گزارش مکمل روز دوشنبه مؤرخ ۱۴ میزان سال ۱۳۹۹  

منشی مجلس:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه جناب رئیس صاحب ولسی جرگه نماینده های ملت مردم افغانستان.

نننۍ غونډه البته استاد حنيف نه هيله كوو چې څو مبارك آياتونو سره شروع كړو، جناب استاد ډېره مننه، اوس له مولوي صاحب ذبيح الله عتيق نه هيله كوو چې اولين سخنران اوسي.

مولوى ذبيح الله عتيق:

بسم الله الرحمن الرحیم « يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَىٰ وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا ۚ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ.»

حضور جناب رئیس صاحب، هیئت محترم اداری و اعضای محترم ولسی جرگه در خانه ملت عرض سلام و احترام دارم!

جناب رئیس صاحب! در این شکی نیست که افغانستان در شرایط بسیار حساس قرار دارد، مردم افغانستان و باشنده های افغانستان به صلح و آرامش و به قطع جنگ وخونریزی هر لحظه نیاز بیشتر دارند، از یک طرف تیم های مذاکره کننده در دوحه  قطر تا هنوز بنبست را نه شکسته و بر سر پروسه ای صلح و آغاز مذاکرات بین الافغانی، تا هنوز موفق نشدند که یک کار شیوه و همان مقدمه برای آغاز مذاکرات را تهیه و ترتیب بکنند و از طرف دیگر هر روز تنور جنگ در سنگر های داغ افغانستان گرم شده میرود و متأسفانه هموطنان عزیز ما و خانواده های عزیز ما در گوشه گوشه ای این سرزمین به گلیم های غم می نشینند و از طرف دیگر متأسفانه  نظام ما با راهی را که در پیش گرفته، این راه این را به ترکستان میبرد، در حالیکه افغانستان به عنوان یک باغ بزرگ و اقوام شریف این سرزمین در این کشور، به عنوان گل های رنگارنگ و زیبا، از درازنای تاریخ در این کشور زندگی کردند و هیچ قومی تا هنوز در تاریخ افغانستان ثابت ساخته که قوم دیگر به استبداد نتوانسته از صفحه افغانستان حذف کند و یگانه راه حل و پیشرفت برای زندگی در کشور، همانا برادری و دست را به دست دادن است؛ اما متأسفانه  حلقاتی در داخل این نظام وجود دارد که هر روز نفاق قومی، نفاق مذهبی و نفاق زبانی را در این کشور داغ تر میسازد و زمینه تشنج و زمینه بیشتر به بنبست کشیدن پروسه صلح، آشتی و برادری را در این کشور لکه دار میکند، با تاسف از یک طرف گرفتن تذکره حق هر شهروند است که باید به رضا و رغبت تذکره هویت اش را بگیرد، تذکره هویت در این کشور بالای مردم افغانستان تحمیل شده و به زور برای مردم تذکره داده میشود، تحمیل میشود هویت بالای دیگر در این کشور، بالآخره این کشور به کجا میرود و از طرف دیگر یک تعدادی از اقوام توسط حلقاتی در داخل این نظام، گاه مهاجر خوانده میشوند و گاه بی وطن خوانده میشوند، گاه زبان به(قطع مایک.)

مخدوم ابدال الله محمدی:

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله والصلاة والسلام علی رسول الله.

جناب رئیس صاحب، هیئت اداری و همکاران عزیز، السلام عليكم ورحمة الله وبركاته!

من هم میخواهم که صحبت را که جناب مولوی صاحب کردند در رابطه با تذکره، واقعا این یک ظلم صریح است که بالای مردم افغانستان حکومت روا داشته، در رابطه به تذکره جناب رئیس صاحب شما میدانید و تماما مردم افغانستان، حقوق دان ها  و قانون دان ها میدانند که تذکره به دیگر شکل تصویب شده از طرف پارلمان که این از جمله صلاحیت های خاص ولسی جرگه است؛ اما رئیس صاحب جمهور بر اساس فرمان خود، خلاف قانون تذکره را برای فعلاً اجراء کرده و عملی کرده، واقعا تعدادی در اینجا تبعیضی مشخص است و تعدادی هم شهریان ما وشما و تعدادی که اتباع افغانستان هستند، اینها به زور و جبر سر شان تذکره خلاف واقعیت گرفته میشود، اگر پارلمان این را سر اش فکر نکند و پارلمان مشکل مردم را حل نکند و در آینده این جوابگوی از این خلاف صریح که مخالف قانون ما و شما حرکت کردیم جوابگوی شان کیست؟ موضوع دوم جناب رئیس صاحب یک شرکت است بنام کیو نیت، یک شرکت مجهول الهویت که هیچ جواز ندارد، نمیدانم که این جواز را کاپی کرده از کدام جای دنیا آورده، مردم افغانستان را پول هایشان را دزدی میکنند و اینرا سرقت مسلکی میگویند، که با مسلکی پول مردم را دزدی میکند، هزارها لک ها نفر به این مشکل برای فعلا برخورده اند، ما چندین بار است که بعضی دفاتر که در ولایت کابل دارد، از پولیس تقاضا میکنیم که اینها را بیاورید یک دفعه جواب برای ما بگویند؛ اما متأسفانه  فکر میکنیم که پولیس هم همرای از اینها شریک هستند، با تبانی از پولیس اینها کار خود را پیش میبرند، در شهر کابل شاید هزار دفتر اینها داشته باشند که مردم همین رقم پول شان را دزدی میکنند، امیدوار هستم که به این ارتباط ارگان های امنیتی را خبر داده شود تا که جلو از این شرکت گرفته شود. موضوع دیگر جناب رئیس صاحب، در رابطه با نا امنی در تمام افغانستان و خصوصا در ولایت ما روز به روز ولایت نا امن شده رفته راهی است و خود مرکز ولایت برای فعلا خیلی قابل تشویش است که به طرف نا امنی رفته روان است و ما یک قومندان بیکاره داریم که از اول تا به آخر وزیر صاحب امور داخله( قطع مایک.)

عبد القادر قلاتوال:

د لوی او مهربان خداٰى په پاك او سپېڅلي نامه.

محترم رئيس او د اداري هيئت محترم وكيل صاحبانو په اجازه.

جناب رئيس صاحب لكه څنګه چې د افغانستان په اساسي قانون په دغه دولس فصل  او ۱۶۲ مادو كې د درې ګونو قواو د افغانستان د اتباعو او دې ته ورته نورو ټول مسئوليتونه او صلاحيتونه مسجل دي همدارنګه د ولسي جرګې د كورنيو دندو په اصولو كې هم ولسي جرګه كوم دايمي كمېسيونونه چې لري كاري استقامت او مسئوليت د هر كمېسيون واضح دى ديني او فرهنګي كمېسيون يو د هغه كمېسيونونو او فعالو كمېسيونونو له جملې څخه دى چې تل يې هڅه كړې ده چې د ملي ګټو په رڼا كې تصاميم ولري قوانين رعايت كړي او د هغو پر بنا باندې تصاميم چې څنګه لازم دي ونيسي له بده مرغه چې ځينې تشبث او مداخلې د نورو كمېسيونونو له لوري په ديني او فرهنګي كمېسيون په چارو كې كېږي ستاسو څخه مو خواهش دا دى تاسو د ولسي جرګې د رئيس په صفت او تاسو كوم مشكل چې پرون د رئيسانو په كمېټه كې را منځته شوى دى خواهش مو دا دى چې تاسو لومړى په دې هكله باندې يوه اندازه رڼا واچوئ او تبصره ولرئ، جناب رئيس صاحب د سولې رئيس ښاغلي ډاكتر عبد الله په خپله يوه لنډه وينا كې يادونه وكړه چې له پاكستان نه به افغانستان ته په ډك لاس ځي اوس خواهش مو دا دى چې ولسي جرګه د هغه مسئوليت پر اساس باندې چې يې لري خلكو ته وضاحت وركړي او مسئولين د عالي شورا د سولې دلته تالار ته را وبولي او په دې ارتباط باندې وضاحت ورته وركړي چې په كومه اندازه باندې په خبرو كې هم د دوحې په خبرو كې او هم د پاكستان د سفر په هكله باندې څه لاسته راوړنې موجودې دي؟ ځكه خلك دې ته لېواله دي او د دې غوښتنه كوي چې بايد له ټولو جرياناتو څخه واقف او با خبره اوسي، رئيس صاحب ديني او فرهنګي كمېسيون درې ورځې وړاندې د افغانستان د جلالتماب جمهور رئيس سره ناسته درلودله او د كابېنې د غړو د معرفۍ په ارتباط باندې ځينې يې غوښتنه وكړله ديني او فرهنګي كمېسيون همدا اوس د كابينې د غړو يعنې د وزيرانو د تحصيلي اسنادو په بررسۍ بوخت دى او د هېواد محترم جمهور رئيس هم په پارلماني چارو كې د دولت وزير ته دنده وسپارله چې تاسو يې عاجل سازماندهي كړئ تر څو پورې چې كابينه په رسمي ډول باندې ولسي جرګې ته ور وپېژندل شي اما په ديني او فرهنګي كمېسيون باندې ځينې بې ځايه تورونه لګول كېږي كه په دې هكله باندې هر څوك كوم اسناد لري كولاى شي چې دلته په ولسي جرګه كې ستاسو حضور ته يې وړاندې كړي همدارنګه نورو اړوندو ذيصلاح ارګانونو ته يې وړاندې كړي چې ديني او فرهنګي كمېسيون ګويا په دې برخه.

امير ګل شاهين:

بسم الله الرحمن الرحیم

د جناب رئيس صاحب هيئت اداري محترمو وكيل صاحبانو السلام عليكم ورحمة الله وبركاته، سهار مو په خير.

وكيل صاحبانو تاسو ټول خبر ياستی چې ديني او فرهنګي كمېسيون مسئوليت دی چې د كابېنې اسناد ارزيابي كړي اوتاسو ټولو ته زه اطمينان دركوم چې هغه څوك اسناد كې مشكل لري هغه به د ديني او فرهنګي كمېسيون نه پاس كېږي او زه باوري يم چې تاسو هم پر موږ په كمېسيون باندې اطمينان لری اما متأسفانه  چې يوه مغرضه كړۍ په دې پارلمان كې زور ګويه كړۍ چې حتى رئيس د پارلمان د پارلمان تر څنګه رسېدلې ده هغه غواړي چې د تعصب لمنه په دې پارلمان كې بيا هم شروع شي پرون د كمېټې رؤساو كې جناب خان آغا رضايي زموږ پر كمېسيون تور پورې كړ چې ګواكي كمېسيون د ديني او فرهنګي د وزير صاحبانو يعنې د كابينې اسناد ګرو نيسي او د دې تر څنګه له هغوى نه غير مشروع غوښتنې لري، وكيل صاحبانو تاسو خبر ياستی چې تر اوسه پورې موږ ته كابينه رسمي نه معرفي شوې مګر خوشبختانه چې د څلورو وزير صاحبانو اسناد موږ طى مراحل كړي دي او نورو باندې هم كار روان دی دا په دې خاطر باندې چې كار ژر وشي او كابينه زموږ او ستاسو د افغانستان تكميله شي زه په جناب رئيس صاحب باندې غږ كوم چې پرون كوم تور د خان رضايي لخوا نه زموږ په كمېسيون لګېدلى دی د دې سپيناوى غواړم، جناب خان رضايي تېره مياشت كې د وزير د اطلاعاتو او فرهنګ غير قانوني لوى څارنوالۍ ته معرفي كړى چې اسناد يې زما سره په لاس كې دي دا د دوى د كمېسيون مسئوليت نه وو بله خبره دا ده چې په كمېټه د رؤساو كې كله موږ كېنو نو هلته د جناب رئيس صاحب رئيس صاحبان دي هغه څو وياندويان دي ټول وكيل صاحبان هغو رئيسانو ته وياندويان دي رئيس د پارلمان ورته وايي هغوى ته هم غير قانوني وخت وركول كېږي او غير قانوني خبرې كېږي او غير قانوني خبرې د هيئت اداري لخوا نه منل كېږي يو نيم كال ما خوله چپ نيولې وه اما بعد له دې د ملت حق مې او خپل حق مې هيئت اداري نه هم غواړم او ټولو وكيل صاحبانو نه دا تقاضا كومه چې زموږ سره همكاره شي د حق غوښتنو مو، پرون زموږ پر كمېسيون باندې غير قانوني تور لګېدلى دی د هغې غوښتنه هم تاسو وكيلانو نه لرم هم له هيئت اداري نه يې لرم چې د دې مغرضې كړۍ مخه ونيسي او دا پارلمان د زور ګويي ځاى نه دی دلته د قانون ځاى دی دلته بايد قانون جوړ شي او دلته داسې خبرې ونشي كله پرون چې د كمېټې د رؤساو كې كمېسيون د ديني او فرهنګي رئيس صاحب سره وشوې، مننه.

منشی مجلس:

در اینجا نامت نوشته است میشود در وقت صحبت های صحبت کنید.

رئیس مجلس:

رضایی صاحب من خودم وضاحت میدهم، رضایی صاحب خواهش میکنم در ساعت امتیازی اعتراض نیست، در اینجا کمیته رؤساء بود یک سوء تفاهم بین شما شده، هیچ کسی کمیسیون فرهنگی را بد نگفته، اگر شما به یاد داشته باشید چند روز پیش در مشرانو جرگه گفته شد که یک معامله بین کاندید وزراء و وکیل ها در حالت جریان است و این تشبث هم نیست، من در جمع بندی در این مورد وضاحت میدهم، به خیر باشید وکیل صاحبان، بفرمائید!

داكتر رمضان بشردوست:

بنام حق و به یاد شهداء

من سه پیشنهاد و سه مشکل را مطرح میکنم، تحریری هم می سپارم، از هیئت اداری خواهش میکنم که بعد از این، این پیشنهادات و راه حل که من پیشنهاد میکنم، نه تنها به مراجع مربوطه؛ بلکه به دفتر مشاوریت مقام ریاست هم ارسال کنند؛ چون یک تعداد در آنجا هستند که بعضی مسایل را می فهمند و علاقه دارند که روی اش کار کنند.

اولین مسئله که من مطرح میکنم، اولین مشکل که در تمام تقریبا ادارات فعلا موجود است، فعال کردن حاضری الیکترونیکی است، در وقت قرنطین این حاضری ها بسته شده بود دوباره باز شده، در حالیکه خطر 100% رفع نشده؛ مثلا در پارلمان کافی است که یک کارمند ما داشته باشد و این تمام کارمندان دیگر که دست خود و انگشت خود در آنجا میگذارند؛ آنها را مصاب میکند و همین کارمند است که پرزه وکیل را میبرد به رئیس و میبرد به هیئت اداری؛ یعنی رئیس نمیگوید که من مصئون هستم، او کارمند من را که گرفت خیر است، میبرد به رئیس دار الانشاء، این یک خطر جدی است که تمام ادارات دولتی اگر این کار را نکند، در واقع بر اساس بعضی فتواهای که من میشنوم، کسیکه شک کند و از ان جلوگیری نکند قتل عمدی را مرتکب میشود، این مسئله را من تحریری هم می سپارم. مسئله دوم که من مطرح میکنم، بازار دید وبازدید وکلاء با کاندیدان بسیار گرم است، به من هم تیلفون میاید و میخواهند ببینند، میگویند میخواهی چه با من بفروشی، به خاطریکه چیز دیگر غیر از اسناد، تجربه تحصیلی و برنامه که در ولسی جرگه ارائه میکنی نداری، چرا میخواهی من را ببینی و چه پیشنهاد میکنی برای من؟ اسناد، تجربه و تحصیل ات را اگر میخواهی این خود میاید از طریق وزارت دولت در امور پارلمانی، اگر میخواهی که امتیاز برای من بدهید این که خلاف قانون است، خوش بختانه من هیچ کدام شان را ندیدم و این افراد که تیلفون میکند، تعجب میکند میگوید بشردوست صاحب دیگران چه؟ من اسناد تحصیلی تعدادی را که روان کردند به دوازده نفر میرسند، از همه شان تا هنوز نرسیده، من این اسناد که خواندم تعدادی زیاد اش مطابق ماده 72 قانون اساسی اسناد شان وجود ندارد؛ مثلا ترک تابعیت یک پرزه متحد المال آورده از وزارت خارجه، در حالیکه کاندید وزیری که تابعیت فرانسه را داشته، یا امریکا، یا پاکستان و یا ایران، این باید سند محکمه اش را برای ما ارائه کند که تا بعیت اش را ترک کرده، چیزی که در چهارده سال نشده، وقتیکه کاندید وزیر ادعا دارد که تحصیل دارد(قطع مایک.)

