تر بلاخره ما ته وویل چې رسمي آجنډاء کې به یاد کړمه په هغه رسمي آجنډاء کې هم تاسو دا یاد نه کړل وخت چې دا تاسو و نه منی زه نه د تاڅو معاونیت نه منم او نه د تاسو ریاست دا پنځه کاله منم زه هم یو وکیل یمه د خلکو په رایه راغلی یم زما شکایت ته چې رسیدګي و نه کړی ..... د تاسې چې خبرې ما به هر وخت همداسې تاسو سره په هغې کې درسره ولاړ یم.

رئیس مجلس:

وکیله صاحب نیازی همین وکیل صاحبان متوجه باشند که همین مطابق آجنداء پیش بروند چیزیکه ما و شما آجنداء داریم، نیازی صاحب شما بفرمایید.

نسیمه نیازی:

محترم رئیس صاحب ، هیئت اداري وکیل صاحبانو په اجازه!

ټولو ته خپل سلامونه او نیکې هیلې وړاندې کومه اعتراض مې دا وو  رئیس صاحب محترم مخکې تر زه چې ووایم تاسې یاد آوري کړی دلته په تالار کې دا پراګنده بحثونه زه فکر کوم موږ نتیجې ته نه رسوي مطابق د آجنډاء هر یو باید خپل خبرې مطابق او کله چې خلاف د آجنډاء یې باید مایک یې قطع شي بله موضوع داده چې د دې لپاره چې د پارلمان صلابت او حیثیت او عزت قوي توګه ساتل شوې وی باید مسئولین راغوښتل شوي وای دلته ټولو وکیل صاحبان د یوه مخه څلویښت پنځوس نفره په دې مسائلو ګرچه دا حاد مسائل دي پر دې بحث کیږي مګر الان دا چې مسئولین نشته زه فکر کومه چې دا به نتیجه یې ډیره مهمه نه وي بعضې خلاف د آجنډاء څخه داسې خبرې ویل کیږي بخاطر روز استقلال یا د استقلال د ورځې لپاره چې زموږ یوه ملي مسئله ده د افغانستان ملي ارزښتونه دي یعنې دې ته که هر څومره خلک د افغانیت.... قطع مایک

نایب منشی:

مننه خور، تشکر خواهر!

پدرام صاحب نوبت شما است، خو بیا نوبت ونیسی اعتراض یې خلاص شو  خورې که رئیس صاحب اجازه ورکوي زه په خدمت کې یم ۳۶ نفر هنوز هم از  صحبت مانده اند که دوستان سر من انتقاد نکنند، همه به نوبت هستند.

 پدرام صاحب مهربانی!

رئیس مجلس:

مایک شان را روشن کنید، مایک شان را روشن کنید!

نسیمه نیازی:

عرفان صاحب هیله کومه تا ته ټوله تالار رایه درکړې ده فقط یو لږ غم ولره مثلاً په ملي مسائلو کې حتي که موږ خپل کورونه ګروه وو که د هر قوم هر منطقې پورې مربوط وي موږ باید په هغه کې د حق څخه خپل د ځان څخه خبرې و نه کړو دلته د استقلال په مورد کې خبرې وشوې تاسو وینی بار، بار افغانستان سیاه پوش کیږي هیڅوک هیڅ بحث نه کوو په دې یو ورځ یو کوچنۍ  مناره لګول شوې ده هغه نه تنها چې د افغانستان په یو قوم پورې مربوط دي پر ټولو اقوامو پورې دا د افغانستان ملي ورځ ده نو هیله کوم چې خلاف د آجنډاء څخه رئیس صاحب تاسې مجلس کنټرول کړئ خلاف د آجنډاء څخه وخت ... مننه رئیس صاحب محترم.

نایب منشی مجلس:

مایک پدرام صاحب را روشن کنید دارالانشاء.

حبیب الرحمن پدرام:

بنام خداوند!

ټولو وکیل صاحبانو صمیمانه سلامونه تقدیم کوم!

جناب رئیس و هیئت محترم ادارِی ما به عنوان نمایندگان مردم، نسبت به وضعیت امنیتی نباید به همین روشن کردن مایک ها اکتفاء بکنیم، از وضعیت کُلی کشور که وکیل صاحبان بزرگوار صحبت کردند، من تکرار نمیکنم جای دور نمیروم، از وضعیت بسیار پریشان حوزه غرب و امنیت آشفته هرات، پایتخت فرهنگی واقتصادی افغانستان برای شما صحبت میکنم.

هرات که از نظر امنیت در سطح افغانستان زبان زد بود، اکنون متأسفانه به وضعیت بسیار بدی دچار شده، در درون شهر هرات سرقت های مسلحانه، ترور و اختطاف های فراوان امان مردم را گرفته و در درون ولسوالی ها، در سطح ولسوالی ها وضعیت بسیار بسیار پریشان تر است نسبت به شهر هرات، مجموعه ولسوالی های شیندند به ساحه تحت کنترول طالبان و منطقه امن آنها تبدیل شده، از 12 حوزه ولسوالی کشک کهنه عملاً فقط سه حوزه در تسلط حکومت وجود دارد، در گلان به جرئت برای شما میتوان بگویم که فقط ده درصد در تسلط حکومت است، 90 درصد زیر کنترول طالبان قرار دارد، در اوبه و پشتون زرغون آنقدر جنگ و نا امنی فراوان شده که والی هرات مجبور شده خود اش لباس نظامی بپوشد و در کنار نیرو های امنیتی جنگ بکند، وضعیت غوریان، زنده جان و ولسوالی های دیگر هم متأسفانه روز به روز پریشان ترشده  میرود، در چنین شرایطی، در چنین شرایطی علاوه بر کمبود جدی نیروهای امنیتی، به ویژه پولیس و همینطور کمبود جدی تجهیزات تظامی متأسفانه مدیران بسیار ضعیف در رأس نهاد های امنتی گماشته شده اند، نمونه آن قومندان امنیه هرات است، قوماندان امنیه هرات به جای مدیریت حوزه ها و طراحی پلان های استراتژیک جنگی، به فضای فیسبوک و قهرمان سازی های فیسبوکی رو آورده، در آخرین مورد کودک نوجوانی که خود اش در آخرین مورد که نوجوان که خود اش از چنگ اختطاف گران فرار کرده بود، جناب قوماندان صاحب آن را دوباره  به زنجیر میکشد، چشم هایش را بسته میکند که چند تا عکس فیسبوکی بگیرد و بعداً خودنمائی بکند، این مثال وضعیت بسیار ضعیف، مدیریت بسیار ضعیف مدیران امنیتی را به نمایش میگذارند، من خطاب به همه نمایندگان بزرگوار مجلس میگویم که ما هر گز نباید به رخصتی ها برویم، اصلاً برای چه به رخصتی برویم با کدام دستاورد، دو ماه ما مصروف کشمکش های شما بزرگواران بودیم. به عنوان آخرین پراگراف صحبت های من جناب رئیس صاحب و هیئت محترم اداری، ما باید وزیران و مسئولان امنیتی را در این مجلس فرا بخوانیم و وضعیت را به صورت بسیار جدی پیگیری بکنیم، با فروتنی.

 حبیب الرحمن پدرام هراتی.

