د ولسي جرګې قدرمن رئیس، اداري هیئت، د ملت محترمو استازو نننی جلسه البته شروع کوو اوس له استاد حنیف نه هیله کوو چې د قرآن عظیم الشأن څو مبارک آيتونه ووايي، ( شور ماشور په غونډه کې).

رئیس مجلس:

خیر دیالوک را بس کنید! بشردوست صاحب! انتقادت بجاست، انتقادت بجاست، بار دیگر نمیشود.

تلاوت آیاتی چند از کلام الله مجید توسط محترم استاد حمیدالله حنیف صورت گرفت:

حاجی حفیظ الله جلیلی:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه جناب رئیس صاحب، هیئت اداری، همصنفی های گرامی!

جناب بشردوست صاحب! همیشه وقتی خودت انتقاد دارید، نمیفهمم که پارلمان در کجا خواهد رسید!

جناب رئیس صاحب! چند روز قبل من با چند نفر از دوستان هیئت رفتیم در مکتب متوسطه محمدیه که دارای هفت هزار شاگرد میباشد و تعداد معلمین اش سی و پنج نفر است. مکتب چهل دختران بالای دوازده هزار نفر شاگرد دارد، چهل و پنج نفر استاد دارد. متأسفانه که ما رفتیم به وزارت معارف با وزیر صاحب معارف عالی صحبت هم کردیم، عکسهای شاگردان را بردیم و در این مکاتب که ما رفتیم حتی میز و چوکی موجود نبود. زمانیکه ما رفتیم با وزیر صاحب معارف صحبت کردیم، وزیر صاحب معارف نشسته بود، یک معاون گستاخ من نمیفهمم به نام شینواری است، چه است صحبت کردیم همرایش، میگفت که از کدام ولایت آمدید، حتی آن بزرگوار خبر نداشت که در شهر کابل مکاتب بدون میز و چوکی و بدون فرش است. ما عکسها را با خود برده بودیم، کتابهای پاره پاره، کتابهای نصفه شاگردان را بردیم که قابل خواندن نبود، آنجا که ما رفتیم صحبت داشتیم به جز از اینکه ما را تمسخر کردند، همکاری هیچ نکردند و جناب رئیس صاحب! به ما متواتر گفتند که ما بودجه نداریم، نمیدانم که چهارده هزار معلم کم دارید، یا پانزده هزار معلم در شهر کابل تنها کم داریم، متأُسفانه ما میبینیم که بعضی از عزیزان شان در آنجا مقرر کردند به صفت مشاور، نمیدانم دستیار یک لک و چهل هزار، یک لک و پنجاه هزار افغانی معاش دارند. جناب وزیر صاحب همراه ما صحبت داشتند، ما را وعده همکاری کردند، ما منتظر شان بودیم، یک هفته است که تلیفونهای ما را جواب نمیدهد، خدا کند که وکلای معزز صحبتهای ما را شنیده باشند، در مورد این وزیر صاحب و معاونین اش تصمیم گرفته شود، بخیر و سلامت باشید!

داکتر رمضان بشردوست:

بنام حق و به یاد شهدا

وحشت ناک است که امروز خبر شده که در برچی دو مکتب اش معلم ندارد، امروز خبر شده! چهارده سال است که ما چیغ میزنیم نه تنها دو مکتب اش، تمام مکاتب برچی، مکاتب خیرخانه، مکاتب ارزان قیمت، مکاتب تمام سی و چهار ولایت و سه صد و سی شش ولسوالی؛ اما همان وزراء است که شما چپن میندازید، بادام و پسته در خانه تان میدهید. امروز میخواهید که به مردم جلوه بدهید که ما کار میکنیم، مگر دیروز کدام یک تان از کاندیدا وزیر پرسان کردید که کجا است سند تحصیلی ات؟ کجاست سابقه کاری ات؟ کدام تان تا اخیر نشستید، حتی خود رئیس جلسه را ترک کرد، معاون خود را نشاند. دیروز سرنوشت پنج سال افغانستان تعیین میشد؛ اما اینجا بعد از ساعت یازده تمام وکلا تقریباً رفته بود، پنجاه وکیل مانده بود، از پنجاه وکیل ساعت دو که جلسه ختم میشود، چهل وکیل اش بخاطر خوش خدمتی به نامزد وزیر مثلیکه حلوا تقسیم میکرد نامزد وزیر، در اطراف اش جمع شدن بودند. دیروز چهره های آمده بودند که من برای اولین بار است که میدیدم در دو سال حتی همین چهره ها یک ساعت بیشتر ننشست، آمد به نامزد وزیر حاضری داد و بعد رفت. شما که میگویید ما مجبور هستیم که مؤکلین خود را ببریم؛ چون دروازه وزیر بسته است، مگر گناه به گردن خود تان نیست! چرا یک وزیر پاک، صادق، وطندوست تعیین نمیشود که دروازه اش به روی مردم باز باشد، مگر دیروز کجا بودید، کدام تان شنیدید! خدا شاهد است که یک نفر شان گوش نمیکرد. با فیس بوک خود بازی میکردند، قصه داشتند، خنده داشتند. من قسم میخورم از اینها پرسان کنید که نامزد وزیر چه گفت، اگر یکی شان بفهمد که چه گفته. رفته بودند کسانیکه طرف من نگاه میکنند، ساعت یازده بجه نبودند، اگر میگویند بودند قرآن بگذارد، قسم بخورد، من دست خود را قطع میکنم، حتی تعدادی که بودند، تعدادی که بودند جلسه ختم نشده بود که در اطراف وزیر جمع شده بودند، بنا بر این، بنا بر این ما در سرنوشت ساز ترین مقطع تاریخ ولسی جرگه قرار داریم. امروز به نام پشتون کسی نامزد وزیر است که برای خود پشتون یک شرم است، بنام هزاره کسی نامزد وزیر است که برای.... قطع مایک.

غلام حسین ناصری:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه جناب رئیس صاحب، اعضای محترم هیئت اداری، وکلای عزتمند و اصحاب میدیا!

جناب رئیس صاحب! میخواهم یک موضوع را خدمت شما و تالار شریک بسازم با اجازه تان و آن بر میگردد به مسایل قبلی و روند کاری آینده اعضای کابینه، این کار خوب است که فعلاً آغاز شده، با چقدر نواقص دارد، چقدر بدون نواقص است، این روند که فعلاً حکومت احترام گذاشته که باید زودتر احترام میگذاشت به قانون اساسی که آورده فرهنگ سرپرستی را میخواهد پایان بدهد. در این زمینه و در این ارتباط میخواهم یاد آوری کنم جداً ،دیگر پیشنهادی که دارم جناب رئیس! باید کاندیدا وزراء محترم، رؤسای حوزه های مستقل که میخواهند رأی بگیرند هر کسیکه است اینرا پیشنهاد میکنم که باید اینها کتباً قبل از اینکه صندوق مانده شود، به خانه ملت که در حقیقت مردم افغانستان و تعهد خود را به مردم افغانستان کتباً باید تعهد بسپارد که اگر هر کدام از خانه ملت رأی اعتماد نگرفت از همینجا همان روزیکه نتیجه اعلان میشود باید روراست برود به خانه خود بنشیند، این گپ، گپ مهم است. اگر شما میخواهید که به فرهنگ سرپرستی پایان داده شود فقط از همین روش حقوقی و قانونی کار بگیرد و این حق مردم است در غیر آن ما میشنویم که فرضاً اگر رأی دادند، دادند و اگر ندادند خوب ما سرپرست هستیم تا دو سال دیگر. در این جهت است که باز هم تأکیداً به آنها این مسئله را شریک کردم، کتباً از هر کدام شان چه دوستانی که امروز میایند چه دوستانی که دیروز آمده بودند و از صدر تا ذیل باید اینها کتباً تعهد بسپارند که هر کسیکه فرضاً تعهد بکند که اگر من رأی اعتماد خانه ملت را نگرفتم دیگر برای یک ثانیه در وزارت نمیروم و سرپرستی را قبول ندارم. چرا؟ به علت اینکه از اینجا میشود شما میتوانید که به فرهنگ سرپرستی به طور مطلق خاتمه بدهید، فرهنگ سرپرستی خلاف قانون اساسی خلاف تمام مقررات و عرف و حکومت و نظامداری باید پایان داده شود به این جهت است که این پیشنهاد را من دارم که باید به اصطلاح خوب.... قطع مایک.

شفیقه سخا یولچی:

بنام خداوند توانا و دادگر

با اجازه جناب رئیس صاحب، هیئت اداری و همه وکلای معزز السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، صبح همه ای شما بخیر!

جناب رئیس صاحب! همه میدانند که ولایت فاریاب یک ولایت جنگ زده است که دو ولسوالی اش، ولسوالی قیصار و المار در حالت سقوط است، کاملاً امنیت در آنجا برهم خورده و مشکلاتیکه در قبال سائر مشکلات در ساحات مختلف موجود است مشکلات شفاخانه ولایتی ولایت فاریاب یکی از مشکلات حاد شمرده میشود. دو روز قبل پرسونل شفاخانه حوزوی ولایت فاریاب دست به اعتراضات زدنده بودند که از عدم موجودیت لابراتوار و مواد لابراتواری و همچنان از عدم توجه وزارت صحت در قبال شفاخانه حوزوی و همچنان کمکهای اولیه در حالت اضطرار به مریضها تجویز نمیشود، هیچ وجود ندارد و همچنان معاشات پرسونل به وقت و زمان اش پرداخته نمیشود. از این ناحیه مشکلات شفاخانه حوزوی ولایت فاریاب بیشتر است و همچنان در آنجا یک دفتر ثانوی که از طریق کدام انجو تمویل میشود وظیقه اجرا میکند که این باعث سقوط شفاخانه حوزوی شده که در این راستا هم توجه جدی کمیسیون محترم صحت و تربیت بدنی را خواهان هستم که با مراجع ذیربط در تماس شوند و مشکلات از این ناحیه مرفوع شود، تشکر.

خالد اسد:

بسم الله الرحمن الرحیم

د رئیس صاحب او د ټولو درڼو استازو په اجازه!

جناب رئيس صاحب! پکتیکا یو له هغو ولایتونه نه ده چې تل یې ولسونه د دې نظام د حمایې لپاره او د دې نظام په هر برخه کې کلک ملاتړ کړی دی؛ ولې متأسفانه تل چې حکومتیان د دې وایي چې موږ ټولو مناطقو ته یو سأن او شکل باندې هلته کار کوو، هلته پروژې ورکوو هلته دولت په هغه عامیانه اصطلاح په یوه سترګه ورته ګوري؛ ولې متأسفانه پکتیکاوالو سره دا کار تر اوسه پورې نه دی شوی د سږ کال بودجه کې نسبتاً پکتیکا چې کوم معلومات موږ لرو تر ټولو ولایتونو هغوی ته کمه په نظر کې نیول شوې در حال کې له امنیتي لحاظه په ټول افغانستان کې شاید آرام ولایت وي چې موږ فعلاً یوازې هغه لارې چې له نورو ولایتونو سره ده مشکل لري یو عمده مشکل یې زه دا وایم مثلاً موږ په ټول ولایت کې یو مرکزي شفاخانه نه لرو لس ځله رئيس صاحب جمهور ته، وزیر د صحت ته دې ټولو ته پکتیکاوالو غږ اوچت کړی دی چې موږ ته اقلاً یو مرکزي شفاء خانه باید ولایتي په سطح ولرو؛ ولې متأسفانه موږ اوس هم هغه د دیرش کاله مخکې یو تعمیر چې د عربانو لخوا جوړ شوی وو هماغه دی دا لس ځله پیشنهادونه شوي وو؛ ولې په بودجه کې نه نیول کېږي بل مواصلاتي لارې دي چې پکتیکا له غزني سره، له پکتیا سره دي متأسفانه غزني لاره مطلقاً سقوط دی او له پکتیا لاره کې موږ تر اوسه هم تیر ځل چې رئيس صاحب جمهور تللی وو وعدې کړې وه چې د لارې امنیت به حتماً راوړو په څنګ کې د پکتیکاوالو یوه ستر خواهش دا دی چې موږ ټرانزیټ لاره له انګور اډې سره لرو؛ ولې متأسفانه په تیرو ۱۸ کلونو کې دوه قسمت د دې سړک چې اسفالت شو؛ ولې یو قسمت یې چې حدود دې څو دیرش کیلومتره ده دولس کاله همداسې پاتې دی او لس ځل بیا هم زه وایم چې پکتیکاوالو خپل غږ اوچت کړ مګر دا غږ یې څوک نه اوري زه د یوه استازي د دې ولس د دې په خاطر دا غږ نن اوچت ووم سبا یې هم اوچت ووم او خصوصاً په وزارت فواید عامې او وزارت مالیه باندې غږ کوو چې د دې ولس، دا ولس هم د افغانستان خاوره ده پکتیکا او دا یې ولس دی او دوی ته باید په هغه سترګه وکتل شي لکه نورو ولایتونو ته چې کوم امتیازات او استحقاق ورکول کېږي دا د پکتیکاوالو غږ دی او دا غږ به موږ تل اوچت وو.

انجنیر محمدالدین همدرد:

بسم الله الرحمن الرحیم

و به نسعین

با اجازه جناب رئیس صاحب!

جناب رئیس صاحب! وضعیت سیاسی و اقتصادی و امنیتی افغانستان در حالت بسیار بد قرار دارد و قابل تشویش و نگرانی ما است به جای اینکه ما بخاطر حل مشکلات سیاسی، اقتصادی و امنیتی خود کار کنیم متأسفانه در این روزها، در این اواخر هم از جانب حکومت و هم از طرف پارلمان اتهامات علیه یکدیگر صورت میگیرد فکر میکنم همین حالت و ادامه حالت و این تقابل به خیر مردم افغانستان نیست. من به مجلس پیشنهاد میکنم بخاطر حل دایمی همین مشکلات و این چالشهایکه امروز پیش آمده، یک هیئت گماشته شود که صادقانه کار بکنند که حکومت از ما چه میخواهد و ما از حکومت میخواهیم؛ البته در چوکات قانون، بالاتر از قانون نه ما کار کرده میتوانیم و نه حکومت از قانون بالاتر کار از ما طلبان باشد و این اتهامات و این سر و صدا ها سر اذهان مردم، بالای روحیه مردم که در وضعیت بد اقتصادی، سیاسی قرار دارد، بد تأثیر میکند و مورال مردم ما را با گذشت هر روز ضعیف میسازد. ببینید مسئله صلح فرضاً، تقریباً چقدر وقت در دوحه آنجا ادامه دارد به بنبست آمده و ما بالای این کار بکنیم که صلح برای مردم افغانستان اولویت دارد، ما به صلح ترجیح بدهیم، راه های حل جستجو کنیم. من اینطور فکر میکنم نه ما و نه طالبان به صلح صادقانه حرکت کردیم و صلح نمیخواهیم. اگر واقعاً ما صلح بخواهیم چرا طالبان فرضاً پیش از آن، همین اصول مذاکرات این است که باید اوربند صورت بگیرد متأسفانه به جای اینکه اوربند نشد، جنگ شدت پیدا کرده، بیشتر از آن روزهایکه فرضاً ما در مذاکره و صلح نبودیم. پیشنهاد میکنیم هم به جانب طالبان پیشنهاد میکنیم از بحر خدا! از خدا دیگر بترسید! این وطن دیگر طاقت و توان جنگ را ندارد، مردم افغانستان به حالت بد زندگی قرار دارند و حکومت هم گپهای که لازم است، چهره های مطرح کشور را که فرضاً واقعاً آنها بخاطر صلح کار میکنند، آنها را از آجنداء صلح بیرون کشیدند، لطفاً لطفاً در این هیئت شامل بسازند و این بنبست را بشکنند و مردم افغانستان را از این تاریکی، از این بدبختی نجات بدهید! دیگر ادامه همچو حالت به نفع مردم افغانستان نیست و هر طرفی که کشته میشود اولاد این وطن هستند، اولاد این سرزمین هستند. ما طرفدار هیچکس نیستیم، در افغانستان کشته شوند و هر کس طرفدار این گپ است او اصلاً افغان نیست، او اصلاً مسلمان نیست و هر کسیکه باشد، به هر قیافه ای که باشد، تشکر!

گل احمد نورزاد:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب، منشی صاحب، وکلای معزز، حاضرین محترم در تالار صبح همه بخیر!

جناب رئیس صاحب! من یک پیشنهاد دارم به حضور همه وکلای معزز! در وقتیکه ما پشت مایک صحبت میکنیم، از مشکلات امنیتی ولایت صحبت میکنیم، کوشش کنیم یک نکته را متوجه باشیم که اسرار نظامی را همیشه ما حفظ کنیم. همین موضوعات که فلانی ولسوالی در حال محاصره است، در حال سقوط است، اگر مهمات نرسده یا نان ندارند، یا مهمات ندارند تا ده ساعت دیگرسقوط میکند، این مسایل دشمن را روحیه میدهد، پلان آنها به حساب مورال آنها بلند میرود که گویا عملیات ما هدفمند است و اکثراً نیروهای امنیتی ما از این ناحیه متضرر میشوند. من پیشنهاد میکنم وکلای معزز! این موضوع را به شکل بسته صحبت کنند، مشکلات امنیتی خود را مطرح بسازند، این یک پیشنهاد من بود، من منحیث یک شاگرد مکتب نظامی این پیشنهاد را حضور شما به عرض رسانیدم.

جناب رئیس صاحب! من دیروز از ولایت نیمروز آمدم، من و همکارم خانم حمیدی رفته بودیم نیمروز متأسفانه که موضوع معلمین حق الزحمه از طرف کابینه و از طرف شخص رئیس صاحب جمهور به حالت تعلیق درآمده که این مشکل بسیار کلان برای معلمین ما شده و مکاتب ما بدون معلم است. شما باور کنید ما در یکی از مکاتب رفتیم که سه هزار شاگرد داشت، سیزده معلم داشت و در یک مکتب دیگر که هشت صد متعلم داشت، آنها سه معلم داشتند، این یک کار بسیار مشکل است. موضوع نبود کتاب، یک سال شاگردان نیمروز بدون کتاب اینها سپری کردند یعنی سال تعلیمی دو ماه است که آغاز، آنجا گرمسیر است؛ ولی تا فعلاً هیچ از کتاب خبری نیست، من امیدوار هستم که در این راستا وزارت معارف را، این برنامه چاپ کتاب را تکمیل کنند. موضوع سوم جناب رئیس صاحب! موضوع قیمت برق است که شوری های مختلف مردم ها به کرات و مرات برای ما یاد کردند که قیمت برق، صرفیه برق بسیار نهایت بلند است و این موضوع را چند بار ما در پارلمان افغانستان مطرح ساختیم، متأسفانه که ریاست برشنا در این راستا هیچ توجه نکرده و موضوع آخری که من میخواهم بحث کنم جناب رئیس صاحب! موضوع شفاخانه دولتی زرنج است که هشت سال است کار اعمار این شروع شده؛ ولی به پایه اکمال نمیرسد و اینرا چند بار شما به کمیسیون صحت هدایت دادید که این موضوع را پیگیری کند؛ ولی متأسفانه که همین موضوع پیگیری نشده، تشکر از توجه شما!

رئیس مجلس:

تشکر وکیل صاحبان نهایت محترم! کاندیدا وزراء تشریف آوردند، شما را وقت باز میدهیم جمشیدی صاحب! به ارتباط صحبت های جلیلی صاحب که بعضی از مکاتب شهر کابل کمبود میز و چوکی دارند و رهبری وزارت معارف در مورد بی تفاوت است، کمیسیون امور فرهنگی مشکل مکاتب شهر کابل را با رهبری وزارت معارف حل نمایند.

به ارتباط صحبت های بشر دوست صاحب که واقعاً یک انتقاد بسیار خوب، خصوصاً در وقت ارائه برنامه های کاندید وزراء نباید وکیل صاحبان مصروف صحبت های شخصی خود باشند، واقعاً امشب شما در برنامه طلوع دیدید، فوتو هایکه گرفته شده بود یک قسم بی تفاوتی وکلاء را نشان داد؛ چون کاندید وزراء برنامه هایشان را برای وکلاء ارائه میکنند، چه میشود وکلای که صحبت داشته باشند بروند بیرون صحبت بکنند ، نظم مجلس را مرعات بکنید، مردم همانطور قضاوت میکنند. قسمیکه امشب 50 زنگ تیلفون برای من آمد، یک وکیل صاحب دور هم نه در همینجا که وزیر صاحبان و هیئت اداری نشسته اند، همینجا ایستاد است مشخص معلوم هم میشد که کی بود، همین خودش نزاکتاً خوب نیست، حد اقل وکیل صاحب، وکلای افغانستان هستند همان کاندید وزراء برای ما و شما میایند و تشریح میکنند به آن خاطر بیایید که اصلاح را از خود شروع بکنیم. همیشه انتقاد سر هیئت اداری است، آیا هیئت اداری میگوید شما بین خود قصه بکنید! در موبایل صحبت بکنید! حتی سخنگوی رئیس جمهور، من نمی فهمم مرتضوی است کی است، شما فیسبوک او را ببینید نوشته کرده که اینها وکلای مردم هستند (سابق است یا حالا است نمی فهمم) بناءً بیایید از همین صحبت های خودسر و صحبت هایکه واقعاً نظم مجلس را برهم میزند، اجتناب بکنیم.

خوب منشی صاحب! آجنداء را قرائت کنید. کدام پیشنهاد صاحب، ما در تقابل نیستیم من عرض کنم برایتان ، واقعاً صحبت شما بسیار همه جانبه بوده جناب همدرد صاحب! در ظرف یک هفته جناب همدرد صاحب! در ظرف یک هفته سه حمله از آدرس یکی از اراکین حکومت بالای سه وکیل ما صورت گرفته است، بالای حسینی صاحب، بالای الله گل مجاهد و بالای میرویس حسن که کل آن اتهام است، چرا قبلاً این گپ ها نبود؟ بناءً پیشنهاد من به وکیل صاحبان این است که ما و شما خونسردی خود را حفظ میکنیم، اگر حکومت تقابل میکند کار خودش است، ما با حکومت تقابل نداریم. رئیس جمهور، رئیس جمهور هر سه قوه است و ما برایشان احترام داریم و چیزیکه مربوط پارلمان است اگر کسی با ما به تقابل میرود یا نمیرود ما وظیفه خود را انجام میدهیم. جناب همدرد صاحب! ما طرفدار تقابل هم نیستیم، هیچ وکیل صاحب شاید نباشد به خاطریکه وضعیت حساس کشور ایجاب نمیکند ما بطرف تقابل برویم؛ ولی از حکومت هم میخواهیم از اینگونه اتهامات بالای وکیل صاحبان خود داری کنند. من ده آدرس را خودم خبر دارم، ده آدرس را که ده دفتر گرفته شده، فیس بوکها مانده شده، کمپیوتر ها گذاشته شده، کارمندان فیسبوک با معاش بلند استخدام شده که فقط تبلیغات علیه پارلمان بکنند. بیایید که ما و شما خود ما هئیت تعیین میکنیم اگر واقعا برادر ما الله گل مجاهد به حوزه 12 زنگ زده بود و آمر حوزه را تهدید کرده بود، ما و شما در مورد وکیل ما خود ما تصمیم میگیریم که چرا زورگویی میکنید، این یک موضوع و موضوع دوم: اگر واقعاً میروس حسن بادیگارد هایش رفته بودند و تاجر را اختطاف میکرد، ما و شما خود ما ضد اختطاف هستیم، ما و شما خود ما ضد زورگویی هستیم، به هیچ کس اجازه نمیدهیم زورگویی بکند . همین اتهامی که سر حسینی صاحب وارد شده، اگر واقعاً وجود داشته باشد ما چرا یک آدم مافیایی و قاچاقبر را بیاوریم در بین پارلمان! وکلای بسیار خوب ما را، وکلای که واقعاً از رأی مردم آمدند، ما اینها را آغشته به فساد بسازیم و نگذاریم که باشند بناءً من از حکومت خواهش میکنم که از این قسم اتهامات خود داری بکنند، تقابل را به وجود نیاورند، افغانستان امنیت میخواهد، افغانستان تقابل نمیخواهد، کسانیکه در پای تقابل هستند از آنها خواهش میکنیم که همین تقابل اش را با داعش و طالب پیش ببرند نه با پارلمان. تشکر از وکیل صاحبان محترم!

تا وقتیکه کاندید وزراء تشریف میاورند جمشیدی صاحب کدام اعلامیه دارد که همین اعلامیه اش را وقت بدهید که از مایک اش قرائت بکند، مایک اش را روشن کنید!

علی اکبر جمیشدی:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب با اجازه شما، هیئت اداری، همکاران عزیز روز شما بخیر!

جناب رئیس صاحب! این اعلامیه در روزهای قبل در آجنداء گرفته شده بود منتهی وقت میسر نشد امروز خدمت شما و خدمت نمایندگان مردم افغانستان و همچنین مردم شریف افغانستان قرائت میکنم.

بنام خداوند بزرگ

اعلامیه گروپ پارلمانی همصدا در پیوند به تحولات سیاسی اخیر در امریکا.