غلام فاروق نظری:

بسم الله الرحمن الرحیم

سلام و درود خدمت جناب رئیس و همکاران بسیار عزیز، صبح همه بخیر، امیدوارم که صحتمند باشید.

جناب رئیس صاحب! در این اواخیر مشکلات امنیتی به اوج خود رسیده، حتی روز پنج شنبه دامادی که در جمعه عروسی از این است، توسط دزدان مسلحانه در هرات شهید شده، نا امنی ها به اوج خود رسیده، ولسوالی ها اکثریت اش در حالت سقوط است و حکومت محلی در ولایت هرات درست نمیتواند حکومتداری بکند، مردم به فغان آمده اند، یگانه راه مردم به خانه ملت است، امیدوار هستم که خانه ملت در حصه امنیت یک کمی توجه بکند، تا اینکه تامین امنیت بر قرار شود. حرف دوم که دارم جناب رئیس صاحب این است که همین طور که سائر دوستان معرفی کردند، کابینه برای ما هیچ معرفی نمیشود، امیدوارم که شما امروز یک تصمیم جدی بگیرید، تا این کابینه چه ساعت و چه وقت به جمع بندی خود بگیریم، برای ما گزارش بدهید که تا وقت همین معرفی میشود، اگر نمیشود که ما برویم به خانه های خود بنشینیم، پس ضرورت چیست که ما هر روز در اینجا میایم، ملت هم از ما تقاضا میکند. حرف دیگر من این است جناب رئیس صاحب که یک عده ای زیادی در ولایات به مرکز معتادین هستند که اینها مریض های هستند که اینها همه روزه هوا سرد شده، در حالت مرگ است و می میمرد، اگر حکومت اینها انسانها هستند و مسلمان ها هستند، حالا معتاد شدند باید تداوی شوند یا نه. حرف دیگر من این است جناب رئیس صاحب! که معاش یک عده زیاد از شهداء و معلولین مدت شش ماه میشود تا حالا داده نشده، و اینها دیروز حتی به دروازه خانه من آمده بودند، تشکر.

السلام علیکم!

ملالی اسحق زی:

با عرض سلام خدمت جناب رئیس صاحب، هیئت اداری، وکیل صاحبان محترم و رئیس صاحب دارالانشاء، خدا کند که روز خوش را آغاز کرده باشید!

جناب رئیس صاحب! برای شما معلوم است که کمیسیون فرهنگی و کمیسیون تقنین و دو کمیسیون دیگر، به شمول کمیسیون تفتیش مرکزی وظیفه دارند تا اسناد های وزیر صاحبان را بررسی کنند و بخش عدلی و قضایی اش را یا بخش اینکه څارنوالی را تحقیق بکند، آن وظیفه کمیسیون تفتیش مرکزی است، امیدوار هستم دیگر کمیسیون ها در کار این کمیسیون مداخله نکنند.

مسئله دیگر مسئله کمپنی TCRC است، جناب رئیس صاحب! این کمپنی تست تیل است که از هندوستان آمده و برای  شما معلوم است چندی پیش رئیس نورم و استاندارد هم که خواهان پول از این رئیس کمپنی شده بود، این کمپنی به یک نحوی این مسئله را به څارنوالی واگذار کرد و باالفعل وقتیکه از رئیس کمپنی پیسه میخواستند، څارنوالی او را گرفتند و به سزای اعمال شان رسیدند، به شمول رئیس کمپنی نورم و استاندارد دو معاونین شان هم گرفته شدند که بعد از اینکه روابط ها بود، به اساس روابط آنها رها شدند و پس به وظیفه خود رفتند و وظیفه خود را ادامه میدهند، جناب رئیس صاحب! رئیس کمپنی  TCRCبالآخره با حکومت همکاری کرد و کسانیکه به فساد ښکیل بودند، آنها را به حکومت تسلیم کردند، به جای اینکه برای آنها مکافات بدهند برای آنها مجازات دادند، برایشان اجازه فعالیت را نمیدهند، تمام بندر ها را بند کردند، به جزء از یک بندر آقینه که آنها اجازه فعالیت را دارند، به دیگر بندر ها برایشان اجازه فعالیت را نمیدهند، من امیدوار هستم جناب رئیس صاحب که همین مسئله را واگذار بکنید به کمیسیون تفتیش مرکزی، تا همین مسئله را از نزدیک بررسی کنند، اگر امکان داشته باشد که آنها حق دار باشند و بتوانند که سند قانونی خود را پیش بکنند، اجازه فعالیت را برایشان بدهد، در غیر آن ایشان را به څارنوالی واگذار بکنند.

مسئله دیگر، مسئله مهم تر جناب رئیس صاحب! این است که چند روز ما و شما می بینیم که در داخل تالار، یا در کمیسیون ها و یا در کمیته رؤساء وکیل صاحبان زمانیکه جنگ میکنند و جنجال میکنند، دشنام و فحش و پوچ بر خانم های یکدیگر میدهند، جناب رئیس صاحب! اینجا بالآخره به دو صد و پنجاه وکیل، شصت و نه وکیل زن وجود دارند، بسیار زشت است، بسیار بد است، زمانیکه وکیل صاحبان دشنام میزنند، جنجال میکنند و دشنام میدهند به زن های یک دیگری خود دشنام میزنند، اینرا فکر نمیکنند که در داخل همین مجلس خانم های وکیل هم وجود دارند، به نظر من رئیس صاحب اگر جلو همچو کارهای که وکیل صاحبان میکنند بگیرند خوب، در غیر آن من فکر میکنم که وکیل صاحبان خانم هم یک دریځ مشخص در قبال برادران ما که حد اقل باید ناموس خود را دوست داشته باشند، به ناموس کسی دیگر دشنام نزنند( قطع مایک.)

داکتر محمد نسیم مدبر:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب و همکاران محترم، صبح همه بخیر، عرض سلام دارم خدمت تک، تک شما!

جناب رئیس صاحب! شما در جریان هستید که در این اواخیر رئیس احصائیه مرکزی خلاف روحیه ملی، خلاف روحیه صلح باورانه و وضعیت حساس کشور،  قضیه را مطرح کرده که واقعیت حساسیت برانگیز و یک نفاق ملی را خلق میکند، رئیس احصائیه مرکزی، زبان فارسی که زبان اکثریت مردم افغانستان است، زبان خارجی خوانده اند، زبانیکه زبانی البیرونیست، زبانی مولانا است و خارجی خواندن این زبان واقعاً نادیده گرفتن و انکار از هویت و ثقافت جمع مردم افغانستان است، اگر این قسم عمل ها را پارلمان جدی نگیرد، رئیس احصائیه مرکزی را نخواهد از او وضاحت نخواهد، وظیفه اش را به تعلیق و څارنوالی معرفی نکند، در این شرایط حساس واقعاً با تمام جنگ های که داریم، یک جنگ دیگری خواهد برآمد بنام جنگ هویت، جناب رئیس صاحب! این قضیه را جدی بگیرید و باید صدا های که زبان های که بخاطر نفاق بخاطر سرکوب بلند میشود، باید از حلقوم کشیده شود در این وطن جنگ به حد کافی است.

موضوع دیگری جناب رئیس صاحب! دیروز در کمیته رؤساء واقعاً قضیه که پیش آمد، یک قضیه شرم آور است که یک تعداد نه تنها جای نشستن اش در کمیته رؤساء نیست در داخل تالار هم، قسمیکه خواهر ما مطرح کرد، الفاظی که آنها استفاده میشود به شأن یک وکیل چه که بسیار شرم است که آنجا با آن الفاظ برخورد میشود، باید این قضایا جدی گرفته شود.

و موضوع دیگر جناب رئیس صاحب! وضعیت امنیتی در تمام ولایات خراب است، در ولایت بغلان ما، از دیری به اینطرف وضعیت بحرانی است که بار بار صدای ما را کشیدیم، از نیروهای امنیتی ما تشکری میکنیم، بخصوص از لوی صاحب که در ولایات مصروف جنگ هستند، باز هم توجه بیشتر شانرا در این راستا میخواهم، تشکر.

څارنوال عبدالرؤف انعامی:

تشکر با اجازه همه همکاران عزیز و محترم!

برادران بسیار محترم و همکاران بسیار عزیز همه تان را دوست دارم، خداوند ما و شما را یک ملت بسازد.

من گپ را از اینجا آغاز میکنم که ما چرا یک ملت نشدیم و این مهمترین موضوع را چرا ما، حکام ما کسانیکه در رأس حکومت و حاکمیت قرار دارند اینرا توجه جدی نکردند.

همکاران بسیار عزیز! انسانها تاریخ را بخاطر این میخوانند که خلا ها را از تاریخ بگیرند و آینده را اصلاح کنند، ما در طول دوران که به ناسیونالیزم یا مرز بندی ها دچار شدیم و افغانستان صاحب استقلال شد، ما متأسفانه حکام را داشتیم که با برنامه های ملی در این سرزمین حاکمیت شانرا بسط ندادند، همیشه با ذهنیت های قبیلوی و طائفه یی خواستند که همه مردم افغانستان را در زیر یک چتر جمع کنند، این موضوع هیچ امکان ندارد و این میسر هم نیست، در همین هجده سال اخیر که ما در قرن بیست و یک یا در عصر پست مدرنیزم زندگی میکنیم، امیدوار شده بودیم که ما شاید با حکام روبرو شویم که اینها سر ملت سازی برنامه های داشته باشند؛ ولی متأسفانه اینها با برنامه های کوچک سازی دیگران و برتری طلبی های طائفه خود در صحنه ظهور پیدا کردند، این مسئله باعث زمین گیر شدن هرچه بیشتر ما و به نفع کشور های سیال در منطقه تبدیل شد، در این روز ها حکومت افغانستان خلاف ماده شصت و شش قانون اساسی که باید از سمت خود، سمتی و زبانی استفاده نکند و از صلاحیت های خود متأسفانه میکند و یک هویت طایفه یی را به جمع مردم افغانستان تحمیل میکند، در حالیکه راه حل واضح در این موضوع وجود دارد، در تذکره الکترونیک وقتیکه نام و ولد جمهوری اسلامی افغانستان در بالایش نوشته میشود مسئله حل است، هم معرفی کننده هویت ملی ما است و هم معرفی کننده هویت بین المللی ما، در این روز های نزدیک، کسی دیگری عمداً و قصداً سهواً نه، زبان فارسی را زبان خارجی میخواند، در حالی این زبان را زبان خارجی میخواند که یک کچالو را بدون گفتار این زبان خریداری کرده نمیتواند، به این زبان ریاست میکند، وزارت میکند و به این زبان رئیس جمهور میشود، در سمنگان و در فاریاب( قطع مایک.)

خان آغا رضایی:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه جناب رئیس صاحب و وکلای محترم، السلام علیکم و رحمة الله!

جناب رئیس صاحب! ما در شرایط بسیار حساس قرار داریم، یک مرض بود بنام کرونا آمد و رفت، یک تعداد مردم را با خود برد؛ ولی بعضی امراض است که تداوی ندارد، متأسفانه ما در داخل شورا بعضی از مردم را داریم که آنها مریضی غیر علاج دارند، غیر قابل تداوی دارند، اینها در این چند روز اخیر کارهای را میکنند که خلاف منافع ملی است، برهم زدن منافع ملی است، و یک تعداد افراد مریض در بیرون از حکومت و در بیرون از مجلس هم اینها به همین اعمال ناشایسته دست میزنند، به نظر من افغانستان در لبه پرتگاه نزدیک است، اگر با این وضعیت ادامه پیدا کند، اینها بخواهند بحث زبان، بحث ملیت و بحث موارد ملی را دامن بزنند، دیگر این وطن جای این را ندارد، تجربه چندین سال گذشته نشان داد که هیچ کسی، هیچ قومی را و هیچ ملتی را از این وطن حذف کرده نتوانست. میائیم در سر مورد که دوست ما اشاره کردند، من فکر میکنم اول این دوست ما قبل از اینکه به مجلس بیاید، ادب مجلس را رعایت کند و ادب کمیته را باید رعایت کند، که دیروز ما بسیار به زبان آرام صحبت داشتیم، من نمی فهمم که از کجا آن ادب را یاد گرفته که برخواست و به توهین شروع کرد، وقتیکه به توهین شروع کرد، مطلب من نبود که من اتهام بالای کمیته بسته کنم، گپ من این بود که تالار مجلس نمایندگان پیش مردم افغانستان به اتهام گروگان گیری اسناد وزراء ملامت است، هر روز ما و شما زیر بار ملت افغانستان هستیم، و این آدم میگوید چه در سر خود پر دارد، متأسفانه خود اش سر و صدای خود را انجام داد، خود اش به این عکس العمل شروع کرد، من به هیچ وجه قصد مشکلات را با این نداشتم و این یکی از دوستان من هم بود، خود این آدم وقتیکه مشکل پیدا کرد، وقتیکه مشکل داشت، مورد من این بود که باید یک کمیته تشکیل شود، اسناد وزراء را بررسی کند و این را نهایی کند، آماده به رأیگیری کند وقتیکه ما این مورد را در جریان گذاشتیم و مطرح کردیم، این دوست ما عکس العمل ناحق نشان داد، من میگویم ما و شما مسئولیت خود را به حیث یک نماینده مردم انجام بدهیم، هیچ وقتی بالای هیچ برادر ما قصدی سوء تفاهم یا که عمدی ما کدام تصمیم نگرفتیم، هر تصمیم که در گذشته بالای هر یک از مسئولین حکومت گرفته شده، مطابق قانون و مطابق اصول بوده.

السلام علیکم و رحمة الله!

داکتر نیلوفر ابراهیمی:

 بنام خدای عدالت و آزادی

با کسب اجازه از جناب رئیس و همکاران عزیز!

جناب رئیس! امروز اگر افغانستان تاریخ دارد، تمدن دارد، افتخار دارد، شاعر های جهانی دارد و اگر افغانستان چیزی بنام فرهنگ دارد و به آن افتخار میکند، همه و همه ریشه در زبانی دارد که اسم اش پارسی است، باید آنهای که کور شدند و یا خود را در جهل عارفانه زدند، بدانند که زبان فارسی زبان تاجیک ها در افغانستان نه، بل زبان تمدن و تاریخ کهن این جغرافیا است، اگر دامن زدن به این مسایل از دید شخصی و یا اشخاص نشأت کرده باشد، خوب است که به قانون مراجعه شود و به جرم نفاق اندازی به دادگاه معرفی شود، اگر چنین اقدام ریشه در تفکر دستگاه قدرت دارد، با این دید به فکر حذف زبان پهناور فارسی نه، بل ریشه خود را با تیزآب جهل از بین میبرد، مخالف هیچ زبان نیستیم؛ ولی به آنهائیکه غلط فکردند، میگویند به جای فرهنگ حذف به فرهنگ تقویب زبان بپردازند و بگذارند افغانستان بنام مولانای بزرگ همچنان شناخته شود، یکی از دلایل اصلی که در طی شش سال حکومت وحدت ملی و حکومت فعلی نتوانست اجماع ملی را دریابد، ایجاد شگاف های قومی و تیوری پارچه، پارچه سازی درون قومی بود، که نتیجه اش تقویت دشمن و برجسته شدن طالب در میز مذاکره است، جناب رئیس! من پیشنهاد میکنم که از این موضوع به سادگی نه گذرید و اقدام جدی کنید؛ چون افغانستان در یک تورم از درد و بدبختی زندگی میکند و به پیش میرود، اگر نادیده گرفته شود، دامنگیر تمام موضوعات خواهد شد که بعد در آن هیچ کسی مصون نخواهد ماند، تشکر.

عبدالولی نیازی:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب و همکاران عزیز، السلام علیکم و رحمة الله!