حاجی شاه پور پوپل:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 با اجازه جناب رئیس صاحب . هیئت اداری، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

وکلای معزم مردم افغانستان! دوستان عزیز من میخواهم که از همه واضح تر صحبت بکنم، ما در اول خو باید در مورد رخصتی بیاییم یک قربانی بدهیم که به رخصتی نرویم، اگر ما در همینجا توانستیم همین قربانی را بدهیم؛ بناءً دیگر صحبت ها و تصمیم های ما همه جاها خواهد گرفت، میخواهم به این موضوع بیایم که روش کار حکومت کاملاً نادرست است، وقتیکه ما و شما یک مثال بسیار عادی و زنده، همین بار موترسایکل، بار موتر به بار موتر سایکل هیچ ممکن نیست که بار موتر را بگذاریم سر موترسایکل، همه گپها از ضعف و ناتوانائی ما وشما است، ببینیم که در کُل ارگانهای امنیتی ما کاملاً از بی تجربه گی برخورداراند، هیچ تجربه ندارند تجربه که ندارند، ندارند؛ اما یک روز هم جنگ افغانستان را نه دیده اند، کسانی هستند که امروز از پوهنتون فارغ میشوند فردا می بینید در یک ارگان بلندی برای آنها کار داده میشود و مقرر میشوند، ما نمیفهمیم که همین مشوره های غلط و پوچ را برای شخص جناب رئیس صاحب جمهور کی میدهد! و از کجا این مشوره ها را میگیرند؛ بناءً خواهش میکنیم از جناب رئیس صاحب جمهور که مشاور های بسیار قوی، عادل و دلسوز را کنار خود بیاورند تا که باشد از این رنج و مصیبت مردم افغانستان خلاصی یابیم.

بیاییم به بحث صلح، صلح یک کار مبرم است در افغانستان شما فکر میکنید که دو طرف دعوا، خود دو طرف دعوا میتوانند به همدیگر آشتی کنند، صلح کنند هیچ ممکن نیست، وقتی طرف سومی نباشد و طرف دلسوزی نباشد در بین این دو طرف آشتی و صلح را بیاورد، هیچ ممکن نیست ما از صحبت هایکه از مجالس که در قطر انجام میشود هیچ آگاهی نداریم، خصوصاً خانه ملت و نمایندگان مردم افغانستان، اگر ما از این جریان ها بی خبر باشیم آیا فردا ما به پیش مؤکلین خود به پیش مردم افغانستان چه جواب بدهیم، دوستان عزیز! من طرفدار همین هستم که یک کمیته صلح قوی در پارلمان افغانستان ایجاد شود، تا که در تمام امورات صلح اینها پیشگام باشند، نه عقب جبهه در صف اول باشند و خواهش من از جناب رئیس صاحب مجلس همین است که شما هم در این کار سهم به سزای بگیرید و پیشقدم باشید.

رئیس مجلس:

منشی صاحب، منشی صاحب چند نفر باقی مانده؟

منشی مجلس:

جناب رئیس صاحب در حدود 30 یا 33 نفر به صحبت مانده اند.

رئیس مجلس:

من فکر میکنم تمام همین گپهای وکیل صاحبان هم یک چیز است، همین موضوع صلح است، موضوع جنگ است و موضوع بی امنیتی است.

اگر وکیل صاحبان چیزی نو دارند، چیزهایکه دیگر وکیل صاحبان گفتند اینها را تکرار نکنند، اگر کدام چیزی نو دارند میشود که چیزهای نو خود را بگویند.

وکیل صاحب شاه پور فعلاً امروز آجنداء ما و شما دیگر چیز است، وکیل صاحب پیش از اینکه در تالار میایید کوشش کنید یکبار اصول وظایف داخلی را بخوانید، یکبار ببینید چیزیکه اصول میگوید و چیزیکه آجنداء است، شما مطابق آجنداء پیش بروید.

الحاج شاه وزیر تره خیل:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 نحمده و نصلی علی رسوله الکریم اما بعد!

فعوذو باالله من الشیطان الرجیم

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 (وَالصُّلْحُ خَيْرٌ ۗ...) 

و قال الله تبارک و تعالی فی شأن حبیبه (إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ ۚ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا).

درود شریف ووایئ په شوق سره اعمالکم اعمالکم ای وروڼو مشرانو دا د زموږ او تاسې د عملونو نتایج دي چې زموږ او تاسې وینو دا زموږ او تاسې په دې تالار کې دومره ډیره بې بند او باري ده الله د زموږ او تاسې باندې ورحمیږي چې وایي الله ورحمیږي الله مهربان الله مهربان بله رقم خو لاره نه لري.

وروڼو راغلم خپلې خبرو ته دا زموږ او تاسې مهمه خبره آجنډاء نن سبا د امنیت او د سولې په باره کې ده سوله د زموږ او تاسې دا یو الهي امر دی باید دې ته هر مسلمان په ډیر دقیق توګه باندې غوږ ونیسي او دا الله چې څه وایي الله چې ورته بهتر ویلي سولې ته چې الله بهتر ویلي دي د انسان مرګ او ژوند چې ده دا په سوله کې ده که سوله نه یې دغه رقم به موږ او تاسې افغانستان ګډوډ وي لکه نن چې موږ او تاسې وینو چې دا فیسبوک خلاص کړې که خبرونه خلاص کړې چې هله نن په دي ولایت کې داسې حال دی په دې ولایت کې داسې حال دی خو الله د ورحمیږي زموږ په دې کړیدلي ځوریدلي ملت د الله ورحمیږي چې الله و نه رحمیږي هیڅ لاره نه لري.

وروڼو عزتمندو د ملت درنو استازو خبره او ورسره .. وبښنه غواړم صاحب زموږ او تاسې هغه مهمه خبره د سولې په باره کې راځئ د سولې خنډ مه جوړیږئ خدای چې سولې ته خیر ویلي باید موږ او تاسې څوک خنډ و نه ګرځو که دا سوله د زموږ او تاسې په داخل د افغانستان کې کیږي که په خارج د افغانستان که کیږي سوله یو هغه لري لکه دا بام چې سړی خیژي  دغه بام چې سړى خېژي په پايه باندې خيژو كنه يو دم خو څوك نشي ختلى راځي خير كه په قطر كې زموږ او ستاسې د سولې خبرې روانې وي كه په پاكستان كې روانې وي كه په سعودي عربستان كې روانې وي كه په نورو ممالكو كې روانې وي بايد دې ته موږ او تاسې د احترام په سترګه وګورو خداى مهربان دی هغه  يو مثل دی وايي شولې په يو ټك نه سپېنېږي دا شولې چې سپينوې دې ته به ټكونه وركوې راځی سوله كې زموږ له رئيس صاحب او هيئت اداري هيئت نه دا خواهش ده چې د دې سولې لپاره موږ او تاسې كه دې تالار كې كه يو كمېسيون نه جوړېږي نو يوه كمېټه د سولې په نوم باندې جوړه شي د دې لپاره او رئيس جمهور نه دا زموږ او ستاسې يوه طرح ورته نوشته كړو چې دغه سوله كېږي بايد بين الافغاني سوله په افغانستان كې روانه شي او زموږ د تالار خلك بايد په دې كې ګډون ولري او وخت مو نه نيسم منشي صاحب سور كارت جېګوي ومن الله التوفيق.

د غونډې نائب منشي:

كور دې آباد مولوي صاحب، محترم عبد الستار حسيني.

دوستان اگر یک کمی مایک دور از دهن تان بگیرید صدا خوب روشن میاید، اگر بسیار نزدیک بگیرید انعکاس آن زیاد میشود.

 حسینی صاحب مهربانی!

عبد الستار حسینی:

بنام خداوند بخشاینده و مهربان

با کسب اجازه از جناب رئیس صاحب و هیئت اداری!

اولاً من از هیئت اداری میخواهم و امیدوارهستم که درست مدیریت کنید، به خاطریکه شش ماه دیگر مانده، امیدوار هستم که بعد از شش شما در آنجا نباشید، اگر اینطور مدیریت کنید.