از آنجایکه تحولات سیاسی در امریکا تأثیر مستقیم بالای وضعیت افغانستان و منطقه دارد، گروپ پارلمانی همصدا بعنوان یک جمع سیاسی همفکر این انکشافات سیاسی و اعلان نتایج انتخابات ایالات متحده امریکا استقبال نموده و آنرا آغاز مرحله جدید برای ترسیم پیوندهای مفید، در عرصه مناسبات بین دو کشور میداند. افزایش تنشها، شدت گرفتن تصادم های سیاسی و دیپلوماتیک، بی اعتمادی و پیمان شکنی میان جوانب متعهد که اصول اخلاقی سیاست را کمرنگ ساخته است باید بر مبنای قواعد بین المللی استوار گردد و جهان دوباره از آشفتگی و اقدامات بی پیشنه به سوی ثبات سیاسی و همکاری های بشردوستانه حرکت نماید. اقدامات شتاب زده رهبری سیاسی امریکا در جهت امضاء توافقنامه صلح با طالبان برای این گروه مشروعیت بخشیده و آنها را در جایگاه نیرو سیاسی قابل قبول برای برخی از کشورهای دنیا و منطقه قرار داده و با تقویت جبهه روانی جنگ اذهان عامه را تخریش و وابسته به اقدامات دراماتیک خود در قطر ساخته است. مداخلات صریح و فراتر از قاعده و رفتارهای غیر معمول در دوستی های ستراتیژیک و نمایه های تاریخی شدن دوستی های دو دولت پس از سالها مبارزه مشترک علیه تروریزم ذهن مردم ما را درگیر تناقض فهمی و ابهام در تعریف دوستی ها و همکاری های دراز مدت نموده. توافقنامه صلح ایالات متحده امریکا با طالبان که منجر به آزاد شدن بیشتر از پنج هزار طالب گردید، بارزترین گواه در پیوند با شکست ایدولوژی محافظه کارانه ای این کشور در تطبیق ستراتیژی مبارزه بر علیه تروریزم و افراط گرایی و تلاش برای عقب نشینی زود هنگام و غیر مسئولانه از افغانستان و تنها گذاشتن دولت و ملت افغانستان در جنگ بر علیه تروریزم و دهشت افگنی میباشد. ناکامی گفتگوی های صلح قطر میان نمایندگان دولت افغانستان و گروه طالبان از اثر کج اندیشی های روشمند هیئت این گروه در نبود فشارهای لازم برای قبول آتش بس ملت افغانستان را نگران ساخته است. شدت گرفتن جنگ و افزایش حملات طالبان بر مراکز نظامی، ملکی، نهاهای تحصیلی و اکادمیک و قتل و کشتار انسانهای بیگناه وضعیت را بیش از پیش پیچیده ساخته و امید دست یابی به صلح پایدار را تضعیف نموده است. گروپ پارلمانی همصدا انتظار دارد که رهبری جدید ایالات متحده امریکا به متن توافقنامه همکاری های ستراتیژیک و پیمان امنیتی دوجانبه میان کابل و واشنگتن که تا سال 2024 از لحاظ حقوقی دارای اعتبار میباشد تمکین نموده و در تطبیق عملی تعهدات خود صادقانه گام بردارد. بر اساس پیمان امنیتی دوجانبه ایالات متحده امریکا متعهد گردیده است که از جمله.

1: برای تقویت امنیت و ثبات در افغانستان مبارزه با تروریزم سهمگیری در صلح و ثبات منطقه یی و ارتقاع توانمندی افغانستان برای دفع تهدیدات داخلی و خارجی علیه حاکمیت، امنیت، تمامیت ارضی، وحدت ملی و نظام مبتنی بر قانون اساسی بر تقویت همکاری نزدیک ادامه دهد.

2: ایالات متحده امریکا با هدف کمک به توسعه ظرفیتهای نیروهای دفاعی و امنیت ملی افغانستان و تأمین امنیت تمام مردم افغانستان به انجام فعالیتهای حمایتی چون مشورت، آموزش، تجهیز، حمایت و تقویت پایدار نیروهای دفاعی و امنیتی به گسترش ظرفیتهای تشریک اطلاعات از جمله اطلاعات امنیتی، تقویت توانایی نیروهای هوایی افغانستان و غیره به کارش ادامه میدهد.

3: عملیات نظامی امریکا برای شکست القاعده و وابستگان آن در چارچوب مبارزه مشترک با تروریزم ادامه خواهد یافت.

4: ایالات متحده امریکا و افغانستان با هر گونه استفاده از نیرو مسلح از جمله تأمین پناهگاه و یا تسلیحات از سوی یک کشور خارجی و یا گروه های مسلح دیگر قویاً مقابله میکند.

5: ایالات متحده هر گونه تجاوز خارجی و تهدید به تجاوز علیه حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی افغانستان را موجب نگرانی شدید خود پنداشته و باور دارد که چنین تجاوز میتواند منافع مشترک طرفین را در رابطه به ثبات افغانستان و صلح و ثبات منطقه تهدید کند.

گروپ پارلمانی همصدا باور دارد که رهبری سیاسی جدید امریکا باید واقعیتهای جنگ در افغانستان را به طور منطقی مورد توجه قرار داده و بداند که خروج پیش از وقت نیروهای آن کشور از افغانستان میتواند عواقب خطرناک برای افغانستان، منطقه و جهان داشته باشد. گروپ پارلمانی همصدا باور دارد که ادامه گفتگوهای صلح باید بر قاعده جدید تکوین یافته و روند مذاکره به شیوه واقعی و عملی آن مورد تجدید نظر قرار گیرد. ما از رهبری جدید امریکا میخواهیم تا آتش بس را بعنوان اصلی ترین عنصر برای ادامه روند مذاکرات بین الافغانی مورد تأکید قرار داده و با استفاده از نفوذ خود گروه طالبان را مجاب سازد تا با پذیرش آتش بس عزم و اراده خود را در راستای مذاکرات صلح نشان دهد. ما باورمند هستیم که اعتماد به همکاری های صادقانه و دومدار میتواند دوستی های ستراتیژیک دوجانبه را در امر مبارزه بر علیه هراس افنگی و تروریزم بین المللی بر اساس عمل به موافقنامه های گذشته قوی و مستحکم سازد و هر دو جانب را در دستیابی به اهداف تعیین شده موفق سازد. در پایان گروپ پارلمانی همصدا ضمن قدردانی از قهرمانی های نیروهای امنیتی کشور که شجاعانه در برابر دشمن میرزمند، از حکومت میخواهد که با اتخاذ تدابیر مؤثر و ایجاد فصل جدید از روابط با دوستان بین المللی افغانستان گام های جدی و عملی را برای تجهیز، تسلیح و تقویت نیروهای امنیتی کشور بر دارد. السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

رئیس مجلس:

وکلای محترم! تشکر از جناب جمشیدی صاحب. یک موضوع از پیش من ماند که جناب ناصری صاحب پیشنهاد کردند، نظر شان این است که کاندیدا وزراء که رأی تأیید گرفته نمیتوانند باید تعهد داشته باشند که مستقیم به خانه خود بروند و از تمام وکیل صاحبان خواهش ما این است که دیگر همین صحبتهای داخل تالاررا قطع بکنند. منشی صاحب! آجنداء را قرائت کنید. خیر شما آجنداء را قرائت کنید تا که کاندیدا وزراء میایند میشود که رحمانی صاحب صحبت اش را بکند.

د غونډې منشي:

بسم الله الرحمن الرحیم

نننی آجنداء د ولسمې تقنیني دورې ۱۰۵/۲۳ عمومي غونډه، نیټه سه شنبې د لړم ۲۷ د ۱۳۹۹ هجري لمریز کال عمومي غونډه ته د لاندې ښاغلو نوماند وزیرانو د کاري برنامې وړاندې کول.

الف: د ښاغلی اسد الله خالد د ملي دفاع وزارت نوماند وزیر.

ب: ښاغلی فضل احمد معنوي د عدلیې وزارت نوماند وزیر.

ج: ښاغلی عباس بصیر د لوړو زده کړو وزارت نوماند وزیر.

نائب منشی مجلس:

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه عمومی شماره 105/23 دوره هفدهم تقنینیه، ارائه برنامه کاری نامزد وزراء محترم ذیل به مجلس عمومی.

الف: محترم اسدالله خالد نامزد وزیر وزارت دفاع ملی.

رئیس مجلس :

عرفان صاحب! جلیلی صاحب! لطفاً قصه های داخل تالار را خواهش میکنم که امشب بسیار به یک رسوایی تبدیل شد، برنامه لایف است .

نائب منشی :

الف : محترم اسدالله خالد نامزد وزیر وزارت دفاع

ب: محترم فضل احمد معنوی نامزد وزیر وزارت عدلیه

ج: محترم عباس بصیر نامزد وزیر وزارت تحصیلات عالی

حال جناب رحمانی صاحب بفرمایید!

رئیس مجلس :

دارالانشاء مهمانان را دعوت کنید!

استاد محمد عارف رحمانی:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب بزرگوار و وکلای محترم!

جناب رئیس صاحب! من در دوهفته قبل یک موضوع اختلاس یا دزدی بزرگی را توسط غضنفر گروپ اینجا متذکر شدم و آنجا شصت میلون دالری است که اینها از دوازده سال قبل گرفته اند، نه فایده اش را داده اند و نه جریمه اش را داده اند، تقریباً الان اگر حساب کنی این دوبرابر میشود. خوشبختانه این صحبت من مورد توجه مقام ریاست جمهوری یعنی شخص رئیس جمهور واقع شده و از طریق وزارت دولت در امور پارلمانی به من یک نامه رسمی آمده که شما گزارش و مستندات خود را برای این ادعای تان ارائه بکنید. خوب معلوم است که گزارش و مستندات احتمالاً فقط به خود رئیس جمهور نرسیده، این قدر واضح است این قضیه اختلاس و دزدی که حد و حساب ندارد. من ضمن تشکر از مقام ریاست جمهوری این گزارش را با تمام تفاصیل و مستندات هم به ایشان تقدیم میکنم و هم خدمت شما مجدداً میدهم تا بلکه تلاش شود که این پول کلان مردم افغانستان که فعلاً به ناحق یا زور گرفته شده یا دزدی و اختلاس شده برگردد به خانه ملت. جناب رئیس صاحب بزرگوار! من هم موافق این هستم که ما نباید به سمت تقابل قوا برویم، ما باید تلاش کنیم که با حکومت، با قوه قضاییه اصل تفکیک، تحدید و استقلال قوا را رعایت بکنیم. متأسفانه اقداماتی که بعضی از شخصیت های حکومت کرده، برخی از رفتار های که در درون مجلس صورت گرفته این زمینه تقابل را بوجود آورده، مجلس به گونه یی مدیریت شود که ما به سمت تعامل قوا برویم. یک نکته را که من موافق هستم با جناب آقای ناصری، جناب رئیس صاحب! موافق هستم وزرای که رأی نمیگیرند اینها دیگر خودشان درک کنند و دست از سرپرستی بردارند. قانون اساسی هم اینها را اجازه نمیدهد؛ ولی متأسفانه در دوره قبل ما دیدیم که حداقل یکی از خانم ها را ....

رئیس مجلس :

دارالانشاء مهمانان چه شدند؟ آخند زاده صاحب کارت سرخ دارد ، آخند زاده صاحب را وقت بدهید!

شیر محمد آخند زاده:

بسم الله الرحمن الرحیم

د جناب رئیس صاحب او د هیئت اداري او ټولو وکیل صاحبانو په اجازه!

زما اعتراض جناب رئیس صاحب پر دې دی که حکومت یا معاون اول د رئیس جمهور د پارلمان په ضد باندې دسیسې جوړوي او یا د پارلمان د رئیس په ضد باندې دسیسې جوړوي موږ خبر یو په دې باندې، نن د پارلمان څخه زما اعتراض دا دی چې موږ سم دم رئیس جمهور ته ووایو چې ته د دریو قواو رئیس يې که ته خپل داسې خلک باندې خپل معاونین یا د پارلمان په ضد باندې استعمالوې نو ته زموږ سر خلاص کړه موږ وزیرانو ته د څه شي لپاره رایه ورکوو، په څه خاطر چې ته زموږ لپاره دسیسه جوړوې او موږ ستا لپاره رایه ورکوو، دا خو بیخي صحیح نه ده، نه د دې وکیل په قوم ... نن د دي وکیل بې عزتي کړې سبا د پارلمان د رئیس بې عزتي کوي . د پارلمان رئیس، د رئیس جمهور او قاضي القضات فرق څه شی دی ، خو هر یو د دریېو قواو په سر کې دی. دوهمه خبره مې جناب رئیس صاحب اعتراض پر دې دی چې معاون د اول یا حکومتي خلک چې د هلمند د ژورنالیستانو ښه سړی زموږ د هلمند د آزادۍ راډیو آواز خلکو په شهادت ورسولو چا یې پوښتنه وکړله، چا یې پوښتنه وکړه چې دا خبریال هغه زموږ د هلمند ژبه ده دا چا ووژلو، په چسپکي باندې ووژلو هیچا یې والله که پوښتنه کړې وي، د اولاد پوښتنه یې چا وکړله، یوه لوري پاتې شوله، یو مسلکي ځوان وه، ددې اعتراض چا وکړ، ټول دولت د پارلمان په ضد دسیسې جوړوي او ددغه غور څوک نه کوي زه حیف په دې باندې وایم دوی څه رقم دا خپل ملک په دي رقم جوړوي چې دوی موږ ته دسیسې جوړوي ، تشکر والسلام علیکم و رحمت الله.

رئیس مجلس:

جلالی صاحب هم کارت سرخ بلند کرده اند. خوب مهمانان تشریف آورده اند، میرویم به اصل آجنداء .

نائب منشی :

همکاران نهایت معزز، رؤسای محترم کمیسیون های هفده گانه ولسی جرگه! یک خواهش برادرانه دارم که از هر کمیسیون یک نفر را رئیس صاحبان کمیسیون معرفی کنند و متباقی اعضای کمیسیون اگر کدام سوالی دارند به همان نماینده خود سوال خود را لطف کنند که آنها مطرح کنند، یک . دوم اگر مستقیم سر سوالات برویم، کوتاه و مختصر سوالات مطرح شود متیقن هستم که سه دقیقه خیلی زمانی است، میشود که ما سوالات زیادی را در این سه دقیقه ازنامزد وزرای محترم بپرسیم.

رئیس مجلس :

وکلای محترم! مهمانان دعوت شده به مجلس عمومی روز سه شنبه مورخ 27/8/1399 هریک:

محترم اسدالله خالد نامزد وزیر وزارت دفاع ملی، محترم فضل احمد معنوی سرپرست وزارت عدلیه،

محترم عباس بصیر نامزد وزیر وزارت تحصیلات عالی ، محترم گل پادشاه مجیدی وزیر دولت در امور پارلمانی!

مهمانان محترم! به خانه ملت خوش آمدید. منشی صاحب! کارت ها زیاد شده، وردک صاحب اگر ما وقت بدهیم کارت زیاد است، خواهش ما را قبول کنید، به اصل آجنداء برویید منشی صاحب!

نائب منشی :

اسد صاحب! دیروز ما یکصدو سی و پنج نفر نصاب داشتیم، وقتیکه نوبت جواب به نامزد وزرای محترم رسید، من حساب کردم که 45 نفر در تالار حضور داشت. کسانیکه سوالات خود را مطرح کردند به تالار تشریف نداشتند، فکر کنم که شما حضور نداشتید، نامزد وزرا جواب دادند؛ ولی شما حضور نداشتید.

رئیس مجلس :

منشی صاحب! از مهمانان دعوت کنید که برنامه های خود را شروع کنند.

دغونډې منشي :

وکیل صاحبانو اوس که اصل آجنډاء ته لاړ شو ښه به وي. له ښاغلي اسدالله خالد د ملي دفاع وزارت نوماند وزیر څخه هیله کوو چې راشي خپله کاري برنامه د ملت له استازو سره شریکه کړي.

نائب منشی :

همکاران عزیز از گروپ های پارلمانی یک یک نفر لطفاً ثبت نام کنید بخاطر سوالات.

رئیس مجلس:

هشت نفر کارت بلند کرده اند ،اگر ما وقت بدهیم باز....

اسدالله خالد نامزد وزیر وزارت دفاع ملي:

بسم الله الرحمن الرحیم

د جناب رئیس صاحب، اداري پلاوی، د ملت درنو استازو خویندو او وروڼو په تالار کې حاضرو ، د رسنیو نمایندګانو او ټولو خویندو او وروڼو ته السلام علیکم و رحمة الله و برکاتهُ .

تر هر څه له مخه د هیواد د امنیتي ځواکونو او همدغسي د ګران افغانستان د ټولو استوګنو او ملکي هغو وګړو چې خپل ژوند د دې څو کالو په ناروا جګړه، تپل شوې جګړه د خارجیانو لخوا نه له لاسه ورکړی د هغو ټولو روحونو ته دعا کوم او له خدای جل جلاله نه ورته جنتونه غواړم او همچنان هغو ټپیانو ته چې د وطن د دفاع په خاطر یې خپل شیرین ځانونه د دښمن مرمیو ته سپر کړي دي دعا کوم چې خدای پاک ورته صحت ورکړي.

ما پرون ټلویزیون تعقیبوو او دوستانو خبرې مې ولیدلې درې کسه وزیر صاحبان راغلي وو او ډيرې ښې بیانیې درلودې خو غواړم مخکې له مخکې ووایم چې موږ عسکر خلک یو بیانیه مو دومره اوږده نه ده او بیانیه مې لنډه ده فقط په دریو برخو ته مې تقسیم کړې ده، غواړم د اردو د ملي دفاع دا اوسنی حالت درته بیان کړم او هغه څه چې موږ په آینده کې لرو ، هغه څه چې پلان او پروګرام دی چې څه غواړو او دريېم خصوصاً د تیر کال په مورد باندې چې زموږ لپاره ډیر مهم او د تجربې کال وو درته معلومات درکړم.

اول افتخار دارم که منحیث وزیر دفاع تان با دوستانی که از هرگوشه افغانستان ، از هر تبار افغانستان، از هر قوم افغانستان در چوکات اردوی ملی افغانستان جمع شده اند و با هم شب و روز در تلاش دفاع از وجب وجب خاک این سرزمین هستند و حاضر به قربانی های جان و مال شان هستند، با آنها یکجا کار میکنم، منحیث وزیر شان و امروز در خدمت شما هستم تا برنامه خود را خدمت شما تقدیم بکنم. اگر خدا خواست مورد اعتماد شما وکلای محترم ملت قرار بگیرم، زمان این را خواهم داشت تا برنامه یی را که به شما ارائه کردم، تطبیق کنم. در طول مدت زمانیکه منحیث سرپرست وزارت دفاع کار کردیم کوشش کردیم که تجربه بزرگان اردوی ملی را که همراه ما هستند و کار میکنند، جمع انرژی جوانانیکه تازه فارغ شده بودند، انرژی و نشاط جوانی شان همراه شان است، این تجربه و انرژی را جمع کرده و از هردوی اینها استفاده مؤثر بخاطر دفاع وطن کنیم، به آن خاطر در مدت بیشتر از یک سال جوانان جدیدی در این اردو جذب شدند و امروز به صفت قومندانان قول اردو، رؤسای ادارات و در جاهای دیگری وظایف دارند که از کارکرد شان هم ما و هم ان شاءالله که شما خوش باشید. اردوی ملی افغانستان بخصوص در این یک و نیم سال این را ثابت کرد که ما هیچ مسیر دیگری نداریم، با وحدت ملی و تطبیق شعار اردوی افغانستان که خدا، وطن، وظیفه/خدای ، وطن، دنده با تطبیق همین شعار به پیش رفتیم و تماماً قوانین اسلامی، قوانین افغانستان، احترام به حقوق بشر و تماماً قوانین و موازین بین المللی جنگ را احترام داشتیم. در جریان انتخابات گذشته این ثابت شد که قوای امنیتی افغانستان خصوصاً اردوی افغانستان کاملاً بی طرفانه عمل نمود/ او دا ثابته شوه چې خصوصاً د افغانستان اردو کاملاً بې طرفانه عمل وکړ، افتخار کوم چې د اردو په چوکاټ کې د خپلو وروڼو تر څنګ تر اوسه ۲۷۷ ښځینه افسرانې، سربازانې په مختلفو صنفو کې د وروڼو تر څنګ کار کوي. که از جمله اینها 529 نفر محصل جوان خواهران ما در اکادمی، در مراکز دیگر تعلیمی ما مصروف درس هستند. د افغانستان اردو دا ثابته کړې چې نه یوازې د جنګ په دوران کې بلکه د خپلو خلکو تر څنګ په هر دوران کې د هر غم او د هرې خوشحالۍ په وخت کې د خپلو خلکو تر څنګ وي. در جریان آفات طبیعی، در جریان مشکلات دیگر که نمونه خوب اش سال گذشته جریان سیلاب های که در پروان و پکتیا بود، اولین کسیکه به مردم خود در آن آفت طبیعی رسید اردوی ملی افغانستان بود.

یعنې د جنگ ترڅنګ د افغانستان اردو او ستاسې زړور پوځ په هره بده پیښه کې ستاسې تر څنګ دی. د افغانستان د ملي دفاع وزارت خصوصاً په دې یونیم کال کې دا ثابته کړې چې رهبري یې همیشه د جګړې په ‌ډګر کې د خپلو سربازانو ، افسرانو په څنګ کې په هر ولایت کې او په هر ګوټ د دې وطن کې چې څه مشکل راغلی له دوی سره یو ځای په لومړۍ کرښه د جنګ کې شتون لري. که نن هم درته ووایم تر ۵۰٪ زیات زموږ د وزارت رهبري همدا اوس هم د هیواد په بیلابیلو ولایاتو کې د خپلو زړورو قومندانانو او سرتیرو تر څنګ له دوی سره یو ځای کار کوي .

چند روز پیش در اینجا دعوت شده بودیم، یکی از موضوعات، یکی از سوالاتی که بسیار گرم بود بحث صلاحیت و کار کردن درون وزارت بود. ما در درون وزارت یک تیم خوب کاری داریم که الحمدلله با یکدیگر خود برادروار، یکجای با هم کار میکنیم. اگر لوی درستیز است، اگر معاونین هستند، اگر رؤساء هستند، اگر قومندانان قول اردو هستند و کارکردن تیمی این مداخله در کار یکدیگر نمیباشد و افتخار میکنم که ما هیچ مشکلی را تا امروز در درون وزارت به یک موردش هم مواجه نشدیم. آن روز هم وضاحت دادم که صلاحیت های کاری معلوم است و از بیرون هیچ فشاری و هیچ گرفتگی صلاحیت ها از ما وجود ندارد، این را به صراحت میگویم. کارهایی را که برای تنظیم بهتر امور اداری در وزارت دفاع جریان دارد اولش شروع میکنم از سیستم Apps که کمپیوترایز سازی اسناد سربازها و افسرها تا سطح جنرال ها و همه را در بر میگیرد. اگر حوصله باشد میخواهم چند لحظه یی در موردش صحبت کنم. از سالها به اینسو ما سیستم کاغذی یا دوسیه سازی برای هر سرباز و هر افسر خود داشتیم که حال آن سیستم تبدیل گردیده به یک سیستم کمپیوترایز و این تمام راه های فساد را یا به اصطلاح عسکر خیالی را یا گرفتن معاش اضافه را بند میسازد. در پهلوی آن شکایت های را که از وکیل صاحبان میشنیدیم و واقعیت هم بود، بودند کسانیکه در ترفیع شان تعلل صورت گرفته بود، کاغذ هایشان به وقت نرسیده بود، بودند کسانیکه در روتیشن شان تعلل صورت گرفته بود و در یک جایی به زمان زیادی مانده بودند ان شاءالله که برای فعلاً صد در صد این سیستم Apps تطبیق شده در وزارت دفاع با عملی شدن دیگر آن مشکلات را نخواهیم داشت که کی روتیشن نشده و کی ترفیع اش به وقت اجرا نشده و کی هم امتیازاتش به وقت اجرا نشده. در قسمت تعلیم و تربیه ما برای سربازان خود در داخل کشور مرکز kmtc که آنجا تنها سربازان و بریدملان ما تربیه میشوند و سال گذشته با وجود داشتن مشکلات مرض کرونا و جلب و جذب ما هفت هزار و سه صد و شصت و هفت نفر سرباز از این مرکز فارغ دادیم. یک هزار و هشتصد و نه نفر هم بریدمل از این مرکز فارغ دادیم، همچنان مثلیکه شما در جریان هستید به امر جناب رئیس صاحب جمهور حالا در قول اردو های ساحوی هم مراکز تعلیمی داریم که از آنها سال گذشته سه هزار و چهل و نه نفر سرباز و هشتصد و دوازده نفر بریدمل فارغ دادیم، به سال آینده ان شاءالله پروگرام جلب و جذب فراغت پانزده هزار نفر را در مرکز تعلیمی کابل در مرکز و همچنان در مرکاز ساحوی برای هشت هزار نفر سرباز پلان جلب و جذب و فراغت شان را داریم. در پوهنتون مارشال صاحب فهیم سال گذشته تعداد فارغ تحصیلان ما پنجصد و سه نفر بودند که هجده صد و سی هفت نفر افسران جوان ما مصروف درس هستند و از حربی ښوونځي ما سال گذشته دوصد نفر فارغ گردیده و هفتصد و ده نفر طلاب مصروف درس شان هستند. در قسمت قوای سرحدی که تمام وکیل صاحبان ما میفهمند که قوای سرحدی مربوط پولیس ملی افغانستان بود و به امر رئیس صاحب جمهور فعلاً تحت قومنده وزارت دفاع کار میکند تغییرات گسترده یی آمده و پلان ما به آینده اینست چون این قوا اکثراً محلی بود وتغییرات رده های اولش از قومندان های لوا تا رئیس ارکانش در سراسر افغانستان عملی شده. پلان ما اینست که تا سطح تولی شان تغییراتی بیاید که صاحبمنصبان مسلکی در رأس قومنده شان باشد تا بتوانیم سطر سرحدات خود را با وجه احسن در تمام سرحدات کشور از شمال تا جنوب، ازجنوب تا غرب انجام داده باشیم. در قسمت کشف، الحمدلله که حالا کشف وزارت دفاع شصت در صد از اراضی کشور را میتواند توسط درونای خود کنترول، وارسی و دید نماید، البته پلان ما اینست که سال آینده بخیر در شش ماه اول سال آینده %40 دیگر را تکمیل کنیم و استیشن های ضرورت دارد در نقاط مختلف در ولایات مختلف که بتوانیم صد در صد اراضی خود را از هوا توسط درونای خود کنترول کنیم. در قسمت قوای قهرمان کوماندوی ما که همیشه بسیار خوب درخشیده اند و مطمئن هستم که تمام مردم افغانستان خصوصاً وکلای محترم که اینجا تشریف دارند همراهم قانع خواهند بود، وقتیکه ما آمدیم گراف داشتیم برای کوماندو، خط سرخ، سیاه، سبز داشت. تعداد کوماندو های ما به امر رئیس صاحب جمهور دو چند شد ولی این خط سرخ، سیاه و سبز به معنای این بود که کوماندوهای ما در جاهای که رفته بودند و آنها با آن کار ساخته نشده بودند زمینگیر بودند، در پوسته ها بودند، که الحمدلله از آن حالت تماماً برآمدیم، حالا در هیچ جایی خط سیاهی وجود ندارد که در آنجا کوماندوی ما زمینگیر باشد. در هر جاییکه ضرورت باشد کوماندو آناً رسیدگی کرده میتواند، بعد از ختم عملیاتش ساحه را به اردوی که درآنجاست یا پولیسی که در آنجا از قبل جابجا بوده تسلیم میکنند و خودشان به کارهای دیگر شان میروند. در آینده پروگرام و پلان ما برای تجهیز بهتر کوماندو برای وسایل بهتر مخابراتی شان، برای وسایل بهتر دید شب شان، برای وسایل بهتر حمایوی شان پلان های وسیعی را روی دست داریم که بعضی شان از جریان تدارکات گذشته و بعضی شان هم در جریان تدارکات است، خریداری اجناس و این گپهایشان که ان شاءالله در سال آینده در شش ماه اول به مراتب مجهز تر و بهتر خواهند بود.