جناب رئیس صاحب! ماده شصت و شش قانون اساسی افغانستان میگوید که رئیس جمهور نمیتواند در زمان تصدی وظیفه، از مقام خود به ملحوظات لسانی، سمتی، قومی، مذهبی و حزبی استفاده نماید، مردم افغانستان در شرایط کنونی که ما قرار داریم، بیشتر از هر وقت دیگر به وحدت ملی، به برادری و به هم زیستی نیاز دارند، چیزیکه رئیس جمهور افغانستان در صدد بر هم زدن آن است، شما میدانید که تذکره الکترونیک مطابق به قانون توشیح شده خود رئیس جمهور افغانستان توزیع نمیشود، طی یک فرمان مملو از معامله و با استبداد و جبر مردم مجبور کرده میشود که بیایند تذکره الکترونیک بگیرند، جمهوریت که آقای غنی میخواهد، آقای غنی چنان جمهوریت میخواهد که از درون، درون جمهوریت او بوی خون و استبداد میاید، مقرری های که در حکومت افغانستان صورت میگیرد، مردم بزرگ افغانستان میدانند که کی با چه سلیقه ای این مقرری ها را انجام میدهد، شما میدانید حتی قومندان های ولسوالی ها را در این روز ها رئیس جمهور فرمان میدهد که باید توسط شوری امنیت اینها تعیین شوند، مگر وزیر داخله افغانستان چه کاره است، در امتحان کانکور شما دیدید، در امتحان کانکور کسانیکه هشتاد نمره میگیرند به طب معرفی میشوند؛  ولی آن کسیکه درس میخواند و زحمت میکشد سه صد و پنجاه نمره میگیرد، او از صحنه بیرون میشود و به هیچ پوهنځی معرفی نمیشود. بحث زبان بحث فارسی این چه معنا دارد که تو مرا به صفت برادر قبول کنی؛ اما زبان مرا به صفت زبان برادرت قبول نکنی، کسانیکه زبان فارسی را زبان خارجی میخوانند، قطعاً فرهنگ افغانستان را نمیدانند، زبان افغانستان را بلد نیستند، به هویت ملی ما نا آشنا هستند، باید کسانیکه این کار را کردند بخصوص رئیس ثبت احوال نفوس را، هرچه عاجل رئیس صاحب به مجلس بخواهید و او را معرفی بکنید به څارنوالی، تا جنایت در برابر یک هویت بزرگ افغانستان صورت نگیرد، ملت بزرگ افغانستان کسانیکه این زبان فارسی را دوست دارند و میدانند یک اقلیت نیستند، اینها در برابر این جفا بی تفاوت نمیرمانند.

حرف آخر را که عرض میکنم، جناب رئیس صاحب، در مجلس اینجا تالار است و هرکس به رأی مردم آمده، هیچ کس حق زورگوئی و کاکه گی را ندارد، ما در برابر هر کسیکه زور بگوید ایستاد میشویم، سلامت باشید.

داکتر ضیاء الدین ضیاء:

عرض سلام و ادب دارم خدمت رئیس و اعضای محترم مجلس افغانستان!

وکیل صاحبان باعزت افغانستان! قسمیکه همه ملل دنیا به ویژه مردم شریف افغانستان میدانند، آریانای قدیم، خراسان بزرگ و افغانستان امروزی در مسیر تاریخ، بارها مورد تجاوز و تاخت و تاز قدرت های بزرگ جهانی قرار گرفت، یورش اسکندر مقدونی به این سرزمین، یورش جنگیز خان مغل، انگلیس، اتحاد جماهیر شوروی و فعلاً آمریکا، همه ای آنها یک بخش بزرگ و آجنداء کلان شان حذف زبان، فرهنگ و ادبیات ما بود، به قوت پرور دگار ایستادگی ملت بزرگ این سرزمین و پهناوری، عظمت، صلابت و جایگاه عظیم این زبان کلان که بنام فارسی یاد میکنیم، همه این بد خواهان را به شکست وا داشت، پشتون های عزیز این سرزمین، فارسی زبانان سربلند این سرزمین، ترک تباران زحمت کش این سرزمین، با یک مشت محکم در مقابل هر متجاوز از عزت، شرف، سربلندی، زبان و فرهنگ و ادب شان دفاع کردند و تمام بد خواهان را شکست دادند، امروز تیم میخ کش ها و دستگاه حامی شان بدانند که هیچ خار و خسی تاب و توان اینرا ندارند که  چهره درخشان جهانی زبان فارسی را خدشه دار بسازد، ما از حکومت موجود افغانستان میخواهیم که در مقابل این منافقین که میخواهند مردم افغانستان را وارد یک جنگ جدید بی پایان بسازند ایستاد شود و اینها را هر چه عاجل به دادگاه و به څارنوالی ها معرفی کنند که دیگر جرأت این را پیدا نکند که فرهنگ مردم افغانستان را توهین کند و زبان مردم افغانستان که زبان فارسی است، اینرا بگوید که زبان خارجی، در این قسمت رئیس صاحب مجلس! توجه شما و تمام نماینده های عدالت خواه ملت افغانستان را میخواهیم که اقدام محکم، قانونمند و جدی صورت بگیرد، از توجه همه ای بزرگوران سپاسگزار هستم.

السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

ظل محمد زلمی نوری:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس، هیئت محترم اداری و وکلای با عزت مردم افغانستان!

بفرمود تا فارسی بگفتند کوتاه شد داوری، زبان فارسی از هویت انسان است، انسان آزاده و صاحب اندیشه هرگز در برابر هویت و ارزش هایش بی تفاوت نمیباشد، چنانچه مستحضر هستید، تلاش های سخیفانه در جریان است که فارسی را تا چند نکته بسازند، زبان واحد را به سه بخش جدا از هم تقسیم کنند، واقعیت این است که زبان فارسی زبان یک قوم و تبار خاص نیست، زبان واحد نقطه های هویت فرهنگی و تاریخی جغرافیایی ما است که ما در آن زندگی میکنیم، هر اقدام و تلاشی که سبب حذف، تقسیم و تضعیف زبان ها و فرهنگ ها صورت بگیرد، از جانب ما مردود است و به حیث نماینده مردم به هیچ عنوان اجازه تحقق آنرا نمیدهیم، تلاش برای تضعیف زبان فارسی، مشت کوبیدن به هوا و تکیه کردن بر باد می ماند، قدامت زبان فارسی، زبانی با قدامت هزار ساله و با داشتن گنجینه های عظیم کتبی، قدرتمند تر از آن است که با چنین کارهای کوچک ضعیف گردد، نتیجه این کارهای نا سنجیده و بی خردانه، فقط صدمه زدن به وحدت ملی و همدلی است، جناب رئیس! در اخیر کسیکه امروز زبان فارسی را زبان بیگانه میداند خود افغان نیست، جزء یک مزدور و بیگانه بیش نیست، من منحیث نماینده مردم از شما خواهش میکنم، تا این آدم مریض به این خانه ملت خواسته شود و بعد از پرس و پال تحقیق بسیار، او به څارنوالی باید معرفی شود.

السلام علیکم!

محمد مهدی راسخ:

بسم الله الرحمن الرحیم

سلام و صبح بخیر!

جناب رئیس صاحب! توجه شما را به یک ماده از قانون اساسی بار دیگر جلب میکنم که میگوید: دولت مکلف به تأمین وحدت ملی، تحقق دموکراسی و برابری بین همه ای اقوام و قبایل و انکشاف متوازن است. متأسفانه این قانون اساسی همیشه زیر پاه شده و ما با یک حکومت فاسد، جنایتکار، ضعیف و بی کفایت طرف هستیم که در مسئولیت های اساسی خود کاملاً ناکام است، من میخواهم امروز تأکید کنم شما ببینید در افغانستان در پنجاه فیصد جغرافیای افغانستان این حکومت تسلت ندارد و همین پنجاه فیصد خاک افغانستان که از این حکومت تابعیت میکند کجا است همین خاک، همین جغرافیا کجا است؛ اما متأسفانه همان اقوام و گروه های اجتماعی که قربانی میدهند تابع این حکومت هستند، دموکراسی را پذیرفتند، اینها از قدرت حذف شده و هر روز تعرض روان است در حق این اقوام، شما ببینید بدخشان همه روزه ده نفر شهید دارد، شما ببینید که ولایت های دیگر از انکشاف محروم مانده؛ اما از قدرت حذف شدند، با خون سرباز این ملت معامله میشود، شما خبر شدید یا نه که یک سال بعد جنازه یک شهید به خانواده اش تسلیم شد؛ اما حکومت که به توطیه مصروف است، حکومتی که به تفرقه مصروف است، حکومتی که یک حلقه خاص فقط مسئولیت گرفته که بین اقوام اختلاف بی اندازد، شما ببینید این بی منطقی و بی قانونی را یک فرزند این ملت که با سه صد و پنجاه نمره با زحمت گرفته با یک کسی در یک چوکی پوهنتون می نشیند که با او یک صد و پنجاه نمره بدون زحمت آمده. از یک صد و هشت بست جنرالی وزارت داخله ما فقط یک هزاره داریم در این وزارت؛ اما در قربانی دیدید که همه ای مردم افغانستان از برابری برخوردار است؛ اما در امتیاز می بینید که گاهی سهمیه بندیست، گاهی بنام زبان، گاهی بنام قوم تقسیم شده میرود، امیدواریم خانه ملت در این قسمت جدیت از خود به خرج بدهد، اگر این بی قانونی، اگر این بی منطقی، اگر این تخلف و این جنایت دوام پیدا کند، دیر نه خواهد کشید که بر علاوه که طالبان مخالف حکومت است، اقوام و گروه های دیگر هم در برابر حکومت فاسد ایستاد خواهند شد و ما به تأکید صدا میکنیم که هر چه عاجل جلو این تخلفات گرفته شود، اقوام با هم برادر افغانستان از امتیازات در برابر مطابق قانون همه برخوردار شوند و اجازه ندهید که یک حلقه خاص همه ای مردم افغانستان را به گرو بگیرد و هر روز تعرض، جنایت، تفرقه، تخطی( قطع مایک.)

 الحاج الله گل مجاهد:

بسم الله الرحمن الرحیم و به نسعین.

جناب رئیس صاحب، هیئت اداری و همکاران عزیز صبح شما بخیر!

جناب رئیس صاحب! روز به روز وضعیت شهر کابل خراب شده میرود و در هر حوزه و در ولسوالی، همین موترسایکلی ها میایند بچه های خورد هستند، همان کسانیکه از زندان بگرام رها شده اند و یا کسانیکه نو از طرف طالبان تربیه میشوند، مردم روز به روز ترور میشوند سر موترسایکل و پولیس کابل بلکل خواب است، هیچ خبر ندارد خیر و خیریت است میگویند، در بیست و چهار ساعت سه نفر دیروز در حوزه نزده ترور شده اند به توسط موترسایکل که یکی اش ضابط است، یکی اش عسکر است، دو نفر یک کلان قوم است و همانطور در دیگر مناطق، در بگرامی شده، در حوزه بیست و یک شده، در حوزه ده شده، در حوزه نه شده، جناب رئیس صاحب! من فکر میکنم که این پولیس کابل بلکل خواب است و وزیر داخله هم در این کابل می نشیند او هم خواب است، ارگانهای امنیتی کل اش استراحت هستند خیر و خیریت است، آنها فقط در غم عیش و نوش خود هستند و جناب رئیس صاحب جمهور فکر میکند که در ارگ خیر و خیریت است، گل و گل کاری است در بیرون هم همینطور است، شاید وضعیت ولایتها از این بدتر باشد، من فکر میکنم که ارگانهای امنیتی خواسته شوند، از آنها سؤال شود که هر روز مردم ترور میشوند چند تن را گرفتید و چند تن اش را به پنجه قانون سپردید؟ من فکر میکنم که این مردم فقط در زد و بند خود هستند که همان کارهای خود را پیش ببرند و یک نفر اینها مسلکی نیستند، همه بچگگ های خورد را در صف پولیس روان کرده اند که آنها توان کار را هم ندارند، شما فکر کنید که یک دو نفر بچه ها میایند همرای تفنگچه ضابط را خود اش همرای مرمی میزند، عسکر اش را تفنگ اش را از پیش اش میگیرد میرود والله این جای شرم است، به خدا جای شرم است، هم به قومندان شهر جای شرم است، هم به وزیر داخله، سؤال دوم این است کسانیکه در افغانستان زندگی میکنند اگر ازبک هستند، اگر پشتون هستند، اگر تاجک هستند، اگر پشه یی صحبت میکنند، اگر فارسی و دری صحبت میکنند، ما کل ما یک مردم هستیم، همین کسان هستند که تفرقه ایجاد میکنند تفرقه می اندازند، ما باید در حصه امنیت افغانستان کوشش کنیم نه در حصه تفرقه، من فکر میکنم که پشت گپ های خورد و ریزه اینها میروند همین هیچ جای را نمیگیرد، هر کسیکه دل اش است، دل اش به ازبکی صحبت میکند، دل اش به پشه یی صحبت میکند، دل اش پشتو صحبت میکند، دل اش به فارسی صحبت میکند ما کل ما یک قوم هستیم، هر کسیکه همین کار را کرده او باید به څارنوالی معرفی شود، همین رئیس احصائیه است هر کسیکه است او هیچ به عنعنات افغانستان نمیفهمد این کدام بدبخت است، من فکر میکنم که باید این به څارنوالی معرفی شود، من همین حالا پشتون هستم دری صحبت میکنم، تو تاجک هستی پشتو صحبت میکنی، حالا این هیچ گپی  نیست، این کجا گپ است کل ما یک مردم هستیم، ما که انگلیس را شکست دادیم، همین تماماً قوم هزاره، پشتون، تاجک، ازبک، ایماق، تماماً قوم ها شکست داده اند، روس ها را که علیه شان جنگیدیم شکست دادیم( قطع مایک.)

حاجي شاه پور حسین زی:

بسم الله الرحمن الرحیم

رئيس صاحب او نیمه هیئت اداري او معززو وکیل صاحبان، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

رئيس صاحب محترمه! پرون چې په روسا کمیټه کې څه خوشنت رامخکې شوی وو په لحاظ د خدای دا وکیل صاحبان سره هغه ته مه بیایي، چې دا ډيره پرون ناجایزه شوې ده دواړه طرفه محترم دي خیر دی لکه دغه د اداره منجمنت باید تاسو وساتی د وکیل صاحبان د روساوو کمیټه کې، زه رئيس صاحب! توجه دې غواړم نن دې توجه غواړم لږ راته هغه شه.

رئیس صاحب محترم! دا څلور میاشتې کېږي موږ د کرونا ویروس په تفتیش کمېسیون په صحت عامه باندې بررسي شروع ده زه د خپلو تخنیکي همکارانو نه مننه کوم موږ خبر شولو چې رئيس صاحب جمهور په دې کې حکم ورکړی دی چې دغه پیسې د قراردادیانو دې آزادې شي موږ د صحت عامې نهه ملیارده روپۍ چې کومې دي او د ارګانهاي محل دوه نیم ملیارده او جمع هوتکي صاحب درې ملیارده چې تدارکاتو ملي قراردادونه کړي زه اسناد په لاس لرم چې په دې کې فساد کړی فساد نه غلا یې کړی ده چې په پښتو کې درته وایم چې غوږ دې خلاص شي غلا یې کړی اسناد زه په لاس لرم ۱۳ میلیونه ډالر یې غلا کړې ده چې دغه یو څو کسان مخکې به دغه وکیل صاحبانو ویل  چې ریاست جمهوري یو څو کسانو غبن کړی دی او رئيس جمهور نه یو مشخصې کړۍ  دي چې نه غواړي چې دلته شفافیت راشي واقعیت ما ومنله چې هم هوتکي د ۱۳ میلیونو ډالرو په فساد چې زه اسناد په لاس لرم ده د رئيس صاحب جمهور نه حکم اخیستی چې دې کې ۱۷ ملیارده روپۍ ټوټال جوړیږي په دې کې ۸ ملیارده دغه د ولس نمایندګان ټول ناست دي زه ۸ ملیارده د دوی فساد زه تاسو د ولس کور ته ان شاء الله زه اسناد په لاس لرم نو د رئيس صاحب جمهور نه مې تقاضا ده چې په خپل حکم کې ته باید سوچ وکړې یا موږ تاسو ته وضاحت درکوو د دغې غلا یا تاسو موږ ته وضاحت را کړه چې دا حکم تاسو په کوم اساس ورکړی دی وضاحت د رئيس صاحب ته موږ ورکولو ته موږ تیار یو او یا دې موږ ته وضاحت را کړي چې هغه کوم مشاورین ده ته دغه هغه ورکړې ده ذهن یې جوړ کړی او دوی حکم ورکړی چې دغه پیسې دې خلاصې شي دا د افغانستان د مظلوم ولس پیسې دي ما دوه میاشتې مخکې ویلي دي چې ان شاء الله دا پیسې، د مایک قطع کېدل.

رئیس مجلس:

شاه پور صاحب ما امروز به ارتباط صحبت های شما ما در آجنداء گزارش تان را داریم، بفرمائید منشی صاحب دیگر وکیل صاحب را وقت بدهید!

محمد عالم ساعی:

بسم الله الرحمن الرحیم « وَاعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّهِ جَمِيعاً وَلاَ تَفَرَّقُواْ»

جناب رئیس، اعضای محترم اداری و وکلای معزز ملت معزم افغانستان، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، صبح شما بخیر!