جناب رئیس صاحب! چون آجنداء سر مسئله امنیت است، ما چطور میتوانیم چرا وضع افغانستان خراب شد در این اواخر در این سه چهار ماه؟ و چطور میتوانیم امنیت را برگردانیم در سرتاسر افغانستان؟ اولاً که جناب رئیس صاحب از روزیکه آقای سعادت یا خوشحال سعادت معین ارشد آمده، هر چه که افسران مستعجل بوده و آنها نه حربی ښونځې خوانده اند، نه حربی پوهنتون و نه اکادمی پولیس را، اینها را به حیث قومندان های امنیه روان کرده به ولایات، به حیث آمران امنیت روان کرده به ولایات که آنها هیچ نوع بلدیت از جغرافیه و بعد اجتماعی ندارند، جلب و جذب را در قومندانی های امنیه، من میخواهم برای شما از فراه یک نمونه مثال را بگویم، بیست شب است که مردم فراه مرکز فراه به هوایی 48 درجه داخل خانه ها خود استراحت هستند؛ یعنی نمیتوانند جنگ داخل مرکز شهر فراه است و ما باید کنار قوای مسلح از تمام وکیل صاحبان معزز میخواهیم که در کنار قوای مسلح چون یک ارگان یا رکن مستقل است و از نظام است ایستاد شویم، وکیل صاحبان باید در سرتاسر افغانستان برای مؤکلین خود بگویند و هدایت بدهند که در کنار نیروهای قوای مسلح ایستادگی کنند، به خاطریکه جنگ کنونی افغانستان جنگ نیابتی است، جنگ ایران و پاکستان است، من میتوانم برای شما گفته در این اواخیر باید رئیس کشف وزارت دفاع در اینجا بیایید جناب رئیس صاحب پاسخگو باشد، رئیس پلان و اوپراسیون وزارت دفاع بیایید و قوماندان قوایی هوایی در بخش نظام باید بیاید در اینجا پاسخگو باشد که 32 نفر کوماندوی ما در بادغیس چرا رقم طعمه مرگ شد؟

شما جناب رئیس صاحب من حیث یک نظامی سابقه، این کوردینات کی برای اینها داد؟ این کشفیات کی برای اینها داد و چه رقم اینها رفت کوماندوی که با تمام تجهیزات، تا دندان مسلح است میرود و  طعمه مرگ میشود اینرا باید پاسخگو باشد که اینرا ما میتوانیم گفته که دست کشورهای همسایه با شد داخل اینها و با جرأت میتوانم بگویم که سلاح های اینها بعد از 24 ساعت سلاح و تجهیزات کوماندو به ایران انتقال کرد، من از شما میخواهم که این سه نفر بیایند پاسخگو باشند که چرا عزیزان طعمه مرگ شده اند؟ تشکر.

زهرا توخي زابلي:

بسم الله الرحمن الرحیم

د ولسي جرګې محترم رئيس، اداري پلاوى او په تالار كې حاضرو وكيل صاحبانو ورځ مو په خير.

زه اول تر هر څه د افغانستان ټولو شهيدانو ته د الله له دربار څخه جنت فردوس او زخميانو ته عاجله شفا غواړم.

جناب رئيس صاحب تاته چې موږ رايه دركړې ده او دلته دغه هيئت اداري ناست ده دلته بايد يو بام دوه هوا نه وي چې دلته زه پوهېږم چې معيار څه ده د معيار پر اساس باندې دلته نوبت هم وركول كېږي اما خداى حاضر او حضور وګڼئ چې زموږ او ستاسې پر سر باندې بل څوك ناست دی چې هغه نظارت كوي نور بايد دا د نن ورځې عمل تكرار نكړئ.

جناب رئيس صاحب په امتيازي وخت كې دغلته عرفان صاحب وويل هغه څوك چې پاتې شو له امتيازي وخت څخه هغوى ته اول وخت وركوم عمل مو دومره فرق لري له خبرو سره، بايد دغه څلورو نفرو ته تاسې وخت وركړى واى ولې په هغه حساب باندې په سليقوي حساب باندې وخت وركړو، جناب رئيس صاحب زه د هغه ولايت نمايندګي كوم چې سرحدي ولايت دی او هره ورځ مو شپاړس او شل جنازې د ولايت څخه راځي امنيتي سكتور ويده دی او د دغه غريبو او بېچاره اولادونه چې هلته شهيدانېږي هغه نه د وزير زوى دی نه د وكيل زوى دی او نه د بل لوړ رتبه چارواكي زوى دی د غريبو او بېچاره خلكو اولادونه مړه كېږي او جنازې يې هره ورځ راځي زه د زابل د آخري تلفاتو مسئولين امنيتي سكتور بولم او خاصتاً خاصتاً جناب ستانكزى صاحب زه دغه مشكلات او دغه تشويشونه چې موږ لرل ټول مو ورسره شريك كړي دي اما متأسفانه هېڅ عمل يې نه دی كړى، دوهم قدم كې جناب رئيس صاحب د صفر سه په نامه قطعه چې هغه خپل ړانده عمليات ترسره كوي د ملا صاحب له كوره راځي زما د شهر صفا د ولسوالي يو سپين ږيرى چې اويا كلن دی پروسږ كال هم ووهل شو وټكول شو او سږ كال په يو اتاق كې دننه كېږي صفر سه قطعه راځي اول يې موټر ته اور ور اچوي او بيا دغه سړى شهيد كېږي په ډېر نا روا ډول سره، هېله مې ستا څخه دا ده او له دغه تالار څخه چې دغه مسئله جدي بررسي شي او د دغې پېښې پوښتنه وشي، دوهم جناب رئيس صاحب لكه مولوي چې مخكې وويل (والصلح خير) سوله د هر افغان د وكيل او د هر چا وظيفه ده سوله بايد وشي په آخري ناسته كې چې د قطر په هېواد كې وشوه چې د جرمني هېواد او د قطر هېواد يې رهبري كوله زه د زړه له كومې مننه ولې سوله بايد افغاني سوله وي په تعين د افرادو او اشخاصو كې زه مشكلات وينم په كې هغه څوك چې د طالب په ژبه پوهېږي او هغه څوك چې يو څه تاثيرات ولري هغسې اشخاص بايد معرفي شي، بل جناب رئيس صاحب هغه څوك چې پرون راغلى دی او وكيل شوى دی د شورا امنيتي رينجرونه ورپسې دي دلته بايد دغه شان جدي كنټرول شي زه يې نه پرېږدم ما نن هم وليدلو وكيل صاحبان چې رينجرونه ورپسې دي او دلته وكيل تر بل وكيل برتري نلري زه فكر كوم كه هر څوك وي دلته تر هر چا په تېره دوره كې.

د غونډې نائب منشي:

تشكر خورې، هغه انتقادونه چې پر ما كېږي زه ځوابګوى يم  هر څوك چې انتقاد لري را دې شي او زه ورسره حساب كوم دلته، مننه.

 محترم حاجى الفت نوبت شما است!

فدا محمد الفت صالح:

جناب رئیس صاحب، هیئت اداری و وکلای عزیز، خواهران و برادران، السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته!

من قبل از همه عرض تسلیت دارم برای خانواده های حوادث اخیر در کشور، برای شهداء جنت برین و برای مجروحین شفای عاجل استدعا دارم.

مطابق آجندای اصلی در مورد امنیت، صلح و انتخابات وکلای عزیز همه در مورد مشکلات امنیتی اخیر در مملکت صحبت داشتند، من هم به نوبه خود مشکلات که امروز در سرتاسر افغانستان وجود دارد، مخصوصاً در شهر کابل که نگرانی های جدی را در بین مردم ایجاد کرده، هر روز جوانان این مملکت را قربانی میگیرد، قطعاً نگرانی داریم به همین دلیل کمیسیون امور داخلی و امنیت ملی فردا تماماً این مسئولین امنیتی را در کمیسیون دعوت کرده تا در مورد مشکلات امنیتی، تعیینات اخیر غیر مسلکی همه توضیحات بدهند و انشاء الله همه وکلاء را در جریان خواهیم گذاشت، به نسبت نداشتن وقت کافی اگر نه ما مسئولین  امنیتی را در این تالار دعوت میکردیم، تا تماماً وکلاء را نگرانی ها را ابراز میکردند، اگر وکلاء همه موافقه کردند که ما حد اقل که من طرفدار آن هستم، پانزده روز به رخصتی نرویم باز میشود که مسئولین امنیتی را در اینجا بخواهیم تا توضیحات در مورد مشکلات امنیتی بدهند. جناب رئیس صاحب! موضوع صلح، موضوع کلان کشور است، مردم ما خواهان صلح سرتاسری در افغانستان هستند؛ اما متأسفانه در اینجا مظهر اراده مردم است، قطعاً در جریان نیستند که صلح به کجا رسیده و به چه شیوه صلح پیش میرود، ما خواهش از این را داریم کسانیکه در صلح دست دارند، کسانیکه از آدرس دولت افغانستان صلح را رهبری میکنند، در اینجا خواسته شوند مردم افغانستان را به جزئیات صلح قرار بدهند و این خواهش جدی ما است که ما حد اقل بدانیم؛ چون صلح و جنگ باید از آدرس خانه ملت باشد و آخر اینکه انتخابات، جناب رئیس صاحب! مسئولین کمیسیون های انتخاباتی نشان داده اند در اول که فوق العاده ضعف دارند، آگاهی عامه که یک کار ساده است، اینها نداشتند کجا ما باور کرده میتوانیم که اینها یک انتخابات شفاف را برگزار بکنند و باعث تشنج در مملکت نشود، من خواهش از اینرا دارم که حد اقل ما پانزده روز رخصتی نرویم، به موارد جدی و ضروری این مملکت رسیدگی شود، تشکر سلامت باشید.