د افغانستان د ویاړه ډک هوایي ځواک په حصه کې غواړم څو مورده درته عرض کړم دا چې تاسې ټول د ملت محترم استازي پوهیږی چې د افغانستان هوایي ځواکونو خصوصاً په دې وروستیو جګړو کې د افغانستان په ګوټ ګوټ کې خپل فعالیت ، خپل رشادت، خپله قهرماني ثابته کړه، موږ له څو نګاه وو غواړو چې د دوی په هکله درته معلومات درکړم. اول د تجهیزاتو او د وسایلو په حصه کې، موږ په اردو کې دوه نوع طیارې لرو هم بال ثابتې او هم هلي کوپترې، هغه طیارې چې روسۍ ماډل وو او تر اوسه هم موږ ترې نه استفاده کوو/ آنها آهسته آهسته جای خود را به طیاره های جدید ناتو یا همان سیستم امریکایی میگویند که تعداد زیاد شان به ما رسیده و در کابل و قندهار فعالیت دارند ان شاءالله به زودترین فرصت به نقاط دیگر افغانستان هم مرکز های شان و استیشن هایشان ایجاد میشود و میروند. هلی کوپتر های دیگری شنک که وزن های زیادتری را انتقال میدهند ،آنها هم از 2021 رسیدن شان شروع میشود و تکمیل شان تا 2024 میشود. بهادری صاحب کارت را نمیفهمم که برای من است یا برای رئیس صاحب است.

رئیس مجلس:

بهادری صاحب! در ختم برنامه باز کارت بلند کن، در ختم برنامه. خواهش میکنم وکیل صاحبان صحبت ها را قطع نکنید! وکیل صاحبان را وقت نمیدهم در جریان صحبت.

نامزد وزیر وزارت دفاع ملی:

صدایتان را نمیشنوم، میدانم که چه کنم چه نکنم، اجازه بدهید برایم بهادر صاحب!

طیارات ترانسپورتی و جنگی ما توانایی این را دارد که در هر جبهه با دشمن مقابله بکند و هنوز هم تمویل طیارات ما ادامه دارد و چند روز پیش با وجود جریان صحبت های قطر ما چهار بال طیاره نو را از ناتو تسلیم شدیم که در جریان گرفتن این طیاره ها وکیل صاحبان شما هم همراه ما یکجا بودند و از طریق میدیا هم همه تان دیدید. مطمئن هستم که طیارات وعده شده تا سال 2024 همه اش ان شاءالله به ما میرسد. در قسمت ترمیم و منتننیس اش که بهادری صاحب تجربه دارد و یک بخش مهم قوای هوایی میباشد تقریباً در طیارات مختلف در بعضی موارد تا هفتاد فیصد منتیننیس یا ترمیم اش را خود ما یعنی انجنیر های افغانی میکنند، در بعضی موارد هم از سی فیصد به بالا رفته و ان شاءالله امیدوار هستیم که سال آینده خود ما بتوانیم ترمیمات طیارات رابکنیم. پروگرام نوی که روی دست است و در سال آینده ان شاءالله عملی خواهد شد ساختن قطعات رینجر در قول اردو های محلی افغانستان است. قطعات رینجر چیزی است مثل قطعات کوماندو که تعلیم و تربیه شان، وسایط شان بالاتر از اردوی فعلی عادی است؛ ولی از کوماندو پایین تر است. هدف از ایجاد این قطعات بخاطری است که دیگر هر روز کوماندو در قول اردوهای محلی ضرورت نباشد و قول اردوی محلی بتوانند خودشان مشکل خود را حل کنند. تولی های منطقوی که در چوکات اردوی ملی ایجاد گردیده و کار شان .....

رئیس مجلس :

جناب خالد صاحب! یگان اسرار نظامی را اگر کمی .....

نامزد وزیر وزارت دفاع ملی:

جناب رئیس صاحب! بهادری صاحب در این مورد اسرار نظامی میگویند؛ ولی تمام ارقام ما حتی چند روز پیش که گفتیم چهار بال طیاره یی را که ما نو گرفتیم تمام میدیا هم نشر کرد.

رئیس مجلس :

خوب چیزی را که میدیایی است خیر است، یگان موضوعاتی که استخباراتی، کشفی و یگان گپهای خاص میباشد.

اسدالله خالد نامزد وزیر وزارت دفاع ملی:

من تمامش را سنجیدیم رئیس صاحب! مطمئن باش، چیزی که استخباراتی است اینجا نشر نمیشود. اجازه بدهید برادران! خودم همه این را سنجیدیم، هیچ تشویش نداشته باشید.

رئیس مجلس :

خوب چیزهای که قبلاً شده آن یکطرف است بعداً پلان های را که وزارت دفاع دارند در یگان موضوعاتش اگر محرمیت باشد ....

نامزد وزیر وزارت دفاع ملی:

من آمدیم که برنامه خود را بگویم، برنامه یعنی پلان، همین پلان را میخواهم به همین خانه ملت تقدیم کنیم که چه برنامه ما است. نی ضرورت به قطع کردن مطبوعات نیست. من آمدیم پلان خود را میگویم حوصله دارید بشنوید، هیچ پت و پنهان نداریم، پلان آینده ما برای سال آینده اول پیش از اینکه به سال آینده برای عملیات نظامی بروم برایتان از یکسال گذشته میخواهم معلومات بدهم. وقتیکه من آمدم در اینجا، دشمن پلان تسخیر و گرفتن چند ولایت مهم افغانستان را داشت، همه تان در جریان هستید، از همان ولایات اینجا وکیل صاحبان نشسته اند. متأسفانه این ولایات چند بار دیگر نیز سقوط کرده بود، از آن جمله غزنی بود، کندز بود، ارزگان بود، فراه بود که الحمدلله که توانستیم با زحمات شباروزی با کمک وکیل صاحبانی که اکثر شان منحیث قومندانان رفتند در جبهات همراه ما کار کردند که ما هیچوقت این را فراموش نمیکنیم، توانستیم جلو این خواب های دشمن را بگیریم. تشکر کوم مننه کوم.

وروستنۍ بیلګه او نمونه یې د هلمند او د قندهار حملات وو، د دښمن تلفات په هلمند کې ټولو ته معلوم دي، په قندهار کې ټولو ته معلوم دي، الحمدلله په هغه ښه هماهنګۍ باندې چې د دریېو مختلفو ارګانو په منځ کې وه د وزارت داخلې ، ریاست امنیت ، وزارت دفاع او د پارلمان له وکیل صاحبانو نه بیا مننه کوم چې په هر عرصه کې راسره کمک وکړ، موږ وکولای شوای چې دا هدف ټول وساتو له هغه تغییر/ از آن تغییر جزئی که از یک پوسته تغییر میامد یا مثل شب گذشته دیروز که در اینجا وزیر صاحبان ما صحبت میکردند در کندز ولسوالی دشت ارچی را در داخل بازار طالب داخل شد پیش از اینکه من به اینجا بیایم ما همین لحظه در قومندانی امنیه هستیم و دیگر ساحات راهم گرفته میرویم. غیر از تغییرات چند ساعته دیگر تغییراتی نبود. ما پروگرام های خود راداشتیم، توانستیم 9 ولسوالی را از دشمن بگیریم، 700 نفر اسیر ملکی، اردو و پولیس و دیگر منسوبین دولتی را از چنگال طالبان از درون بندی خانه شان رها بسازیم. به سال آینده اولویت های کاری ما، اولویت های عملیاتی ما سر شاهراه های کشور به امر رئیس صاحب جمهور و سر منابع عایداتی دشمن / چې په بعضې مواردو کې معدنونه دي ، لا د ټکس پيسې دي او له اختطاف او لا نور شیان دي چې دښمن له هغه نه عواید لري، زموږ پلانونه په آینده کال کې د شاهراوو د خلاصیدو لپاره د دښمن د عوایدو د منابعو د قطع کیدو لپاره او هغه اراضي چې لا اوس هم د دښمن سره پاته ده د هغو د نیولو لپاره ده. اگر سال گذشته مزاحمت ها و محدودیت های مذاکرات قطر نمیبود شاید دستاورد های بسیار زیادی را میداشتیم. شما همه تان شاهد این هستید که بعد از قطر ما رفتیم به دفاع و چون دشمن از قطر منحیث یک چال و فریب استفاده کرد و تا بحال هم هیچ تصمیمی نه بخاطر صلح و نه بخاطر کاهش خشونت دیده میشود، مطمئن نیستیم که این مذاکرات نتیجه بدهد؛ ولی این بدین معنا نیست که ما مخالف این مذاکرات هستیم. هر صدای که از هر گوشه یی برآید و بتواند صلح را به افغانستان بیاورد، اردوی ملی افغانستان از آن حمایت میکند و از صلح واقعی که دستاورد های دو دهه اخیر در آن نهفته باشد، این را هم به اطمینان میگویم که هیچ پاسدار دیگری غیر از اردوی ملی افغانستان وجود ندارد که محافظت این صلح را هم بکند. هیچ قوت منظمی دیگری وجود ندارد به شمول طالب که بتواند محافظت این صلح را بکند، اگر ما به یک صلح میرسیم. ما هیچگاه مخالف صلح نبودیم، ولی هیچ اراده یی تا فعلاً در دشمن در حامیان بین المللی و منطقوی اش نمیبینیم، تر اوسه په کویټه کې مرکزونه فعال دي، تا بحال در میرانشاه مرکز ها فعال است، تا بحال در کراچی، لاهور و پندی مرکز های شان، خانه هایشان، تداوی زخمی هایشان جریان دارد، هیچ نمونه د دې نه وي. بله موضوع چې لازمه ده دلته یادآوري وکړم همه تشویش این را دارند که قوت های خارجی و ناتو میبرایند، بارها گفتیم تا بحال چیزی را منحیث سرپرست وزارت دفاع تان ندیدیم، بارها اینرا گفتیم که تعداد امکان دارد کم شود؛ ولی امکان از این هم است که زیاد شود. ندیدیم تا به حال نمونه ای را که تمام قوه خارجی براید و احیاناً اگر قوای خارجی از افغانستان میبراید، برادران! امروز 96% عملیات تان مستقلانه است و اردوی خود تان میکند، تنها 4% در مورد حمایه هوایی ما حمایه همکاران بین المللی خود را داریم یعنی به این معنی که هیچ تشویش ای هم اول خو مطمئن هستم تا به حالی چیزی را احساس نکردم که کسی میبراید، تکرار میکنم در ارقام شاید تاو بالا بیاید؛ ولی تشویشی هم نداریم، حاضر هستیم به دفاع مستقلانه افغانستان این خاک ما است سرزمین است و از وجب وجب اش دفاع میکنیم.

دیگر برادران! از اول برایتان گفته بودم که ما عسکر هستیم، گپ زیاد نداریم، بهادری صاحب هم قهر کرد که اسرار نظامی است، اسرار نظامی هم نبوده زیاد بهادری صاحب! و صحبت زیاد دیگر ندارم. تشکر میکنم از کل تان که با حوصله، مننه له ټولو نه، نه ډېرې خبرې نلرم تشكر بهادرى صاحب نى یک ساعت وقت ات را نمیگیرم و منتظر سوال هایتان می باشم، ان شاء الله که نیست خو هنوز خوب، تشکر از همه تان !

د غونډې منشي:

له ښاغلي اسد الله خالد د ملي دفاع وزارت نوماند وزير څخه مننه كوو چې خپله كاري برنامه يې د ملت له استازو سره شريكه كړله، اوس له ښاغلي فضل احمد معنوي څخه د عدليې وزارت نوماند وزير څخه په ډېر درناوي هيله كوو چې راشي خپله كاري برنامه د تالار وكيل صاحبانو ته ارائه كړي معنوي صاحب.

فضل احمد معنوی نامزد وزیر وزارت عدلیه:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه جناب رئیس صاحب ولسی جرگه، معاونین محترم ایشان، منشی های محترم هیئت اداری، اعضای محترم ولسی جرگه و همه حاضرین خواهران و برادران!

الحمد لله وحده والصلات و السلام علی من لا نبی بعده.

اعوذ بالله من الشیطن الرجیم

(إِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَى ٱلْأَرْضِ زِينَةً لَّهَا لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ).

دوستان! خواستم که صحبت خود را با همین آیه کریمه آغاز بکنم که فرمان خداوند (ج) است که هم آنچکه در روی زمین است یک آرایش و یک فیشن است که هر کسی به خود جذب میکند. اگر وکالت است اگر وزارت است اگر هر سمت دیگری که است یک آزمایش الهی است که خدا میگوید که من میخواهم ببینم که کی خوب عمل میکند. ما امیدوار هستیم به این مصداق آیه کریمه توفیق اینرا بیابیم که همین آزمایشگاه که در اختیار ما قرار میگیرد، عمل خوب را انجام بدهیم. اگر خدا خواست و اعتماد شما را به دست آوردیم ان شاء الله نیت و اراده ما همین است که کاری را انجام بدهیم که فردای که به حضور شما میایم، روزی که با شما روبرو میشویم شرمنده نباشیم. وزارت عدلیه از نامش پیدا است که وزارت عدل است. در مفعول عدل، میگویند که گذاشتن هر چیز در جایش عدل میگویند و متضادش هم ظلم است. ما امیدوار هستم که اسم بر مسمی ما بتوانیم در این وزارت عمل بکنیم و اگر بتوانیم عدالت را به گونه ای که سزاوار جامعه ما است، بسیار رنج دیدیم، اینرا تأمین بکنیم. از سکتور عدلی و قضایی در داخل حکومت نهادی که نمایندگی میکند، وزارت عدلیه است. در واقع وزارت عدلیه پالیسی ساز برای سکتور عدلی و قضایی و برای همه حکومت است زیر بنا و اساس را وزارت عدلیه میگذارد یا به تعبیر دیگر پل ارتباطی میان حکومت و شورای ملی، وزارت عدلیه است. به تعبیر رسا تر آن در واقع وزارت عدلیه یک سکرتریت یا دار الانشای برای شورای ملی است یعنی ما شکلی قوانین را تنظیم میکنیم به قوه مقننه میاوریم، تصمیم اصلی را شما میگیرید. دوستان! ما وقت شما زیاد نمیگیرم، من برنامه مدون دارم همین را میخواهم قرائت کنم. چیزهای تخیلی که عملی ساختن اش دشوار باشد من در طرح خود نیاوردیم، آنچه را که میتوانم انجام بدهم ظرفیت های موجوده کشور این اجازه را برای من میدهد که من اینرا انجام بدهم ،همان را تدوین کردیم خوشبختانه. با همین فرصت دو ماه سرپرستی در وزارت عدلیه من کار اجرایی زیاد نکردیم فقط بررسی کردم که چه مشکلاتی وجود دارد و چه کاری را ما در همین عرصه انجام داده میتوانیم به همین دلیل آموخته های خود را حضور شما آوردیم. چیزهای را من شک داشتم که اگر من فکر میکنم که آنرا انجام داده میتوانم اما موافقت ریاست جمهوری شرط است چون قوه اجرائیه متفاوت است با قوه مقننه. شما آن آزادی های عمل که دارید، قوه اجرائیه، وزارت ها ندارند؛ اما خوشبختانه که این طرح ها را ما به مقام محترم ریاست جمهوری شریک ساختم. من تشکر میکنم که رئیس جمهور برای من گفت که همه پیشنهادادت که داشتید از طرف من منظور است، قبول است و من امیدوار هستم با منظوری مقام ریاست جمهوری طرح های من را و به حمایت شما و به توکل خدا بتوانیم یک تغییر شکلی و متنی را در وزارت عدلیه کشور به وجود بیاوریم که شما ان شاء الله بعد از یک مدت کوتاه شاهد یک تغییر کلان در وزارت عدلیه خواهید بود. در هر حالت اش بدون همکاری شما، بدون حمایت شما دشوار است که ما گامی را برداریم.

وزارت عدلیه یکی از اداراتی در عرصه قانون گذاری و ممد در بخش های عدلی و قضایی کشور می باشد. ما یک نهاد عدلی و قضایی نیستیم، همکار هستیم و ادارات عدلی و قضایی یعنی با لوی څارنوالی و با ستره محکمه افغانستان، و به یک طریقه دیگر با وزارت داخله کشور که در واقع وزارت داخله تطبیق کننده قانون است، متأسفانه وضعیت موجوده کشور وزارت داخله ما را به یک حالت جنگی برده و الی تأمین کننده قانون در کشور است. این وزارت به گونه مستقیم امور قانونگذاری را در کشور رهبری میکند در ضمن یکی از نهادهای مدافع حقوق دولت و عامه در کشور محسوب میگردد که تحصیل کننده امور حقوقی در مرحله قبل از محکمه و تطبیق فیصله های محاکم در موضوعات حقوقی و مدنی می باشد، همچنان برای اشخاص بی بضاعت در موضوعات جزایی و برای زنان و اطفال در موضوعات مدنی جهت تدویر و برگزاری محاکمه عادلانه، وکیل مدافع معرفی میکند. این اداره رسالت آگاهی حقوقی شهروندان را نیز به عهده داشته و به دین منظور مبلغین آگاهی عامه را به همه نقاط کشور میفرستد. وزارت عدلیه برای متقاضیان واجد شرایط احزاب سیاسی، جمعیت ها اتحادیه ها انجمن ها و نهادهای اجتماعی و رهنماهای معاملات مجوز صادر میکند و از رعایت شرایط مربوط به احزاب و نهادهای غیر...

رئیس مجلس:

اسحق زی صاحب! فرزانه صاحب! وکلای محترم! در وقت ارائه برنامه نباید صحبت های شخصی را.

نامزد وزیر وزارت عدلیه:

و نهاد های غیر دولتی غیر سیاسی و غیر انتفاعی نظارت مینماید. اسناد ادارات مختلف دولتی را که به خارج فرستاده میشود و یا از خارج به کشور وارد میگردد، ترجمه و تدقیق نموده، صحت و سقم آنرا تصدیق میدارد. کنوانسیون ها میثاق ها و موافقتنامه ها را بعد از بررسی و تائید پارلمان در جریده رسمی نشر و در دسترس نهادهای دولتی و عامه قرار میدهد همچنان سکرتریت ریاست حمایت از حفوق بشر که در تشکیل وزارت عدلیه موجود است، در قسمت پیگیری سفارشات میکانیزم های نظارتی حقوق بشر سازمان ملل متحد و تطبیق کنوانسیون های بین المللی حقوق بشر فعالیت نموده و از گزارش های وزارت ها و ادارات دولتی را از طریق وزارت امور خارجه به بخش های مربوط سازمان ملل متحد ارائه میکند و از جایگاه و موقف دولت افغانستان در مورد رعایت و تطبیق این کنوانسیون ها تا آنجای که احکام کنوانسیون ها در مطابقت با احکام دین اسلام قرار دارد دفاع نموده به اجرای آن خود را متعهد میداند.

كه څه هم په دې برخو كې ډېر كارونه ترسره شوي دي خو زه غواړم د دغه ټولو مواردو د ښه كولو پرمختګ آسانولو او معياري كولو لپاره جدي كارونه ترسره كړم چې په دې برخو كې خپلې كاري برنامې په لنډ ډول وړاندې كوم.

انستيتيوت امور قانونگذاری و تحقیقات علمی و حقوقی:

انسیتیتوت امور قانونگذاری و تحقیقات علمی و حقوقی پیش از سال 1343 زیر نام اداره فتوا و تقنین و از سال 1343 به این طرف بنام امور قانونگذاری فعالیت میکند. این اداره مراحل مختلف را سپری نموده، امور مربوط را موفقانه انجام داده است. با پیشرفت علم و تکنالوجی، رشد تجارت و داد و ستد جهانی، تضاد منافع کشور ها و تعامل نزدیک جهانی ایجاب میکند قوانین در ساحه مختلف ساخته شود و این روند تسریع گردد. رواند قانونگذاری در وزارت عدلیه به شکل کلاسیک و قدیمی آن وجود داشته که نیاز به نو سازی جدی را دارد. قانونگذاری باید شبیه کشور های مترقی به شیوه مدرن و پیشرفته آن صورت گیرد. قوانین کشورهای دیگر باید مورد مطالعه عمیق گرفته و با روحیه و اصول پذیرفته شده ملی و اسلامی با عبارات رسا و قابل فهم بیان گردد.

كوښښ كوم څو د قانون جوړونې د چارو مدققين انټرنټي كتابخانو ته بشپړ لاسرسی پیدا کړي کوښښ كوم څو ټول تقنيني سندونه تر بيا كتنې لاندې ونيول شي او مدرن تګلارې په داسې ډول تدوين شي چې په ملي او نړيوالو سطح موجودو اړتياو ته ځواب ويونكې وي.

قوانین باید موضوعاتی را احتوا کند که اعتماد شهروندان داخلی و خارجی را در ساحه گوناگون به ویژه در سرمایه گزاری تشویق نماید، زیر اعتبار کشور مربوط میشود به چگونگی قوانین حاکم در آن سرزمین، ما سعی خواهیم کرد تا در طرح و ترتیب قانون و سایر اسناد تقنینی حد الامکان مردم را در جناح قرار دهیم و به هر بخشی که سند تقنینی ساخته میشود، دیدگاه اهل خبره را در نظر بگیریم. این امر زمینه تطبیق بهتر احکام قانون را در جامعه فراهم کرده و از اینکه مردم خود را در ساخت قانون دخیل بدانند، در اجرای آن نیز داوطلبانه سهیم خواهند گرفت.

در ساختار قانون، عرف حاکم یکی از منابع تشریح و یا قانونگذاری محسوب میشود. ما به مرکز با اعتبار نیاز داریم تا مطابقت قوانین را در پرتو ماده سوم قانون اساسی کشور که هیچ قانونی نمیتواند مخالف معتقدات و احکام دین مقدس اسلام باشد، انجام دهیم تا از تعابیر و توجیهات غیر ضروری که گاهی باعث تشنج میان اعضای پارلمان و شهروندان میشود، جلوگیری به عمل آید.

مجلسین شورای ملی وقتی میتواند به سهولت و زمان کمتر قوانین را تصویب کنند که از طرف وزارت عدلیه به گونه معیاری، آسان و قابل فهم ترتیب و تنظیم گردد. من بعد سعی خواهیم کرد تا مسوده کامل واضح و جامع قوانین در دسترس شما قرار گیرد. میثاق ها و معاهدات بین المللی از لحاظ ترجمه به زبان های رسمی کشور مشکلات زیادی دارد که جهت رفع این معضل به وزارت خارجه کشور در حالت رایزنی هستیم تا بتوانیم قناعت وزارت خارجه کشور را فراهم سازیم که معاهدات را قبل از امضاء به وزارت عدلیه شریک کنند همچنان ترجمه معاهدات و میثاق ها را با تعدیل ماده چهارم قانون ترجمه و تصدیق اسناد رسمی که در جریده 1307 به نشر رسیده است با وزارت عدلیه بسپارند و یا هم در ترجمه این اسناد غور و تعمق بیشتر به خرچ دهند تا من حیث سند مفید در قانون گذاری از آن استفاده به عمل آید.

تاسې ته وعده سپارم چې د مختلفو هېوادونو له قوانينواو نړيوالو كنوانسيونو څخه په ګټې اخيستنې سره به قانون په ملي او اسلامي روحيې او منل شوي عرف د ټولنې د شرايطو او غوښتنو مطابق ترتيب او تنظيم او وړاندې كړم.

در توضیح و توزیع قوانین ادارات دولتی را کمک خواهیم کرد تا همه ادارات کشور تمام قوانین را در اختیار داشته باشند و کارمندان نیز قوانین را بفهمند و آنرا عملی کنند. این کار یکی از وظایف وزارت عدلیه کشور است. به عبارت دیگر ما تلاش میکنیم دسترسی و فهم را سهل سازیم؛ زیرا بی خبری از قانون عذر شمرده نمیشود. آنچه در کشور ما تا حال معمول نبوده و به نحوی در استفاده از قوانین مشکل آفرین می باشد، نبود شرح قوانین به ویژه قوانینی است که نهادهای عدلی و قضایی اعم از مراجع تطبیق و تنفیذ و استادان حقوق و محصلین به آن مواجه می باشند، ما در نظر داریم تا به دعوت مجموعه دانشمندان حقوق شرع ،اشخاص متجرب نهاد های عدلی واقعی روی شرح این قوانین با همکاری مقامات محترم ستره محکمه، لوی څارنوالی، انجمن مستقل وکلای مدافع و اتحادیه حقوقدانان افغانستان آغاز کنیم.

په حقوقي برخو كې پښتنو د ځواب ويلو سيستم په اليكترونيك شكل عيارووم چې نه يې يوازې د ادارې حقوقي او قانوني استعداداتو بلكې عادي وګړو ته هم په لږ وخت كې له لیرې لارې له مراجعې او مواجهې پرته د قوانينو د متن او روحیې مطابق ځواب وركړل شي.

انستیتوت امور قانونگذاری را در دسترس و بازدید محصلین و محقیقین قرار میدهیم تا محصلین مشاوران حقوقی و همه دست اندرکاران امور حقوقی قانونی بتوانند در جریان تحقیق، تدقیق و تنظیم قانونگذاری سهل و ساده بازدید نموده و بیاموزند از این به بعد امور قانونگذاری در پشت دروازه های بسته صورت نمیگیرد و امور تقنینی را با آموزشگاه حقوقی مبدل خواهیم ساخت.

د مسلكي غړو د پوه كچه به د سيمينارونو كنفرانسونو او وركشاپونو د جوړولو او په كور دننه او بهر زده كړو په مټ لوړ ووم د قوانينو ټولګى په سكتوري شكل ترتيب ووم او دا روند د ادارو په واك كې وركوم.