دوستان عزیز! توهین به هویت و به زبان یک جنایت بزرگ است، در شرایط فعلی که افغانستان سخت نیاز به وحدت و یک پارچگی دارد، هر کسیکه سهواً و یا عمداً چنین اشتباه را مرتکب شده باشد، ایجاب میکند که نهادهای عدلی و قضایی هر چه زودتر در قسمت مجازات اشخاص و افرادی که چنین جنایت را کرده اند اقدام بکند. دوستان عزیز! سخنران اول مجلس امروزی ما جناب عتیق صاحب در دفاع از هویت فارسی دانسته و ندانسته توهین به هویت ملت بزرگ ترک کرد، در آنجا واژه ترکستان را ترکستان خواند، در آنجا ترکستان؛ یعنی جای ترک شده است نه اینکه ترکستان جای زیست ترکان باشد، امیدوار هستم از یک هویت که دفاع میکنید به هویت دیگر توهین نکنید، آگاهی که ما داریم، احصائیه مرکزی نه تنها فارسی را؛ بلکه زبان امپراتور های ترک را؛ یعنی زبان های ازبکی و ترکمنی را که افتخارات تاریخی را به افغانستان بیشتر از هر قوم بخشیده نیز زبان خارجی خوانده، امیدوار هستم که ولسی جرگه در این رابطه تصامیم جدی و لازمی را اتخاذ بکنند، تشکر.

غلام حسین ناصری:

بسم الله الرحمن الرحیم

به اجازه جناب آقای رئیس و همه  وکلای محترم!

جناب رئیس صاحب! مطابق ماده بیست و دوم موضوعات را در زمینه سهمیه بندی کانکور و عوارض منفی و ذلت بار او خدمت شما، تالار و مردم افغانستان مطرح میکنم، قانون اساسی ماده بیست و دوم فقره اول اش میگوید: تمام اتباع افغانستان در برابر قانون مساوی دارای حقوق مساوی هستند و هر نوع تبعیض و امتیاز را رد میکند. سهمیه بندی کانکور از چند منظر منطق خلاف انسانیت است، یک از دیدگاه ماده بیست و دوم قانون اساسی وزارت تحصیلات عالی نه کمیته کانکور، وزارت تحصیلات عالی آمده قانون اساسی را زیر علامه؛ یعنی زیر پا کرده و این خلاف قانون است و کسیکه قانون را نقض میکند، او خائین ملی است در هر پست و مقام باشد این یک. دو زیربنای کشور را سواد و تحصیلات تشکیل میدهد، آیا این ظلم و بدعت نیست جناب رئیس صاحب که یک کسی 353 نمره گرفته با کس دیگری که 152 نمره گرفته، در یک کلاس طبیعی بنشیند اینرا منطق هیچ در کل دنیا غیر از افغانستان ویران شده قبول کرده نمیتواند و این خلاف انسانیت است، این خلاف استعداد است که خدا داده، این خلاف منطق است، این خلاف شریعت است، این خلاف انسانیت است، در این قسمت توجه بکنید جناب آقای رئیس، سهمیه بندی کانکور جداً یک رذالت، یک جنایت و یک خیانت ملی است، خیانت که پس از دیگری در تاریخ افغانستان اتفاق می افتد به همین دلیل است که ما امروز صاحب وحدت ملی نشدیم، دارای حکومت ملی هم نیستیم، بدترین حالت امروز ما همان است که مذاکرات در دوحه جریان دارد، رفته نماینده های بنام حکومت که در زیر چتر آن خون دادیم و قبول اش داریم، یک گروه که آنجا جنگ کرده آنها را عنوان هیچ چیز قبول نمیکند؛ پس بنا بر این دیگر افتخار در این مملکت باقی نمانده، از این جهت است تقاضامند هستم که مکتوب صادر بکنید که وزارت تحصیلات عالی سر از این لحظه باید دیگر موضوع سهمیه بندی کانکور را قطع بکند، به همین دلایل که من خدمت شما عرض کردم این خلاف منطق، خلاف قانون، خلاف شریعت، خلاف( قطع مایک.)

محمد رحیم علی یار:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس، هیئت محترم اداری و نمایندگان محترم مردم شریف و نجیب افغانستان، السلام علیکم صبح همه همکاران بخیر!

جناب رئیس صاحب! اوضاع امنیتی کشور هر روز بد تر میشود، اکنون در حواشی شهر کابل طالبان هر شب گزمه و تلاشی ایجاد میکنند، هر روز تعداد از همکاران ما و شما از اوضاع بد امنیتی ولایات شان لب به شکوه و شکایت میگشایند، واقعاً بیائیم یک دفعه فکر کنیم که دلیل نا هنجاری اوضاع چه است، آیا طالبان و گروه های تروریستی بسیار قوی هستند یا ما ضعیف هستیم، من فکر میکنم جناب رئیس صاحب! این به همه معلوم است که نیروهای دفاعی و امنیتی ما و شما هم از لحاظ کمیت و تعداد و هم از لحاظ تجهیزات نسبت به گروه های مخالف و تروریست برتری دارند؛ اما چرا هر روز ما جغرافیا را از دست میدهیم آنها پیشروی میکنند؟ دلایل متعدد وجود دارد، یکی از دلایل جناب رئیس صاحب که مباحث دیگر دوستان ما هم خیلی مرتبط است، گپ فساد، ضعف مدیریت یا بی تدبیری در رهبری وزارت های دفاع ملی و امور داخله است، در این ارگانها که همه شان پسوند ملی را با خود دارند متأسفانه چیزیکه وجود ندارد دید ملی و عملکرد ملی است، فقط ده درصد از تعیینات و ترفیعات در وزارت دفاع و وزارت داخله بر اساس لیاقت و شایستگی صورت میگیرد، بقیه همه بر اساس رفاقت، مسایل گرایش های قومی، منطقوی، زبانی، محلی و فساد های دیگر صورت میگیرد، کسانی را ما میشناسیم که در طول هجده سال با وجود تمام رشادت و کمال فدا کاری فقط یک ترفیع دریافت کردند و مقرر نمیشوند، کسان دیگر هر روز رتبه میگیرند، هر روز ترفیع میکنند و هر روز در جای های مختلف تعیین میشوند، یک آدم از بست ملکی میاید دگروال تعین میشود و بعد هم در بست دگر جنرالی وظیفه انجام میدهد؛ اما یک آدم دیگری که عمر خود را در این نیروها صرف کرده و هجده سال را در این نیروها جان فشانی میکند، برای آنها کسی زمینه تشویق و ترغیب را فراهم نمیکند، وقت نیروی امنیتی ما و شما میفهمد که زحمت اش جای را نمیگیرد آنها مأیوس میشوند، من امیدوار هستم که جلو این گرفته شود، عدالت در ترفیعات و تقرری ها( قطع مایک.)

استاد حمید الله حنیف:

بسم الله الرحمن الرحیم

با عرض سلام محضر حضار گرامی!

جناب رئیس صاحب! شما در جریان هستید که در داخل زندان پلچرخی عده ای زیاد از محبوسین اعتصاب کردند، دهن خود را دوختند و دیروز آنها آمده بودند به کمیسیون شکایات، بیش از یک صد و پنج نفر کسان اند که دوماه، سه ماه، چهارماه تا شش ماه حبس آنها تیر شده؛ یعنی زیاده از حبس خود سپری کردند، متأسفانه آنها بلاتکلیف اند، استدلال که در آنجا وجود دارد اینست که فرمان رئیس جمهور فرمان شماره (15) رئیس جمهور آنها شامل فرمان میشوند و به اساس این فرمان رها میشوند؛ اما شورای امنیت آمده مکتوب داده که شما کسانی را که رها میکنید باید با ما مشوره صورت بگیرد؛ من سوالم این است که فرمان رئیس جمهور مقدم است یا مکتوب شورای امنیت و فلسفه وجودی شوری امنیت چیست؟ آیا یک مکتوب از شوری امنیت میتواند که مانع تطبیق فرمان رئیس جمهور شود؟ در این قسمت من توقع دارم که یک هیئت تعیین شود و با محبوسین از نزدیک دیده شود در بگرام هم همین وضعیت متأسفانه وجود دارد و در پلچرخی همچنین و با مسئولین شوری امنیت هم نشست صورت بگیرد و منطق آنها پرسان شود که بر اساس کدام منطق، کسیکه حبس خود را سپری کرده بر اساس قانون او باید رها شود و آزاد شود به چه دلیل شما مانع آزادی تعداد زیاد که بیش از یک صد و پنج نفر اند مانع آزادی آنها میشوید.

نکته دوم جناب رئیس صاحب! دیروز در محفل بودیم که محفل تقدیر از معلمین بود؛ چون دیروز روز معلم بود، با استفاده از فرصت این روز را برای همه استادان گرانقدر تبریک میگویم، در آنجا گلایه که از خانه ملت داشتند، معلمین صدایشان این بود که هر کدام ما دها نماینده ملت را تربیه کردیم و تقدیم جامعه کردیم و شاگردان ما شدند نماینده ملت؛ اما دو صد و چهل و نه نماینده ما در پارلمان هیچ کاری برای بهبود وضعیت معیشتی معلمین انجام ندادند، دقیقاً گلایه شان بجا است و می طلبد که خانه ملت برای بهبود وضعیت زندگی استادان گرانقدر یک برنامه جدی روی دست بگیرند، تشکر.

رئیس مجلس:

منشی صاحب چند نفر از وکیل صاحبان مانده اند؟

منشی مجلس:

جناب رئیس صاحب سیزده نفر مانده اند.

رئیس مجلس:

ساعت امتیازی تمام است، یک ساعت و شش دقیقه، همین ساعت امتیازی که خلاص میشود، باز وکیل صاحبان می برایند، خوب همان تکلیف فرمان ها باید حل شود روشن صاحب، یک سه وکیل صاحب دیگر را هم وقت بدهید باز قطع میکنیم.

بلقیس روشن:

با عرض سلام!

جناب رئیس صاحب! امروز گپ های که میگویم امیدوار هستم جدی بگیرید، همانطور فقط یاد داشت نکنید، همانجا میگذارید و باز دوباره میروید به خانه، دیگر فقط سخنگویان است و بگویند بدون نتیجه.

یک چیزیکه مهم است در رابطه با خود پارلمان، وکلای که اگر زور دارند زور خود را بروند با زرومندان در بیرون معلوم کنند با همرنگ های خود، تمام موتر های لکس و زره خود را حالا میاورند از اول سرک تا پای سرک نوبت میگیرند، اگر اول میایند آخر هم بیرون میشوند، به معنی این نیست که بخاطر کار خود آخر بیرون میشوند، حتماً مصروفیت های شخصی دارند و کار های شخصی خود را پیش میبرند، نیم ساعت و یک ساعت راه بندان در آن موتر ها است، پولیس ترافیک از دست اینها به عذاب است، از دست دریوران شان، مأمورین پولیس از دست اینها به عذاب هستند، هیچ کدام شان به پارکینگ نمیروند، یا خانه خود روان کنند یا در پارکینگ بروند و در یا جای برایشان شما تعیین کنید که بروند در همانجا منتظر باشند که این را من فکر نکنم که از دریوران باشد این از زور خود وکلای است که خود را همانطور فکر میکنند که ما زورمندان این مملکت هستیم، تمام امتیازات باید از ما باشد.

دوم، مشکل که مأمورین دارند که همان حق اضافه کاری یا امتیاز شان را نمیدهند، اگر داده هم شده بین اداره بخش هیئت اداری تقسیمات میشود، رئیس صاحب! اگر میدهید یک روپیه میرسد به کل شان بدهید، اگر نمیدهید به هیچ کدام شان ندهید و چرا نمیدهید حق آن مردم را.

مسئله سوم که در بین شوری بود، مسئله سربازان بود که پیش یک تعداد کسانیکه به اصطلاح وکیل بودند رفته اند و تا هنوز همانجا نوکر شان هستند، و همانطور پیش کسانیکه فعلاً برحال است، صد ها سرباز شما در پیش آنها است و کل فشار سر یک تعداد میماند که در پارلمان کار میکنند، من امیدوارهستم همانطوری که لیست اسلحه، لیست سربازان را که پیش کی بود و آنها را پس به شورا بخواهید که بتواند حد اقل بار که سر آن مردم است کم شود، اینها چیزهای است که جداً از شما انتظار داریم که فیصله کنید و سر کسانیکه باید تطبیق کنند تطبیق شود، که بار دیگر بازمجبور نباشد هر روز بگوید. من در رابطه با امتحان کانکور موافق این هستم که اگر غنی واقعاً مهربان است سر ولایاتی که ضرورت دارند، لطفاً امتیاز بدهد؛ اما سهمیه بندی نکند که کسیکه لیاقت دارد سهم اورا بگیرد، امتیاز بدهد اگر یک صد هزار نفر میگیرد آنرا یک صد و بیست هزار بگیرد و یک صد و پنج هزار بگیرد، از بودجه دولت بدهد برای آن ولایات که کم رشد یافته است. و مسئله که بسیار یاد شد سر زبان است، من مطمئن به این هستم که خارجی و در رأس اش امریکا دیده که در این سه قوه افغانستان، یک مشت آدم های هستند که اگر یک مسئله را بگوییم، برای یک ماه سر آن دهل و سرنا دارند، وطن فروشی تان آنجا جریان دارد در دوحه، شما اگر وطن را داشته باشید و اگر استقلال داشته باشید، من مطمئن هستم که نه رئیس احصائیه و نه رئیس دیگری میتواند که شما را به مسایل قومی، مذهبی، سمتی بکشاند( قطع مایک.)

غلام عباس ابراهیم زاده:

بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین.

وکلای باعزت مردم افغانستان، جناب رئیس و هیئت اداری، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

امروز اعتراض من علیه خود جناب رئیس است، در شرایط که ما در بحران امنیتی و بحران اقتصادی در حالت قرار داریم در حالت اضطرار، جلسه ما هفته دو روز برگزار میشود، چه دلیل است که ما نمی توانیم آجنداء داشته باشیم با اینقدر رئیس، معاونین و رئیس کمیته رؤساء، ما دو روز نمیتوانیم و سه روز نمیتوانیم که جلسه خود را ادامه بدهیم، همیش قانون را زیر پای گذاشتیم، نصاب پوره نبوده ما اعلان کردیم که نصاب پوره است، وقتیکه ما سوگند یاد کردیم، گفتیم که ما هیچگونه خلاف رفتاری نمیکنیم، من بار ها شاهد این صحنه بودیم که قانون را زیر پا گذاشتیم و صد رأی را یک صد و بیست و شش رأی حساب کردیم، من امیدوار هستم اگر من پنج، شش ماه که در آنجا هستم، اگر خلاف یک کلمه رفتار شود من علیه همه ایستاد هستم.

موضوع دوم جناب رئیس صاحب! یک تعداد وکیل صاحبان یک یک سال است غیر حاضر هستند، چه جزای برایشان تعیین کردید و چرا برای یک دوره اخراج نمیکنید؟ این قانون است که باید اخراج شوند، امروز نصاب نداریم شما صحبت را اجازه نمیدهید، ما که معاونین تان هستیم، میگوییم یک نفر را یک دقیقه اجازه بده، خودت از بالا میگویی برو طرف چه، هم آبروی ما را می ریزانی و هم آبروی آن نفر را، در صورت که نصاب نداریم چه قسم به رأی گیری میتوانیم برویم، خلاف قانون میرویم ما، ما نماینده های مردم هستیم، نماینده های کسی نیستیم و مامورین کسی هم نیستیم، جنگ صورت میگیرد چه جزا دادید شما، در بین خواهران ما برادران ما نشسته صدا میکنید، هر چیزی که دشنام است زده میشود، چرا جزای دسپلینی نمیدهید، باید از تهداب از پارلمان درست کنیم بعداً سر ادارات برویم عیب اش را بگیریم، در صورتکه تمام کار ما نواقص است، از کمیته، از غیر حاضری و از تمام جزای دسپلینی که به یک وکیل داده میشود، وکیل را آزاد گذاشتید جنگ صورت میگیرد، غیر حاضری صورت میگیرد، مردم سال ها نمیاید و سال ها است که همینجا از دوست و اقارب خودت نیامده اند در همین پارلمان، اگر ما یکی دو روز نیستیم خوب وقت اعلان میکنید در تلویزیون طلوع، بدهید یک دو روز از قوم و خویش نتم را به تلویزیون طلوع بدهبئ؛ این چه نوع عدالت( قطع مایک.)

رئیس مجلس:

تشکر وکیل صاحبان محترم، منشی صاحب چند نفر مانده؟

منشی مجلس:

یازده نفر مانده اند.