انجنیر محمد الدین همدرد: 

بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین.

با اجازه جلالت مآب رئیس صاحب مجلس، هیئت محترم اداری و وکلای معزز مردم افغانستان!

 قبل از همه درود میفرستم به روح پاک شهدای مردم افغانستان، خاصتاً شهدای گذشته که ظالمانه در نقاط مختلف افغانستان به شهادت رسیده اند.

وکلای ملت افغانستان! چهار دهه ملت مظلوم افغانستان در آتش جنگ میسوزند و هیچکس در ادوار مختلف این چهار دهه، بار ملامتی را بالای خود نگرفته اند، و همیشه ملت ما را ملامت ساختند، منظور من از سیاسیون است، امروز مشکلاتی که دامنگیر مردم افغانستان است شما خوبتر می فهمید بحث به درازا نکشانید، مشکل افغانستان گره خورده در یکجای، خدا شاهد اگر ما منحیث نماینده های مردم واقعی افغانستان سر آن کار نکنیم، این گپ های که دوستان زده اند، به همه شان احترام دارم، فضای بی اعتمادی که در بین سیاسیون افغانستان ایجاد شده، همین کمیسیون که پیشتر دوستان پیشنهاد کردند که در امنیت داخلی در چوکات همین مسئله صلح باشد، پیش از اینکه ما به خاطر صلح کار میکنیم، به خاطر از این کار بکنیم که سیاسیون افغانستان را دور هم جمع بسازیم، در یک نقطه جمع بسازیم، مردم افغانستان خسته شده اند، مردم افغانستان به خاطر صلح آجندای مشخص کاردارند، آجندای پراکنده کار ندارند، به نفع این آقا وآن آقا کار ندارند، از خدا بترسید بیائید من حیث نماینده های ملت افغانستان واقعیت را برملا بسازیم، ما نوکر این سیاسیون و آن سیاسیون نبودیم، 50 سال عمر دارم در بی طرفی زندگی کردم، بی طرف خواهد ماندم و بی طرفانه قضاوت میکنم، چرا وقعیت ها را نمیگوئید، من حیث ریش سفید ها و کلان مردم افغانستان که در اینجا شما نشستید صلاحیت برای شما داده اند، بروید ببینید که در بین سیاسیون تان چه حال است، هر روز بار ملامتی که یک دیگر می اندازید، بیائید به خاطر اینکه همین گپ سفید بسازیم، من حیث نماینده های ملت افغانستان یکبار همین کسانیکه در اپوزسیون قرار دارند، با حکومت مشکل دارند، دور هم جمع کنید دعوت کنید شان، به لحاظ خدا چه میخواهید در این وطن، خواست تان را بگوئید، اگر خواست شخصی داشته باشید مهربانی بکنید، مردم افغانستان توان خواست شخصی شما را ندارند، اگر به خاطر مردم افغانستان آجندای مشخص دارید مهربانی بکنید که اظهار کنید که ما تا حکومت متقاعد بسازیم که مخالفین هم اپوزسیون هم خواسته هایشان بر حق است، یکه تازی نکنیم، تک روی نکنیم، حد اقل ما میتوانیم به جناب داکتر صاحب اشرف غنی بگوییم، زمانیکه ما هر کدام پراکنده برویم، گپ های ما پراکنده باشد، آجندای ما مشخص نباشد پیرامون مسایل اصلی افغانستان ما کار نکنیم این شرم آور است، مردم افغانستان 60% تحت خط فقر زندگی میکنند، تو من حیث نماینده مردم افغانستان هر کدام ما روزانه یک دریشی تبدیل میکنیم، روزانه رنگا رنگ زندگی معیشت خود را تبدیل میکنیم، بسیار شرم آور است، بسیار شرم آور است! وظیفه اصلی ایمانی تان را( قطع مایک.)

رئیس مجلس:

همین سجادی صاحب اعتراض دارد.

داکتر عبد القیوم سجادی:

بسم الله الرحمن الرحیم

با عرض سلام و احترام خدمت همکاران عزیز، با اجازه جناب رئیس و هیئت محترم اداری!

جناب رئیس صاحب! معمول مطابق اصول وظایف داخلی این است که روی همان آجنداء که اعلان میشود حرف ها متمرکز باشد که ما بتوانیم در نهایت به یک جمع بندی برسیم، فعلاً بحث ما وشما شده بحث آزاد، هر کس در دلیل های خود را مطرح میکند و از هر در سخن گفته میشود، اعتراض اساسی روی هیئت کمیته محترم رؤساء و هیئت محترم اداری است، شما وقتی یک موضوع را در آجندای بحث قرار میدهید و هیچ طرح مشخصی برای آن نداشته باشید، هیچگاه نمیتوانید جمع بکنید، پینشهاد من خدمت جناب شما، هیئت محترم اداری و همکاران عزیز این است که در کمیته رؤساء با کمک بقیه همکاران عزیز در ارتباط با مسئله صلح که یکی از موضوعات اساسی و مهم امروزی جامعه ما و خواست مردم افغانستان است، ما از آدرس شورای ملی و ولسی جرگه جمهوری اسلامی افغانستان دیدگاه و طرح مشخص خود را باید داشته باشیم، رسماً در تالار ارائه شود و در اینجا مورد بحث و بررسی قرار گیرد و به عنوان دیدگاه ولسی جرگه و نمایند گان مردم افغانستان اعلام شود، به عنوان یک سند سیاسی که هم حکومت ملزم باشد بر مبنای آن اقدام بکند و هم حلقاتی بیرونی که درگیر مسایل صلح افغانستان است، نگرانی های مردم افغانستان که از آدرس نمایندگان مردم افغانستان ابراز میشود، در مدیریت پروسه صلح مورد توجه قرار بدهد و این یک مسئله بسیار اساسی و مسئله حیاتی است، ما نباید انتظار داشته باشیم که دیگران ما را در جریان قرار بدهد و ما شریک بسازد، ما به عنوان نمایندگان مردم افغانستان و مطابق قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان، این صلاحیت و این وظیفه را داریم که خود ما طرح مشخص، دیدگاه مشخص و نقطه نظر مشخص و حد اقل به عنوان یک اعلامیه سیاسی از آدرس ولسی جرگه شورای ملی افغانستان داشته باشیم و آنرا روی میز حکومت و گردانندگان پروسه صلح افغانستان قرار بدهیم، تشکر.

رئیس مجلس:

وکیل صاحبان محترم! در حدود چهل 45 وکیل صاحبان ابراز نظر کردند، صحبت شان اکثراً یک چیزبود، حنفی صاحب یک گپ جدید دارد، شما گپ جدید تان را بزنید دیگر که همین وکیل صاحبان همین مشکل امنیتی تنها در یک ولایت نیست که در تمام افغانستان است، همه وکیل صاحبان تشویش شان و مشکلات شان روی امنیت است.