دوستان! به خاطر که فرصت کمتر گرفته شود که شما هم خسته نشوید، یکی از ادارات مهم ما ادارات حقوق است که در واقع وجه و اعتبار وزارت عدلیه همین اداره حقوق است، البته نوشته من به طور فشرده و تخنیکی اگر ضرور بود حضور شما تقدیم میکنم؛ اما به خاطر وقت که وقت تان را نگیرم من کوتاه برای شما اشاراتی دارم. این ریاست حقوق در واقع یک معبر و یک دهلیز مردم به طرف دستگاه عدلی است یا به طور اخص به طرف محاکم است. هر قضیه مدنی و حقوقی وقتیکه از طرف شهروندان مطرح میشود، میاید در اداره حقوق از این طریق باید برود به محاکم. اگر اداره حقوق یک اداره فعال باشد، کمتر موضوعات به محکمه میرود، چرا اکثریت قضایا باید در همین اداره حقوق حل و فصل شود یا به تعبیر دیگر آنچیکه خارجی به آن اصطلاح دادند که عدالت غیر رسمی، در واقع عدالت غیر رسمی یا مصالحه بین کسانیکه دعوای حقوقی دارند اعم از دعوای املاک منقول و غیر منقول و یا دعوا های خانواده گی دارند باید از طریق این اداره در چوکات قانون به یک میانجگیری و با مصالحه حل و فصل شود، قضیه ضرورت پیدا نکند که به محاکم برود. اگر ما اداره حقوق فعال ساخیتم و یک اداره کارا شد و یک اداره جوابگو شد و اعتماد جمعی را نسبت به این اداره جلب کردیم دیگر کار محاکم را ما به مراتب پایین میاوریم، با آنکه یک معضل وجود دارد جناب قاضی صاحب در اینجا تشریف دارند، چون قاضی هستند این موضوعات را خوب درک میکند. یک معضل در اینجا وجود دارد که قانون اجازه میدهد که یک آدم دعوای حقوقی ومدنی خود را میتواند مستقیم به محکمه ببرند، میتواند که به اداره حقوق تحویل بدهد، اگر چه باورم اینست اگر همین بند را ما تقویه کنیم، با اعتبار بسازیم، باید حتمی اول قضیه مدنی و حقوقی بیاید در اینجا. شما میفهمید یک وقتیکه به دعوا برسد یک نوع عقده ایجاد میکند ،حساسیت بار میاورد خاصتاً ،موضوعات فامیلی بسیار دشوار است که کسی بداند تحمل بکند که باز این قضیه در محکمه پایین و بالا شود و بعد به یک زندگی آبرومندانه بتواند دوام بدهد به همین دلیل بهترین جایی که بتواند با حفظ حیثیت آبرو و عزت خانواده ها با در نظرداشت عدالت، نه آنچه را که یک تشویش از اداره محترم حقوق بشر و وزارت زن ها وجود دارد که هر گاه بحث عدالت غیر رسمی در میان بیاید، آنجا احتمال این وجود دارد که بعضی ظلم یا خشونت در آن راه پیدا بکند، نخیر! اگر ما مطابق به قانون معیارات قانونی و کارا بودن این اداره، کار را به گونه ای انجام بدهیم که در آنجا خشونت راه پیدا نکند. من فکر میکنم که این هم برای شهروندان و هم برای محاکم بسیار خوب خواهد بود که کار در آنجا کم میشود و چیزیکه به مصالحه و به تفاهم حل شود در آن پیامدش بسیار نا گوار نمی باشد؛ اما چیزی را که قطعاً محاکم باز در آنجا تصمیم میگیرد، تطبیق آن دشوار است و ناگواری های را دارد. همچنان دوستان یکی از موضوعات مهمی که اداره حقوق آنرا انجام میدهد، تطبیق تمام فیصله های محاکم است. شما می فهمید که فصیله محاکم خو روی ورق انجام میشود، این یک کار دشوار نیست، دشواری اصلی اش تطبیق آنست خاصتاً تطبیق مواردی که تو ملک یک آدم را، خانه اش را از دست اش میگیرید، این کار سخت است. همان ضرب المثل عام ما است میگوید که :"از غریب جان اش را بگیر، خو مال اش را نی" شاید بسیار مواردی باشد که آسان باشد که فیزیکی برخورد بکنید تا اینکه مال اش از دست اش بکشید به همین دلیل است که انتقاد شدید ریاست جمهوری و همچنان نهاد های مربوط بالای اداره حقوق است که چرا احکام را تطبیق کرده نمیتواند. من در این طرح خود پیشبینی کردیم که چرا نمیتواند اداره حقوق این انتظار کلان را که از پیش اش داریم، هم از لحاظ تشکیلاتی هم از لحاظ بست و رتبه هم از لحاظ امتیازات، از لحاظ معاش در سطح یک مامور عادی است و مهمتر از همه که دو اداره مسلکی است ما داریم، یک اداره حقوق و یکی قضایای دولت که بعد به آن خواهم پرداخت، یا از طریق اصلاحات اداری گماشته میشوند یعنی امتحان فزیک و جغرافیه را باید سپری بکند، بیاید کار مسلکی بکند، حالاً که آدم مسلکی در آنجا این موضوع به درد ما نمیخورد، من به همین دلیل به ریاست جمهوری پیشنهاد روان کردم امیدوار هستم که منظور شود که یک صلاحیت بالاتر به خود اداره بدهند تا اشخاص مسلکی خوب گماشته شوند که این اداره جوابگو باشد. شما می فهمید یک آدم غاصب زمین است، حالی زمین را از دست اش پس اداره حقوق میگیرد، او با تعدادی از گاردها و با توانایی های بالا در صحنه میاید و این آدم هیچ در اختیارش نیست، یک موتر عادی هم ندارد که به ساحه برود، به هر حال امیدوار هستم که با همین جزئیاتی که من این مسئله را موشکافی کردیم، این مورد قبول قرار بگیرد.

دوستان! اداره مهم دیگر بسیار گذرا تیر میشوم، قضایای دولت است. از یک اداره متأسفانه تا امروز بدنام چون یک طرف انتظارات ریاست جمهوری است که باید مقابله صورت بگیرد که املاک منقول و غیر منقول دولت که در اختیار اشخاص است، از دست شان کشیده شود و در اختیار دولت قرار بگیرد طرف دیگر هم مردم هستند که برای آن حفظ همان املاک را که در اختیار شان است پا فشاری میکنند به این دلیل است که ما در یک تضاد قرار گرفتیم. در سال های پیش قضایای که بین دولت و اشخاص دعوا میبوده اکثریت به نفع اشخاص تمام میشد که چون جدیت حکومت کمتر بود امروز که یک مقدار رئیس جمهور این موضوعات را بسیار جدی گرفته اکثریت موضوعاتی که دعوا بین دولت و بین اشخاص است به نفع دولت تمام میشود. باور من اینست دوستان که در دو صورت عدالت نیست، تأمین نشده نه، در صورتیکه در سال های قبل بوده چون افراد دست بالا داشته و نه در حالت موجوده.

سرو صدا وکلا در مجلس :....

رئیس مجلس:

اعتراض تان اصولی است؛ ولی کمین صاحب من را غافلگیر کرد دار الانشاء ... اگر میگوئید ما میاییم همراه شما می نشینم، دار الانشاء بروید پایین، بار دیگر این گپ نمیشود، معنوی صاحب بفرمائید!

نامزد وزیر وزارت عدلیه:

دوستان! توجه کند که این نقطه بسیار مهم است، شاید موضوعاتی با شورای ملی در این مورد بسیار تصادم بکند که باز سبا من مورد ملامتی قرار ندهید! در برابر حق عامه، دولت کدام حق خاص ندارد چیزیکه از دولت ما میگوییم حق عامه است، بیت المال است، در برابر حق عامه نیستم؛ اما این به این معنی نیست که حق افراد را ما نا دیده بگیرم. حکومت زور است، حق خود را گرفته میتواند؛ اما افراد باز حق اش نباید ضایع شود بناءً در این عرصه ما حالت وسط را اختیار خواهیم کرد. هر کس که اسناد معتبر دارد، حق اش برایش محفوظ است، حق افراد در هر حالت اش محترم است؛ اما حق دولت هم حق عامه هم نباید پامال شود، در این عرصه من طرح مدون مشرح دارم، به حضور رئیس صاحب آنرا تقدیم کردیم که اینرا در پیشنهادات من است. به خاطر کمبود وقت که وقت شما را نگیرم به جزئیات اش نمیروم؛ اما این اداره باید به پای خود ایستاد شود. همین لحظه هم رئیسی که آن اداره داشت در حالت تعلیق رفته، بی سرنوشت است ،از طرف دیگر ما باید یک نفر به آنجا سرپرست روان بکنم تا سرنوشت آن معلوم نشود نفر تعیین کرده نمیتوانیم. صلاحیت سرپرستی هم متأسفانه به این وزیران نیست اصلاً دست و پا گیری زیادی متأسفانه در قوانین و در این اوامر هم وجود دارد که برای حل این، اگر ما حل راه پیدا نکنیم هر قدر توانا هم باشیم کاری نخواهیم توانست، به هر حال دوستان! این بخش مهم بود، بخش دیگر کار ما مساعدت های حقوقی است.

تشکر جناب قاضی صاحب! خیر ببنیند صاحب! مساعدت های حقوقی یک بخش بسیار مهم وزارت است. دوستان! برای محاکمه عادلانه، موجودیت وکیل مدافع شرط است. در بسا قضایا شخص، افراد یا توانایی مالی ندارند که وکیل مدافع به خود پیدا بکنند یا نا بلد هستند. مثلاً حتی در سطح تروریستان هم اگر دستگیر میشوند ما نیاز داریم که محاکمه اش باید عادلانه شود هر قدر آدم بد می شماریم، مجرم باشد باید محاکمه عادلانه صورت بگیرد. محاکمه وقتی ممکن است که وکیل مدافع داشته باشد، اگر خودش استخدام توانایی وکیل مدافع را ندارد، وزارت عدلیه این ریاست مخصوص اش به او وکیل مدافع معرفی میکند، این وکیل مدافع باید از همان توانایی های لازم که در برابر محکمه ایستاد میشود برخوردار باشد. یعنی یک وکیل مدافع اگر سطح وسویه اش بالاتر از یک قاضی نباشد، حتی در برابر محکمه و قاضی که نامش هیبت بار است، نمیتواند ایستاد شود، بناءً هنوز هم ما در این سطح متأسفانه مثل سایر بخش با یک امتیازات محدود با یک امکانات محدود پیش میرویم، همچنان در قضایای مدنی و قضایای حقوقی برای اطفال و زنان ما وکیل مدافع معرفی میکنیم. باید در تمام ولایات، در تمام ولسوالی ها ما وکیل مدافع داشته باشیم؛ اما متأسفانه که ما تعدادی وکیل های مدافع را بسیار محدود داریم، به ولسوالی ها رسیده نمیتوانیم. ما یک قسمت را از طریق مؤسسات غیر دولتی جذب میکنیم؛ اما این شاید دوامدار نباشد. ما نیاز داریم که این موضوع جزء از تشکیل شود تا بتوانیم که درهمه ولایات و ولسوالی ها ما وکیل مدافع داشته باشیم. از حقوق بی بضاعت ها، کسانیکه توانایی مالی ندارند، اینها دفاع بکنند و خاصتاً موضوعات اطفال و زنان که غالباً نیاز جدی وجود میداشته باشد، در طرح من این گنجانده که این سطح و سویه را ما چگونه بالا میبریم. در چوکات همین اداره ما مبلغین آگاهی حقوقی داریم، دوستان! می فهمید که بی خبری از قانون عذر نیست؛ اما اینرا هم می فهمیم که اکثر ما حتی در سطح های بالاتر، ما از قانون بی خبر هستند، کاری را میکنند غیر قانونی است، شاید یک چیزهای بسیار چشمگیر عوام فریب باشد؛ اما قانونی نیست بناءً ما نیاز داریم که هر گامی را که می برداریم، ما یک کشور قانونمند هستیم، یک کشور دموکراتیک هستیم، یک کشوری هستیم که نهادهای قانونی ما لله الحمد مثل پارلمان وجود دارد، بناءً هر گامی را که از مقامات بالا، از رئیس جمهور گرفته تا پایین می برداریم باید مبتنی بر قانون باشد. به همین دلیل است که ما در هر عرصه خوشبختانه قانون داریم و در تلاش این هستیم که در هر بخش اگر قانون هم وجود نداشته باشد باید قانون داشته باشیم بناءً آگاهی حقوقی یکی از موضوعاتی است که ما انجام میدهیم؛ اما این آگاهی حقوقی را در کدام سطح متأسفانه شاید تا یگان مساجد نفرهای ما رفته بتواند، در یگان مکاتب ما نیاز داریم که در هر جای رفته بتوانیم، در ریاست جمهوری هم رفته بتوانیم، در آنجا باید آگاهی حقوقی بدهیم، باید قانون را رهنمایی بکنیم. نا گفته نماند تنها ریاست جمهوری نی که در پارلمان هم میایبم باز آگاهی حقوقی را میدهیم، به هر حال در این عرصه ما یک ابتکار نو به راه انداختیم. اگر این امکانات را به دست آورده بتوانم دراین آگاهی حقوقی ما میخواهیم یک تفاهم بکنیم همراه ستره محکمه، لوی څارنوالی یک تلویزیون حقوقی بسازیم ،حد اقل اگر در این عرصه حالی ساختن تلویزیون هم کار نیست، چون بحث دیجیتلی شده، اگر نتوانستیم یک رادیو حقوقی بسازیم، حد اقل در همین فرصت موجوده ما به یک تفاهم بین وزارت اطلاعات فرهنگ، بین وزارت معارف، بین وزارت حج اوقاف و تحصیلات عالی ضرورت داریم و این آگاهی حقوقی را باید بسیار گسترش بدهیم، چرا یکی از معضلات کشور ما نا فهمیدن قانون است که ما باید در این راستا کاری را انجام بدهیم که همه شهروندان ما از موضوعات حقوقی و قانونی خود با خبر شوند. یک بخش مهم دیگر که وزارت عدلیه شما از آن خبر ندارید، مدیریت میکند آن بحث مبارزه با قاچاق انسان و قاچاق مهاجرت است. دوستان! توجه شما را به این موضوع جلب میکنم. جناب اسد صاحب! این موضوع بسیار مهم است خوب اینرا توجه بکنید که قاچاق انسان و قاچاق مهاجرت، کشور ما رنج میبرد و سوء استفاده از اطفال جز این همین موضوع است. بحث متأسفانه یک بحث بسیار شرم آور، بحث بچه بازی است که جز از این برنامه است .این کمیسیون عالی دارد، شانزده نهاد دولتی و غیر دولتی شامل از این کمیسیون است. رهبری اینرا وزیر عدلیه به عهده دارد و سکرتریت اش هم به وزارت عدلیه دارد. باور من اینست که اگر وزارت عدلیه هیچ کار دیگری را نداشته باشد تنها یک کار داشته باشد که آن همین موضوع است. شاید از عهده اش به سختی بیرون شود، در این عرصه همکاری جدی شما را انتظار دارم، امیدوار هستم با همکاری شما، با حمایت ریاست جمهوری به گام های استوار که می برداریم این پدیده شرم آور را که در جامعه ما رواج است، باید بساط اش برچیده شود. دیگر از این موضوع که هر روز جوانان ما میروند به آب ها غرق میشوند، در دام قاچاقبران میفتند، سودش را آنها میبرند اما رنج اش را مردم ما میکشد و توجه داشته باشید که این پدیده تاوان اش کمتر از موضوع مخدر در کشور نیست و طرف دیگر هم دیدگاه جامعه بین المللی است که هر ساله ایالات متحده امریکا این موضوع را با بررسی میگیرد. کشورهای که اگر در این عرصه موفق باشند آنها یک نمره بالاتر میگیرند، یک مقدار امکانات کمک میشوند. کشور های که نتوانند در این عرصه موفقیت داشته باشند اینها مورد محدودیت و تعزیرات قرار میگیرند. بدبختانه که سال گذشته افغانستان به درجه سوم در اینجا نزول کرده به این دلیل یک درجه پایین آمده ،اگر کشور دیگر در این جایگاه قرار میگیرد، مورد تعزیرات قرار میگیرفت. یکی بهانه ما بحث کرونا و دیگر موضوعات جاری در کشور ما شاید استثناءً توصیه شده، افغانستان، یعنی مورد تعزیرات قرار نگرفته. دوستان! اگر ما نتوانیم این وضعیت را تغییر بدهیم در سال دیگر احتمال زیاد وجود دارد که بسیاری از کمک ها را قطع بکند جامعه بین المللی به خاطر اینکه در این عرصه دست آورد نداریم بناءً امیدوار هستیم با همکاری شما در این عرصه ما کارهای چشمگیری را انجام بدهیم. دوستان! ما زیاد دیگر وقت شما را نمیگیرم البته بخش های اداری و مدیریتی که در دیگر وزارت ها است، در وزارت ما هم است. در دیگر جای که متأسفانه هنوز هم فساد وجود دارد، ما نمیتوانیم ادعا بکنیم در وزارت عدلیه نیست؛ اما امیدوار هستم که ما آغازش از همین وزارت عدل بکنیم .شما شاهد یک وزارت عدلی باشید که همه افغانستان خود را در آن ببیند، وزارت عدلی باشد که در آن فساد نباشد و عدلی باشد که در آن تبعیض نباشد، تعصب نباشد، یک وزارت به معنی واقعی عدالت باشد و یک سیمای وجه برای نظام و حکومت ما باشد. با امید آن روز و همکاری شما! سلام علیکم ورحمة الله و برکاته.

د غونډې منشي:

له ښاغلي فضل احمد معنوي د عدليې وزارت نوماند وزير څخه مننه چې خپله كاري برنامه يې د ملت له كور سره شريكه كړله او له ښاغلي عباس بصير د لوړو زده كړو وزارت نوماند وزير څخه هيله كوو چې راشي خپله كاري برنامه د ملت له استازو سره شريكه كړي، جناب بصير صاحب.

عباس بصير نامزد وزیر وزارت تحصیلات عالی:

با اجازه جناب رئیس صاحب اعضای محترم هیئت اداری و نمایندگان منتخب ملت و با عزت افغانستان!

بسم الله الرحمن الرحیم

نحمده و نصلی علی رسوله الکریم اما بعد:

فقد قال الله العظیم فی کتابه الکریم(ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ)

" سوگند به قلم....

رئیس مجلس:

هلمند صاحب، فراهی صاحب! وزیر صاحب تحصیلات عالی برنامه خود را تشریح میکند، از وکیل صاحبان خواهش میکنیم نظم مجلس مراعت بکنند!

عباس بصیر نامزد وزیر وزارت تحصیلات عالی

... و سوگند به آنچه به آن می نویسند آنروز که خداوند مرا آفرید و با دست قدرت خویش بر سینه لوح ام کشید تا سرنوشت همگان را بر آن صفحه رقم زنند، موقف و منزلت ام آنچه بالا رفت که آفریننده همه ای آفریدها برمند و آثارم سوگند یاد کرد و فرمود (ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ) سوگند به قلم و آنچه به آن می نویسند."

عرض سلام و ادب دارم خدمت رئیس محترم ولسی جرگه، اعضای محترم هیئت اداری و نمایندگان منتخب و با عزت ملت افغانستان!

تر هر څه د مخه د افغانستان د جلالتماب ولسمشر او نورو مشرانو له باور څخه مننه كوم چې زه يې د لوړو زده كړو وزارت د نوماند په توګه معرفي كړم.

امیدوارم بتوانم اعتماد خانه ملت را نیز جلب نموده در این ماموریت مهم همکاری شما را داشته باشم ثانیاً از آنجای که امروز فرصت یافتم تا برنامه کاری ام را من حیث نامزد وزیر تحصیلات عالی در خانه ملت ارائه کنم، بسا خرسند هستم و آنرا مایه افتخار خود میدان،م امروز من تعهد خود را در قبال شگوفایی و تقویت نظام تحصیلات عالی افغانستان تجدید میکنم و این فرصت را تا فرصت خدمت برای مردم رنجدیده کشورم مهیا باشد، در این راستا متعهد باقی میمانم.

وکلای محترم مردم! من در دیدار های گروپی و انفرادی صحبت های مفصلی با شما داشتم، دیدگاها و نظریات خود را با شما در میان گذاشته ام. امروز از این آدرس، از این تربیون هم خدمت شما و هم خدمت ملت عزیز افغانستان که شما از آنها نمایندگی میکنید، قسمت های مهم از برنامه های کاری ام را ارائه میکنم، تلاش دارم که در متن باقی بمانم چون میترسم که از پیش ام بحث ها پراکنده شود و صحبت ها به درازا و طولانی شود. ما روزهای دشواری را سپری کردیم؛ حمله بالای محصلانی که با هزاران مشقت و سختی، توأم با ده ها امید و آرمان، سرگرم کسب علم و دانش بودند، جنایت نا بخشنودنی، بزدلانه و وحشیانه ای بود که لحظات دشوار را طی روزهای گذشته برای همه مردم افغانستان رقم زد. حمله بالای محصلان پوهنتون کابل یک فاجعه بشری بود که احساسات به قلوب تمام افغانستان را جریحه دار و خونین ساخت و ترحم جهانیان را نیز برانگیخت. هنگامی که فاجعه کشتار محصلان بی گناه با آخرین فیر گلوله نظامیان قهرمان ما به مغز انتحاری های مزدور پایان یافت، من به پوهنتون کابل رفتم تا ببینم بالای محصلان عزیز ما چه آمده است؟ صحنه دلخراش بود دیدن آن صحنه مرا بهت زده کرد و در شوک فرو برد. هر لحظه آن صحنه یادم میاید، جگرم را آتش میزند، دو جوان را دم دروازه ورودی دیدم که بخون خویش غلطیده بودند. در یک اتاق صنفی چهارده گل دانائی پرپر شده بودند و بر روی هم خوابیده بودند، دختری را دیدم که روی پنجره پر از خون قرار گرفته تنش در درون صنف و سر از صنف بیرون مانده بود، وی تلاش میکرده است تا از آن پنجره خود را نجات دهد؛ اما با گلوله دشمن آخرین تلاش اش بر باد فنا رفت و دختر دیگری که در پای پنجره با زلف پر از خون سر بر کتاب نهاده آرام گرفته بود، شاید آنها آرزو داشتند روزی در این تالار جای خواهران ما را بگیرند؛ اما افسوس! جان پدر کجاستی! جان پدر کجاستی، جمله ایست که جان همه را آتش زد. سوال از جانب یک پدر دلشکسته به امید اینکه نامی فرزند اش در فهرست قربانیان نباشد، این حمله در واقع حمله بالای همان قلم بود که خداوند در قرآن به آن سوگند یاد کرده است. قربانیان این حملات همان جوانانی هستند که مانند هزاران همسن و سال شان وطن را ترک نکرده و علی الرغم همه ای دشواریها به آینده این وطن امیدوار اند و با زحمات فراوان خود را برای ساختن این سرزمین آماده میسازند. در واقع طراحان چنین حملات امید و آینده وطن را نشانه گرفته اند. همه ما چه در حکومت و چه خانه ملت در قبال آینده سازان وطن مسئولیم، روح شهدای علم و معرفت شاد و یاد شان در دلها جاویدان باد!

وکلاء محترم مردم افغانستان!

کلید رهایی از تمامی ناهنجاریهای کنونی و مشکلات فراوان امنیتی، اقتصادی و اجتماعی در تحصیل است و وزارت تحصیلات عالی افغانستان منحیث یک نهاد ملی و مردمی در راستای فراهم سازی خدمات تحصیلی برای صد ها هزار هموطن ما نقش مهم و مرکزی را بازی میکند. ما بستر مناسب را برای انجام امورتحصیلی، تحقیقی و اقتصادی فراهم کردیم تا از این طریق نقش اساسی خویش را در تولید علم، تأمین نیازمندی های اساسی جامعه و شگوفائی و آبادانی کشور عزیز ما افغانستان ایفاء نمائیم.

نسل جوان کشور ما نشان داده اند که از استعداد بالای برخوردار اند و در شرایطی که سایه جنگ بر میهن عزیز ما سنگینی میکند نیز میتوانند به سطح منطقه و جهان به رقابت بپردازند. مثال بارزاش صبغت الله کودک هلمندی ایست که در رقابت های المپیاد ریاضی که میان چهل کشور در کمبودیا برگزار شده بود، مقام نخست را از آن خود کرد. صبغت الله غوندې ماشومان زموږ لپاره ویاړ دي، ما امسال شاهد بودیم که اول نمره کانکور یک بانوی زحمت کش و بازمانده حمله تروریستی به مرکز آموزشی موعود بود که با وجود همه مشکلات بلند ترین نمره را در میان هزاران متقاضی تحصیلات عالی در افغانستان کسب کرد و با امید های فراوان وارد ‍‍پوهنتون طبی کابل شد.

ما نسل توانمند را در اختیار داریم که میتوانند سرنوشت کشور ما را رقم بزنند و در این راستا ضروریست خدمات باکیفیت تحصیلی را برای شگوفائی هرچه بیشتر شان فراهم سازیم. نسل نوین افغان توانمند اند، باورمند اند و با انگیزه و مصمم. افتخار دارم اینرا خدمت شما اعلام کنم هنگامیکه حادثه حمله بر پوهنتون کابل اتفاق افتاد، از زخمیان دیدار کردم، چند خواهریکه زخمی بودند در عین حال که از شدت فاجعه در شوک فرو رفته بودند، میگفتند: همینکه صحت یاب شویم میرویم به پوهنتون و درس های خود را ادامه میدهیم. من مصمم هستم که یک چنین حملات نه تنها اراده جوانان ما را برای رسیدن به دانائی متزلزل نخواهد کرد؛ بلکه آنها را مصمم تر خواهد ساخت و مهد علم و تمدن را گرمتر و پر شورتر خواهد ساخت.

حضار گرامی!

در طی هژده سال پسین در نتیجه تلاش های پیگیر وزراء گذشته و تیم های کاری شان، وزارت تحصیلات عالی افغانستان توانسته است به یک سلسله دستاورد های مهم نایل آید. مؤسسات تحصیلات عالی دولتی در بسیاری از ولایات کشور توسعه یافته اند تا دسترسی شهروندان کشور را به آموزش عالی تسهیل نمایند. سکتور خصوصی هم سهم فعال در توسعه نظام تحصیلات عالی بازی میکند. توسعه زیر ساخت های آموزشی به شمول اسناد تقنینی وپلان استراتیژیک پنج ساله، آغاز برنامه های ماستری و دوکتورا در برخی از رشته ها از جمله این دستاورد هاست. در اینجا لازم میبینم از تمامی کسانیکه در این راستا تلاش کرده اند؛ بخصوص اساتید گران ارج پوهنتون ها که با وجود مشکلات اقتصادی این سنگر را همچنان حفظ کرده اند، قدردانی نمایم. اما با وجود همه ای دستاورد ها نظام تحصیلات عالی کشور هنوز با چالش های جدی روبروست که ایجاب تلاش بیشتر و برنامه های جدید را مینماید. ما برای از بین بردن این چالش ها، برنامه های مشخص داریم که میخواهم بصورت فشرده صحبت های خویش را در چهار محور اساسی برای تقویت نظام تحصیلات عالی افغانستان خدمت شما پیشکش نمایم:

محور اول، دسترسی به تحصیلات عالی.