غلام عباس ابراهیم زاده:

جناب وکیل صاحبان! ما تعهد کردیم هیچ رئیس و هیچ معاون برتریت ندارد از وکیلان، میخواهیم که قانون یک سان تطبیق شود، هر کسیکه است به هر کسی وابسته است باید بیاید زیر چتر بنشیند که تا قانون ها پاس شود، ما خلاف قانون میرویم، امیدوار هستم که این حرکت بسته شود، اگر بسته نشود ما دهن دروازه را خیمه میزنیم و بسته میکنیم، تشکر.

رئیس مجلس:

شهباز صاحب وقت امتیازی تمام است زیاد شد.

یک تن از وکلاء:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب و هیئت محترم اداری!

من میخواهم به نمایندگی از کمیسیون تفتیش مرکزی یک مشکل است که میخواستم آنرا همرای شما شریک بسازم، شما همه تان خبر دارید که چند وقت پیش بخاطر مبارزه علیه کرونا پول های زیادی به مصرف رسید و در آنجا بسیار زیاد شکایات بود که گاهی این پول ها به ناحق به مصرف رسیده، بالآخره کمیسیون تفتیش مرکزی تصمیم گرفتند و هیئت را فرستادند از این پول ها بررسی صورت بگیرد، اینها در نتیجه بررسی خود دریافتند که بسیار پول های زیادی را در این قسمت حیف و میل شده و تصمیم گرفتند که باید پول های که در این قسمت مصرف میشود؛ چون پول، پولی بیت المال است از این خاطر تا که تفتیش مرکزی تفتیش خود را مکمل نکرده باشد و بررسی خود را مکمل نکرده باشد باید این پول ها منع شود، پرداخت اش منع شود، که بالآخره وزارت هم این تصمیم را گرفت؛ ولی حالا ما خبر شدیم دیروز خبر شدیم که رئیس صاحب جمهور خلاف تمام مقررات این پول را امر اجراء دادند تا که این پول ها پس دوباره به قراردادی ها داده شود؛ ولی ما نمی فهمیم که چرا بدون باوجود اینکه رئیس صاحب جمهور خود شان خبر بودند، خبر شدند که در این قسمت بسیار پول، میلیارد ها افغانی به مصرف رسید، بیجا به مصرف رسیده و در جیب دزد های بزرگ افتاده؛ ولی باز هم اجرای این قرارداد ها را داده، از این خاطر این بار اول نیست، بار دوم نیست و بارها است که از طرف قوه اجرائیه به تصمیم گیری های پارلمان ارج گذاشته نشده، از این خاطر ما خواهشمند هستیم از جناب هیئت اداری و هم از همکاران محترم ما که در این قسمت همرای ما هم صدا شوند و اجازه ندهند که این پول های که به جیب دزد های بزرگ بی افتد؛ ولی مال بیت المال و از جیب مردم غریب که امروز به نان خشک محتاج هستند؛ ولی مزه اش را یک چند نفر بزرگ می چشند؛ لذا ما خواهان این هستیم هم از هیئت اداری و هم از وکلاء محترم که در این قسمت یک کمی جدی باشند و اجازه ندهند که تصامیم ما هر بار که ما تصامیم گرفته میشود از هیئت اداری؛ ولی خلاف آن قوه اجرائیه عمل میکند، تشکر.

رئیس مجلس:

تشکر وکیل صاحبان نهایت محترم!

وقت امتیازی تمام است، در جریان آجنداء هم باز وکیل صاحبان را وقت میدهیم، حالا یک ساعت و پانزده دقیقه شد، شپون صاحب شما را وقت میدهیم.

منشی مجلس:

جناب رئیس صاحب! اگر سه تن وکیل صاحبان، وکیل صاحب خالد اسد، آزاد صاحب، بهادری صاحب و حسینی صاحب را اگر دو دو دقیقه وقت بدهید که تمام شود.

رئیس مجلس:

در جریان آجنداء وقت میدهیم ایشان را، آزاد صاحب وقت میدهیم.

بسم الله الرحمن الرحیم

وکلای نهایت محترم، صبح همه شما بخیر!

سیزدهم میزان، برابر است با پنجم اکتوبر روز جهانی معلم، خالد صاحب ببخشید!

روز  جهانی معلم یاد آوری تلاش و کوشش های انسانهای دردمند و آگاه است که با نیت پاک انگیزه آموختن را در ذهن فرزندان ما زنده میگردانند و چراغ علم و دانائی را در وجود آنها روشن میکنند، فرار رسیدن روز معلم را به همه معلمین زحمت کش افغانستان تبریک و تهنیت عرض نموده و از حکومت بصورت جدی میخواهیم که در قسمت معاش، امتیازات و سرپناه معلمین توجه جدی نمایند.

وکلاء نهایت محترم! نگرانی نماینده های ملت، به ارتباط تشدید حملات تهاجمی طالب، وکیل صاحبان اگر گوش نمیکنید که جمع بندی نکنیم، خیر گوش که نمیکنید قصه کنید خیر، یگانه ضعف ما و شما همین است که اصول وظایف داخلی را تطبیق نمیکنیم، وکیل صاحبان به جای خود تشریف داشته باشید.  وکلاء نهایت محترم! نگرانی های نمایندهای ملت به ارتباط تشدید حملات تهاجمی طالب، به اکثر ولایات کشور و همچنان افزایش جرایم جنایی و قتل های هدفمند در سطح کشور، بخصوص شهر کابل رهبری سکتور امنیتی را به یک حالت حساس قرار داده است. به کمیسیون های امنیتی و دفاعی ولسی جرگه هدایت داده میشود که با هماهنگی سکتور امنیتی، به خاطر مهار نمودن وضعیت به وجود آمده، تلاش نموده به نگرانی های مردم افغانستان پایان داده شود.

به ارتباط تشبث کار یک کمیسیون به کار دیگر کمیسیون باید گفت که ما هیئت اداری به هیچ یک از کمیسیون ها اجازه نخواهیم داد که به کار کمیسیون های اختصاصی مداخله صورت بگیرد، تنها یک موضوع را باید وضاحت داده شود که به ارتباط معرفی کاندیدای وزراء، پنج کمیسیون باید مشترک کار نماید، کمیسیون فرهنگی، کمیسیون امنیت داخلی، کمیسیون تفتیش، کمیسیون عدلی و قضایی و کمیسیون روابط بین المللی که این کار مداخله نه؛ بلکه کار مشترک را میگویند ما از تمام کمیسیون های اختصاصی تشکری میکنیم که تلاش کردند، اسناد تقنینی را پروسس نموده و به تصویب رسانیدند، از جمله کمیسیون دینی و فرهنگی که ما از کمیسیون فرهنگی تشکری میکنیم و همچنان حادثه که دیروز رخ داد صرف یک احساسات بود، همین خلاص شود وقت میدهیم تان حکیمی صاحب، منگل صاحب وقت میدهیم، توقع ما از کمیسیون ها اینست که بین خود تفاهم و هماهنگی داشته باشند نه رویا رویی. به ارتباط جنجال توزیع تذکره الیکترونیکی، ما دیروز در کمیته رؤساء تصویب کردیم که روز دوشنبه آینده، رئیس اداره احصائیه مرکزی به مجلس عمومی فرا خوانده شده و از عملکرد اش به مجلس پاسخ خواهد داد. به ارتباط شرکت تی سی آر سی باید بگویم که دولت مکلف به حمایت و تشویق سرمایه گزاری است، وقتی یک شرکت بین المللی به خاطر استندرد سازی در افغانستان سرمایه گزاری میکند، ادارات افغانستان به جای تشویق آنها مانع انجام کار هایشان شود جای تأسف است، این عمل ادارات سبب فرار سرمایه گزار از کشور خواهد شد، به کمیسیون مربوطه هدایت داده میشود که موضوع را جدی بررسی نماید و به قناعت شرکت بپردازد. به ارتباط تکلیف مریضی یک تعداد از افراد که یک حلقه کوچک به رهبری حکومت موجود است، تلاش دارند که حکومت را در برابر مردم قرار دهند، گاهی با صحبت های غیر مسئولانه، گاهی به تحریکات متوسل میشوند و موریانه وار به تخریب حکومت می پردازند، من بالای رئیس صاحب جمهور صدا میکنم که جلو این حلقه کوچک را بگیرد. به ارتباط صحبت های محترم شاه پور صاحب؛ ما دیروز به کمیته رؤساء فیصله کردیم و در آجندای امروز گرفتیم که یافته کمیسیون تفتیش را طی گزارش به مجلس ارایه نماید. به ارتباط سهمیه بندی کانکور باید گفت که کانکور باید مطابق لیاقت و شایسته سالاری باشد؛ کمیسیون امور دینی و فرهنگی در مورد کانکور و سهمیه بندی مسئولین را به کمیسیون دعوت نموده بازنگری نماید. به ارتباط اعتصاب کردن زندانیان پلچرخی که فرمان رئیس صاحب جمهور به خاطر رهایی شان صادر گردیده؛ ولی شورای امنیت طی مکتوب خواستار رهایی زندانیان با مشوره شورای امنیت شده، کمیسیون مربوطه  مسئولین را خواسته یافته های خود را با تالار شریک نماید.

به ارتباط وسایط وکلای محترم، ریاست محترم دار الانشاء اصول وظایف داخلی را به خاطر تأمین امنیت مطئمن شورای ملی تطبیق نماید، هیچ وکیل از دیگر بالاتر نیستم.

منشی صاحب به اصل آجنداء بروید، ورق تا به حالا برای ما نرسیده، حکیمی صاحب شما بفرمائید!

لیلما ولی حکیمی:

جناب رئیس صاحب! اول سلام و احترام خدمت شما و همکاران بسیار عزیزم!

کمیسیون ما توانای از اینرا دارد که دیگر کمیسیون ها را کًور کند، جناب رئیس صاحب هیچگاه این کار را نکنید که کمیسیون ما را با کمیسیون دیگر مدغم بسازید، وقتیکه اگر کمیسیون امنیت دفاعی اعتراض دارد با کمیسیون امنیت داخلی هر دو اش باید یکی شود، در غیر آن کمیسیون ما اعتراض کرده با کمیسیون بسته میکنیم از تالار میبرایم، هیچگاه ما حق نمیدهیم کسی را که کمیسیون ما را مدغم بسازد و کمیسیون دیگر با کمیسیون ما شریک شود، کمیسیون ما توانایی بسیار بالای دارد، در همین هشت سال و نه سال که داشت و حالا هم دارد، ما توانایی و ظرفیت بسیار بالا داریم جناب رئیس صاحب، شما به گپ کسی دیگر نکنید، کمیسیون های خود شان را مدغم بسازید، تشکر.

رئیس مجلس:

منگل صاحب، از تو کارت ات سبز است بهادری صاحب!

راضیه سعادت منګل:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئيس صاحب زموږ د كمېسيون په اصولو وظايفو كې د هر كمېسيون وظيفه معلومه ده درسته ده د امنيت داخلي يا مثلاً د داخلي كمېسيون په تذكرو باندې كار كولای شي اما تحصيلي اسنادو باندط قطعاً كار نشي كولای او تاسې موږ ته دلته هدايت هم وركړ چې پنځه سره كمېسيونونه دې يو ځاى كار وكړي هر كمېسيون د خپل كار توانايي لري موږ په دغه ديارلس كالو كې تاسې خو دوه دورې وكيل وی جناب رئيس صاحب تاسو ته معلومه ده همېشه چې وزير صاحبانو اسناد راځي كمېسيون امور ديني او فرهنګي يې بررسي كوي او دا د اصول وظايفو نه دا زموږ صلاحيت دی هېڅ بل كمېسيون ته موږ اجازه نه وركوو چې زموږ په صلاحيتونو كې مداخله وكړي، مننه.

رئیس مجلس:

منگل صاحب و حکیمی صاحب خدمت تان عرض کنم که به حساب اصول وظایف داخلی، کمیسیون فرهنگی اسناد را پروسس میکند، امنیت داخلی تابعیت و تذکره شان را، کمیسیون تفتیش به ارتباط فساد و باقی داری و این گپ های شان را، عدلی و قضایی هم به ارتباط دوسیه و جرایم و روابط بین الملل هم دو تابعیته شان را، هیچ کمیسیون در دیگر کمیسیون به خاطر که اصول وظایف داخلی بعد از معرفی چهار روز در نظر گرفته، در این چهار روز باید هر کمیسیون کار خود انجام بدهد، باز آن تحت ریاست رئیس ولسی جرگه، هر پنج کمیسیون جلسه دایر میکند و هر کمیسیون گزارش خود را میدهد. اصولی صاحب شما بفرمائید و بعداً بهادری صاحب.

 کمال ناصر اصولی:

جناب رئیس صاحب ولسی جرگه! یک مسئله را شما هم گوش کنید، دوستانی که اصول وظایف داخلی را تعبیر غلط میکنند بحث ما را بشنوند، اصول وظایف داخلی پنج کمیسیون را وظیفه داده که موضوع تابعیت اش مربوط به کمیسیون امنیت داخلی نیست، موضوع تابعیت اش مربوط به بین المللی است، تنها تذکره تابعیت افغانستان اش مربوط به امنیت داخلی است، این پنج کمیسیون نمیتواند در امورات یکی دیگر خود صحبت بکند، حتی اگر کسی اعتراض بالای کمیسیون دیگر دارد، سند را با تالار به هیئت اداری و به کمیته رؤساء بیاورد، بگوید که همین کمیسیون همین تخطی را کرده یا سند را غلط بررسی کرده این سند است. بحث دوم جناب رئیس صاحب، در هشت سالی که من رئیس کمیسیون امور دینی و فرهنگی و تحصیلات عالی بودم، تمام اسنادی که قبل از تغییر اصول وظایف داخلی تمام اسنادی که ما بررسی میکردیم تنها کمیسیون تحصیلات عالی بود، گزارش را به تالار میداد نه به رئیس ولسی جرگه نه به معاون، هیئت اداری صلاحیت اینرا ندارد که کمیسیون ها را تحت ریاست خود باز دوباره اسناد را بیاورد، گزارشات را برای آنها بدهند نخیر، صلاحیت کمیسیون ها مستقل است، تنها گزارش را در تالار میدهند برای همه وکلاء نه به هیئت اداری، این موضوع باید واضح باشد که فردا خدای ناخواسته از نداستن اصول وظایف داخلی، کدام جنجال کلان در تالار رخ ندهد، تشکر.

رئیس مجلس:

بهادری صاحب بفرمایید!

انجینر منور شاه بهادری:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب و وکلای عزیز!

طریقه پروسس اسناد وزراء اینست، جناب رئیس صاحب و شما پیش از اینکه آب را ببینید موزه را کشیدید از پای، اولاً حکومت رسماً باید بیاید در اینجا رئیس جمهور و یا معاون رئیس جمهور، کابینه خود را معرفی بکند، بعد از آن اسناد اش به پروسس گرفته شود، پیش از پیش خلاف قانون میاید بر اساس مکتوب وزارت پارلمانی اسناد را برای شما روان میکند و شما هم برای کمیسیون ها، لطفاً جناب رئیس صاحب، این خلاف اصول و خلاف قانون اساسی است، هر کسی استدلال دارد من حاضر هستم که  همرایش استدلال کنم یک. دوم جناب رئیس صاحب! ما آنروز هم عنوان کردیم، یک سلسله ادارات بر اساس فرمان رئیس جمهور به وجود آمده است که اینها هیچ جایگاه در قانون اساسی ندارند، آن روز هم ما یک تعداد وکلاء امضاء جمع کردیم که راجع به لغو این ادارات، یک، یکی در آجندای مجلس گرفته شود، ما ورق عرض پیش کردیم متأسفانه که آن روز پذیرفته نشد وحالا آن ورقه عرض، آن ورقه روی میز منشی صاحب است، از وکلای عزیز میخواهیم، اولین گام خود را به خاطر لغو اداراتی که بر اساس فرمان رئیس جمهور که فرمان رئیس جمهور در این تالار تائیدی هم نگرفته اقدام بکنیم، در غیر آن صورت باز نگوئید که ما از قانون و از دیگر حقوق مردم افغانستان دفاع میکنیم، من اولین کسی خواهد بودم که آن ورقه را امضاء میکنم،  از وکلای عزیز میخواهیم که اینها هم بیایند این ورقه را امضاء بکنند وجزء آجندای بعدی ما شود، چنانچه شما روز شنبه را تعطیل کردید، اگر این ورقه امضاء شد روز شنبه به خاطر همین جلسه را دایر کنیم، تشکر.