نائب منشی:

همین نام ها را میخوانم صرف که مورد انتقاد قرار میگیرد همیشه هیئت اداری، محترمه رقیه نایل، محترم شریفی بلخابی، محترم حنفی صاحب، محترم شینکی کروخیل، محترم قاسمی صاحب، محترم انجنیر صاحب کمال، محترم خان محمد وردک، محترمه فوزیه رؤفی، محترم ایماق صاحب، محترم مومند، محترم شهناز غوثی، محترم خان آغا رضایی، محترم حاجی صاحب قیس، محترم حاجی صاحب محمد نعیم، محترمه ثریا اکبری، محترم مخدوم ابدال الله محمدی، محترم سید احمد خادم، محترم پرویز عربزاده، محترمه بلقیس روشن، محترم هلمند، هلمند، محترمه بیکزاد صاحب، محترمه فاطمه کوهستانی، محترم سجادی صاحب، محترم خالد اسد و در آخر خاکسار صاحب.

چرا شرم است برای ما، از چه بشرمیم عجب! من نوکر شخصی کسی نیستم، کسیکه کارت بلند کرد برایش نام نوشته میکنم، کجا نوشته کردید یک کمی عفت کلام را در نظر بگیرید، من نوکر شخصی شما نیستم خواهر!

رئیس مجلس:

 حنفی صاحب شما صحبت جدید دارید، وکیل صاحب در همین صحبت ما وشما نظارت وظیفه ما وشما است، نظارت باید بکنیم وقتیکه در اینجا طرح آورده شد باید نظارت بکنیم، حالاً این مردم هم شکایت  دارند، ما وشما هم شکایت داریم، به شکایت که نمیشود باید یک راهکار را پیدا کنیم، حالا یک طرح به حساب صلح وجود دارد که ما باید رأی گیری کنیم، همین حالا یک تعداد از وکیل صاحبان که صحبت کردند، بر خواستند و رفتند، حداقل اینجا نه نشستند که ما رأی گیری کنیم.

قاضی نذیر احمد حنفی:

همه وکلای عزیز، السلام علیکم!

 جناب رئیس صاحب! یک طرح؛ پیمان امنیتی امریکا برای این بود که از ما در کل دفاع کند، حتی خارجی ها که سر ما حمله می کنند سر شان حمله کنند، امریکایی ها در عین خروج به جای این که سلاح های سنگین را به ما بدهند به پاکستان دادند، این را باید از طریق وزارت خارجه، از طریق دیپلماسی و از طریق خود فشار ایجاد کنید که تا آمریکا به آنچه که وعده کرده و سر پیمان امنیتی گپ زده عملاً اقدام کند. دو، رجال را رئیس جمهور تخلیه کرد و از صحنه کشید ، یک جگرن نمیتواند کار جنرال را انجام بدهد، فرامین نزد ما است، فرامین تقنینی هر چه زودتر ما سر آن کار کنیم، کمیسیون امنیت داخلی و کمیسیون دفاعی هر دو کار را انجام میدهند، لغو شود حتی کاری را که قبل از تطبیق شدن آن را هم بتوانیم ما به یک قوت قوی داخل اقدام عملی شویم، همین عملی که دیروز در ولایت بادغیس انجام شد و رجال عزیز ما رفتند این همه از بی مدیریتی است ، جمع صحبت من دو جمله بود.

 والسلام .

نایل:

بسم الله الرحمن الرحیم.

جناب رئیس، هیئت محترم اداری و همکاران گرامی!

 رئیس صاحب! شما سلیقوی نوبت می دهید، قاضی صاحب کارت اش سرخ هم نبود، شما فقط کارت سرخ را اجازه دارید و دیگر منشی صاحبان وظیفه شان است. من بلحاظ اخلاقی وظیفه خود میدانم که دعا و درود به فرستم به روح پرفتوح همه شهداء، خصوصاً شهدای حوادث اخیر؛ ولی آنچه که وظیفه ما است درست است همان بحث نظارتی از اعمال حکومت است در هر بخش، در رابطه با سه موضوع که مطرح شد، من در یک نکته و در یک قسمت با داکتر صاحب سجادی موافق هستم؛ ولی این را هم در نظر داشته باشیم که ما مدت ساعت امتیازی نداشتیم، مدت جلسات کمیسیون ها نداشتیم، تا ما بحث ها را آغاز می کردیم و بالآخره باز یک روز به یک نتیجه مرسیدیم؛ اما امروز آغاز خوب است به دلیل ارجحیت و سنخیت این موضوعات، مثل صلح، مثل امنیت و مثل انتخابات آغاز خوب است که این را بحث کردیم، درست سه دقیقه که به اصول وظایف داخلی درج شده، ما به یک نتیجه نمیرسیم، به جزئئات ما صحبت نمیتوانیم و یک روز کافی نیست برای بحث ها، من در این سه موضوع پیشنهادات مشخص دارم در رابطه با صلح؛ درست است که جلسات که جلسات در قطر بود؛ ولی جلسه آخر آن به عنوان جلسه بین الافغانی بود؛ ولی در این جلسه نکات بیرون شد به عنوان نکات تفاهمی، گرچه جلسه از لحاظ ظاهر و بیرون از این مردم این را استقبال کردند که یک جلسه بین الافغانی است؛ ولی نکات که بیرون شد هر یک از این نکات مورد پرسش و قابل نگرانی است؛ اما نکته که بیشتر روی آن صحبت شد، بحث کاهش تلفات ملکی ها بود و شما ببنید بعد ا این که جلسه ختم میشود، نه تنهای که تلفات غیر نظامی ها کاهش پیدا نمی کند، نه تنهای که جنگ شدت اش کمتر نمیشود بلکه افزایش پیدا می کند؛ ولی ما دیدیم به این تعهد آنها باقی نماند. نقطه دوم ایجاد یک کمیسیون همکاران پیشنهاد کردند، من پیشنهاد می کنم بخاطر این که ما به یک طرح مشخص برسیم و ما هم مثل سیاسیون بیرون با این موضوع برخورد نکنیم، به یک اجماع نظر برسیم، به یک نظر واحد برسیم به یک طرح مشخص برسیم ایجاب می کند که این پیشنهاد از ایجاد یک کمیسیون صلح به تنهایی لازم است، یا این که ما این را ببریم به کمیسیون امنیت داخلی به دلیل بحث امنیتی و اینها یا این که ببریم به کمیسیون روابط بین الملل، بخاطر این که از بعد بین المللی و خارجی این مورد بحث قرار بگیرد، گرچه کمیته در داخل یک کمیسیون کلان بحث... کمیته ها مطرح میشود و کمیته های فرعی. و نکته دوم بحث امنیتی است؛ من روی وضعیت امنیتی در غور مشخص اشاره نمی کنم و تأیید می کنم صحبت های همکار خود تمیم صاحب را، واقعاً وضعیت امنیتی در غور نگران کننده است. دربحث انتخابات عرفان صاحب یک نکته را اجازه بدهید بسیار کوتاه اشاره می کنم که در رابطه عزل، نصب و مقرری های که امروز در نزدیکی برگزاری انتخابات قرار داریم، همکاران تشویش دارند سوالات که مطرح است خیلی خوب است، بحث مالی و بحث های مالی که مطرح میشود، وظیفه نظارتی ما ایجاب می کند روی این مسئله یک روز جدیتر بحث کنیم، تا این که به یک نتیجه برسیم، بسیار زیاد تشکر.

شینکۍ زهین کړوخیل:

بسم الله الرحمن الرحیم.