حق دسترسی به تحصیلات عالی حق هر افغان در هر گوشه از افغانستان است. درجریان سالهای گذشته وزارت تحصیلات عالی توانسته ظرفیت جذب متقاضیان تحصیلات عالی را در پوهنتون های دولتی بیشتر بسازد و زمینه را برای ایجاد پوهنتون ها و مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی فراهم کند. هر چند این اقدامات در نوع خود ارزنده و مؤثر بوده است؛ اما کافی نیست. ظرفیت جذب در پوهنتون ها تا هنوز خیلی اندک است و عرضه خدمات تحصیلی برای همه افغانها در ولایت های مختلف یکسان نمیباشد. شاید محصلانب که از لحاظ مالی توانائی پرداخت فیس پوهنتون های خصوصی را داشته باشند بتوانند تحصیلات شانرا ادامه بدهند؛ اما روزگار یک محصل نادار که در دور دست ترین قریه یک ولایت با هزاران امید و آرمان مکتب اش را به پایان میرساند و در امتحان کانکور جذب پوهنتون های دولتی نمیشود، چه خواهد شد؟ وضعیت دختریکه هر روز پدر فقیر اش با بایسکل بخاطر تهدیدات امنیتی وی را در ولایت پکتیکا تا مکتب میرساند چه خواهد شد؟ ما در قبال همه هموطنان ما مسئولیت داریم و نباید فقر و ناداری سبب شود تا یک جوان ما از تحصیل باز بماند، نباید آرمان پدر و مادرش که با هزاران مشقت و سختی در بدترین شرایط امنیتی زمینه تعلیم را برایش محیاء ساختند و ناکامی در امتحان کانکور و عدم جذب در پوهنتون های تبدیلی به یأس تبدیل شود.

در کنار دسترسی به تحصیلات عالی، دسترسی محصلات به رشته های که متناسب با بازار کار و شرایط اقتصادی افغانستان باشد نیز کاملاً محدود است. شما میدانید که در بعضی از عرصه ها بازار کاملاً مشبوع است؛ ولی در بعضی از عرصه ها ما هیچ نفر نداریم، هیچ متخصص نداریم و ناگزیر هستیم نیروهای متخصص را از کشور های خارجی استخدام نمائیم.

تمامی رشته های تحصیلی در افغانستان از نود رشته فراتر نمیرود، پوهنتون کابل جامع ترین پوهنتون هاست، صرف نود رشته تحصیلی در آنجا آموزش داده میشود، حالانکه در سایر نقاط دنیا بیش از سه هزار رشته تحصیلی وجود دارد و تدریس میشود. کمبود رشته های تحصیلی سبب شده تا فاصله میان فارغان پوهنتون و بازار کار افزایش یافته و معضل بیکاری را پیچیده تر سازد، چرا محصلین ما بعد از فراغت از پوهنتون ها نمیتوانند صاحب کار شوند؟ به دلیل همین مشکل و معضل.

ضمناً سازگاری میان نصاب تحصیلی و رشته های تحصیلی یک چالش جدیست، هنوز هم ما داکترانی را داریم که بیکار اند، ما هنوز هم انجنیرانی را داریم که به کار گماشته نمیشوند و هنوز هم حقوق دانان را فارغ داده ایم که از بیکاری رنج میبرند، از اینجاست که نیاز برای ایجاد رشته های متنوع تحصیلی به مراتب بیشتر میشود.

ما برای این مشکل راه حل های مشخص و واضح داریم، توجه نمایندگان محترم ملت را به آنها جلب میکنیم:

اول، ما با افزایش ظرفیت پوهنتون ها زمینه را برای جذب شمار بیشتر متقاضیان در نهاد های تحصیلی فراهم خواهیم ساخت و تلاش خواهیم کرد که هیچ جوان افغان از سفر تحصیلی محروم نماند.

دوهم، موږ به له ملي او نړیوالو بنسټونو سره نږدې همکاري او یو شمېر ملي برنامو په تر سره کولو سره د افغان ځوانانو د تحصیل پر وړاندې هغه اقتصادي ستونزې او خنډونه لیرې کړو چې د هېواد په بېلابېلو سیمو کې ورسره مخ دي.

سوم، وزارت تحصیلات عالی در پرتو جهانی شدن، تبادل محصلات و عملی سازی آموخته های علمی کشور های پیشرفته، دسترسی به تحصیلات عالی بیرون از کشور را نیز از طریق بورس های تحصیلی برای محصلان و استادان خویش گسترش خواهد داد. ما اکنون با تعدادی از کشور ها روابط تحصیلی داریم؛ اما شرایط افغانستان ایجاب میکند با توجه به مارکیتی که وجود دارد، با توجه به همکاری های که وجود دارد ما میتوانیم فرصت های بیشتر تحصیلی را برای جوانان خویش فراهم بسازیم.

نکته دیگر اینست که ما میتوانیم شعباتی از پوهنتون های معتبر دنیا را در افغانستان ایجاد کنیم، آنها را تشویق بکنند که در افغانستان شعباتی از پوهنتون های خود را ایجاد بکنند تا جوانان ما بتوانند از فرصت های بیشتر استفاده کنند.

چهارم، ما پس از نیاز سنجی رشته ها به شمار رشته های تحصیلی در پوهنتون های دولتی و خصوصی خواهیم افزود تا تناسب را میان رشته های تحصیلی و بازار کار برقرار کنیم. رشته های تحصیلی ما باید مطابق نیاز های انکشافی ملی باشد و راه را برای توسعه پایدار کشور مان باز کند، در این قسمت پارلمان میتواند ما را کمک کند و همچنین شرکت ها و کمپنی های خصوصی که امروز در افغانستان کار میکنند آنها میتوانند ما را در عرصه نیاز سنجی کمک بکنند، ما به چه رشته ها نیاز داریم، چه رشته ها را کمبود داریم و چه رشته ها را باید در افغانستان آموزش بدهیم.

محور دوم، سرمایه گذاری بالای تحصیلات عالی:

یکی از دستاورد های مهم در سالیان گذشته افزایش سرمایه گذاری ها در سکتور تحصیلات عالی بوده است؛ اما ما تا هنوز هم نتوانستیم بصورت درست و مؤثر آن سرمایه گذاری را برای تحصیلات عالی در اولویت کاری خویش قرار دهیم. هستند شماری زیادی از پوهنتون های افغانستان که تعمیر درست ندارند. در صحبت های که ما با وکیل صاحبان داشتیم اکثراً شکایت داشتند که در ولایت پوهنتون های ما تعمیر های مناسب ندارند، امکانات کافی برای عرضه خدمات با کیفیت تحصیلی ندارند. شماری لابراتوار ها، آزمایشگاه ها، صنوف درسی مجهز و کتابخانه ها هنوز هم خیلی کم است و نمیتواند نیاز های محصلان ما را برآورده سازد. اکثریت مطلق پوهنتون ها و مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی ما هنوز هم در تعمیر های کرائی به فعالیت شان ادامه میدهند، برق و دسترسی به خدمات دیجیتالی هنوز هم خیلی در پوهنتون های ما محدود است.

ما مثال های داریم که پوهنتون های ما حتی جناب آقای سيلاب متوجه ما هستند یا متوجه دوستان هستند! خوب....

رئیس مجلس:

هلمند صاحب، سيلاب صاحب! به جای خود تشریف داشته باشید، وکیل صاحبان محترم نظم جلسه را مراعات بکنید!

نامزد وزیر وزارت تحصیلات عالی:

جا دارد همینجا از استادان متعهد ما که با کمترین امکانات تحصیلی و در شرایط نهایت دشوار محصلان ما را تدریس مینمایند تشکری کنم! ما به میان آوردن انسجام میان سرمایه گذاران خارجی و داخلی راه را برای ساخت زیر بنا ها در تمامی ولایت های افغانستان، فراهم سازی امکانات تحصیلی متناسب به نیاز های روز، توانمند سازی پوهنتون های کشور و جذب کمک های خارجی باز خواهیم کرد. انکشاف مورد نظر ما، انکشاف متوازن خواهد بود. ما در نظر داریم تا زیر ساخت های بنیادی را در تمامی ولایت های افغانستان بسازیم و زمینه سرمایه گذاری های متداوم داخلی و خارجی را بایک طرح جامع در کلیه ولایات کشور فراهم سازیم.

محور سوم، کیفیت تحصیلات عالی:

ما در صحبت های که با وکیل صاحبان داشتیم، همه شکایت از کیفیت تحصیلات عالی در افغانستان داشتند و این نشان میدهد که تنها دسترسی به تحصیلات عالی و ایجاد زیر بنا ها بسنده نیست و ما باید روی کیفیت تحصیلات عالی در افغانستان نیز تلاش کنیم. اگر کیفیت تحصیلات عالی بلند نباشد ما استعداد های بیشماری را در آینده از دست خواهیم داد. کودکان و جوانان با انگیزه ما از نابغه ریاضی صبغت الله گرفته تا شمسیه اول نمره کانکور نباید پس از ورود به پوهنتون با کیفیت پائین تدریس مواجه شوند و ما نباید مجبور شویم که به دلیل کیفیت پائین تحصیلات عالی جهت معالجه و تداوی به کشور های همسایه و منطقه برویم و بخاطر اخذ ویزای کشور های همسایه شب ها و روز ها کنار سفارت های آنها صف بکشیم.

در این راستا با چندین چالش جدی مواجه هستیم که برایشان راه حل های مناسب در نظر گرفته ایم:

1- اسناد تقنینی به ویژه لوایح، مقررات و طرزالعمل های تحصیلات عالی پاسخگوی نیازمندی های کنونی نیستند؛ بلکه بعضاً مانع اصلی رشد، تحول، پویایی و بهبود کیفیت تحصیلات عالی نیز گردیده اند. خیلی از دوستان از این نقطه نظر شکایت داشتند، از این جهت ما تمامی این اسناد تقنینی را بازنگری نموده و زمینه را برای رشد و توسعه و پایدار تحصیلات عالی مساعد تر میسازیم.

2- میان پذیرش محصلان و امکانات تحصیلی تناسب لازم وجود ندارد، ما این تناسب را با روی دست گرفتن برنامه های جامع و همه شمول به میان خواهیم آورد. در سالهای آینده من متعهد هستم تا مساعدت های داخلی و خارجی بی پشینه را جهت تقویت امکانات تحصیلی و حمایت پوهنتون های کشور جلب کنم.

3- شیوه آموزش ما قدیمی و کهنه است، همه از این شیوه آموزشی گلایه مند هستند. این شیوه که تا هنوز بر محور استاد میچرخد از مؤثریت لازم برخوردار نمیباشد. ترویج شیوه های نوین تدریس و توسعه آموزش های پژهش محور از جمله برنامه های اصلی برای بالا بردن کیفیت است. یک محصل، اینرا همه شکایت کردند که محصل ما از صنف شانزدهم فارغ میشود؛ ولی نمیتواند یک عریضه خود را نوشته کند، از این جهت آموزش مبتنی بر تحقیق و پژوهش از جمله شیوه های مهم و اساسی برای بالا بردن کیفیت است. در آموزش های پژوهش محور هم محصل در هنگام تحصیل به تحقیق و ارائه سیمینار های علمی میپردازد و هم استاد از طریق انجام تحقیقات سالانه دانش خود را در رشته که آموزش میدهد بروز میسازد.

4- از دو سال بدینسو وزارت تحصیلات عالی روند اعطای اعتبار ملی اکادمیک را برای پوهنتون ها و مؤسسات تحصیلات عالی دولتی و خصوصی آغاز کرده که هم اکنون نیز در جریان است، این خیلی مهم است در قسمت بالا بردن کیفیت اعتبار دهی ملی و تضمین کیفیت یکی از راهکار های مهم و اساسیست که کیفیت بالای مؤسسات تحصیلات عالی را تضمین میکند و کمک میکند که آنها کیفیت خود را بالا ببرند. من مصمم هستم تا اداره مستقل تضمین کیفیت و اعتبار دهی را بمنظور بهبود تضمین کیفیت و پروسه اعتبار دهی پوهنتون ها و مؤسسات تحصیلات در آینده نزدیک ایجاد نمایم.

الان این پروسه در داخل وزارت تحصیلات عالیست؛ ولی بهتر است که مستقل باشد تا بتواند هم مؤسسات تحصیلات عالی دولتی را نظارت بکند و هم مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی را.

در ضمن پارک های علم و تکنالوژی را با توجه به ظرفیت های بومی افغانستان برای تحقیق و تولید علم ایجاد میکنم. تمامی پوهنتون های افغانستان را حتی الامکان با سیستم های تکنالوژیکی مدرن و منابع کتابخانه یی فزیکی و دیجیتلی مجهز خواهیم ساخت و برای پوهنتون های دولتی و خصوصی زمینه کسب اعتبار بین المللی اکادمیک را فراهم میسازیم تا پوهنتون های ما در رده بندی های معتبر جهان قرار گیرند.

وکلاء عزیز خانه ملت!

امروز پوهنتون های افغانستان در ردیف چندین هزارمین پوهنتون ها از لحاظ رنگ کینگ و رده بندی جهانی قرار دارد و ضرورت دارد که ما کیفیت تحصیلات عالی را کمک بکنیم تا حد اقل یک پوهنتون و دو پوهنتون ما بتواند در رده بندی جهانی در سطح چهارصدمین، سه صدمین و پنجصدمین خود را برساند.

5- در جهان امروز نگاه سنتی به دانش متحول شده و پوهنتون ها...

رئیس مجلس:

بارکزی صاحب! به جای خود تشریف داشته باشید، اصولی صاحب! اعتراض دارند وکیل صاحبان.

نامزد وزیر وزارت تحصیلات عالی:

و پوهنتون ها مسئولیت بیشتری بعنوان تسهیل کننده رشد اقتصادی رفاه عمومی و ثروت جامعه بعهده دارند. امروزه یکی از رسالت های عمده نظام های تحصیلات انجام تحقیقات علمی و تولید علم و دانش است، صرف از اینطریق است که تحصیلات عالی به موتور محرکه اقتصادی و عامل اساسی برای پیشرفت و توسعه تبدیل میشود. من متعهدم تا فرهنگ تحقیقات علمی و نو آوری را در نظام تحصیلات عالی افغانستان نهادینه بسازم. کادر های افغان باید خود توانائی تولید علم را از طریق تحقیقات ساینسی و علمی داشته باشند. وقت آن فرار رسیده تا فرهنگ تحقیق در نظام تحصیلات عالی افغانستان نهادینه شود و ما بتوانیم روزی در صدر کشور های رو به انکشاف از نقطه نظر تحقیق قرار بگیریم.

وکلاء عزیز! میدانید ما در سال چند اثر علمی را تولید میکنیم، چند اثر علمی را در بازار وارد میکنیم. در سال 2018 طبق بررسی های که انجام شده، در آمریکا بیش از شش صد و هشتاد هزار اثر علمی وارد بازار شده؛ اما در افغانستان کمتر از دو صد و پنجاه اثر علمی وارد بازار شده، این یک فاجعه است برای افغانستان که میخواهد روند توسعه را طی بکند و تکمیل بکند، از این جهت این خیلی مهم است ما باید روی آن تکیه و تمرکز بکنیم. این یک امر مهم است که تمامی تصامیم میلی کشور باید بر اساس تحقیقات که توسط خود افغانها راه اندازی شده اتخاذ گردد. اگر ما سخن از پالیسی مبتنی بر ساینس و تحقیق میگوئیم باید پوهنتون ها در این راستا نقش اساسی و کلیدی را بازی بکنند. وقت آن رسیده تا ما با تحقیقات گسترده اکادمیک تاریخ، هویت، فرهنگ و ظرفیت های اقتصادی و توسعوی خویش را بگونه علمی شناسائی نموده به سطح جهان بازتاب بدهیم. برای تحقق این هدف ایجاد معینیت تحقیق و نو آوری در سطح وزارت به معاونت تحقیقات علمی در سطح پوهنتون ها یک گام مهم برای وزارت تحصیلات عالی پنداشته میشود. من مصمم هستم رویکرد نظام تحصیلات عالی افغانستان را از تکیه صرف بر آموزش تغییر داده در کنار آموزش بر تولید علم و دانش نیز تمرکز و سرمایه گذاری کنیم، صرف در اینصورت است که نظام تحصیلات عالی افغانستان میتواند بعنوان موتور محرکه توسعه اقتصادی و پیشرفت کشور عمل بکند؛ در غیر آن متأسفانه ما نمیتوانیم آن نقشی که بعهده وزارت تحصیلات عالی افغانستان گذاشته، برآورده بسازیم.

7- ما ظرفیت استادان و کادر علمی خود را از طریق تحقیق، سیر های علمی، بورس های تحصیلی و برنامه های اکادمیک در داخل و خارج از کشور با یک طرح جامع ظرفیت سازی تقرر و ترفیع بلند خواهیم برد.

8- یکی از برنامه ها تشویق بهترین استعداد های جوان و تحصیل کرده ما به خدمت در محروم ترین نقاط کشور است، این خیلی مهم است، ما متأسفانه در بعضی از موارد حتی از طرف وکیل صاحبان محترم تقاضا داریم مبنی بر اینکه یک استاد که در یکی از ولایات دور دست تدریس میکند باید به کابل منتقل شود، در حالیکه آنجا از نقطه نظر کمبود استاد به مشکل مواجه است، از این جهت خیلی مهم است که ما چگونه برای بالا بردن کیفیت آموزش بتوانیم مناطق محروم خود را از این نقطه نظر تسهیل بکنیم تا آنها بتوانند استادان بهتر و خوبتری را داشته باشند. ما در بدل امتیازات مادی و معنوی که در نظر خواهیم گرفت، بهترین اساتید را تشویق خواهیم کرد تا عازم خدمت به محروم ترین مناطق کشور شوند، این برنامه در حین اینکه به بروز و رشد استعداد های پنهان در نقاط محروم و دور افتاده کشور مجال میدهد به ایجاد تعادل در نظام مدیریت و رهبری آینده کشور نیز کمک میکند.

محور چهارم، که آخرین محور است و پایان میابد، توسعه تحصیلات عالی:

توسعه و انکشاف تحصیلات عالی برای یک جامعه خود کفاء و اقتصاد متوازن حیاتی پنداشته میشود.

وزارت تحصیلات عالی جهت توسعه این سکتور برنامه های بزرگ انکشافی را روی دست خواهد گرفت که در تحقق و اجرای استراتیژی ملی صلح و انکشاف اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد تأثیر گذار بوده و استفاده از تکنالوژی را به یک امر مهم در تمامی پوهنتون های کشور مبدل خواهد ساخت. ما تمامی پوهنتون های دولتی و خصوصی را به یک مرکز انترنتی در داخل وزارت تحصیلات عالی وصل خواهیم کرد تا اینکه نظارت بکنیم بر تمام این پوهنتون ها تا اینکه پوهنتون خیالی نداشته باشیم تا اینکه محصل خیالی نداشته باشیم و تا اینکه استاد خیالی نداشته باشیم. از طریق نظارت فزیکی و فرستادن هیئت به پوهنتون ها ما نمیتوانیم یک نظارت دقیق را اعمال بکنیم، تنها راهکار مهم نظارت اینست که باید نظارت الکترونیکی است و از این طریق ما میتوانیم بر تمامی پوهنتون ها نظارت لازم داشته باشیم.

ما تعهدات و برنامه های مشخص را در قبال توسعه تحصیلات عالی دنبال خواهیم کرد تا به اهداف ترسیم شده در عرصه جهانی شدن، رشد ظرفیت منابع بشری، ایجاد رشته های تحصیلی متناسب با انکشاف اقتصادی، استقلالیت اکادمیک و مالی برای پوهنتون های معتبر و ایجاد مرکز خلاقیت، نو آوری و تحقیق در تمامی پوهنتون های کشور دست یابیم، از طریق تحقیق ما میخواهیم به تولید تکنالوژی برسیم و این رویکرد آینده ما خواهد بود.

من به شما وعده میدهم که انکشاف و توسعه سکتور تحصیلات عالی در صدر برنامه های کاری و آجنداء ریفورم این وزارت خواهد بود. جا دارد که باز هم تأکید کنم که رشد اقتصادی و خود کفایی افغانستان و تحقق اهداف ملی و انکشاف پایدار افغانستان وابسته به انکشاف و سرمایه گذاری در تحصیلات عالیست.

نماینده های منتخب و معزز ملت افغانستان!

شما شاهد هستید که ترویستان اکنون مهد دانش یعنی مراکز...

رئیس مجلس:

وزیر صاحب عباس صاحب! وقت شما پوره است، هفت هشت دقیقه هم اضافه صحبت کردید!

نامزد وزیر وزارت تحصیلات عالی:

ختم میکنم. ما جدا از برنامه های انکشافی مسئولیت خطیر دیگری نیز داریم که آن تأمین امنیت نهاد های آموزشی عالیست، نیاز است تا با مشوره شما وکلاء ملت و همچنین نهاد های ذیربط امنیتی و کشفی طرح جامع و مؤثر را در این زمینه تدوین نمائیم که هم اکنون کار بر روی آن جریان دارد و به زودی با خانه ملت این طرح را شریک خواهیم ساخت.

ما طرح خود را بطور واضح و کامل در اختیار همه وکیل صاحبان قرار دادیم، وکیل صاحبان میتوانند طرح ما را بخوانند دیگر عناصر اصلی و اساسی طرح ما تکمیل شد، ان شاء الله امیدوار هستم که مورد توجه وکیل صاحبان قرار گرفته باشد. در اخیر اجازه دهید صحبت های خود را با ابراز امتنان و حوصله مندی و میزبانی گرم تان پایان دهم .به آروزی تأمین صلح و ثبات دایمی در میهن مشترک ما! زنده باد افغانستان! تل دې وي افغانستان! یشه سن افغانستان والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

د غونډې منشي:

د ښاغلې عباس بصیر د لوړو زده کړو وزارت نوماند وزیر څخه مننه کوو چې خپله کاري برنامه یې د ملت له استازو سره شریکه کړله، جناب رئیس صاحب که اجازه وي چې وکیل صاحبانو چې د کمېسیونو په نمایندګی او د ګروپ پارلماني په نمایندګي ثبت نام یې کړی سوالونه شروع کړو!

رئیس مجلس:

شهباز صاحب! به وکیل صاحبان اعلان هم کن که نان چاشت را دارالانشاء آماده کرده.

د غونډې منشي:

د ولسي جرګې د دارالانشاء ریاست له خوا نه غرمې ډوډۍ آماده ده وکیل صاحبانو دولس نیمې بجې ځکه چې وزیر صاحبانو نو نه که سوالونه کېږي د ځواب لپاره یې نو لازمه ده چې موږ او تاسې په تالار کې واوسېږو، نو دغرمې ډوډۍ آمادګي د دارالانشاء ریاست له خوا نه نیول شوې ده.

نائب منشی مجلس:

همکاران عزیز! و حال نوبت میرسد به سوالات و همچنان شهباز صاحب هم یاد آور شدند که دارالانشاء ما و شما غذای چاشت را آماده کرده البته همکاران عزیز میتوانند که تشریف ببرند در محل که غذا آماده شده.

انجنیر منور شاه بهادری:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب، هیئت اداری روز همه بخیر، مهمانان را خوش آمدید میگوئیم!

جناب رئیس صاحب! در شرایط کنونی امروزی افغانستان که دشمنان ما از هر طرف فشار روی کشور ما وارد کرده و ما به یک جنگ ناخواسته نیابتی کشور های دیگر روبرو هستیم و نیروهای نظامی و دفاعی ما همیشه سینه سپر کردند در مقابل اینها، من شخصاً از وزیران امنیتی خود جهان سپاس میکنم و هیچ سوال من به نظر من نیست که من از اینها بکنم، جز ادای احترام، بخاطریکه امروز ما توانستیم در مقابل این دشمنان ایستادگی بکنیم و همین نظام امروزی به برکت خون همین شهداء پا برجا است. من یک پیشنهاد دارم جناب رئیس صاحب! ما سه تا وزیر امنیتی داریم، بخاطر اینکه به مردم افغانستان و جامعه و کشور ها نشان بدهیم، این سه وزیر را ما در روز رأیگیری برای اینها صندوق نمانیم و فوق العاده با کارت سبز برای اینها رأی بدهیم که دل دشمنان ما بترکد و اینرا از شما میخواهیم که در این برنامه داشته باشید که روز رأیگیری این سه وزیر را بدون رأی و همینجا با کارت سبز به پاس خون شهدای خود به پاس همت والای اینها برای آنها امتیاز بدهیم، این یک امتیاز است بدهید و حق آنها است. وزیر صاحبان دیگر نا راحت نشوند، آنها هم شخصیت های ماست، ما بخاطریکه اینها همیشه در سنگر نبرد هستند و بخاطر همین حالا جناب وزیر صاحب دفاع، اگر من جای او باشم یعنی به حالتی که وی هم مریض است و هم این کشور را هر روز و شب ها تا صبح در جنگ مبارزه میکند، واقعاً جای افتخار است، من به پاس احترام برای او احترام میکنم، تشکر!

نائب منشی:

رئیس صاحب! بشردوست صاحب کارت سرخ دارند.

رئیس مجلس:

به کمیسیون های اختصاصی وقت بدهید!

عتیق الله رامین:

با اجازه رئیس صاحب، وکلاء محترم و کاندید وزیر صاحبان محترم!

به نمایندگی از کمیسیون امور بین المللی ولسی جرگه و گروپ پارلمانی همصدا خواهشمندم سوالات را که مطرح میکنم پاسخ قناعت بخش فرمائید!

اولین سوال من از وزیر صاحب تحصیلات عالی، نظام تحصیلات عالی پاسخگوی ضرورت های بازار کار کشور نیست، در مواردیکه ضرورت زیاد نیست فارغ تحصیلی زیاد است؛ ولی در بخش های که نیاز است فارغ تحصیل نداریم یا کم داریم، برای این تحصیلات عالی متناسب با نیاز های ملی باشد چه راهکار را در نظر دارید؟

سوال دوم مربوط وزیر صاحب عدلیه میشود. جناب وزیر صاحب! روند قانونگذاری از وزارت شما آغاز میشود، مطابق به نیاز کشور متأسفانه پیش نمیرود، گاهی بدون در نظرداشت واقعیت های کشور از منابع خارجی، متون حقوقی کاپی و ترجمه میشود که بعداً مشکلات علمی فراوان را بار میاورد، شما برای بهبود این وضعیت نابسامان چه اقدامات خواهید کرد؟

سوال بعدی مربوط وزیر صاحب دفاع است، با قدردانی از جان فشانی های دلیرانه قوای مسلح جمهوری اسلامی افغانستان که هر روز حماسه می آفرینند، با شجاعت و اخلاص از وطن و مردم دفاع میکنند، سوال است که تلفات روز افزون نیروهای مسلح کشور درد آور است، برای کاهش تلفات و رسیدگی به موقع و نیازمندی های فوری سنگرداران دلیر چه برنامه دارید؟

سوال دوم اگر عساکر ناتو افغانستان را ترک کنند، دفاع مطمئن از وطن و مردم چگونه سازماندهی خواهید کرد؟

سوال آخر چرا اردو از حالت دفاعی به حالت تهاجمی سوق داده نمیشود؟ تشکر!