رئیس مجلس:

تشکر وکلای محترم! به ارتباط کاندید وزراء خدمت وکیل صاحبان عرض بکنم که فقط یک وزیر فواید عامه و لوی څارنوال معرفی نشده اند، متباقی از ستره محکمه، سره میاشت  و متباقی وزراء معرفی شده چه اسنادش، ما به دار الانشاء وظیفه سپردیم که همرای حکومت به تماس شود، روزی که رئیس صاحب جمهور یا یکی از معاونین اش وزراء را میاورند، برای ما مشخص بسازند که ما در آجنداء بگیریم. و به ارتباط صحبت های اصولی صاحب ما خوش هستیم که همین پنج کمیسیون بیاورد، همین یافته های خود را با تالار شریک بسازد که یکجا تصمیم بگیریم، این وضاحت بسیار وضاحت خوب بوده اعتراض اش وارد است، ما اعتراض اش را هم قبول داریم، تشکر از اصولی صاحب. منشی صاحب به اصل آجنداء بروید!

منشی مجلس:

همین متن از این یک دفعه خوانده شود وکیل صاحبان، تا زمانیکه متن.

د اداري فساد پر وړاندې د مبارزې قانون د افغانستان اسلامي جمهوريت جمهور رئيس د ۱۳۹۷ شپږم د څوارلسمې نېټې د ۳۲۷ مې ګڼې تقنيني فرمان په هكله بحث او رايه اخيستل.

د قرنطين په وخت كې د عامې روغتيا وزارت څخه د بررسۍ پايلې په تړاو د مركزي پلټنې كمېسيون ګزارش او اورېدل، اوس د اختصاصي كمېسيون له مو هيله دا ده چې راشي خپل ګزارش تر څو چې رايګيري ته وخت رسیږي.

رئیس مجلس:

وکلای محترم! یک یاد داشت برای ما آمده به ارتباط جنگ اذربایجان و ارمنستان، یک تعداد وکلای محترم امضاء کردند.

منشی مجلس:

بهادری صاحب ورق را که آوردید لطفا اول متن خوانده شود، یک اعلامیه داده شود.

منشی مجلس:

اول باید متن خوانده شود بعد از آن اجراآت شود، ما صدا میکنیم که اول متن باید خوانده شود، تالار این را قبلا فیصله کرده اول متن باید خوانده شود، کمیسیون اختصاصی، کمیسیون عدلی و قضایی بیاید گزارش خود را ارائه کند، وکیل صاحبان لطفا در جای هایتان تشریف داشته باشید گزارش را بشنوید.

رئیس مجلس:

وکلای محترم باید در جای خود بروند.

منشی مجلس:

وکیل صاحبان در جایتان تشریف داشته باشید، آجنداء، کمیسیون اختصاصی گزارش خود را ارائه میکند، جناب رئیس صاحب، وکیل صاحبان این ورق که امضاء میشود این خلاف است؛ بناءً تا زمانیکه متن خوانده نشود جناب رئیس صاحب باز فردا انتقاد سر ما نباشد، اول متن خوانده شود، اول متن خوانده شود باید.

رئیس مجلس:

منشی صاحب همان متن را بخوانید، متن را بخوانید منشی صاحب!

نائب منشی:

همکاران عزیز لطفا در جایگاه تشریف داشته باشید.

درخواست وکلای ولسی جرگه، لطفا گوش کنید همکاران عزیز لطفاً.

در طول سالیان متمادی بر اساس فرمان های رئیس جمهور، بعضی ادارات ایجاد و یا لغو گردیده که این فرمان خلاف قانون اساسی بوده و جایگاه قانونی ندارد و همچنان فرامین موصوف در ولسی جرگه، جهت تائید ارسال نگردیده و حالا میخواهیم در باره ادارات ایجاد شده، در قدمه اول شورای امنیت که بودجه هنگفت را به مصرف میرساند، راجع به لغو آن ما خواهان آجندای رسمی در باره لغو این اداره هستیم که وکلای محترم در قسمت لغو آن تصمیم بگیرند.

با احترام

به تعدادی زیادی از همکاران در اینجا امضاء کردند، اگر همکارانی که علاقه مند هستند در این موضوع بیایند امضاء بکنند، تشکر.

منشی مجلس:

وکیل صاحب خالد اسد، کمیسیون اختصاصی گزارش خود را ارائه کنید، وکلای عزیز در جای تان تشریف داشته باشید، مطابق به آجنداء گزارش را ارائه میکند که یک توجیه داشته باشید.

وكيل صاحبانو خپلو ځايونو كې مو تشريف يوسئ چې كمېسيون اختصاصي ګزارش وايي.

رئیس مجلس:

وکلای محترم به جای خود تشریف داشته باشید خالد صاحب بفرمائید.

خالد اسد:

بسم الله الرحمن الرحیم.

د تقنیني سند  په هکله لنډ معلومات، د ولسي جرګې د رئیس او هیئت اداري او د وکیل صاحبانو په اجازه ، وکیل صاحبانو که غوږ ونیسو قانون د مبارزه علیه فساد اداري دی دا قانون د افغانستان  او د ولس لپاره ضرور دی نو که غږ ورته ونیسی شاید تصمیم په ځای وي او که غوږ نه ورته ونیسو بیا به یوه بلې لارې تللي یو.

دغونډې منشي:

وکیل صاحبانو! اختصاصی کمیسیون، خپل ګزارش تاسو ته واوروي نو لطف وکړئ خپلو ځایو ته تشریف یوسی چې، وکیل صاحب مهرباني.

خالد اسد:

بسم الله الرحمن الرحیم

رئیس صاحب! اگر بیرو بار از چهار طرف شما کم نشود، من گزارش را چه قسم بخوانم، پایین هم همین قسم حالت است، رئیس صاحب چهار طرف شما بیروبار است، اگر آنها یک طرف نشوند، ما قانون و گزارش میخوانیم اگر اجازه باشد، اگر نباشد باز ما میروم در جای خود می نشینم.

رئیس مجلس:

وکلای محترم!  در حدود چهل تا پنجاه تا از وکیل صاحبان امضاء کردند، به ارتباط جنگ ارمنستان و اذربایجان یک هیئت تعیین کنیم، می گویند که خواستار یک اعلامیه هستند.

خالد اسد:

همین گزارش را بخوانیم رئیس صاحب باز هیئت تعیین شود.

رئیس مجلس :

خوب جلیلی صاحب در جای خود بفرمایید، همین هیئت کم است باز بروند کار خود را کنند، وکلای محترم! تعدادی از وکیل صاحبان درخواست کردند که به ارتباط جنگ ارمنستان و آذربایجان، باید پارلمان افغانستان یک موضع گیری داشته باشد، این را به رأی گیری می گذاریم که یک کمیته ایجاد شود، یک کمیته متشکل از جناب ساعی صاحب، اصولی صاحب، ریحانه آزاد و وحدت صاحب،  موافق کارت سبز و مخالف کارت سرخ، با اکثریت آراء  منفی یک کارت سرخ تأیید شد. از وکیل صاحبان خواهش می کنیم که بروند اعلامیه را ترتیب کنند. وکیل صاحبان در جای خود تشریف د اشته باشید، حمیده صاحب! اسد صاحب بفرمایید!

خالد اسد:

بسم الله الرحمن الرحیم.

د تقنینی سند په هکله لنډ معلومات آړوند کمیسیون د ولسی جرګې د عدلي او قضایي چارو اداري اصلاحاتو او اداري فساد سره د مبارزې کمیسیون ، له اداري فساد سره د مبارزې قانون د جرګې د ښاغلي رئیس ، اداري پلاوی او د ملت د استازو په اجازه! له ادارې فساد سره د مبارزې د قانون د توشیح په اړه د ولس مشر د ۱۳۹۷ کال د شپږمې میاشتې څوارلسمې نیټې د درې سوه اووه ویشتمې ګڼې د تقنیني فرمان د ولسي جرګې د اداري محترم پلاوي د مقام لخوا د قانوني پړاونو د تېرولو په موخه د ولسي جرګې د عدلي او قضایي چارو اداري اصلاحاتو او د اداري فساد سره د مبارزې کمیسیون ته راجع شو چې په څلورو فصلونو او څلویښت مادې لري. درنو وکیل صاحبانو! ددغه قانون مخې عبارت د له اد اري فساد سره د مبارزې د مراجع د دندو او واکونو توضیح کول ، د اداري فساد د مخنیوي په برخه کې له اړونده دولتي ادارو وزارتو تر منځ د همغږۍ ښودل له اداري فساد سره د مبارزې په برخه کې د نړیوالو بنسټونو د همکاریو جلبول ، له اداري فساد سره د مبارزې په برخه کې  د اړوند کشفي، عدلي او قضایي مراجعو د فعالیتونو انسجام ، له اداري فساد سره د مبارزې تړون د احکامو د پلي کېدو لپاره زمینه برابرول ، د اداري فساد د مخنیوي او مبارزې په برخه کې د خلکو د ګډون زمینه برابرول ، له اداري فساد سره د مبارزې په برخه کې د اړوندو ادارو او وزارتونو د فعالیتونو د اغیزمنتیا او ګډورتیا زیاتوالی ، د ولسي جرګې د عدلي او قضایي چارو کمیسیون په خپلو ګډو غونډو کې په یاد تقنیني فرمان بحث او څېړنه وکړه او دغه کمیسیون لخوا  د یو لړ تعدیلونو له وړاندیز سره ددې چې د توضیحي یادداشت ضمیمه دی د نظر غوښتنې په موخه په دیار لس سوه نه نویم کال دریمې میاشتې په پنځه ویشتمه نیټه د یو دریشمې ګڼې مکتوب له لارې د ولسي جرګې دایمي کمیسیونو ته واستول شو، چې له دغه جملې یو لسو محترمو کمیسیونو له نشه یي توکو سره د مبارزې محترم کمیسیون د ښځو چارو معدني، ټولنې او بشر د حقوقو محترم کمیسیون د طبیعي سرچینو ، چاپریال ساتنې انرژۍ او اوبو او د ځمکو د ادارې محترم کمیسیون د ځمکنۍ بشپړتیا او دفاعي چارو محترم کمیسیون، د مواصلاتو او مخابراتو ښارجوړونې اوبو او برښنا د چارو محترم کمیسیون د تقنینې چارو کمیسیون د ملي امنیت او کورنیو چارو محترم کمیسیون ، د ملي اقتصاد نه حکومتي سازمانونو او د کلیو د پراختیا کرنې او مالدارۍ محترم کمیسیون ، د دیني او کلتوري ، پوهنې او لوړو زده کړو د چارو محترم کمیسیون، د مرکزې پلټنې او قانون په پلي کېدو د چار محترم کمیسیون ، د وکیلانو د خوندیتوب حقوقونه او امیتازاتو محترم کمیسیونو ته استول شوي . خپل نظرونه را استولي دي او د نظرونو د یو والي په موخه مو په ۱۳۹۹ کال د اومې میاشتې په شپږمه نیټه د یک شنبه په ورځ مشترکه غونډه جوړ شوه چې د کمیسیونو څخه یو ریپورټر په دغه غونډه کې ګډون و نه کړ متآسفانه، خو د عدلي او قضایي چارو کمیسیون ټول تر لاسه کړي نظرونه مطالعه کړ او مهمو مواردو په تعدیلو کې ځای په ځای کړل . د ولسي جرګې ښاغلی رئیس! وړاندې شوی راپور ته په پام سره هیله کوو چې ۱۳۹۷ کال د شپږمې میاشتې څوار لسمې نیټې درې سوه اووه ویشتمې ګڼې فرمان تقنیني فرمان او وړاندیز شوي تعدیلونه چې ۱۳۹۹ کال د اووه میاشتې شپږمه نیټه د یک شنبه د ورځې په مشترک غونډه کې پرې توافق شوی رأیې اخیستنې ته وړاندې شي. البته د عدلي او قضایي کمیسیون رأیه توافقي او مثبت وه  یعنې باید تأیید شي ډېره مننه.

استاد محمد علی اخلاقی:

بسم الله الرحمن الرحیم

معلومات مختصر در مورد قانون مبارزه علیه فساد اداری؛ به اجازه جناب رئیس صاحب مجلس، هیئت محترم اداری و وکلای محترم  ملت بزرگ افغانستان!

فرمان تقنینی شماره سه صد و بیست و هفت، مورخ 14/6/1397 رئیس جمهور، در رابطه به توشیح قانون مبارزه با فساد اداری، از جانب مقام محترم هیئت اداری ولسی جرگه، جهت طی مراحل قانونی آن به کمیسیون امور عدلی و قضایی، اصلاحات اداری و مبارزه با فساد اداری ولسی جرگه راجع گردید. این قانون دارای پنج قصل و چهل ماده می باشد. اهداف این قانون عبارت است از؛ حوزه وظایف و صلاحیت های مراجع مبارزه با فساد اداری، تأمین هماهنگی میان وزارت ها، ادارات دولتی ذیربط در امر جلوگیری  از فساد اداری، جلب همکاری نهاد های بین المللی در امر مبارزه با فساد اداری، انسجام فعالیت های مراجع ذیصلاح کشفی عدلی و قضایی در امر مبارزه با فساد اداری، فراهم نمودند زمینه تحقق مفاد میثاق مبارزه علیه فساد اداری، فراهم نمودند زمینه مشارکت مردم در امر جلوگیری و مبارزه با فساد اداری، افزایش موثریت و مفیدیت فعالیت های وزارت ها و ادارات ذیربط در امر مبارزه با فساد. کمیسیون امور عدلی و قضایی ولسی جرگه، فرمان تقنینی فوق الذکر را در جلسات متعدد خویش، مورد بحث و بررسی قرار داد و از طرف این کمیسیون با پیشنهاد یک سلسله تعدیلات که ضم یاد داشت توضیحی بوده، جهت نظر خواهی ذریعه مکاتیب شماره 13/37 مورخ 25 /3/ 1399 به کمیسیون های محترم دایمی ولسی جرگه ارسال گردید که از جمله به تعداد 13 کمیسیون محترم، کمیسیون محترم مبارزه  با مواد مخدر، کمیسیون محترم امور زنان، جامعه مدنی و حقوق بشر، کمیسیون محترم منابع طبیعی و محیط زیست، انرژی و آب و اداره اراضی، کمیسیون محترم امور دفاعی و تمامیت ارضی، کمیسیون محترم مواصلات مخابرات، امور شهر سازی، آب و برق و امور شاروالی ها، کمیسیون محترم امور تقنینی، کمیسیون محترم امور داخلی و امنیت ملی، کمیسیون محترم اقتصاد ملی، سازمان های غیر حکومتی انکشاف دهات، زراعت و مالداری، کمیسیون امور دینی و فرهنگی، معارف و تحصیلات عالی، کمیسیون محترم تفتیش مرکزی  و نظارت بر اجرای قانون، کمیسیون محترم مصئونیت، امتیازات و حقوق وکلاء، این کمیسیون ها نظریات خویش را ارسال نموده و جهت توحید نظریات به روز یک شنبه، مؤرخ 6/7/1399 جلسه مشترک دایر گردید که هیچ کدام از گزارشگران کمیسیون ها در جلسه اشتراک نکردند؛ اما کمیسیون عدلی و قضایی تمام نظریات دریافتی را مطالعه نموده و مواردی را که مورد اتفاق همه کمیسیون ها بودند، در تعدیلات نهایی گنجانیده است. جناب رئیس صاحب! همین قسمتی که مربوط به جناب رئیس صاحب است همین را میخوانم، رئیس صاحب گوش کنید. جناب رئیس صاحب! با توجه به گزارش ارائه شده از جناب شما، خواهش مندیم تا روی فرمان تقنینی شماره 327 مؤرخ 14/6/1397 و تعدیلات پیشنهادی که روی آن توافق شده است رأی گیری صورت گیرد. از همه همکاران محترم هم خواهش مندیم که تأیید این قانون را رأی بدهند.

 با احترام کمیسیون امور عدلی و قضایی.

خالد اسد:

رئیس صاحب میخواهم  یک موضوع  را به وکیل صاحبان وضاحت بدهیم.

وکیل صاحبانو! دې قانون کې کمیسیون د مبارزه علیه فساد اداري پیشنهاد شوی دی چې په هغه کې موږ تعدیلونه څنګه غوره شي، څنګه .. کړي، که موږ چېرته کمیسیون د مبارزه علیه فساد اداري را منځ ته کړو دا قانوني لاره کیږي هغه ادارې لکه باز رس لا نور اداري  چې اوس رئیس جمهور په حکمو باندې بدون ددې چې کوم قانون اساس نامه ولري د هغو ټولو مخه نیسو ، نو کمیسیون د عدلي  همدې خاطر دا ښه و بلله چې موږ هر څه راوړو په دې کې چوکاټ کې ولسي جرګې ته خاص صلاحیتونه ورکول شوي دي چې څنګه په مبارزه د فساد سره مرتبط کمیسیون او ولسي جرګه څنګه تآثیر ګذار هلته اوسیږي.