جلالتمآب رئیس! زما په اند تاسې به د درې مهمه موضوع سره یو ځای کړې دي فکر کوم هر یو علیحده بحث ته ضرورت لري یو ورځ سولې ته ورکړې یو ورځ هم امنیت ته او همدارنګه یوه ورځ انتخاباتو ته. زما په اند زموږ  وکیل صاحبان باید موږ ډېر احساساتي بحث و نکړو موږ په یو ډير اساس مرحلې نه تیریږو به ځای ددې چې یو لاره پیدا کړو څنګه خپل امنیتي ارګانونو سره همکاري وکړو هغه نیمګړتیا چې لري د کمیسیونو له لارې هغه مشکلات حل کړو یو بل ته غږ و نیسو او یو راه حل پیدا کړو، نو هیله می همدا ده چې که دغه وظیفه امنیت داخلي او دفاعي کمیسیون ته ورکړی مربوطه وزیر صاحبان دې وغواړي ځکه چې هر څومره موږ منفي نیوکې په خپلو امنیتي ارګانونه کوو مورال ضعیف  کیږي او نتیجه به ښه نه وي ، دښمن غواړي چې دواړه قوې په ټکر کې سره واقع شي په دې اساس مرحله کې چې زموږ امنیتیان دومره قرباني ورکوي باید نور هم محکوم نه شي بلکه حمایت شي نیمګړتیا به حل شي هغه مسئله د مکافاتو مجازاتو واقعاْ باید منځ ته راشي. مسئله د سولې یوه ډېره مهمه او حیاتي موضوع ده دا حق د افغانستان د خلکو دی چې په سوله ژوند وکړي. پیشنهاد کوم جناب رئیس! هیله کوم چې غږ ونیسئ ، هیله کوم چې یو فرعي کمیټه و ټاکی، د هر کمیسیون یو، یو نماینده په کې راشي ځکه چې موږ اوس یو وزارت هم لرو چې باید د هغه سره همکار وشي او هغه پروسه چې اوس موږ ته بهرنیان ټاکي کم از کم باید مقننه قوه فشار راوړي چې څنګه دا بین الافغاني مذاکرات وشي او واقعاً افغانستان ددې لید (lead) یا رهبري واخلي هیله کوم  چې یوه فرعي کمیټه ایجاد شي پوره همکاري وکړي د مربوطه وزارت سره همدارنګه هر څه موضوعات چې کیږي د افغانستان خلکو سره به شریک شي دا راه حل نه ده او واقعاْ هغه کسان چې مثلاً پرون یې بزدلانه د پوهنتون د کابل کې ځان مرګی چاودنه وشوه واقعاً خلک زموږ ځوانان شهیدان شول واقعاً دا عمل د غندلو وړ دی او د افغانستان دښمنان چې بزدلانه حملات کوي په افغانانو باندې دا په دې معنا چې دوی شکست خورړلی فقط ... راوړې انتحاري عملیاتو ولې په دې کې برنده شي چې بدون شک چې برنده کیږي به نه، مننه!

نائب منشی:

تشکر خواهر، محترم علی اکبر قاسمی!

 جنرال علی اکبر قاسمی:

بسم الله الرحمن الرحیم.

جناب رئیس صاحب! دوستان ما صحبت کردند مطابق آجندای امروزی و بعضی شان هم از آجنداء بیرون شدند، جناب داکتر صاحب هم اشتراک داشتند که باید مطابق آجنداء صحبت شود. به ارتباط صلح جناب رئیس صاحب! صلح یکی از خواسته های اساسی این مردم است، آن صلح به کدام شیوه و به چه شکل، حتی ولسی جرگه که نمایندگان مردم هستند که مظهر اراده مردم هستند، اصلاً اینها نمیدانند که این صلح به کجا رفته، در کجا رسیده و از طریق کی؟ فقط ما از طریق مطبوعات می نشینیم که بین امریکایی ها و طالبان مذاکرات صلح جریان دارد و فکر میکنم که دولت تا هنوز یا حکومت ما چنانچه که لازم است، آنها در جریان این قضیه نیستند و از طرف دیگر جناب رئیس صاحب! نه هزار نفر مخالفین دولت آزاد شدند، یکی از نمایندگان ما یکبار از صدا ها تا هنوز که متوجه بودیم و انتظار کشیدیم،  یک صدا از القوم این نمایندگان نه بر آمد. وقتی که نه هزار نفر که اینها به اساس جنایات مکرر گرفته شده بودند و رئیس جمهور اینها را بدون قید و شرط اینها را آزاد کردند و باز هم شما انتظار دارید که وضعیت امنیتی باید خوب شود؟ یقیناً که جواب نه است، و در این قسمت هم باید ولسی جرگه اغماض نکند و تصمیم بسیار درست و مقتضر اتخاذ کنند.

 وضعیت انتخابات، جناب رئیس صاحب! شما در جریان هستید که کاملاً گنگ است تا هنوز مردم نمیدانند که واقعاً پروسه انتخابات شکل می گیرد یا خیر، در صورت که اگر می گیرد فعلاً از جانب یک نامزد تلاش ها جریان دارد کمپاین ها جریان دارد به شکل بسیار وسیع و گسترده، این کمپاین پیش برده میشود و از امکانات دولتی و مال بیت المال بسیار به شکل بی رویه و بسیار ظالمانه از این امکانات استفاده میشود، تا هنوز از سائر کاندیدا ها ما هیچ گونه حرکتی، صحبتی و اعتراض نشنیدیم که این یک جفای بسیار کلان در حق مردم ما است، از توجه شما تشکر.

نائب منشی:

تشکر قاسمی صاحب، محترم انجنیر کمال!

انجنیر کمال:

د لوی او بښونکي رب تعالی په سپیڅلي نامه، ګرانو وکیل صاحبانو، محترم رئیس صاحب! اداري هیئت او د افغانستان جګړه ځپلو ولس السلام علیکم و رحمت الله و برکاته! د سولې ارزښت د افغانستان د ولس نه چې هر ورځ په سلګونو خپل د زړه ټوټې د لاسه ورکوي بل هیچاته نه معلومیږي . له همدې کبله دغه زموږ یو مقدس ارمان او آرزو ګرځیدلې او ددغه مقدس ارمان او هدف د آرزو د رسیدو لپاره ټولې ښکیلې خواوې باید د افغانستان د خلک درد محسوس کړي اوږه ټیټه کړي د بل ملاحظو ته احترام وکړي او د افغانستان ولس دغه مقدس هدف ته ورسوي. راځم د آجنډا بل ټکی دی جناب رئیس صاحب! ولس مشریزې ټاکنې؛ په ټولو ښکیلو خواو باندې په ټولو نوماندانو باندې او په اړونده ارګانونو باندې غږ کوو چې د قانون سره سم په خپل وخت باید ولس مشریزې ټاکنې تر سره شي او داسې کومه پروسه په مخ باندې وا نه اچول  شي چې دغه د اته لس کال ارزښتونو چې په هغه کې یو جمهوریت دی دموکراسي ده هغه تر سوال لاندې را نه شي. رئیس صاحب محترم! دریمه ټکی د آجنډاء امنیت دی د امنیت په اړه باندې چې د ولایتونو کوم راپورونو راغلل زه د ټول افغانستان دا راپورونه  تأییدووم، ولې تاسو پوهیږئ کله د سولې پروسه په لاره باندې اچول شوه په دې کې که تاسو کتلي په عملي توګه باندې جګړه هم شدید شوه او جګره چې شدید شوه طبعاً تلفات هم زیات شول ولې د تلفاتو ته د بیرته رسیدګي لپاره زه ستاسو سره یوه خبره شریکه ووم چې درد ناکه واقعه ده زه هغه تېره جمعه د جمعې په ورځ باندې د ملي پولیسو شفاخانې ته لاړم او هلته مې د ملي سربازانو څخه چې په جګره کې زخمیان شوي وو ، متضرر شوي وو  د هغې څخه لیدنه وکړه. نورو ټولو برخو کې جناب رئیس صاحب وضعیت ښه وو وضعیت ډېر بد نه وو لا ورته د توجه اړتیا شته ولې یو بخش چې هلته د سترګو مریضان دي، جناب رئیس صاحب دا خبره ډېر مهمه ده ، دا خبرې نوې هم ده او انتهایي مهمه ده رئیس صاحب په دې کې ستاسو توجه غواړم. د سترګو مریضان چې دي د سربازنو د هغې د یو کمیسیون نه تېریږي چې د چا علاج په داخل کې نه کیږي هغه مجبوره دی د علاج لپاره باید خارج ته لاړ شي دلته چې ورته  د کورنیو چارو د وزارت په چوکاټ کې چې دوی ورته کوم کمیسیون جوړ کړی دی هغه پروسه ډېره مغلقه ده ، ډېره طولاني او ډېره پیچیده ده ، دوی چې یو مریض بررسي کوي او دی هغه مریض ته ویزه  پاسپورت او طی مراحل کوي په دې کې میاشت نه زیات وخت تېر شوی. دلته داکتر صاحبان هم ناست دي اکثر د سترګو مریضان ، سربازانو مریضانو ددغه اوږدې پروسې له عمله خپلې سترګې د لاسه ورکړې ځکه چې کله سترګې زخمي شي ډاکتر صاحبان ناست دي د وخت سره ددې نه اوبه وځي هغه مایعات د لاسه ورکوي او چې کله مایعات د لاسه ورکوي که په وخت څخه په عاجله توګه باندې رسیدګي و نه شي دده علاج بیا نا ممکن  دی . که تاسو د ملي پولیسو په لیکو کې د سترګو د مریضانو هغه  کومه احصایه وګورئ او د هغې معلومات وکړئ زموږ پنځه نوي فیصده زیات  مریضانو ددغه مغلقو طولاني او بیوکراتیکی پروسې له عمله خپلې سترګې د لاسه ورکړې با وجود ددې چې بیا هند ته هم تللي مصرف هم په کې شوی په عذاب شوي هم دي ولې نتیجه نه ده ورکړې. په دې زه دا وایم چې ددې لپاره چې دغه زموږ سربازان  آینده کې سترګې له لاسه ور نه کړي دغه پروسه دې ډېره ساده شي او ډېره دې ګړندۍ شي او ډېره دې موثر شي و من الله توفیق.