استاد محمد عارف رحمانی:

بسم الله الرحمن الرحیم

من سه سوال مختصر دارم:

سوال اول من از جناب وزیر صاحب دفاع، خواهر من جلیس!

جناب رئیس صاحب! دوستان یک کمی از کنترول خارج شدند، کنترول کنید مجلس را.

جناب وزیر صاحب سرپرست وزارت دفاع جناب آقای خالد! شما هم اشاره کردید به بحث انسداد شاهراه ها و اینکه در سال آینده تلاش میکنید برای اینکه شاهراه ها باز شوند و طالبان دیگر اخاذی نتوانند؛ ولی واقعیت قضیه اینست که اکثریت شاهراه های ما همین الان به یک نحوی مسدود است و کلان شهر های ما در محاصره قرار دارند، یعنی شما که از دروازه های کابل بیرون شوید، دیگر احساس امنیت نمیکنید بعنوان یک شهروند. فکر نمیکنید که باید یک برنامه جدی و عاجل را در همین زمستان برای باز کردن شاهراه ها و راه های میان ولسوالی ها در دست بگیرید و اینکه طالبان دیگر آن حضور را که در کلان شهر ها دارند، در اطراف کلان شهر ها دارند به یک نوع در محاصره گرفتند، دیگر آن حضور از بین برود. بحث دوم اینست که جناب وزیر صاحب! ما در برابر یک اردو قرار نداریم تا اردوی ما جنگ حرفوی خود را پیش ببرد، در برابر یک تهاجم اردوی خارجی قرار نداریم، در برابر یک جنگ نا متعارف قرار داریم. چند نفر طالب میاید یک شاهراه را میبندد، مردم را دچار مشکل میکند، ما مجبور هستیم برای آن یک قطعه را بفرستیم. آیا فکر نمیکنید زمان آن رسیده که که شما یک تغییر در تاکتیک های جنگی تان بیاورید که هم هزینه کمتری متوجه اردوی ما شود از لحاظ در واقع امکانات مادی، هم اردوی ما با یک جستی و چالاکی بیشتر در واقع تروریستان را سرکوب بکنند.

سوالی که از جناب وزیر صاحب سرپرست وزارت عدلیه داریم جناب آقای معنوی! صحبت بسیار جالب را کردید، فکر نمیکنید که به جایی که شما بروید برای ساختن یک تلویزیون، ما امروز... من نمیفهم ام که چه وضعیت است در این تالار!

جناب معنوی صاحب! ما امروز تقریباً در حدود بین دوازده تا چهارده ملیون استفاده کننده از شبکه های انترنتی داریم، آیا ساختن یک تلویزیون انترنتی و استفاده از شبکه های مجازی برای بالا بردن سطح آگاهی های حقوقی هم زمامداران، هم وکلاء و هم مردم ضروری نیست، هم هزینه کمتری را دارد هم مردم میتوانند استفاده بیشتری را بکنند.

یک سوالی که من قبلاً از جناب وزیر صاحب تحصیلات عالی میخواستم بکنم، به یک نوعی به آن اشاره شد از طریق رئیس صاحب کمیسیون امور بین المللی، کشور ما عمده ... قطع مایک.

تشکر، ارفاق کردید ممنون! نیاز سنجی برای رشته ها و مخصوصاً رشته های کاربردی در کشور صورت نگرفته، جناب داکتر صاحب بصیر! آیا شما برنامه ای برای این دارید که چه رشته های که برای ده سال، برای پانزده سال، برای بیست سال آینده کشور نیاز است رشته های کار بردی؟ از همین حالا ما یک پیشبینی یک سنجش را بکنیم و دیگر نرود هر دانش آموزی بصورت یک فشن به سمت مثلاً حقوق یا روابط بین الملل. ما در پنج سال آینده آنقدر حقوقدان بیکار و روابط بین الملل خوان بیکار داریم که حد اش را من فکر میکنم که حتی وزارت تحصیلات عالی ندارد، هم در مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی و دانشگاه های تحصیلات عالی خصوصی، هم در تحصیلات دولتی یک سلسله به هر حال یک تدبیر صورت بگیرد که ما بتوانیم بحث نیاز بازار امروز افغانستان را در هر سطحی و ده سال و بیست سال آینده افغانستان را در واقع اشباع بکنیم، تشکر میکنم!

میر حیدر افضلی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

خوش آمدید میگوییم نامزد وزرای محترم را!

سوال من از وزیر صاحب محترم تحصیلات عالی است. جناب وزیر صاحب! دانشگاه البیرونی به عنوان یک نهاد علمی و اکادمیک در افغانستان در ظرف بیست سال گذشته یکتعداد بسیار کلان از محصلین را در خود جای داده و یک کادر سازی بسیار بزرگ در افغانستان داشته؛ اما متأسفانه در ظرف نزده سال و بیست سال گذشته از لحاظ انکشاف کمترین توجه به این پوهنتون صورت گرفته. اکثریت فاکولته های البیرونی تا فعلاً متأسفانه تعمیر ندارند، ساحه سبز این پوهنتون تا فعلاً آنچنانیکه مطابق به پلان باشد متأسفانه جور نشده. رأی ما وقتیکه برای شما داده میشود در حقیقت رأی توده ها و مردم است، چه اطمینانی میدهید شما برای مردم کاپیسا که وقتیکه شما در کرسی وزارت تحصیلات عالی تکیه زدید، دوباره جفا در حق پوهنتون البیرونی صورت نگیرد و شرایط و وضعیت به همین حالتی که است ادامه پیدا نکند.

بحث دیگر جناب وزیر صاحب! شما در جریان هستید که اکثریت ولایات، پوهنتون شخصی دارند؛ اما متأسفانه در ولایت کاپیسا تا فعلاً هیچ پوهنتون شخصی نیست. اکثریت جوانان ما که در پوهنتون های دولتی کامیاب نمیشوند به ولایات همجوار میروند و از لحاظ اقتصادی هزینه بسیار گزاف بالای اینها میاید، شما این تعهد را امروز برای مردم کاپیسا بدهید که فردا یا یک پوهنتون شخصی در کاپیسا ایجاد شود و یا یکی از نمایندگی ها را که ما حتی امر آن را گرفتیم؛ اما متأسفانه بسیار وقت میشود که در وزارت تحصیلات عالی این بند است به نسبت های نا معلوم، شما این تعهد را برای مردم بدهید که یک نمایندگی را حداقل در ولایت کاپیسا ایجاد بکنید از پوهنتون های شخصی که جوانان ما از این مشکل خلاص شوند. تشکر، سوال من صرف از وزیر صاحب تحصیلات عالی بود.

سیمین بارکزی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

با عرض سلام خدمت همکاران عزیز و مهمانانی که تشریف آوردند!

چند سوالی که گرچه من صحبت های بزرگوار ها را شنیدم خیلی صحبت های جامع و برای پیشبرد همان وزارت خیلی عالی بود بازهم تأکید میکنم که امیدوارم روی کاغذ نباشد. بعد از اینکه از خانه ملت بزرگوار ها رأی گرفتند، واقعاً همین تعهدی که به خانه ملت کردند عملی کنند و همان برنامه های خود را ارائه بدهند. یک سوالی که از جناب وزیر صاحب دفاع دارم، شما چه راهکاری برای کم تر شدن شهدای ما در صحنه جنگ دارید؟ بخاطریکه هر روز اردوی ما شهید میشود، آیا راهکاری بهتری دارید که در صحنه های نبرد اردوی ما کمتر شهید شوند؟ وزیر تحصیلات عالی! من میخواهم جناب وزیر صاحب برای شما بگویم با وجودیکه وزارت تحصیلات عالی از نام آن معلوم است، کسانی در ریاست های آن و در دفاتر آن باید گماشته شوند که دوکتورا یا تحصیلات عالی داشته باشند؛ اما متأسفانه بعضی از کارمندان شما فارغ صنف 12 هستند، در حالیکه لیسانسه ها چون واسطه ندارند هیچ نمیتوانند دسترسی پیدا کنند که همین بست های که موجود است آنها وظیفه خود را انجام بدهند. در یک بحث دیگری که جناب معنوی صاحب مطرح کردند خیلی جالب بود، بحثی که سالها است همه مردم افغانستان را و حتی مهاجرینی که بیرون از افغانستان هستند، درد می بینند بخاطر بدنام شدن افغانستان همین موضوع نامشروع بچه بازی بود که شما گفتید من یک طرح دارم که از بین ببرم، طرح شما چه است؟ این بسیار یک بحث جالب است که برای همه وکلاء جالب است که میخواهند ببینند که شما چه طرح دارید که همین موضوع کثیف از افغانستان برداشته شود؟ تشکر!

عبدالرئوف انعامی:

بسیار تشکر! من هم مهمانان عزیز را خوش آمدید میگویم حضور شان را به خانه ملت!

خواست من از هیئت محترم اداری این است که اگر سه دقیقه وقت من تمام شد برای من وقت اضافی ندهید، هیچ گپ مهم و مهمتر از این نیست که اصول بشکند.

سوال اول من متوجه جناب وزیر صاحب دفاع است. جناب وزیر صاحب ما به شما احترام داریم، خودت یکی از قربانیان جنگ افغانستان هستی، کم از کم %25 بدنت از بین رفته، به هر حال جناب وزیر صاحب در جنگ های غیر متعارف یکتعداد آدم های شما احساساتی شدند، مرتکب تخطی های اصولی شدند، اینها محبوس هستند، شما در مورد اینها چه تصمیم دارید؟ همراه رئیس صاحب جمهور در این مورد گپ زدید یا نزدید؟ اگر مخالفین شما رها نمیشدند، ما هم طرفدار این بودیم که آنها هم وقتیکه تخطی کردند محبوس میبودند؛ ولی حالا این یک نوع بی عدالتی است و روحیه اردوی ملی را، قوت های شما را میتواند تضعیف بکند، یک بخش سوالم همین بود.

بخش دوم آن، شما در تقاعد پر منفعت در آنجا یکتعداد از مردم ها را از همان تقاعد، از همان امتیاز مستفید ساختید و یک تعداد را در عین شرایط مشکلات آنها را نپذیرفتید، تا هنوز امتیازی که در نظر است به آنها ندادید، دیگر اینطور یک حالت برخورد دوگانه در موضوع یکسان، این نمیتواند توجیه داشته باشد، در این مورد هم امیدوار هستم که شما یک جواب داشته باشید.

موضوع سوم جناب وزیر صاحب! تبدیلی ها، ترفیعات هنوز هم سیستماتیک نشده که سیستم یک آدم را تبدیل کند، یک آدم ده سال در هلمند میماند، یک آدم هیچ طرف جبهه جنگ و سنگر نمیرود و همیشه امتیاز میگیرد، ما امیدوار هستیم در این موضوع هم شما یک توجه داشته باشید.

جناب وزیر صاحب عدلیه! فرامین تقنینی بسیار زیاد میاید، شما در حقیقت پالیسی ساز هستید، میان قوه مقننه و حکومت ما امیدوار هستیم شما در موضوع قوانین ،مسوده ها را برای ما بیاورید تا ما تعدیلات بیاوریم دیگر نیاز جدی به صدور فرامین نباشد که باعث جدائی و باعث عدم همکاری دو قوه نشود. تشکر! وقت من تمام شده و گرنه از وزیر صاحب تحصیلات عالی هم در موضوع اصلاحات کادری شان من گپ داشتم، سلامت باشید!

استاد حمید الله حنیف:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

با عرض سلام محضر همه بزرگواران!

سوال من متوجه جناب سرپرست وزارت تحصیلات عالی است. جناب بصیر صاحب! شما فرمودید که 251 اثر علمی وارد بازار شده در تحصیلات عالی افغانستان، خوب است که جواب بدهید که کاربرد اینها چقدر است و آیا بیرون از محدوده جغرافیایی افغانستان هم این آثار علمی اثری دارد، کاربردی دارد یا که خیر؟ و چقدر از این آثار علمی در تحصیلات عالی کشور شما به عنوان ممد برای نصاب درسی و یا هم جزء نصاب درسی استفاده میکنید؟ نکته سوال دوم من جناب بصیر صاحب! رشته های زیادی را شما گفتید، کدام رشته ها در اولویت کاری شما است؟ بخاطریکه فعلاً در بازار کار افغانستان در بخش تخنیک و صنعت متأسفانه ما افرادی نداریم و اگر در فابریکه یک ماشین دچار مشکل میشود ما مجبور هستیم از همسایه ها کمک بگیریم.

نکته دیگر جناب وزیر صاحب به عنوان مثال پوهنتون هرات بیش از بیست هزار محصل دارد، تا فعلاً به عنوان یک مرکز علمی کتابخانه ندارد، مسجد ندارد. در یک کشور اسلامی، در شهر علم و فرهنگ پوهنتون اش مسجد ندارد. جناب وزیر صاحب! شفاخانه کادری برای پوهنحی طب وجود ندارد، یعنی داکتر ما آنچیکه میخواند تیوری است و عین شکل برنامه ماستری د ر حالیکه تمام همان شرایط را دارد پوهنتون هرات، متأسفانه در اکثر رشته ها برنامه ماستری در هرات وجود ندارد که خوب است در این راستا جواب بدهید و از همه عمده تر مسأله نصاب واحد درسی در همه پوهنتون های کشور است که متأسفانه این وجود ندارد، در این راستا شما چه برنامه های دارید؟ در قسمت وزارت عدلیه جناب معنوی صاحب! لطف کردید (العدلو وضعو شیفی محل هی) اما متأسفانه وزارت عدلیه ما در افغانستان داریم و خبری از عدالت نیست امیدواریم که ان شاء الله با آمدن شما همان گونه که اسم عدل را شنیدیم مسمی عدل را هم در ادارات عدلی و قضائی کشور شاهد باشیم و در بخش وزارت دفاع وزیر صاحب دفاع خو در حالت جنگ است ،غیر از اینکه تشکر بکنیم اگر حالی انتقاد کنیم باز ما را .... قطع مایک.

رئیس مجلس:

وکیل صاحبان! همین سوالات تان را مشخص تخصصی و خصوصاً همین دقیقه به موجودیت وزیر صاحب دفاع هم ضرورت است که به وزارت دفاع تشریف داشته باشد، همین سوالات تان را تخصصی کوتاه پرسان بکنید که اینها هم جواب های خود را بدهند که خود تان میفهمید که افغانستان در حالت جنگ است.

داکتر نسیم مدبر:

بنام خدا!

با اجازه جناب رئیس صاحب، همکاران محترم، تشریف آوردی سرپرست وزراء را خیر مقدم میگویم، خوش آمدید میگوییم!

من دو سوال مشخص دارم، از تبصره میگذریم. سوال اول من متوجه جناب وزیر صاحب دفاع است. واقعاً از شهامت و دلیری نیروهای امنیتی جا دارد که قدردانی و تشکری بکنیم و در همچون شرایط حساس از نیروهای امنیتی ما دفاع بکنیم. یک سوال که بار بار از ما مردم میکند که مصرف اردوی ملی نظر به شرایطی که عیار شده بود بالا است. اگر خارجی ها روزی این وطن را ترک بگویند تدابیری برای کاهش این مصارف دارند، پلان های را دارند که اگر در آنطور یک وضعیت قرار میگیریم؟ سوال دیگر من از جناب وزیر صاحب تحصیلات عالی است. سوالی که دیگر دوستان برای من دادند، من این را خدمت شان عرض میکنم که موضوع امتحانات کانکور است. یک چالشی که وجود دارد به سهمیه بندی یک سلسله اعتراضات وجود دارد، آیا طرحی دارند که قناعت همه فراهم شود به این امتحانات کانکور که حق به حقدار برسد. تشکر!

محمد رحیم علی یار:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

خیر مقدم عرض میکنم خدمت نامزد وزراء محترم!

ما کمیسیون عدلی و قضائی؛ کمیسیون تخصصی سوال اصلی ما مربوط جناب وزیر صاحب عدلیه است. اگرچه دوستان دیگر هم این سوال را به صورت جنبه مطرح کردند، جناب وزیر صاحب! مشکل اصلی که فعلاً شورای ملی را با حکومت درگیر کرده و بسیار وقت ها تنش ایجاد میکند، صدور فرامین تقنینی است. ما و شما در قانون اساسی برای حکومت یک اجازه را دادیم برای فرامین تقنینی اما آن تحت شرایطی است، در صورت استعجالیت و ضرورت و در صورت تعطیلی ولسی جرگه، متأسفانه فعلاً حکومت با استفاده از تعطیلی تمام چیز های را که میخواهند به عنوان فرمان تقنینی تنفیذ بکنند منتظر میمانند تا زمانیکه تعطیلی پارلمان برسد، در آنجا باز فرمان پشت فرمان میکنند که این غیر قانونی است و باعث چالش و مشکلات زیاد شده. شما در این ارتباط چه تدابیر دارید؟ بحث دیگر جناب وزیر صاحب! بعضی از قوانین جدید ما صرفاً ترجمه قوانین خارجی است، خوب ما در ترجمه قانون جدا از این که دو زبان را باید بلد باشیم، حداقل تسلط به همان قانون هم داشته باشیم. متأسفانه صرفاً کسانیکه انگلیسی بلد هستند و فارسی بلد هستند اینها قوانین را ترجمه میکنند ،وقتیکه میاورند با شرایط و مقتضیات همین جغرافیا و همین مردم اصلاً همخوانی ندارد، این بحث دیگر. یک موضوع دیگر هم که مربوط شما است که آنهم ناشی از یک فرمان تقنینی است، موضوع قضایای دولت است. ریاست قضایای دولت در ادارات یا مدیریت از این بخش بر اساس فرمان تقنینی حکومت همین حالا زمین های مردم را قرار استرداد زده روان هستند، اکثریت مردم دهات و اطراف قباله دارند، زمین های شان ارثی است ده نسل، پنج نسل، هفت نسل اینها از پدر به اولاد رسیده، اینها چه کار کنند وقتیکه سند ندارند کوچکترین دعوا باعث این میشود که زمین های آنها دولتی شود؟ بحث دیگر از جناب وزیر صاحب دفاع، ما از جانفشانی های نیروهای امنیتی تشکر میکنیم، متأسفانه نیروهای امنیتی ما تلفات زیاد میدهد یعنی دشمن از دو چیز استفاده میکند برای تلفات وارد کردن، یکی سپر انسانی و پناه بردن به خانه های مردم و یکی هم بخش ماین است. من میخواهم سوال مشخص من از شما این باشد که شما در ارتباط کاهش تلفات نیروهای نظامی مخصوصاً وقتیکه آنها از سپر غیر نظامی استفاده میکنند و همچنان ماین گذاری میکنند، در این قسمت شما چه تدبیر دارید و چطور میخواهید که از این مشکل ان شاء الله که نیروهای امنیتی را رد بکنید؟

خالد اسد:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

جناب رئیس صاحب او سرپرست وزیر صاحبانو ته ښه راغلاست وایوو اګرچه بعضې سوالونه ما ځکه ډېر سوالونه معني صاحب ته چې زموږ کمېسیون عدلي او قضائي علي یار صاحب هم سوال وکړل یو عمده ستونزو ده چې د ولسونو ده هغه د حقوقو او قضایاي دولت دی ګرچه تا خپله ترمخ وویل بعضې قصې ولې هغه څه موږ څنګه سیستماتیک تغییر په قضایای دولت او ریاست حقوق کې راوستلی شو اصلاً په ولایاتو کې او په افغانستان کې ریاست حقوق او قضایای دولت په یوه اداره تبدیله شوې څنګه له خلکو نه باج واخلي څنګه وځوروي خلک څنګه خلکو نه پیسې، له یو شي نه خوشحاله شولو چې تا خپل دا قضیه وویل چې دا مشکل دی مګرهم د دې لپاره څنګه مشخص طرح وي چې موږ له دغه وضعیت نه خپل ولسونو وباسو چې دا د ولسونو غوښتنه ده او جناب وزیر صاحب په دې کې ډېره کلکه توجه غواړو په دې چې زموږ اکثر خصوصاً د ځمکو مشکل په اطرافو کې زما ولس ته هغه سل کاله دوه سوه کاله په هغه کور کې قریه کې پراته وي د هغو نه قواله وه درې سوه کاله مخکې نه اسناد وو نن ورځي یو څوک وایې یا ماته پنځه روپۍ را کړه او یا دا ځمکه دولتي کوم دغه د ولس سره ظلم دی او دا ولس له حکومت نه فاصله نیسي.

بله موضوع جناب وزیر صاحب عدلېې ته بیا هم هغه کوم طرح د قانون لکه علی یار صاحب او نورو دوستانو چې وویل رئیس صاحب جمهور ته فرمان پر اساس باندې قوانین توشیح کوي صادروي د طرحې لپاره موږ باید څنګه ارګ کې او یا اداره امور کې دغه دا فکر ورکړو چې دې نه بعد باید موږ طرح د قانون وړاندې کړو ولسي جرګه په مکمل ډول به د دې خصوصاً کمېسیون د عدلي او قضائي او دا ولسي جرګې تالار د حکومت شاته دریږي په هغه قانوني چوکاټ قانوني لاره کې په دغه ته دغه هغه موضوع ده چې غټ اختلافات یې موږ مثلاً تېره مبارزه د فساد په مقابل کې د مبارزې قانون چې وو موږ رد کړ فقط په دې چې د رئیس فرمان وو تالار ورسره موافقه نه وه ولې دا په عمل کې د خلکو په ګټه ده.

بله موضوع جناب وزیر صاحب تحصیلاتو ته ځو جناب وزیر صاحب تحصیلاتو پوهنتونو کې یو غټ مشکل دادی چې مثلاً زه د خپل ولایت پوهنتون ښایم چې د نور بل ځای پوهنتون پسې تړلی دی د دې لپاره چې دا پوهنتونونه مستقل شي اوس خو مو ایجاد کړي دي د دې لپاره باید یوه طرح یو طرزالعمل کار وشي ترڅو موږ هغو وکولای شو چې هغو ته رشد ورکړو او هلته اکثره پوهنتونو ته مثلاً هغه غټو پوهنتونوته همیشه توجه کېږي ولې د ولایتو په سطح نورو پوهنتونو ته توجه ډېره کمه ده او په دې برخه کې خصوصاً د استادانو سطح د علمي د پورته وړلو لپاره د هغه لیرې پرتو ولایتو لپاره هیڅ کار نه دې شوئ او په آخر کې زه هم هغه د بهادري صاحب پیشنهاد ته تأییدوم چې دا درې امنیتي سکتور ته موږ باید کارټ پورته کړو و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

عبدالظاهر تمیم:

بنام خداوند توانا و دادگر!

با اجازه جناب رئیس صاحب، هیئت اداری، وکلای با عزت مردم افغانستان، وزیر صاحبانی که در تالار تشریف آوردند!

سوال اول من از جناب معنوی صاحب است. جناب معنوی صاحب خیلی خوش آمدید! و برنامه خوب هم مطرح کردید، امیدوار هستیم که اینها تطبیق شود .شما خودتان هم میدانید که مراحل قانون گذاری شش مرحله است، مرحله تثبیت است، مرحله تدقیق است، مرحله تأیید است، مرحله تصویب است بعد از آن توشیح و نشر است. زمانیکه موضوع تصویب میشود این میاید به ریاست تقنین شما، ریاست تقنین بررسی های همه جانبه خود را میکند بعد از آن میرود به کمیته شورای وزیران. ما بارها زمانیکه بالای قانون بحث کردیم جناب وزیر صاحب! کارمندان شما و یا کسانیکه در بخش قانون تخصص داشتند، گلایه شان همین بود زمانیکه قانون برای ما میاید، برای ما اجازه نمیشود که ما بررسی کنیم، نواقصات و مشکلات آن باید گرفته شود، طوریکه میاید برای ما میگویند که باید همانطور در پارلمان برده شود. ما امروز از شما این توقع را داریم که واضح و روشن بگویید که شما با جرئت در مقابل چنین قانون شکنی ها ایستاد میشوید یا مثل برادر های قبلی محافظه کاری میکنید قانون را با تمام نواقصات آن به پارلمان میاورید؟ که متأسفانه نتیجه خوب هم ندارد. سوال دوم از جناب وزیر صاحب تحصیلات عالی است. جناب وزیر صاحب! طوریکه افضلی صاحب عنوان کردند من از یک ولایت محروم هستیم. شما انکشاف پوهنتون ها به خصوص رشته های تحصیلی را در ولایات محروم افغانستان باید واضح و روشن بگویید که چه برنامه دارید؟ آیا در ولایات محروم مثل غور و مثل دایکندی و بادغیس و امثالهم تصمیم دارید که رشته های تحصیلی شما اضاف شود و بخاطریکه مردم محروم هستند، فقر اقتصادی دارند، باید در آنچا رشته های تحصیلی باشد که تحصیل کنند و همچنین دانشگاه های خصوصی که تا هنوز متأسفانه وجود ندارد و مردم از این ناحیه رنج میبرند. ما در این راستا از جناب شما میخواهیم که طرح واضح را برای مردم افغانستان داشته باشیم که یک امیدواری برای مردم فقیری که در دورترین نقطه افغانستان زندگی میکنند، پیدا شود که میتوانند در وطن خود درست با روحیه آرام تحصیل کنند. جناب خالد صاحب وزیر صاحب دفاع! طوریکه وکلای دیگر عنوان کردند حقیقتاً نیروهای امنیتی افتخار ما هستند ،عزت افغانستان هستند، کسانیکه خون خود را میریزانند بخاطر حراست و حفاظت از این وطن، بخاطر حاکمیت قانون و بخاطر تأمین عدالت اجتماعی، دیگر آنها قابل قدر هستند، من سوال داشتم که متأسفانه وقت تمام شده، فکر کنم سوال من دیگر به پایان نمیرسد، بازهم تشکر از شما!

رئیس مجلس:

ده تن از گزارشگران سوالات خود را ارائه کردند. ما ساعت 12:30 الی ساعت 2:00 بجه مدت یک و نیم ساعت بخاطر صرف نان و نماز پشین جلسه را ختم میکنیم و دوباره به ساعت 2 بجه آغاز میکنیم تنها اگر اجازه شما باشد، اجازه وکلای محترم، تنها به کاندید وزیر وزارت دفاع وقت میدهیم که جواب های خود را ارائه بکنند به خاطریکه در این ضرورت است که برود وزارت دفاع. در چند ولایت جنگ است دو وزیر صاحب دیگر همراه ما و شما میباشد تا آخر تا که جواب های وکیل صاحبان را ارائه بکنند. ساعت دوازده و نیم بجه ما ختم میکنیم بخاطر صرف نان و نماز پشین، دو بجه دوباره آغاز میکنیم، ما 15 دقیقه وقت داریم اگر اجازه تان باشد که کاندید وزیر وزارت دفاع جواب های خود را ارائه بکنند.