رئیس مجلس:

بشر دوست صاحب بفرمایید!

داکتر رمضان بشر دوست:

بنام حق و به یاد شهداء

اعتراض من هم در مورد پارلمان است و هم در مورد ریاست جمهوری، اول اینکه چند روز قبل خود کمیسیون عدلی و قضایی گزارش داد در باره فرمان تقنینی و خود شان اینجا گلایه و شکایت داشتند که فرامین تقنینی خلاف قانون است، فرمان تقنینی خلاف ماده ای که رئیس جمهور که حق فرمان را ندارد، حکومت حق فرمان را دارد مطابق قانون اساسی، مطابق ماده هفتاد و نهم قانون اساسی نیست، یک مسئله. مسئله دوم، در کجای اصول وظایف داخلی آمده که در جلسه مشترک یک نفر حاضر نیست و اینها تصمیم می گیرند، در کجا این صلاحیت  به کمیسیون ها داده شده، اصول وظایف داخلی می گوید که در جلسه مشترک، اکثریت کمیسیون ها حاضر هستند، بعد از بحث و رأی گیری نتیجه به تالار اعلان میشود. نقطه سوم این است که از کمیسیون های که در جلسه  حاضر بودند در جلسات قبلی، تعداد شان موجودیت قانونی ندارند، رسمیت ندارند، بنابر این وقتی خود آنها خلاف قانون هستند، چگونه در باره قانونیت آنها میتوانند تصمیم بگیرند، از هر نظر هم عمل کرد  پارلمان، ولسی جرگه هم عمل کرد رئیس جمهور خلاف قانون اساسی و خلاف قانون است، بنابر این من امیدوار هستم که این مسئله را توجه داشته باشیم که فردا نسل آینده نگوید که چه پارلمان و رئیس جمهور مسخره بودند، تشکر از توجه شما.

حاجی عبدالکشور واقف حکیمی :

بسم الله الرحمن الرحیم

من به نمایندگی از کمیسیون تفتیش گپ میزنم و هم به عنوان یک وکیل در این پارلمان. با اجازه جناب رئیس، اعضای محترم ولسی جرگه و هیئت اداری، السلام علیکم و رحمت الله!

ما از دو زاویه به فرمان تقنینی قانون مبارزه با فساد اداری بحث داریم؛ ما در کمیسیون مان هم مورد بحث قرار دادیم؛ ولی ارائه نشد ما کتباً هم فرستادیم، هم از لحاظ  فنی و تخنیکی چیز های که در این قانون پیش بینی شده؛ مثلاً از جمله ایجاد کمیسیون مبارزه با فساد اداری، در حالیکه ما اینجا  څارنوالی مبارزه با فساد اداری داریم، څارنوالی رسیدگی به جرایم سنگین فساد اداری داریم، محکمه اختصاصی رسیدگی به جرایم فساد اداری داریم، متأسفانه در اینجا خاصتاً از این ناحیه تخنیکی عرض کردم که کمیسیون مبارزه با فساد اداری، بر اساس ماده نهم این فرمان تقنینی ایجاد میشود که ریاست گزینش، کمیته گزینش آن را ستره محکمه، لوی څارنوالی و کمیسیون اصلاحات اداری به عهده دارد، این از لحاظ مبارزه با فساد اداری و رسیدگی به جرایم، تداخل وظیفوی در میان اینها به وجود میاید، اگر قرار است کمیته گزینش کمیسیون مبارزه با فساد اداری تشکیل میشود از یک اداره ها و نهاد های بی طرف، څارنوالی خود اش دخیل است، بالآخره ستره محکمه و قضاء باید به این شکایات به این تخطی ها رسیدگی کنند، وقتی پیشاپیش آن کمیسیون را تشکیل میدهد، کمیسیون هم رسیدگی کار آن قبل از  رسیدگی محاکماتی می باشد؛ لذا این یک تداخل وظیفوی و تعارض و تضاد منافع را ایجاد می کند که از این لحاظ هم قابل رد است. از زاویه دیگر، از صلاحیت های ولسی جرگه  از مهم ترین صلاحیت های ولسی جرگه امر قانون گذاری است که بار ها و بار ها تأکید کردیم، این وظیفه ، این صلاحیت را ما نباید دو دسته در طبق اخلاص به دیگران تقدیم کنیم، لطفاً حکومت طرح تقنینی ارائه کند و این بار ها مطرح شده، این از وظایف هیئت اداری محترم در رأس جناب رئیس ولسی جرگه است، قبل از به مورد بررسی قرار دادن طرح ها و فرامین تقنینی، حکومت را ابتداءً از لحاظ شکلیات بررسی کند که کدام فرمان تقنینی صلاحیت بررسی در تالار را دارد، بعد به کمیسیون ها توزیع کنند و مورد بررسی قرار بگیرند. در ماده هفتاد و نه قانون اساسی به تصریح ذکر شده که فرمان تقنینی بر یک امر مستعجل و عاجل و مهم که در بر گیرنده یک مصلحت ملی کلان است، در اوقات رخصتی و تعطیلی پارلمان میتواند از سوی حکومت از سوی حکومت توشیح شود و مورد انفاذ قرار بگیرد، در نخستین ماه کار آینده ولسی جرگه مورد بررسی قرار بگیرد، به این معنا که صلاحیت اصلی و قاعده  از صلاحیت های ولسی جرگه است قانون گذاری نه از حکومت، اینجا حکومت هم صلاحیت اجراء را دارد و هم صلاحیت قانون گذاری را دارد ، ما به عنوان نمایندگان مردم افغانستان، جزء در مسایل فرعی بیهوده بحث کردن صلاحیت دیگری نداریم، کما اینکه با تشکیل ادارات مستقل، زمینه های نظارت بر اعمال حکومت هم از سوی ولسی جرگه روز تا روز محدود  میشود؛ لهذا ما باید و در رأی جناب رئیس ولسی جرگه، هیئت اداری و همه وکلاء ملتفیت باشیم که این دو اصل اساسی و دو صلاحیت بنیادین ولسی جرگه روز تا روز زیر پا میشود، خدای ناخواسته ما به عنوان نمایندگان دوره هفدهم ولسی جرگه به عنوان نمایندگان نادان، نا فهم، بی صلاحیت تلقی نشویم.

و السلام علیکم و رحمت الله و برکاته! این قانون قابل رد است.

قاضی نذیر احمد حنفی:

بسم الله الرحمن الرحیم 

همه وکلای عزیز، السلام علیکم!

ماده شصت و چهارم قانون اساسی، فقره بیست: تأسیس کمیسیون ها به منظور بهبود اداره کشور مطابق به احکام قانون، این از صلاحیت های رئیس جمهور است. کلمه مطابق به احکام قانون صلاحیت، ابدال صاحب صحبت من بدل نیست به دل است، هردو را مصروف کردی جمع را منتظر،

ابدال الله صاحب صحبت من بدل نیست به دل است، همه را مصروف کردی و منتظر. جناب رئیس صاحب! دوباره تکرار میکنم، ماده شصت و چهار قانون اساسی صلاحیت های رئیس جمهور است، این ماده بیست و یک فقره دارد. فقره بیستم: تأسیس کمیسیون ها به منظور بهبود اداره کشور حق دارد رئیس جمهورکمیسیون بسازد؛ اما کلمه اخیر قید اش میکند، مطابق به احکام قانون، قانون چه میباشد؟ صلاحیت های څارنوالی، صلاحیت های پولیس، صلاحیت های قضاء را خلط کردند، هر سه اداره را یک اداره ساختن نه اینکه معضله دارد، خلاف چند ماده ای قانون اساسی میشود.

دو: فساد اداری وقتیکه کمیسیون میسازد، یک آدم و یک مفسده را کرد آیا محبس جدا و توقیف خانه جدا دارد؟ آیا این بحث تشکیل را جدا میسازد؟ وقتیکه همه مخلوط میشود، پس لازم است لااقل جلسه دیگر مشترک کمیسیون ها شود، تا آنچه دوستان ما زحمت کشیده اند هم هدر نرود و قوت دیگر را هم در پی این مسئله بیابند.

السلام علیکم و رحمة الله برکاتهُ!

رئیس مجلس :

وکلای محترم به رأی گیری میرویم.

رئیس مجلس :

منشی صاحب نصاب چند است؟

نائب منشی  :

جناب رئیس صاحب یکصدو بیست هشت نفر.

رئیس مجلس :

128، درست به رأی گیری میرویم، وکلای محترم! فرمان شماره 327 مؤرخ 14/6/1397 رئیس جمهوری اسلامی افغانستان، در مورد قانون مبارزه علیه فساد اداری، با تعدیل وارده توسط کمیسیون اختصاصی به رأی گذاشته میشود، موافق کارت سبز و مخالف کارت سرخ.

به استثنایی 5 کارت سبز رد گردید.

تشکر از کمیسیون اختصاصی .

دغونډې منشي:

د تفتیش کمېسیون نه هیله لرو چې د قرنطین په وخت کې د عامې روغتیا وزارت څخه د بررسۍ پایلې په تړاو د مرکزي پلټنې کمېسیون د ګزارش اوریدل.

نائب منشی:

همکاران عزیز، کمیسیون تفتیش مرکزی در رابطه به نتایج بررسی شان از وزارت صحت عامه در ایام قرنطین گزارش دارند، لطفاً تشریف داشته باشید. اعضای محترم کمیسیون تفتیش، جناب صافی صاحب!

رئیس مجلس :

وکیل صاحبان محترم به ارتباط گزارش رأی گیری داریم .

نائب منشی  :

همکاران عزیز! کمیسیون تفتیش گزارش آماده کرده اند رأی گیری داریم، لطفاً خارج نشوید از تالار

رئیس مجلس :

دارالانشاء! ریاست امور امنیتی کجا است که میگویند موترهای وکیل صاحبان همه شان همینجا پارک شده اند؟

نائب منشی  :

رئیس صاحب روفی صاحب کارت سرخ دارند.

فوزیه رووفی :

به اجازه رئیس صاحب و وکلای محترم!

وکلای محترم دوره پانزدهم و شانزدهم به دریورهای خود میگفتند به پارکینگ موترها، موترهای خود را ایستاد کنید؛ اما متأسفانه وکیل صاحبان دوره هفده آدم های خوبی هستند؛ ولی شاید نگفته باشند به دریورهایشان حتی میخواهند که به دهلیز شورا بیاورند موترهای خود را، شما به دریوران تان بفهمانید که امروز راه نبود، امروز موتر من به دروازه دخولی اول همانجا پایین شدیم، اقبال صاحب صافی هم پیاده شد، من در همان دروازه اول ایستاد شدم و پیاده شدم، وقتیکه پیش آمدم به ترافیک گفتم تو برای چه ایستاد هستی و همین موترها را میشود که بگویند، گفت یکی اش هم نمیرود، گفتند که وکیل صاحبان گفته اند که موترهای ما را شور نده، شاید وکیل صاحب خبر نباشد؛ ولی دریور ها از نام وکیل صاحبان استفاده میکنند. جناب رئیس صاحب! به دریورها وظیفه بدهید که به پارکینگ بروند، شاید یک وکیل صاحب کمی احتیاط نکند و شاید در همینجا یک حادثه ترافیکی شود، من این را وقت میگفتم و اقبال صافی هم در جریان است، من در دروازه اول پایین شدم از بس که موترها لین در همین مسیر راه بود.

رئیس مجلس :

درست است ما گروپ امنیتی را روان کردیم ببینند که پلیت ها از کی است و کی زورگویی میکند. بفرمایید صافی صاحب!

انجنیر کمال صافی:

بسم الله الرحمن الرحیم 

د لوی او بښونکي خالق تعالی په سپیڅلي نامه.

د مرکزي پلټنی کمېسیون د کرونا پرخلاف د مبارزې د برنامې د څيړنې ابتدایي راپور.

ورځ دوشنبه نیټه ۱۳۹۹/۷/۱۴ .

ځای : د ولسي جرګې د عمومي ناستو تالار.

وکیل صاحبانو که توجه وکړئ د کرونا په مورد کې ډیر جالب راپور دی واوری خیر دی .

رئیس مجلس:

وکیل صاحبان محترم! به ارتباط کرونا کمیسیون تفتیش زحمت کشیده و یافته های خود را با تالار شریک میسازد، وکیل صاحبان متوجه صحبت های کمیسیون اختصاصی باشید.

   انجنیر کمال صافی:

د پلټنې کمیټې غړی : ښاغلی شاهپور حسین زوی د کمېسیون مرستیال او د پلاوي د رئیس په توګه .

ښاغلی انجنیر کمال صافی ، ښاغلی حاجي محمد نعیم وردک، آغلې سیمین بارکزۍ، ښاغلی حاجي شیرمحمد آخوند زاده او آغلې صادقه ادیب د کمیټې د غړیو په توګه .

ښاغلی رئیس صاحب او په تالار کې حاضرو غړیو، لکه څرنګه چې تاسو ته معلومه ده د مرکزي پلټنې کمېسیون د ولسي جرګې د دندو سره سم خپله پلټنه شروع کړه چې په کې د کرونا سره د مبارزې په ډګر کې د عامې روغتیا وزارت سره ۱۵ رسمي ناستې درلودې ، د یادونې وړ یې بولم چې د پلټنې کمېسیون په سختو شرایطو کې، په ډیرو سختو شرایطو کې چې کرونا اوج ته رسیدلې وه او تقریباً ټول ملت د قرنطین شپې او ورځې سبا کولې پلټنه تر سره کړه. دا هم باید درسره شریکه کړم چې زموږ پلټنه لا بشپړه شوې نه ده او جریان لري ولې تر دې دمه مو چې کوم تفتیش کړی دی همدا خبرې درسره شریکول غواړم.

د عامې روغتیا وزارت تقریباً د څلورو میلیاردو افغانیو په معادل نولس قراردادونه لاسلیک کړي دي، د عامې روغتیا وزارت نور ۳۱ قراردادونه چې تقریباً د یوسلو څلور میلونو ډالرو په اندازه د داخلي موسساتو سره لاسلیک کړي دي چې بودجه یې د نړیوال بانک لخوا ورکول کېږي، دغه پورته ذکر شوی رقم چې تقریباً ټوټل یې یولس میلیارده افغانۍ کېږي د کرونا سره د مبارزې په ډګر کې په مصرف رسیدلې دي د یادونې وړ ده چې تقریباً درې میلیارده افغانۍ د افغانستان ولایاتو ته د کرونا سره د مبارزې لپاره لیږدول شوې دي په دې مورد کې موږ غواړو چې د پلټنې لړۍ ولایاتو ته هم وغځوو، د نولسو قراردادونو چې قیمت یي تقریباً څلورو میلیاردو افغانیو په اندازه دی لاندې عمده ستونزې او قانوني تخطیانې لري:

۱- د عرضونې هیئت د قانون مطابق کړنې نه دي ترسره کړې چې په هره برخه کې قانون، طرزالعمل او لوایح تر پښو لاندې کړي دي.

۲- هیڅ یو قراردادي د قرارداد د مادو سره سم اجراآت نه دي ترسره کړي.

۳- هیڅ قراردادي د قرارداد سره سم په خپل ټاکلي وخت اجراآت نه دي کړي.

۴- د ګدامونو د ابتدايي پلټنې سره جوته شوه چې هیڅ قراردادي د قانون مطابق جنس نه دی آماده کړی هم  یې کیفیت ټیټ دی او هم یې کمیت ټيټ دی. په ځينو مواردو کې د ګدامونو اسناد هم به لا ډيرې ستونزې لري. یعنی م ۷، ف س ۵ او ف س ۹ او داسې نور هیڅ سند د یو بل سره سر نه خوري.

۵- قراردادیانو باید د قرارداد اصولو سره سم نوی او تازه جنس آماده کړی وای ولې متأسفانه  د نوي او جدید جنسونو په ځای زوړ او استعمال شوی جنس د روغتیا وزارت ته تسلیم کړای شوی دی.

۶- د ځینو قراردادونه نرخونه د بازار د داخلي نرخ سره په مراتبو لوړ دي او ډیر ظالمانه او جابرانه نرخونه وضع شوي دي چې د دي غریب مظلوم ملت سره ظلم او جفا ده. د بیلګې په توګه باندې یو د مریض کټ په شل زره افغانۍ تقریباً په اته شپيته زر افغانۍ باندې اخیستل شوی دی یعنی څو مراتبه جګ.

۷- د کرونا سره د مبارزې په لړ کې ټول قراردادونه د منبع واحد یا Single source  له طریقه اجرا شوي دي چې اکثره یې د منبع واحد د قانون او شرایطو خلاف لاسلیک شوي دي، د یادونې وړ ده چې منبع واحد خپل شرایط اصول او طرز العمل لري چې په دغه قراردادونو کې په بشپړه توګه تر پښو لاندې شوی دی.