 

رئیس مجلس:

مه به وکیل صاحبان پیشنهاد کردم یک قسم قهر شدند، تا حالا در حدود شصت وکیل صاحب صحبت کردند، گپ یک قسم بوده، صرف دو نظر است اینجا، نمی گذارند که آن دو نظر را ما در تالار در میان بگذاریم که کدام اش مورد قبول تالار میشود.

عبدالکریم ایماق:

بسم الله الرحمن الرحیم.

با اجازه جناب رئیس صاحب، هیئت اداری و نمایندگان با عزت خانه ملت افغانستان!

 من هم به نوبه خود به روح پاک شهدای افغانستان، خصوصاً شهدای اخیر در کندهار، در بادغیس، در کندز  و درکابل درود میفرستم.

 بحث، بحث امنیت است، در رابطه با امنیت، آیا ما مثل مسئولین که از مسئولیت شان فرار می کنند، ما تابع کلی گویی باشیم یا مشخصاً سر نکات انگشت بگذاریم که آنها متوجه شوند که نمایندگان مردم میدانند که مسئولیت ما چه است. اول سوق و اداره را کسانی که در رأس ارگان های امنیتی نشستند میدانند، سوق اداره؛ یعنی قرار مطمئینی که قطعات پیش رانده شده را برای اش اطمینان بدهد که آنها با دل پری که پشت سر کسانی هستند که به همه مشکلات ما می رسد و از ما با خبری می کند، آنها کار شان را پیش ببرند، شما ببنید ! امنیت از کجا شروع میشود؟ امنیت از قرار گاه شروع  میشود، وقتی که قومندانی امنیه کندهار مورد تجاوز قرار می گیرد، این توقع ما به نظر من یک توقع واهی و بیجا است. امنیت از شهر ها شروع میشود، در داخل شهر کابل وقتی امنیت مردم و امنیت دانشگاهی ها را گرفته نمیتوانیم باز هم توقع ما، بازهم توقع واهی است، به حساب ورای توانایی این کسانی هستند که ما از اینها امید و توقع داریم، امنیت سوم، امنیت شاهراه ها است و در شاهراه ها هیچ کس حتی مردم عادی به صورت مطمئین سفر کرده نمیتوانند، مثال اش بین ولایت کندز و ولایت بغلان، مثال اش بین ولایت بغلان و ولایت مزار شریف در چشمه شیر، مثال اش بین ولایت کندز و ولایت تخار تا خان آباد، اینها از جمله شاهراه های نا امن در صفحات شمال افغانستان است. دلیل این که این امنیت را گرفته نمیتوانند چه است؟ یک عیب کار در کجا است؟ گزینش ها واقعاً دولتی است یا به اساس سفارش که به دولت میشود گزینش صورت می گیرد، بخاطر که سن  و تجربه من ایجاب می کند که به نمایندگان مردم، به مردم افغانستان و به دولت بگویم که که گزینش در گذشته تابع تدبیر، تقوا و میدان داری بود، این جناب ها از کجای افغانستان دفاع کردند و در کجای افغانستان امنیت گرفتند که اینها برگزیده میشوند، سر این مسأله نمایندگان مردم باید تمرکز داشته باشد.

 مسئله صلح، ببینید! صلح همیشه سه نقطه دارد؛ صلح دولتی، دولت از نظر پرانسیپ در تمام دنیا مسئول صلح و امنیت است، صلح و جنگ کار دولت است؛ اما وقتیکه دولت به کار اش نمی رسد ملت است که جای آن را پر می کند و نماینده ملت همین پارلمان است شما متوجه باشید که صلح به شما ارتباط دارد، به شرط که شما هم موقف داشته باشید و هم طرح داشته باشید. و طرف مقابل، طرف مقابل همرای ما سه شراکت دارد؛ در دین همرای ما شریک است، در کشور همرای ما شریک است و در دولت هم باید همرای ما شریک شوند و به صلح آنها تن بدهند این سه نقطه بود. ولی در رابطه رخصتی من هم نظر من این است که باقی داری سه ماه ما را حداقل یک ماه باید اینجا کار کنیم که مردم انتظار شان.

رنگینه کارگر:

جناب رئیس صاحب! بحث پراکنده شده از آجنداء همه بیرون میشویم، لطفاً پیشنهاد که کردیم در اول از هر کمیسیون یک ، یک نفر یک کمیته تشکیل بدهید ، روی همان بحث شود بس خلاص، رئیس صاحب!

رئیس مجلس:

اگر وکیل صاحبان موافق باشند.

نائب منشی:

محترمه شهناز غوثی چند بار انتقاد کردند که برای ما نوبت نمیرسد جناب رئیس صاحب!

غوثی صاحب!

تعداد زیاد مانده اند، خان آقا رضائی، رضائی صاحب!

ملک صاحب قیس، نوبت از ملک صاحب است، اگر تالار بگوید رئیس صاحب جمع بندی میکند ما هیچ در این دخل و تصرف نداریم.

ملک قیس نورآغا ملکزی:

بسم الله الرحمن الرحیم

لومړی قدرمن رئیس صاحب، اداري پلاوي او ټولو قدرمن وکیل صاحبانو ته سلام او ادب وړاندې کوم، وروسته د سلام او ادب نه زه دومره وایم په دې کې شک نشته چې ځمکې په مخ باندې د حق او د باطل جنګ دی خاص په افغانستان کې هم، ترڅو چې په یو ملک کې دوست او دښمن تفکیک نه شي تر هغې پورې به دغه قهرمان او مظلوم زموږ او ستاسې داسې حالاتو سره به مخ وي لکه چې نن یاستو، زما عزتمندو دې کې شک نشته چې حکومت کوښښ کوي چې صلح راشي اما د ننه په نظام کې ځینې کړۍ او ځینې اشخاص شته چې هغوی هرګز نه غواړي چې دلته امن راشي، ځکه که چېرته دلته امن راغی نو قانون حاکم کېږي او قانون چې حاکم شو د هغې ځای محبس دی نو هغوی چې بندیانېږي هغوی څه کوي هغوی خو په همدې ګډوډۍ باندې خوښ دي کنه.