یک وکیل صاحب صحبت بکند که ما مطلب را گرفته بتوانیم.

منشی مجلس:

جناب رئیس صاحب! وکیل صاحبان میگویند که کمیسیونها ماندند، شش کمیسیون مانده و چهار گروپ پارلمانی مانده، خوب ما دوازده و نیم بجه بخاطر نماز و بخاطر صرف نان، نی میباشیم عین تا دیگر شد، تا شام شد وزیر صاحبان هستند، سوال کرده بروید، جوابش را تنها وزیر صاحب دفاع که ضرورت است، چون وزیر صاحب دفاع برای ما ....

اسدالله خالد نامزد وزیر وزارت دفاع:

تا فعلاً همین سوالاتی که شده همین را اجازه بدهید جواب هایش را بگویم.

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

اول تشکر، تشکر از قدرانی بسیار زیاد تان د زړه له کومې مننه کوم له ټولو نه خصوصاً له بهادري صاحب چې دا موضوع د کارټ او د علني رایې مطرح کړه خالد له تا نه چې پسې تأیید د کړه او له ټولو نه یوه دنیا مننه کوم دا کار که عملي وي که نه وي زموږ په ځای کې یو متل دی وایي تاسې د خدای په نیت در ورسوي له هغه نیت مو مننه ډېر تشکر.

چندین سوال که مربوط من میشد، اول جناب رامین صاحب سر سه موضوع سوال داشتند از من، البته از وزیر صاحبان سرپرست ،وزیر صاحبان دیگر هم سوال داشتند که آنها به نوبه خود جواب خواهند گفت. تلفات بود، این تلفات در سوال انعامی صاحب هم آمده تلفات کم کردنش، در سوال بارکزی صاحب هم آمده تلفات، کاهش تلفات در یگانه سوال والی صاحب علی یار هم بود. ما همیشه در این تلاش هستیم که از تکتیک های مختلف استفاده بکنیم تا تلفات خود را در صحنه محاربه کم ساخته باشیم. از روز جریان تعلیم شروع که حتی در عسکری یک متل بود که:"عرق ریزی در میدان تعلیم باعث کم کردن یا جلوگیری از خونریزی در میدان نبرد میشود." متأسفانه تلفات زیاد ما از ماین فرش کردن، ماین های کنار جاده، ماین ضد پرسونل، ضد وسایط و در بعضی موارد هم استفاده از به اصطلاح سلاح دوربین دار شب است که در هر دو موارد آن ترتیباتی گرفته شده؛ ولی یک چیز را به صراحت برای تان میگویم که جنگ است، تلفات دشمن در بعضی موارد تا ده چند زیادتر هم میرسد، در بعضی موارد دو چند است. اگر مثال تلفات دشمن را در هلمند برایتان بگویم یا در قندهار که مجاهد صاحب همینجا پیشتر میدیدم که آنها خودشان از جریان تلفات دشمن در ارغنداب برای تان بگوید و از جریان تلفات ما هم همینجا پیشتر میگشت، حالا نمیفهمم که هست یا نیست.

سوال دوم را که رامین صاحب مطرح کردند، در صورت رفتن قوت های ناتو اول باز تکرار میکنم در صحبت های خود هم گفتیم، من تا بحال کدام علامه رفتن قوت های ناتو را نمی بینم، باز تکرار میکنم که شاید در ارقام تغییر تا و بالا بیاید، امکان تا شدن هم است و بالا شدن هم و در اینجا هم یک موضوع است که ناتو تنها امریکا نیست، بعضی ممالک دیگری هم که است آنها تا به حال نظرسنجی خود را دارند که آنها باشند، نباشند. احیاناً احیاناً اگر روزی فرابرسد که دیگر ناتو همراه ما نباشد اول خو بی مسئولیت نخواهد برود، اگر احیاناً بروند من پیشتر عرض کردم که 96 فیصد عملیات ما که از جمله 100 فیصد عملیات زمینی ما حالا مستقل است و 96 فیصد عملیات عمومی ما مستقل است. قوای هوائی ما الحمدالله که توان این را حالا دارد در هر نقطه از افغانستان می بییند که عملیات مستقلانه خود را دارد؛ ولی بازهم همراه ما حمایه هوائی قوای خارجی هم است. اگر احیاناً روزی نباشد همین وطن ما است، همین خاک ماست، ما آمده دفاع اش هستیم. با این حالت که فعلاً گفتگو های صلح در قطر ادامه دارد، تصور این بود که لوا ها و کندک ها و قومندانی ها تسلیم شوند ولی الحمدالله در آن حالت نرسیده و خود شما هیچ چیزی را نمی بینید. جنگ در هر جای که شده مثال اش را دیروز برای چند ساعت ولسوالی دشت ارچی قندز را، در بازارش طالبان داخل شده بودند، امروز پیش از اینکه من در مجلس بیایم پس آن ولسوالی گرفته شده. گذشتن از حالت دفاعی به تعرض، من در صحبت های خود هم برایتان عرض کردم و یک سوال رحمانی صاحب هم همین بود که چطور میتوانیم شاهراه ها را امن بسازیم، خوب در قسمت امن شاهراه ها تمام نقاط را که خودت گفتی، گرفتم .رحمانی صاحب! بهادری صاحب نیست! و حالا از همان بهادری صاحب اطاعت کرده فقط همینقدر میگویم که با تغییر تکتیک پروگرام و پلانی که ما اردوی محلی داریم و زمستان وقت خوب است برای ما که ما چه نوع بتوانیم شاهراه های خود را امن تر بسازیم؛ ولی تشویش هایت را گرفتم، با تغییر پلان و تکتیک نظامی سر آن کاملاً فکر شده و ان شاء الله و رحمان که در هر دو مورد که اولویت های کل ما و شما و شخص جناب رئیس صاحب جمهور، شهرها و منابع عایداتی دشمن بود، در هر دو مورد با تغییر تکتیک ان شاء الله همین کار را میکنیم و گذشتن از حالت دفاعی به تعرض، ما فعلاً در دفاع فعال هستیم، دفاع فعال هیچ دست ما را بسته برای این نکرده که ما در درون اطاق خود باشیم، باز اگر تدبیر اینطور باشد این کاملاً نادرست است و ما حق این را نداشته باشیم، دشمن آمادگی بگیرد و بیاید سر ما حمله بکند، تا وقتیکه حمله نکند ما حق این را نداریم، ما وقتیکه او را می بینیم که تدبیر حمله را دارد، ما حق این را داریم که بالایش حمله بکنیم و من عرض کردم در صحبت های خود که اولویت سوم ما باز پس گیری مناطقی که بعد از 2014 از پیش ما سقوط کرده بود و به دست دشمن بود. این به این معنی است که ما فعلاً هم در همین حالت دفاع فعال میتوانیم همین کار ها را بکنیم. در مورد سوال دیگر انعامی صاحب، جناب انعامی صاحب! من فقط همین را عرض کردم که ما سیستم حبس را مکمل ساختیم. قانع هستم که تا هنوز تماماً تغییرو تبدیل و رودتیشن و رتبه ما از طریق سیستم حبس نیست و کاغذی است، نواقص خود را دارد ولی تماماً صد فیصد پوره شده ،عملی شدنش شاید چند ماه وقت دیگر را هم بگیرد که سیستم ترفیع و رتب و معاش و همچنان روتیشن کل اش از طریق سیستم حبس شود. درست است امتیازاتی که انعامی صاحب گفت، خودش را نمی بینم حالا که امتیازات دو رقم است، خوب من آنطرف سیل میکردم، مچم پیش عثمانی صاحب نرفته بودم ،او طرف زیاد سیل نمیکردم، ملامت بودیم دیگر، حالا دیدمت تنها معاش کوماندوی ما فرق دارد، درست سر همین فکر هم کردیم؛ ولی معاش ما تمویل آن از جای دیگر میشود. همراه آن مردم صحبت هم کردیم، گیله بعضی از عساکر ما در یک جای دور آنها هم که هستند یک معاش را دارند؛ ولی وقتیکه کوماندو که میرود، کوماندو امتیاز شان بیشتر از آنها است و فکر میکنم که همین امتیاز بیشتر نه تنها ما بلکه در تمام ممالک دنیا به تیپ های مختلف امتیاز اردو شان بیشتر است یا مثلاً در اعاشه پیلوت های ما حتی در اعاشه شان فرق است، چون آنها مصرف انرژی شان در پرواز زیادتر است، در معاش شان فرق است بازهم همان نکته که گفتی این را گرفتیم و حتماً هم سر راه حل آن فکر میکنیم و یک راه حل ان شاء الله برایش پیدا میکنیم. یک موضوع بسیار خوب را که در مورد محبوسین اردو یا قوای امنیتی در مجموع است، جناب رئیس صاحب جمهور هم همین وعده را کرده بودند. بعضی از بندی های ما که جرم شان جنائی نبوده، جرم شان خیانت به وطن نبوده یعنی جرایمی که او را نمی شود معاف کرد یا غفلت وظیفوی یا کدام مشکل دیگر یا چیز های خورد و ریزه بوده، اکثریت شان خلاص شده بعضی های شان در جریان خلاصی هستند؛ ولی یکتعداد شان در صفوف اردو هم بعضی وقتها جرایم جنائی است بعضی وقت ها دیگر گپ های است که او را کسی صلاحیت ندارد برای خلاص کردنش، تنها محکمه است و من فکر میکنم که تمام سوالاتی که از رامین صاحب، رحمانی صاحب، والی صاحب علی یار و مدبر صاحب که یک سوال مدبر صاحب ماند که در صورتیکه ما تمویل این چنانی را که امروز داریم، نداشته باشیم آیا میتوانیم اردو خود را بچلانیم؟ ما امروز مدبر صاحب! دو مصرف داریم، یکی مصارف ما است که او را در خریداری تجهیزات و دیگر چیزها مصرف میشود و یکی مصارف ما است که در اینجا از اعاشه گرفته تا دیگر چیز ها مصرف میشود. ما سر Future Force یا قوای آینده کار داریم تا 2024 تعهدات مالی دنیا را داریم، ان شاء الله و رحمان که تا 2024 این تعهدات تغییر نمیکند؛ ولی گپ ات بسیار به جا است! ما سر مصارف، سر تغییر تشکیل، سر تغییر مصرف، سر همه چیز قوای آینده خود همین لحظه هم که ما صحبت میکنیم تیم های هستند در وزارت داخله، دفاع و در همین دو ارگان کار دارند، شاید امنیت ملی هم به خود این کار را داشته باشند که چطور میتوانیم خود را با مصارف افغانی و عواید افغانی خود را عیار بسازیم. کل سوالات همینقدر بود بازهم یک دنیا تشکر! اگر ضرورت بود هستم همراه تان، در خدمت تان هستم، تمیم صاحب وقت برای سوال تان نماند، من در خدمت تان!

رئیس مجلس:

خالد صاحب! یک دقیقه تو در پشت تربیون باش، وکلای محترم! اگر از کاندید وزیر صاحب وزارت دفاع کدام سوال دیگر هم داشته باشید.

منشی مجلس:

همین نورزی صاحب یک دقیقه میگویند جناب رئیس صاحب.

رئیس مجلس:

نورزی صاحب و کوهستانی صاحب و صافی صاحب!

محمدعارف نورزی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

د جناب رئیس صاحب هیئت اداري او د ملت د محترمو استازو په اجازه!

او وزیر صاحبانو ته ښه راغلاست وایم په دې خاطر چې وزیر صاحب ځي یو څو سوالونه د یو دوه داسې مختصر سوالونه ځینې کوم اول خو ښه راغلاست ورته وایم واقعاً د وزارت دفاع او قوای مسلح د سرښیندونو څخه واقعاً د وطن د دفاع په خاطر وایم چې آرام ناست یوو د دوی سرښیندونو وو او وینه ورکړې ده او قرباني ورکړې دي اما یو څه سوالونه خارج د نورو سوالونو څخه کوم لکه نورو وروڼو چې کول مثلاً کوم خارجي قوا وې چې زموږ د کومک لپاره راغلې وې د افغانستان د قوای مسلح سره کومک کولو اوس دوی بعضې چې وایي ضرورت نشته دوی د افغانستان څخه وځي اما چې وځي دوی څه موږ څه ملاحظات لرو مثلاً د امریکا قوا په خپله اعلان کړی وو چې موږ اوزره پنځه سوه بمباري په افغانستان کړې دي په بمبارۍ کې به څومره تخریب شوی افغانستان څومره تلفات موږ لرو ملکي تلفات حتی بعضې وخت داسې شوي دي چې زموږ قوای مسلح هم بمبارشوې ده دا ټول په یو طرف باندې اوس چې دوی وځي یا دوی خپل قوتونه کموي دوی خپل وسایل چې دي که ټانګونه دي وسایل دي اسلحې دي دا دوی په پاکستان ته ورکوي دا زموږ زموږ د ملت د ټول یو اعتراض دی دوی چې وځي زموږ د قوای مسلح د تقویه لپاره دوی باید حتی نورې اسلحه هم ورکولې اما دغه اسلحه چې په افغانستان کې دوی تلفات ورکړي دي په زموږ ملت ته زموږ خلکو ته باید دوی دغه اسلحې ټانګونه زموږ د وزارت دفاع د قوت چې نور قوت هم زیات شي او درسته دفاع کولای شي دوی به دغه شیان ځای پر ځای پرېږدي حتی بعضې شیان چې نه شي انتقالولی تعمیرات یې هغه دوی تخریبوي دا کوم قانون دی کوم معقولیت دی او په کوم اصولو باندې دا برابریږي دا خو زموږ دا نه دوستي ده او که زموږ سره یو قسم رقابت دی زما هیله د قوای مسلح د وزیر صاحبانو څخه او خپله رهبرۍ څخه ده چې موږ باید یو یو جو پیدا کړو دوی سره دوی ته قناعت ورکړو چې د دوی په وتلو کې زموږ افغانستان کوم آبادي شوې ده هغه تخریب نه شي، او بله موضوع دا ده چې فقط دوه قول اردوګان ... د مثال په توګه کندهار او د هلمند قواماندني قول اردو کې د دوی پرسونل تر پنځه ویشت زرو پورې خالي دی حتی دوی هغه پرسونل پوره نه دی دوی کمبود لري د دغه کمبود د پوره کولو سره دوی باید ملت ته او هغه قوي شخصیتونو ته مراجعه وکړي چې دغه کمبودي پوره کړي موږ د خپل وطن دفاع کولای شو ډير مجرب، تکړه، د مایک قطع کېدل.

فاطمه کوهستانی:

بسم الله الرحمن الرحیم

با تقدیم احترامات و خوش آمدید به سرپرست وزراء!

به خدمت وزیر صاحب دفاع، سه الی چهار سؤال داریم. سؤال اول ما در قسمت تلفات غیر نظامیان در اثر حملات هوایی است. با توجه به اینکه درست است ما در حالت جنگی قرار داریم، متأسفانه منازعات بسیار شدید است؛ اما تلفاتیکه در ولایت بلخ، هرات، کندز، لغمان و سایر ولایتها در اثر حملات هوایی شده متأسفانه به بالاترین سطح خود رسیده. ستراتیژی مشخص شما در این قسمت چه است؟ کدام معیار یا فکتورها را شما در نظر میگیرید بخاطریکه از تلفات غیر نظامیان جلوگیری شود؟ ما در حال حاضر در اکثر ولایات خصوصاً ولایتهای غربی و شرقی مثال اش غور است که از یازده ولسوالی ما، ده ولسوالی تحت تصرف طالبان است. اصول شما یا سیاست شما در قسمت این چه است؟ آیا این ولایتها به همین حالت خود رها میشوند یا اینکه شما یک سیاست اصلاحی را در نظر میگیرید که ولایاتی که ولسوالی های اکثریت مطلق اش تحت تصرف طالبان است، باید یک سیاست اتخاذ شود که حد اقل یک مقدار ازلحاظ امنیتی وضعیت بهتر شود ،سیاست شما چه است؟ در قسمت جرایم جنگی، ما اخیراً مشاهده کردیم که متأسفانه ما جرایم جنگی که سربازان استرالیایی مرتکب شده بودند در افغانستان که واقعاً شرم آور است برای ما، واقعاً غیر قابل درک و غیر قابل یعنی ذهن انسان نمی گنجد که این نوع جرایم جنگی را قبول بکند و تشکر میکنیم از کسانیکه در این قسمت ریسرچ کردند و تحقیق کردند و این جرایم را افشاء کردند؛ آیا شما از این جرایم اطلاع داشتید؟ در صورتیکه اطلاع داشتید چرا افشاء نشده؟ در صورتیکه اگر اطلاع داشتید و افشاء نکردید، کدام اجراآت را اتخاذ کردید؟ در این قسمت و اصول شما و سیاست شما در قسمت جرایم جنگی سربازان خارجی در افغانستان چه است؟ و سؤال چهارم من مختص به خانمهای که در وزارت دفاع هستند. سیاست جلب و جذب شما در قسمت زنان چه است؟ چه سیاست دارید که زیادتر خانم ها جذب شوند؟ و در قسمت اینکه در قسمت خانم ها تبعیضات سیستماتیکی که صورت میگیرد، در مجموع در نظام و خصوصاً در وزارت دفاع در قسمت خشونتهای که صورت میگیرد و در قسمت حمایت کردن و ارتقاع این خانم ها چه است؟ که ما میتوانیم کسانی را نداشته باشیم که همانطور دست نشانده بیاید خارج از سیستم وزارت دفاع بیاید معین شما شوند. ما خانمهای نظامی را میخواهیم که رتبه به رتبه ارتقاء داده شود و یک زمان برسد که وزیر دفاع شوند بناءً در این قسمت سیاست چه است؟ تشکر میکنم از شما سلامت باشید!

جاوید ساپی:

بسم الله الرحمن الرحیم

د رئیس صاحب او وکیل صاحبانو په اجازه!

جناب وزیر صاحب دفاع اول خو موږ ستاسو د قربانیو څخه، ستاسو د لاسته راوړنو څخه، ستاسو د اړو او ځلو څخه مننه کوو تاسو د دې وطن هغه سرتیرې یاستی چې د وطن لپاره، د دې نظام لپاره د خپل وجود قرباني ورکړي ده او موږ د دې نظام د بقا په خاطر باندې تاسو سره به کلکه ولاړ یو، زما خپله شخصي نظر مې دا دی چې زه وزیر صاحب ته په ښکاره رایه ورکوم او هغه په دې خاطر باندې چې مخالفینو ته، دښمن ته په مخ باندې یو کلکه څاپېړه ورکړم په همدې خاطر باندې بیا یې تکراروم وزیر صاحب دفاع ته، وزیر صاحب داخلې ته او رئيس صاحب د امنیت ملي ته زما رایه ښکاره ده، زما رایه علني ده او ان شاء الله د خپلو سرتیرو تر شا موږ په کلکه ولاړ یو، همدارنګه د وزیر صاحب دفاع څخه مې یو پوښتنه ده او هغه دا چې موږ څنګه کولای شو د مخالفینو عایداتي سرچینې په هغوی باندې قطع کړو ځکه همدوی دې چې دغه زموږ عایداتي منابع ته لاسرسی لري دوی د هماغه منابع څخه په استفاده باندې په موږ باندې زموږ په مظلوم ملت باندې حملې کوي او موږ هره ورځ قربانۍ ورکوو آخري خبرې بیا همدغه ده چې په دښمن باندې نور اسره مه کوه دښمن سره نور ګزاره مه کوه موږ ستاسو تر شاه ولاړ یو قوي قوي ګزارونه ورکړه، بله پوښتنه مې د وزیر صاحب عدلیې نه ده د برنامه مې واوریده ډیره ښه وه خوښ مې شو خو یو شي چې هغه د نورې دنیا موږ ډير وروسته یو موږ د الکترونیکي برخه کې یا هغه الکترونیکي مدیریت کې وروسته یو وزیر صاحب محترم زموږ یو قانون هم موږ نشو کولای چې د کمپيوتر له لارې یا انترنیټ له لارې یا مبایل له لارې هغې ته اکسس ولرو؛ آیا ستاسو کوم یو پلان شته دی چې دغه زموږ د افغانستان دغه قوانین په انترنیټي یا په آنلاین بڼه هغې ته موږ لاسرسۍ ولرو تر څو په آسانه باندې که موږ یو پوښته لرو په قانون کې په آسانه حل کړو او تر څو ( IOS) او یا هغه اندارید سیستم داخل شي، بله د وزیر صاحب تحصیلات عالي څخه یو پوښتنه ده هغه دا چې وزیر صاحب محترم لکه د کانکور نتایج د ځینو ولایاتو هغه ډیر کمزور وي ډیر منفي راوځي چې د هغې وجه دا ده مثلاً موږ د کنړ او نورستان ولایت کې که مو پیل کړو له کابل سره د کابل لپاره د متعلمینو، محصلینو لپاره چې کومه زمینه برابره ده هغه د کنړ او نورستان د خلکو لپاره او همدغسې د نورو ولایتونو چې وروسته پاتې دي د هغوی لپاره دغه زمینه نه دی برابره کله چې امتحان ورکول کېږي د دغه ولایتونو خلک همدغسې ورځ په ورځ وروسته پاتې کېږي او تر اوسه پورې د وزارت تحصیلات عالي لخوا په دغه برخه کې، د مایک قطع کېدل.

رئیس مجلس:

وکیل صاحبان محترم! تنها از کاندیدا وزیر دفاع سؤال بکنید که میرود، دیگر وزیر صاحبان میباشند؛ چون وقت نان هم است، نان هم سرد میشود، وقت نماز است بعد از صرف نان و نماز، ما و شما همراه کاندیدا وزراء هستیم. عثمانی صاحب را وقت میدهیم، ختم میکنیم که کاندیدا وزیر وزارت دفاع صحبت بکند. دیگر سؤالات شما بعد از نماز و نان چاشت با وزیر صاحبان هستیم ما و شما.

خواجه صدیق احمد عثمانی:

جناب رئیس صاحب، وکلای محترم السلام علیکم!

جناب رئیس صاحب! من علاقمند نبودم که در کار جرگه مداخله کنم؛ ولی وضعیت دیروز و نظر تعداد از وکیل صاحبان به این شده که در پهلوی اینکه رئیس صاحب جرگه کنترول میکند از داخل تالار هم یک نوع همکاری بوجود بیاید، چنانچه امروز شما دیدید که همان همکاری سبب شد که وضعیت دیروز نبود. اصول وظایف داخلی جناب رئیس صاحب! برای کمیسیونها و گروپهای پارلمانی وقت داده که مطابق اصول وظایف داخلی فقط و فقط برای نماینده کمیسیون و نماینده گروپ پارلمانی وقت سوال کردن داده شود، وزیر صاحب دفاع از پیش سوال شد، آمد جوابات را داد، اگر بار دیگر ما برویم به وکیل صاحبان تاقه تاقه و یک یک وکیل وقت بدهید، شما باور کنید که این بحث و این پروسه به وزیر صاحب دفاع تکمیل نمیشود. من از دیگر وکیل صاحب چه کم هستم، من هم سوال دارم، یک وکیل صاحب دیگر هم سوال دارد، دیگر وکیل صاحب هم سوال دارد، بناءً مطابق اصول وظایف داخلی من از شما خواهش میکنم که فقط و فقط برای نماینده کمیسیون که معرفی شده و به نماینده گروپ پارلمانی وقت بدهید و وکیل صاحبان دیگر از این مسئله آزرده نباشند. فضای مجلس از کل ما و شما نمایندگی میکند و ما تصمیم به این داریم که همین فضاء را طوری بسازیم که اصول وظایف داخلی در آن رعایت شده باشد، اول این تقاضا را از جناب شما ما کردیم، تشکر جناب رئیس صاحب!

رئیس مجلس:

کاندیدا وزیر صاحب وزارت دفاع! جوابهای تانرا بدهید.