۸- د نړیوال بانک یو سل څلور میلونه ډالره په مرستو کې هم ډيرې ستونزې موجودې دي، د بیلګې په توګه د لوړو معاشاتو په برخه کې د ولسمشر د حکم او د کابینې د پریکړې سره سم باید د مالیې د وزارت او روغتیا وزارت په ګډ تفاهم او میکانیزم سره نهایي شوی وای ولې دا کار متأسفانه  نه دی شوی.

۹- د تفتیش کمېسیون د دی لپاره چې هر اړخیزه پلټنه او څيړنه وکړي د روغتیا پخوانی وزیر، معینان او نور اړونده افرادو ته یې د ممنوع الخروج غوښتنه د لویې څارنوالۍ له طریقه د یو رسمي مکتوب په ذریعه وکړه ولې له بده مرغه د ولسي جرګې د لومړي مرستیال لخوا پرته له کوم منطقي دلیل همغږۍ او اړیکو نیولو برائت ورکړل شو او د کمېسیون د پریکړې خلاف د یو بل رسمي مکتوب په ذریعه د سفر اجازه ورکړل شوه چې د روغتیا پخوانی وزیر د لومړي مرستیال د مکتوب څخه په ناوړه ګټه اخیستلو سره هیواد ترک کړ.

۱۰- دا چې د کرونا سره د مبارزې په لړ کې د الکولو استعمال ته اړتیا وه بعضې قراردادیانو ته وزارت لخوا اجازه ورکړل شوه چې قراردادیانو او د وزارت ځینې افرادو ترې نه ناوړه ګټه پورته کړه او څو چنده اضافه الکول یې هیواد ته په غیر قانوني ډول باندې وارد کړل.

۱۱- د روغتیا وزارت د دوایي د تنظیم ریاست او ځینې مغرضو قراردادیانو په ځینو مواردو کې د حالاتو څخه په ناوړه ګټه اخیستلو ځینې ممنوع  مواد هیواد ته وارد کړل.

محترم رئیس صاحب، اداري پلاوی او په تالار کې حاضرو خویندو او وروڼو! د دغه پورته ذکر شوي نقاطو او تخطیانو، او داسې نورو غیر قانوني کړنو ته په پام سره د مرکزي پلټنې کمېسیون د یو رسمي مکتوب په ذریعه باندې د روغتیا وزارت څخه غوښتنه وکړه تر څو د پلټنې پروسه نه وي بشپړه شوې ټولو قراردادیانو ته مالي پرداختونه بند کړئ تر څو د بیت المال چې د غریبو او مظلومو، جګړه ځپلي ملت مال دی څخ ناوړه او غیر قانونی ګټه اخیستل بند شي.

په تأسف سره ذکر کوم چې جلالتمآب ولسمشر محمد اشرف اغني د ولسي جرګې د پرېکړې خلاف د دغه غیر قانوني پرداختونو د اجراء امر کړی دی نو په دې اساس جناب رئیس ستاسو حضور ته جناب وکیل صاحبانو خویندو او وروڼو ستاسو حضور ته عرض کوو چې د ولسي جرګې د دغه غیر قانوني پرداختونو څخه د رایو په اکثریت سره مخه ونیسي چې د بیت المال د حیف او میل مخه ونیول شي. محترم رئیس صاحب د پلټنې کمېسیون د ولسي جرګې څخه د پاتې پلټنې په مورد کې د ولسي جرګې د بشپړ مرستې او ملګرتیا غوښتنه کوي په درنښت د مرکزي پلټنې د کمېسیون اعضاء او د ټاکل شوي پلاوي رئیس ښاغلی شاپور حسین زوی.

رئیس مجلس:

بارکزی صاحب هم بخواند یا وقت بدهیم وکیل صاحبان را که صحبت بکنند.

سیمین بارکزی:

یک تبصره بسیار کوتاه رئیس صاحب، جناب رئیس صاحب، من نمیخوانم؛ چون همکار ما هم که خواندند متأسفانه اکثر وکلاء توجه نمیکنند، ببینید جناب رئیس صاحب، یک کمیسیون میاید ماه ها شب و روز حتی روز جمعه و پنجشنبه سر یک موضوع که اختلاس شده کار میکند، ما از این انتظار داشتیم از خانه ملت به خصوص هیئت اداری که ما را در این راستا کمک کنند، ما داریم با مافیا میجنگنیم؛ اما متأسفانه ما هیچگونه همکاری که ندیدیم؛ ولی معاون پارلمان میاید دخلالت میکند به کمیسیون ما به آنها مکتوب میدهند و کسانیکه به اختلاس متهم هستند اتهام وارد شده به آنها و هنوز معلوم نشده آنها را برائت میدهند، این را اول من منحیث یک نماینده میخواهم پرسان کنم، من و همکارانم که اینقدر زحمت کشیدیم در این راستا، اینها چرا این کار را کردند و روی کدام ماده قانون برائت دادند و وزیر را باعث شدند که آنها از افغانستان بروند؟ این یک موضوع. موضوع دیگر نهایتاً همکاری شما را میخواهم در این راستا، رئیس جمهور خلاف قانون این کار را کرده و پیسه را دوباره آزاد کرده، بخاطر از اینکه ما هر چقدر سه ماه داریم کوشش میکنیم که عدالت را در این پروژه ها ببینیم، بی عدالتی به حدی شده و حتی وزارت صحت عامه سهم دارد در این خوردن این پول ها صحت عامه را دخیل است و تمام کسانیکه، حتی قراردادی ها اکثراً قرارداد های اینها خلاف اصول است، این پول دوباره به قراردادی ها پرداخت میشود، ما امروز خواهش میکنیم رئیس صاحب  وخانه ملت، ما کسانیکه رأی گرفتیم از مردم به این خانه آمدیم، لطفاً همین موضوع را توجه کنید، این پول بیت المال است، وقتیکه یک موضوع حاد مثل کرونا میاید از این پول خورده میشود و ما و شما سکوت میکنیم، این که جفا به مردم است، جفا به آن رأی که ما گرفتیم، امروز خود شما تصمیم بگیرید، ما منحیث کمیسیون که هنوز هم داریم کار میکنیم و کار ما خلاص نشده تفتیش، شما فیصله کنید اول چرا معاون این کار را کرد؟ دوم شما ها چه میگویید رئیس صاحب شما چه فیصله میکنید؟ هرچه که شما وکیل صاحبان فیصله کردید ما مطیع هستیم؛ ولی هنوز هم میگویم بررسی ما ادامه دارد و آن خواهش که داریم باید پول بند شود، تشکر.

رئیس مجلس:

وکلای محترم! گزارش کمیسیون تفتیش، افضلی صاحب اعتراض دارید بفرمایید!

انجنیر میر حیدر افضلی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 با اجازه جناب رئیس صاحب، بسیار تشکر میکنیم از کمیسیون محترم تفیش مرکزی که واقعاً زحمت کشیدند، در قسمت وزارت صحت عامه تفتیش کردند، بررسی کردند و مواردی را پیدا کردند یک بحث است. جناب رئیس صاحب که از لحاظ قانونی ما وقتیکه در یک جای فساد را می بینیم، پیدا میکنیم بر اساس یافته های خود مسئولیت داریم که آن را روان کنیم به مرجع عدلی و قضائی که لوی څارنوالی است، لوی څارنوالی آن را باید بررسی بکند، بعد از اینکه همان یافته های ما تأیید یا تصدیق میشود، صلاحیت از این را دارند که آنها آن موضوع را یا دوسیه را روان بکنند به محکمه یک قسمت پیشنهاد را که کمیسیون محترم تفتیش کرده به ارتباط بند کردن پول شرکت های که قرارداد دارند پروسه قرارداد به هر نحوی که بوده اگر در آن فساد بوده، اگر در آن خدای ناخواسته هر مورد که بوده آن یک بحث است، بحث دیگر اینکه آیا ما صلاحیت از این را داریم که یک شرکت که قرارداد دارد پول از آن را ما بند بکنیم یا نه؛ بناءً من فکر میکنم پیشنهادی را که یافته های را که کمیسیون محترم تفتیش داخلی داشته این را روان بکنند به لوی څارنوالی، لوی څارنوالی تحقیقات خود را بکند، بعد از آن باز ما تصمیم بگیریم در غیر از آن جناب رئیس صاحب من فکر میکنم که این یک عمل شاید غیر قانونی باشد که ما پول شرکت ها را بند بکنیم، تشکر.

انجنیر منورشاه بهادری:

جناب رئیس صاحب، شاهپور خان یک لحظه، جناب رئیس صاحب! مطابق به اصول و مطابق به قانون، حق ما است که آن را به حالت منجمد یا راکد یا به حالت تعلیق در بیاریم و موضوع را به څارنوالی بسپاریم که واقعاً حق به جانب است یا نه، در غیر آنصورت اگر همینطور ما بیاییم، بگوییم که والله این در صلاحیت ما نیست امکان دارد که بعضی سوء استفاده ها صورت بگیرد؛ فلهذا نظر کمیسیون از نظر ما تأیید است آن موضوع را بحثی نیست که پول ندارد راکد بکند یا به اصطلاح همان تعلیق بیارد، بحث تعلیقی را ما پیشنهاد بکنیم در اینجا و این کمیسیون حق آن است که تعلیق؛ چون در این فساد شده، اگر ما این را تعلیق نکنیم این را بگذاریم به څارنوالی تا زمانیکه موضوع معلوم شود، طبعاً که خورد و برد های خواهد شد؛ فلهذا نظر کمیسیون تأیید است و مشکل قانونی ندارد، تشکر.

رئیس مجلس:

اتل صاحب، یاداشت گرفتیم.

محمد کریم اتل:

جناب رئیس صاحب معززو وکیل صاحبانو رئيس صاحب هر هغه مسله چې هغه ملت شکایت لري هغه که د پلټنې کمېسیون ته یا عدلي او قضائي کمیسیون ته راځي د قانون مطابق کمېسیون کولای شي ترڅو هغه موضوع او هغه قرارداد چې کوم مربوطه شرکت ورکول شوی هغه موضوع په تعلیق کړي هغه په دې خاطر باندې چې موږ مستقیماً هغه څوک یوو چې د ولس په نمایندګي هم د دولت پر کړنو باندې هم پر خصوصي سکتورنو باندې د نظارت حق لرو فلهذا د تفتیش کمېسیون په دې مسئله کې د دې صلاحیت لري چې باید دا موضوع تعلیق او هغه شرکتونه چې فساد یې کړی وي همدارنګه مسئولین دواړه څارنوالی ته معرفي او دوسېې یې باید عدلي او قضائي ارګانونه وڅیړي وروسته د څیړلو بیرته تفتیش کمېسیون ته باید ګزارش ورکول شي ترڅو تالار ته راوړي چې د دې مسئلې په هکله باندې آخري نتیجه هم داشی شوله موږ د تفتیش کمېسیون دغه کړنه چې په هغه مسئله کې چې هغه د خلکو د صحت او د انسان لپاره تر ټولو مهم صحت دی د صحت په برخه د معارف په برخه کې چې کوم فساد ترسره کېږي باید په داسې مسائلو کې موږ ملي موقف ولرو د خپل تفتیش کمېسیون دا کړنه تأیید وو او تالارباید په تمامه معنی د دې ملاتړ وکړي، مننه!

رئیس مجلس:

وکلای محترمی که کارت سرخ بالا کردید آخندزاده صاحب است، قلاتوال صاحب است، سیلاب صاحب است، حنفی صاحب است، قاسمی صاحب است، خواهر ما ثریا اکبری است، غوث صاحب است، اسد صاحب است و شاهپور صاحب، پانزده نفر ثبت نام کرده اند، سنگین صاحب هم اضافه شد، اسحق زی صاحب.

منشی صاحب نصاب چند است؟

نائب منشی:

نصاب نداریم جناب رئیس صاحب متأسفانه.

رئیس مجلس:

نصاب چند است؟

نائب منشی:

شما یک حساب کنید، یک نفر، یک نفر حساب کند من که حساب کردم، جناب خان صاحب باور کنید نصاب نداریم، شما یک حساب کنید.

رئیس مجلس:

خوب از کمیسیون اختصاصی تشکری میکنیم، کمیسیون به جایگاه خود تشریف ببرد، نصاب داشتیم به رأی گیری میگذاریم گزارش را شنیدید.

نائب منشی:

آخندزاده صاحب شما بلند شوید نصاب نداریم.

رئیس مجلس:

جناب حنفی صاحب 15 نفر ثبت نام کردند که خودت پنجم هستی، آخندزاده صاحب است، قلاتوال صاحب است، سیلاب صاحب است، قاسمی صاحب است، حنفی صاحب است بعد از آن خواهر ما ثریا  است، خان صاحب وردگ است، اسد خالد، سنگین صاحب و اسحق زی صاحب. خوب تا که نصاب پوره میشود، از ساعی صاحب خواهش میکنیم که اعلامیه شان را بخوانند.

نائب منشی:

رئیس صاحب! اگر همین زنگ  را اگر لطفاً فشار بدهید که یک تعداد وکیل صاحبان در چای خانه هستند و در بیرون هستند که تشریف بیاورند، همکاران عزیز لطفاً، لطفاً از تالار خارج نشوید لطفاً!

محمد عالم ساعی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 نحمده و نصلی علی الرسول الکریم، بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم:«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ.»

حضار نهایت عزیز القدر، جناب رئیس صاحب، هیئت محترم اداری و وکلای معزز ملت معزم افغانستان!

طبق فیصله تالار ولسی جرگه، مایان چهار نفر هیئت توظیف شدیم، تا در رابطه به حملات ارمنستان بالای کشور مسلمان دوست و برادر آذربایجان یک اعلامیه را از آدرس ولسی جرگه شورای ملی افغانستان آماده بسازیم که اینک به قرائت میگیریم.

قابل یاد آوری است که حکومت افغانستان و تالار مشرانو جرگه، قبل از ما اعلامیه صادر فرمودند و اینیک به قرائت میگریم تا وکلای محترم این اعلامیه را امیدوار هستم که تأیید بکنند.

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

 اعلامیه ولسی جرگه شورای ملی جمهوری اسلامی افغانستان، بخاطر احترام و پشتیبانی از حاکمیت ملی و تمام ارضی جمهوری آذربایجان.

در روشنائی اهداف و اصول منشور ملل متحد، طرزالعمل و مقررات حقوق بین الدول و بر مبنای روابط دوستانه میان جمهوری آذربایجان و جمهوری اسلامی افغانستان، ولسی جرگه شورای ملی افغانستان، تعرض مسلحانه ارمنستان را بالای جمهوری آذربایجان تقبیح می نماید، بر اساس سرحدات قبول شده بین المللی، باید حاکمیت ملی و تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان احترام گردد، ولسی جرگه شورای ملی افغانستان، جنگ را در تمام دنیا مردود خوانده، نسل کشی توسط نیروهای نظامی ارمنستان در شهر خوجمی و جرایم ضد بشری، در برابر افراد ملکی آذربایجان در جریان درگیری نظامی میان ارمنستان و آذربایجان در منطقه ناگون و قره باغ جمهوری آذربایجان، با قاطعیت تقبیح نموده با ابراز همدردی با قربانیان و وابستگان آنها، خواهان اقدامات جهت محاکمه عاملین این رویداد میباشد.  ولسی جرگه شورای ملی افغانستان خواستار تطبیق، هر چه عاجل چهار اعلامیه شورای امنیت ملل متحد، از سال 1393، اعلامیه های 853، 874 و 884 بوده و خواهان هرچه عاجل خروج مکمل و بدون قید و شرط قوت های اشغال گر از همه ساحات اشغال شده جمهوری آذربایجان میباشد. ولسی جرگه شورای ملی افغانستان، همبستگی قطعی خویش را با جمهوری آذربایجان، در دفاع از حاکمیت ملی و تمام ارضی آن کشور ابراز میدارد.

و من الله توفیق، از توجه تان تشکر.

رئیس مجلس:

وکلای نهایت محترم مجلس در همینجا ختم است.

وَ اٰ خِرُ دَعوٰ نٰا اَنِ الحَمدُ للهِ رَبِ العٰلَمِينَ

تهیه وترتیب: آمریت ثبت مباحثات وتنظیم امور تخنیکی جلسات(هنسرد)

استخراج کننده مطالب: محمد ایمل ویار، نثار احمدجمال، صدیقه بارکزی، زویا حکمتجووخالد هجران.

مصحح لسانهای ملی: محمود جان همدرد، نصیبه عطائی، محمد ایمل دوست و الهام مهدی.