اصلي مشکل په دې کې دی د ننه په نظام کې مکافات او مجازات قطعاً رواج نه دي دلته، په یو ملک کې چې قتل، غصب، خیانت، رشوت، دا ټول معاف وي، د قانون حاکمیت نه وي، هلته عدالت نه وي تاسې هلته دا سوله د کوم ځای نه کوی، زما په عقیده باندې زه خو داسې فکر کوم چې هېڅ امکان نه لري، ځکه په طور د مثال، دا دوه ورځې مخکې یو مسکین ماته راغلی وايي لس زره روپۍ زه د برق بیل باقي یم د هغې برق قطع کېږي اما یو څوک چې په ملیونونه روپۍ د دولت ورسره دي چې هلته که د حکومت سړی ځي هغه ډبوي هم ... اصلي خبره دا ده چې دغه د ساړه جنګ او د دې رواني جنګ عمده او غټ علت دا دی چې د ځوانانو له طریقه ولسونه په قومي، ژبني، تنظیمي په دې اختلافاتو باندې اخته کوي او په جنګ یې اچوي بیا هغه اوبه خړیږي دې هغوی ماهیان نیسي. متأسفانه چې اوس دلته موږ لکه د آجنډاء نه بهر خبره هم ده خو یادونه یې په دې په کار ده چې یو سړی نظام ته وفاداره نه وي او چې دې وطن ته وفاداره نه وي یو سړی ارزښت ته وفاداره نه وي هغې نه تاسې په کومه سازمان دې طمع کوی چې هغه باید دې افغانانو ته خیر ورسوي.

زما په عقیده ترڅو پورې چې دا پردي پال او د افغانستان د خلکو او د خاورې او د اسلام دښمنان په ګوته نه شي تر هغې پورې به زموږ په ملک کې دا غوبل جریان لري او موږ او تاسې به د پردیو د ګټو ښکار وو السلام علیکم و رحمة و برکاته!

رئیس مجلس:

منشی صاحب ببخشید!

اگر وکیل صاحبان در تالار اجازه بدهند، بالای چند موضوع بحث بکنیم که باز تعداد زیاد وکیل صاحبان دیگر هم می برآیند، مجبور ما و شما همرای چوکی ها صحبت بکنیم، اگر وکیل صاحبان کدام چیز نو نداشته باشند کدام طرح جدید بسیار خوب است، وکیل صاحبان من هم فشرده سراصل جمع بندی میروم. به ارتباط امنیت اینجا دو نظر وجود دارد: یکی اینکه کمیسیون امنیت داخلی برنامه شان همین است که فردا تمام مسئولین امنیتی را میخواهند و در کمیسیون از پیش شان پرسان میکنند؛ ولی یک تعداد وکیل صاحبان دیگر نظر شان این است که در تالار بیایند، اگر به تالار بیایند که ما روز دوشنبه اینرا تنظیم بکنیم. نه بخاطر عاجل بودن موضوع میشود که ما تماس بگیریم، بگوییم فردا نیایند روز دوشنبه بیائید، بخاطریکه اگر ما دو روز مسئولین امنیتی را در پارلمان مصروف بسازیم، فکر میکنم که این هم یک ضیاع وقت است. حالا کمیسیون امنیت داخلی کجا است؟ از کمیسیون امنیت داخلی کی است همینجا؟ فردا آنها میایند امروز باید این گپ حل میشد، بخاطریکه اگر روز دوشنبه در مجلس عمومی ما و شما بخواهیم مسئولین امنیتی را باید کمیسیون امنیت داخلی فردا آنها را نخواهند؛ یعنی من تا که نفس مجلس را دیدم، هشتاد فیصد وکیل صاحبان نظر شان این است که در تالار بیایند.

نائب دوم مجلس:

رئیس صاحب فردا در تالار بیایند، فردا جلسه عمومی بگیریم.

رئیس مجلس:

فردا بگیریم، همین حالا که اکثریت از سی، سی و پنج نفر وکیل صاحبان زیاد نیستند، ما وکیل صاحبان را چه رقم در جریان قرار بدهیم، اینرا روز دوشنبه، ما صبح از کمیسیون کنسل میکنیم روز دوشنبه در مجلس عمومی بیایند درست است، بخیر باشید. موضوع دوم کمیسیون بین المللی به ارتباط صلح یک طرح را بیاورند به تالار، جناب کروخیل صاحب اینجا یک طرح هم از طرف اعضاء آماده شده، در حدود بالاتر از صد نفر امضاء کردند که یک کمیسیون ایجاد شود، حالا ما نصاب هم نداریم که اینرا رأیگیری میکردیم، رأی میگرفت و طی مراحل میکردیم.

نائب منشی مجلس:

روز دوشنبه نصاب داریم رئیس صاحب، باز تأییدی تالار را میگیریم.

رئیس مجلس:

حالا آنها تا جای طی مراحل اش را پیش بردند، طرح را آورند با تالار شریک ساختند، بعد از آن امضاء جمع کردند که به حساب اصول وظایف داخلی گپ خود را پیش بردند. و موضوع سوم، موضوع بودجه است که بودجه نیمه سال امروز به ولسی جرگه آمد و من از کمیسیون مالی و بودجه خواهش میکنم که کار خود را شروع بکنند و به زودترین فرصت؛ البته کار خود را تنها در کمیسیون خود نه؛ بلکه تمام کمیسیون ها را شریک بسازند، جلسه مشترک خود را بگیرند و اگر بتوانند در روز چهارشنبه به مجلس بیاورند.

خوب محسنی صاحب را وقت بدهید که چه نظر دارند!

محمد عظیم محسنی:

تشکر جناب رئیس صاحب! جناب رئیس صاحب! بودج به این زودی که بگوئیم که کاملاً هیچ وکیل صاحبان دقت نکنند، جلسات مشترک نگیریم و ما تصمیم داریم که بخاطریکه بیشتر از بودجه ملی در کمیسیون انتخابات اینجا پول داده شده، ما اگر این پول را میدهیم به کمیسیون انتخابات، معلوم دار است که معاش مامورین، نظامی ها و ملکی های ما و شما مشکل شان چه میشود و همچنان پروژه های انکشافی چه میشود، ما تصمیم داریم که یک دونر کنفرانس میگیریم در خود پارلمان، از هر کمیسیون یک، یک نفر بیایند ما تمام دونر های که در این بخش تعهد داشتند که انتخابات ریاست جمهوری افغانستان را حمایت میکنند، دونر ها را میخواهیم در اینجا همرایشان صحبت میکنیم، از پیش شان خواهش میکنم که مصرف انتخابات ریاست جمهوری را دونران بعهد گرفته بودند و اینرا تعهد بکنند که آنها به دوش بگیرند و این پول که در اینجا اختصاص داده شده آنرا به پروژه های انکشافی و به بخش های معاشات وغیره باید پس دوباره انتقال بدهیم، این وقت گیر و زمانگیر است، به این زودی نمیشود.

رئیس مجلس:

یعنی تا دوشنبه آینده میشود؟ و موضوع آخر که جناب سلطان زاده صاحب یک یاد داشت برای من داده که در روز انتخابات کمیسیون ها مشکلات بوجود آمده و ما یک هیئت تعیین کردیم، هیئت تا فعلاً گزارش را به تالار نیاروده، از هیئت خواهش میکنیم که در جلسه روز دوشنبه نتیجه خود را بیاورند.

اگر وکیل صاحبان دیگر کدام چیزی نداشته باشند، امروز مجلس را ختم میکنیم.

نائب منشی مجلس:

رخصتی دوام کار در مطابقت به قانون اساسی جناب رئیس صاحب!

رئیس مجلس:

حالا که فعلاً بودجه آمده رخصتی نیست، و هر فیصله ما و شما نصاب کار دارد، همین حالا همرای سی و پنج نفر نمیتوانیم که رأیگیری بکنیم.

وَ اٰ خِرُ دَعوٰ نٰا اَنِ الحَمدُ للهِ رَبِ العٰلَمِينَ

ختم مجلس

تهیه وترتیب: آمریت ثبت مباحثات وتنظیم امور تخنکی جلسات(هنسرد)