اسدالله خالد نامزد وزیر وزارت دفاع:

بسم الله الرحمن الرحیم

باز هم تشکر، درې سوال را څخه وشول، حاجی آمر صاحب دوستم، رفیقم، برادرم حاجی صاحب عارف خان دو سوال کردند موضوع اول اش کمبود پرسونل در خصوصاً دو قول اردو؛ ولی من چیز را میخواهم بگویم که کمبود پرسونل، په اردو کې د کمبود د پرسونل په دې معنا نه دی چې یعنې معاش یې راځي او پرسونل يې نشته موږ په خپل کمبود یو متأسفانه که اوس ارقام ووایم مناسبه به نه یې په بعضې ځایونو کې کمبود لرو او دغه نوي جلب او جذبیان چې نوي جلب او جذب کېږي تربیه کېږي هغه همیشه اولویت همدا وي چې هغه ډیر کمبود لرو هغه ځای ته یې ولېږو سطح د اکمال د بعضې قول اردوګانو، لوا راښکته ده دې ته کاملاً متوجه یو د هغه په اساس د جناب رئيس صاحب جمهور په فرمان سره ساحوي جلب او جذب شروع شوی ما په خپله بیانیه کې درته وویل چې موږ دومره فارغین له ساحوی یعنې له قول اردوګانو نه هم لرو نه پوهېږم اوس رانه هیر شو نو د هلمند او د کندهار په قول اردو کې همدغسې په مزار او په ننګرهار کې ساحوي جذب هم شروع شوی ده چې د هغه قول اردو مربوطو ولایتو نه جذبېږي او هلته بیرته خپل کار ته ادامه ورکوي، دوهمه موضوع چې د تشویش وړ وه د تاسو لپاره دا موږ هم اورېدلي وو ما خپله شخصاً خبرې کړي داسې شی مو نه دی لیدلی بیا مې کمېسیون دفاعي چې دلته افضلي صاحب، جمشیدي صاحب له هغې جملې نه، افضلی صاحب اگر به یادت باشد از کمیسیون دفاعی ما و شما هفت هشت نفر رفتیم همرای خود جنرال صاحب میلر و جنرالان شان در جای ما دیدیدم و این موضوع را کمیسیون دفاعی ولسی جرگه همرای همین جنرالان مسئول ناتو به شمول قوماندان آر اس مطرح کردند آنها به بسیار جزیات برایشان جواب دادند گفتند و بعد از آن یک پروگرام علنی را در میدیا گرفتند که بعضی وسایل را به ما تسلیم کردند، آنها اگر قرار شد وقت برود وسایل را که همرای خود شان است میبرند آن را همرای خود شان میبرند وسایل دیگر را که آوازه پاکستان بود ما با کمیسیون دفاعی به همرایشان بسیار مفصل صحبت کردیم؛ ولی آنطور یک چیز را آنها قبول نکردند، محترم ساپی صاحب د سوال په ځواب کې اول بیا ډیره مننه له اخلاص نه، له لطف د ټول پارلمان له قدردانی و رئیس صاحب! تشکر از خودت و اداره بسیار خوب مجلس را امروز که ما به یک ترس آمده بودیم؛ ولی بسیار خوش هستیم ما، آه والله، آه به خدا خصوصاً در این وقت سؤالات؛ ولی بسیار خوش هستیم تشکر از همه، موږ دا پروګرام لرو له وړې منبع د عاید نه مکمل اطلاع لرو د دبرې له ایستلو، د طلا تر ریګ شویي، د تکس تر اخیستلوِ، ولې اوس هغه تاکتیک چې څه رقم غواړو چې په دې باندې عملیات وکړو او دا یې له لاسه وباسو، چه رقم از دست شان بگیریم آنرا، به جزئیات اش اگر خفه نمیشوید نمیرویم؛ ولی با تاکتیکهای جدید همین پروگرام را در ولایات مختلف که منابع عایداتی اش پیش دشمن است، داریم که چطور از آنها بگیریم و در بعضی ولایات چطور آنرا پس مربوط دولت بسازیم. کوهستانی صاحب! چهار سوال داشتند؛ تلفات ملکی، تلفات ملکی واقعاً هر وقت که میشنویم قلباً متأثر میشویم و هر عسکر که حتی همان تلفات ملکی از دست خودش سر میزند، مطمئن باشید که قصد اش این نیست، جنگ سهو و خطا هم دارد. یک چیز دیگر را هم متوجه باشید که یگان وقت ما این را انکار نمیکنیم که تلفات ملکی در جنگ نبوده؛ ولی یگان وقت تلفات یا به آن حد نیست یا تلفات ملکی در بسا موارد نیست، دشمن اینرا میخواهد استفاده بکند. در جایکه تلفات ملکی شده، وزارت دفاع، ارگ ریاست جمهوری، وزارت داخله، نهادهای مختلف به شمول پارلمان هیئت های خود را روان کردند، دیدیم اگر واقعاً بوده بعد از آن دیگر چاره نبوده، توان این را هیچ بشر ندارد که جان بشر را برای دوباره برایش بدهد؛ ولی منحیث یک حکومت یا ارگانهای مسئول تا آخرین حد دلجویی شان تا که توانستیم آن کار را کردیم. در بعضی ولایات همین لحظه فعلاً مثلاً مزار به فکر بودم، همدرد صاحب اینجا تشریف دارند یا نه که آنها رفتند تلفات ملکی شده بود به همراه همان مردم گپ زدند و ما شخصاً همراه شان رفتیم تا که توانستیم دیگر چاره نداشت غیر از همان دل آسایی و عامل اصلی این جنگ است. خواهر گل! خدا روزی را بیارود که ما جنگ در افغانستان نداشته باشیم ،مردم آرام باشند، تلفات ملکی نباشد؛ ولی یک طرف دیگر قضیه را باید ببینیم، تلفات در کورس کوثر، کشتن ملکی ها در درون پوهنتون کابل، در عروسی، در فاتحه، در مسجد آیا این کدام توجیه خود را دارد؟ و اگر از ما وقتی بم از پیلوت اشتباه میشود، پیشرویت پیلوت نشسته است، او اشتباه اش بوده، قصد نداشت. خدا این جنگ را گم کند! خدا دیگر آرامی و صلح را بیاورد که ما هیچ تلفات نداشته باشیم! نه ملکی و نه نظامی. بهتر شدن وضعیت امنیتی چه در غور، چه در تمام افغانستان، این خواب ما است، این آرزوی ما است، این چیزی است که ده ها جوان روزانه جان شیرین خود را برای بهتر ساختن وضعیت امنیتی من، خودت و دیگر افغانها از دست میدهند. اردوی شما، پولیس شما، امنیت شما دیگر هیچ هدف ندارد، فقط آرامی و بهتر ساختن وضعیت امنیتی کشور است. جرایم جنگی، وقتیکه از استرالیایی ها گپ میزنیم چندین سال است که استرالیایی از اینجا رفتند، در آن وقت من مسئولیت این کار را نداشتیم، حالا همراه شان در تحقیقات، در تماس هستیم. دیروز همراه سفیر شان گپ زدم، وزیر دفاع شان هم خط روان کرده بود و از هر افغان این مسئولیت ما است که از خونش، از جانش پرسان بکنیم. جنگ بوده، این شده و کارش جریان دارد و سر همان دوسیه کار روان است. شاید روز پنجشنبه آن دوسیه به مطبوعات هم شریک شود و بعد از آن اینکه همان مجرمینی که هستند که جزا میبینند یا که چه غرامت میدهند، این موضوع بعدیست که حتماً با پارلمان هم تماس میگیرد. در قسمت جلب و جذب خانم ها من در صحبتم عرض کردم که ما دو هزار و دو صد و هفت نفر، به فکرم که بود، دقیق اگر به یادم باشد. فعلاً خانم های که در بخش نظامی کار میکنند و پنجصد و چند نفر هم محصلین که داریم، در پهلویش بخش ملکی هم داریم. در بخش ملکی هم خانم ها کار میکنند و معینیت تعلیمات پرسونل، معینیت ملکی است، خدا کند روزی برسد که دخترهای افغان بتوانند وزیر دفاع هم شوند. یک دختر که فعلاً در شورای امنیت، کار میکند در انگلستان درس خوانده بود، یک روز برایم گفت که من درس را به این خاطر خواندیم که من وزیر دفاع شوم، گفتم که اول یک چند سال صبر کنید که من بروم، همین را اول در پیشرویم نگویید بعد از آن بخیر! آرزوی من همین است که شما بخیر وزیر دفاع شوید. از سن هارس انگلستان فارغ شده بود. بلی یک چیز دیگر هم گفتم، گفتم من درس نخواندیم؛ ولی که شما درس در سن هارس انگلستان، امروز وزیر دفاع شدیم، خدا کند که شما شوید بخیر! همین بود تمام سوالات جناب رئیس صاحب! وقت نان شما را نمیگیریم، تشکر از همه!

رئیس مجلس:

وکلای محترم! از توضیحات جناب کاندیدا وزیر وزارت دفاع ملی تشکری میکنم. البته بخش اول جلسه ما ختم است و بخش دوم جلسه ما ساعت دو بجه آغاز میگردد. وکلای محترم تشریف داشته باشند.

نائب منشی:

جناب رئیس صاحب! در بخش دوم از کمیسیون مواصلات و مخابرات، بتاش صاحب است، از کمیسیون امور دینی و فرهنگی داکتر صاحب یفتلی است و از کمیسیون مواد مخدر مولوی صاحب تره خیل است و نورزاد صاحب و از گروپهای پارلمانی هم واقف صاحب، عرفان صاحب، شپون صاحب.

رئیس مجلس:

و آخردعونا ان الحمد لله رب العلمين

بخش دوم جلسه عمومی

د غونډې منشي:

جناب رئيس صاحب! که مجلس شروع کړو ښه به وي، یو پیشنهاد لرو وکیل صاحبانو ته که دا سوالونه وشي او ځوابونه وزیر صاحب کتباً بیا راولېږي د هر وکیل صاحب دا به ډیره ښه وي، سوال اگر شود از آدرس وکیل صاحبان؛ ولی جوابات اش سرپرست وزیر صاحبان اگر کتبی روان کنند؛ چون سوالات دیگر هم بود که جوابات اش را نگرفتند، به فردا کتبی روان کنید خوب است.

نائب اول؛ رئیس مجلس:

با اجازه وکیل صاحبان! مجلس را بعد از نان خوری و نماز رسماً شروع میکنیم.

سوالاتی که از سرپرست وزیر صاحبان شده و کسانیکه مانده، میتوانند سوال بکند و وزیر صاحبان رسماً میتوانند همینجا جوابات خود را بگویند، بعداً ما و شما تصمیم میگیرم. دیگر کسیکه مانده باشد منشی صاحب نوبت برایشان بدهید که سوال بکند.

منشی مجلس:

از آدرس گروپ پارلمانی قانون و عدالت واقف حکیمی صاحب!

عبدالشکور واقف حکیمی:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه رئیس مجلس، اعضای هیئت محترم اداری، نامزد وزیران محترم خیر و مقدم و آمدن شان را خیر مقدم عرض میکنم!

من دو تا سوال عمومی داشتم که وزیر صاحب دفاع تشریف بردند که از طرف اعضای گروه مؤظف شدم که این سوالات را مطرح کنم. سوال عمومی که به هر سه نامزد وزیر محترم که امروز تشریف آوردند متوجه است. چگونه میتوانید سطح مشارکت عادلانه را در سطوح مختلف ادارات تان تأمین کنید؟ یک شکایت بسیار عمده وجود دارد. در سطح همه اداراتی که عدالت اجتماعی در این ادارات تبلور نیافته، چگونه ما اطمینان داشته باشیم که شما بعنوان وزیر وقتی رأی کسب میکند از مجلس ،این مشروعیت دو سویه را پاس میدارید؟ مشروعیتی که در برابر رئیس جمهور و در برابر مجلس نمایندگان دارید و اینرا ادامه میدهید و پاس هر دو را رعایت میکند. وقتی به مجلس فرا خوانده میشوید، به کمیسیونها فراخوانده میشوید، معین های تانرا نفرستید، رئیس های تان را نفرستید، مشغول به کار دیگری نشوید، اولویت کار تان پاسخگویی بر مبنای مسئولیت سیاسی در برابر مجلس باشد. سوالی را که مطرح میکنم برای وزیر صاحب تحصیلات عالی، باید چیزهای زیاد گفته شده، باز هم رعایت توسعه متوازن در سطح تحصیلات عالی جناب نامزد وزیر تحصیلات عالی هم در سخنان شان، در بیانیه ای که ایراد کردند، به فرازه های این بحث اشاره کردند. من مثلاً به طور نمونه بگویم، دانشگاه بدخشان در دوران مقاومت تأسیس شده و برخی از دانشگاه های دیگر با وجود قدامت تاریخی اش از نو توسعه یافتگی اندکی برخوردار نیست. ما در زمان مقاومت فاکولته طب داشتیم؛ ولی اکنون فاکولته طب نداریم و برخی فاکولته های دیگر هم نداریم. ما ساختمان های کافی نداریم؛ در حالیکه پوهنتونهای که چند سال میشود که تأسیس شدند؛ ولی آنها از امکانات بسیار فراوان برخودار هستند. برخی از پوهنتونها مثلاً پوهنتون کابل بعنوان نخستین پوهنتون افغانستان در بسیاری از مسایل درجه دکتورا ندارد و ماستری را هم ندارد. برخی از پوهنتونهای که پوهنتونهای درجه سوم و درجه دوم تلقی میشوند آنها دکتورا میدهند، اینجا نشان میدهد که یک توازن وجود ندارد. چیزی را که برای وزیر عدلیه، یک دقیقه اجازه میخواهم که دو سوال دیگر را مطرح کنم برای وزیر صاحب عدلیه و جناب نامزد وزیر عدلیه هم به آن اشاره کردند. به باور ما دو مسئله بسیار مسئله عمومیست خاصتاً مسئله نخست را که مطرح میکنم که یک موضوع تنش آمیز همیشه میان مجلس نمایندگان و حکومت است؛ چون باور ما این است که حکومت با اصدار فرامین تقنینی، اساسیترین و بنیادی ترین صلاحیت مجلس نمایندگان را زیر سوال قرار میدهد؛ چون ما در قدم اول قوه مقننه هستیم یعنی مسئله قانونگذاری به مجلس نمایندگان خاصتاً به شورای ملی کلاً تعلق دارد. ماده 79 قانون اساسی قانونگذاری را برای حکومت به شروطی تفویض کرده، بسیار محدود؛ ولی آن اصل شده قانونگذاری مجلس، فرع اینرا باید وزارت عدلیه از نظر قانونگذاری حل قضایای دولت بسیار به اختصار بگویم که قضایای دولت باعث این نشود که حقوق مردم.... قطع مایک.

عرفان الله عرفان:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه رئیس صاحب مجلس، همکاران ما در هیئت اداری، وکلای محترم و کاندیدا های گرامی بعد از ظهر تان بخیر!

من بختم این است که در حضور رحمانی صاحب به من نوبت نمیرسد؛ ولی در غیاب اش میشود که بعضی اوقات بخت ما یاری کند که صحبت کنیم.

در ارتباط فرامین تقنینی جناب معنوی صاحب اشاره کردند، گپ کلان عمده که در این سه سال به چالش جدی پارلمان مواجه بوده، قضیه صدور فرامین تقنینی بوده که اکثراً در مخالفت با ماده 79 اساسی صورت گرفته که پارلمان اکراهاً یا جبراً؛ چون در مخالفت با قانون بوده آنرا رد کرده که این وسیله تنش در بین رئیس صاحب جمهور، حکومت و پارلمان شده به آن اساس شما که در آینده ان شاء الله و فعلاً هم متصدی وظیفه هستید، چه نقش را ایفا میکنید که یک تعادلی که بتواند واقعاً در مطابقت با قانون باشد و سبب تقابل قرار نگیرد فرامین تقنینی و همچنان رد اش و یا تأیید اش که این گپ را اکثر دوستان اشاره کردند؟ موضوع مهم دیگریکه در وزارت عدلیه تا به حال زیاد ملموس نبوده جناب وزیر صاحب! قضیه عدم موجودیت شرح های قوانین نافذه کشور است. بسیار کم و کاست ما در ارتباط به قانون اساسی شاید شُرحات مختصر باشد؛ ولی در اکثر قوانین کلان و جامع که بعد از قانون اساسی میشود که قوانین بزرگ آنرا حساب کرد، بالای آن کار صورت نگرفته. اگر شما قانون مدنی را مثلاً از قاضی صاحبان، از څارنوال صاحبان پرسان کنید که برای شما شرح کند، برایتان معنی کند حد اقل مواد این را، باور من این است که اکثریت قضات و اکثریت څارنوالان معنی قانون مدنی را نمیدانند به همین شکل ضرورت به شرح کد جزا است که اینجا در پارلمان زیر کار است که چقدر این دست دارد وزارت عدلیه در این قضیه و چطور میتوانیم ما اشخاص مسلکی را، متخصص را پیدا کنید شما که برود به طرف شرح قوانین که ده ها قانون است که یکی از علتی است که مردم نمیتواند آگاهی درست از قوانین این است.مسئله ریاستهای حقوق، معنوی صاحب یاد کرد، یک کلان مشکل در ریاستها این است که؛ چون فیصله اینها، یا فیصله قاطع نیست و یا اینکه الزامی نیست، نمیفهمم که چه نام برایش بگذاریم، زیاد مردم اعتنا نمیکند، توجه نمیکند و حتی احترام نمیگذارد به فیصله های ریاستهای حقوق شما؛ پس وقتیکه نمیتواند فیصله ها مؤثر بوده باشد، قاطع بوده باشد و فاصل بوده باشد، به آن اساس این مردم دل خوش نمیکنند، مراجعه نمیکنند به ریاستهای حقوق و مسایل حقوقی و مدنی مردم همینطور معلق میماند و وقتیکه به څارنوالی یا به پولیس مراجعه میکنند اینها را دوباره وادار میسازند بروند ریاستهای حقوق که در نوع تعلیق قرار میگیرد کارهای حقوقی مردم متأسفانه در بسیاری موارد. مسئله دیگریکه من میخواهم از وزیر صاحب که وقت ما تمام خواهد شد، وزیر صاحب تحصیلات عالی سوال کوتاه داشته باشم که در مجالس شخصی هم خدمت شان عرض کردیم که تعدد نهادهای تحصیلات عالی چقدر به نفع یا به زیان کشور و نظام اکادمیک ماست. مثلیکه شما یاد کردید در ولایات دور دست ما پوهنتون داریم؛ ولی مؤثر نیست، نه محصل داریم و نه استاد معیاری داریم؛ پس چه میشود که برنامه جامع کار کنیم که بعد از پنج سال، ده سال نهادهای کلان باشد مثلاً پوهنتون کابل ما یک لک محصل داشته باشیم؛ ولی معیاری باشد و استاد های خوب دیگری داشته باشیم و گپ آخر ما از جناب وزیر صاحب تحصیلات عالی مسأله جلوگیری از بازار سیاه ... قطع مایک.

منشی مجلس:

عرفان صاحب را یک دقیقه وقت بدهید که گیلایه زیاد دارند.

عرفان الله عرفان:

فسادی است که در ارائه یا فروش اسناد تحصیلات عالی و دیپلوم ها در سطح ولایات در مرکز از طرف نهاد ها یا تحصیلات عالی خصوصی بعضاً صورت میگیرد. برنامه شما برای جلوگیری از چنین کار و نظارت شما چیست؟ در پهلوی آن مسأله فیس گزاف و متفاوت که در بین نهاد های تحصیلات عالی خصوصی وجود دارد. یک پوهنحی یا یک پوهنتون مثلاً سمستر هفت هزار، هشت هزار میگیرد، پوهنتون یا پوهنحی دیگر در سمستر سی هزار چهل هزار میگیرد، نظارت شما، برخورد شما با کسانیکه اضافه گیری میکنند، چه خواهد بود؟ تشکر از همه!

عبدالظاهر سالنگی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

با اجازه جناب رئیس صاحب، تشریف آوری وزیر صاحب محترم عدلیه، و وزیر صاحب محترم تحصیلات عالی را به پارلمان افغانستان خوش آمدید میگوییم!

ثانیاً یک بار دیگر تأیید میکنیم همان فرمایش جناب نورزی صاحب را؛ کلان افغانستان، کلان خانواده جهاد و کلان ما جناب وزیر صاحب تحصیلات عالی! من میخواهم دو نکته را بسیار کوتاه تر بگویم. اولاً پوهنتون پروان یا دانشگاه پروان نزدیک ترین و فاصله آن با مرکز کوتاه ترین پوهنتون در افغانستان است و درعین حال مشکلات زیادی دارد؛ اما من به نقاط دیگرش نمیخواهم صحبت کنم فقط میخواهم بدانم که در مورد پوهنحی انجنیری و طب در پروان چه برنامه دارید؟ و مردم ولایت پروان و سایر مردم را که در پوهنتون پروان از تمام ولایات افغانستان هستند ،انتظار دارند تا شما یک برنامه خوب در مورد پوهنحی طب و انجنیری در پروان داشته باشید.

وزیر صاحب عدلیه را بیشتر ما به همان دانش و فهم اش، به توانائی اش باور داریم؛ اما یک نکته را میخواهم جناب وزیر صاحب عدلیه! از شما در جریان شاید باشید که دارالتهدیب ها که مربوط وزارت عدلیه میشود در ولایات حالا نیست، درست است، تشکر!

گل احمد نورزاد:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

جناب رئیس، هیئت اداری، کاندیدا وزیر صاحبان عزیز، وکلای معزز سلام، بعد از ظهر شما بخیر!

جناب رئیس صاحب! اول خو وکیل صاحبان ما باید حضور میداشتند که اگر امروز، امشب تصویری از پارلمان پخش میشود، شما ببینید که این تصویر چوکی های خالی چقدر تبصره منفی بر علیه وکلای مجلس یا خانه ملت صورت میگیرد.

در مورد دو جناب که اینجا نشستند، کاندید وزیر صاحبان! من برای شما بگویم که همین هر دو تا از کادر های برجسته این سرزمین هستند هر دو شخصیت های اکادمیک هستند و به یقین من باور کامل دارم که اکثر وکیل صاحبان قبلاً هم تعهد سپرده برای آنها و به این نظر من هم آنها موافق هستند که هر دو تا از طرف من رأی میگیرد .تمام سوالاتی که ما از اینها داریم در برنامه کاری که اینها اعلان کردند، سوالات ما حل شده، من امیدوار هستم که در راستای تطبیق این اهداف که اینها برای قرائت کردند، اینها کوشش کنند ،تلاش کنند که جامعه عمل بپوشاند. تشکر از توجه شما! من میگویم همین موضوع را ختم کنیم، سوال های ما همه آن شده و در همان گزارش کاری خود را که اینها به ما ارائه کردند، کل سوالات ما در آن حل است، مشکلات ما همان چیز ها است، امیدوار هستم که آنها را تطبیق کنند.

گل رحمن همدرد:

تشکر از هیئت اداری، با اجازه جناب رئیس صاحب و هیئت اداری و کیل صاحبان محترم!

در قدم نخست از توضیحات همه جانبه تمام کاندیدا وزیر صاحبان سپاس میکنم که واقعاً در لابلای برنامه های کاری شان که آنها اشاره داشتند که چه کارهای در آینده انجام بدهند. سوالات ما تقریباً حل شده و جای سوال نیست که ما سوال از پیش تان بکنیم و فقط صرف از جناب وزیر صاحب تحصیلات عالی یک سوال من دارم که برای شما بهتر معلوم است که شما گفتید که در محور دوم ما سرمایه گذاری بالای تحصیلات عالی است که بعضی جای ها سرمایه گذاری نشدند. ما در دوره قبلی ما پیشنهاد کرده بودم به وزارت تحصیلات عالی، به داکتر صاحب عبید که افغانستان یک کشور زراعتی هستند و اکثر مردم آن اقتصاد اش به زراعت متکی هستند و در جغرافیای افغانستان قندوز به نام کندوی افغانستان مسمی میشود، من یک پیشنهاد پوهنتون زراعتی برای ولایت قندوز، تا جای طی مراحل هم کرده بودم، وزیر صاحب پیشنهاد من را اوکه کرده بودند که ما آنرا در سالهای بعدی میگیریم، تقریباً شش سال جناب وزیر صاحب در این عرصه کار نکردند. من لطفاً از شما خواهش میکنم منحیث نماینده مردم قندوز که ایجاب یک پوهنتون زراعتی در ولایت قندوز بخاطر اینکه فرضاً مردم قندوز همه 98 فیصد مردم آنها به زراعت و مالداری اشتغال دارند و بنام کندوی افغانستان یاد میشود خوب است که در این راستا کار بکنید و در قسمت پوهنحی طب و انجنیری آنجا هم باید کوشش بکنیم که فرضاً آنجا آمادگی های پوهنتون دارند که فرضاً ایجاد شوند، یک کار بسیار مثبت است. مردم قندوز مرکز زون شمال شرق هست و به شما بهتر معلوم است که مردم قندوز در حالت بدی زندگی قرار دارند، از لحاظ امنیتی، اقتصادی و دیگر مشکلات بسیار مهمی را داشتند. جناب معنوی صاحب! ما هم از توضیحات شما هم تشکر میکنم! شما بسیار خوب فرمودید که فرضاً بخاطر اینکه قانون عام فهم شود برای کل مردم سهل شود و کل مردم بفهمند ایجاب میکند که ایجاد یک تلویزیون یا رادیو که فرضاً در افغانستان پروگرام های قانون را داشته باشد که در فهم مردم قانون را برساند و هیچکس نگوید که من از قانون بی خبر ماندم و بی خبری از قانون عذر پنداشته نمیشود و یک جرم است. ما در اذهان مردم خود این را باید برسانیم و این بعضی گپ های دیگری که زدید که فرضاً اصلاحات را میاورید و هم طرفدار آن هستیم که وزارت باید نسبت به گذشته خوبتر بدرخشد، ان شاء الله من به توانمندی شما باورمند هستم، شما یک انسان توانمند هستید و توانمندی شما قابل قدر است، همچنان از جناب وزیر صاحب تشکر!

منشی مجلس:

مننه همدرد صاحب! کوهستاني صاحب خو بلکه خبرې کړې دې خو وایې یوه دقیقه یو دوه سوال مې نور پاته دي مهرباني.

فاطمه کوهستانی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

جناب وزیر صاحب خوش آمدید بسیار زیاد!

دو سوال من مانده فقط دوست و همکاران ما اشاره کردند در قسمت فرامین تقنینی من خلص برای تان فقط اشاره میکنم. سیاست کلی شما در قبال فرامین تقنینی چه است؟ و خود تان چه فکر میکنید؟ آیا تا به حال اجراآت در قسمت فرامین تقنینی شده، آیا درست بوده؟ اگر درست بوده، اگر غلط بوده پس اصلاحاتی که شما میاورید در قسمت فرامین تقنینی و سیاستی که شما میخواهید تطبیق بکنید در آینده چیست؟ جناب وزیر صاحب تحصیلات عالی! در جهان فعلی ما در جهان رو به توسعه قرار داریم که یکی از سیاست های تحصیلات عالی این است که زمانیکه شما آنلاین درس میخوانید ، از طریق وزارت تحصیلات عالی تصدیق نمیشود. در امریکا، در تمام کشور های غربی درس خواندن آنلاین یک معیار است و دوران کرونا اثبات کرد ، مریضی کرونا اثبات کرد که واقعاً ما ضرورت به سیستم آنلاین درسی داریم تا که بتوانیم خود را با جامعه غرب برابر بسازیم ،بناءً سیاست شما به عنوان وزیر اگر رأی بگیرید چه خواهد بود؟ در قسمت درس های آنلاین و تصدیق این مدارک که کسانیکه آنلاین میخوانند، تشکر!

نائب اول؛ رئیس مجلس :

تشکر وکیل صاحبان محترم! اگر نظر تان باشد که وزیر صاحبان به سوالات تان جواب بدهد، آماده هستند جواب میدهند و اگر منشی صاحب، معنوی صاحب را دعوت کنید که ایشان جواب بدهند.

منشی مجلس:

معنوي صاحب د عدلېې وزارت سرپرست وزیر صاحب.

فضل احمد معنوی کاندیدا وزیر وزارت عدلیه:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

من وقت شما را زیاد نمیگیریم. کوتاه تمام سوالاتی که بوده، به جا بوده و اتفاقاً همین موضوعات در همان نوشته گنجانیده شده بود؛ اما چون فرصت این نبود که از روی کاغذ بخوانیم شاید بعضی چیز ها را مس کرده باشم، یک جای خوشی دیگر هم همینجا است که بشردوست صاحب، داکتر صاحب بشردوست اینجا حضور دارد، من بروم همراهش لابی کنم، مگرهم رأی او را هم بگیرم صاحب!

انتقاد اول از رامین صاحب بوده که همین بعضی قوانین ترجمه میشود از انگلیسی بسیار قابل فهم نمیباشد، صد درصد من همرای تان موافق هستم، بسیاری از این قوانین ترجمه میشوند از انگلیسی باز آن ترجمه هم بسیار معیاری نمیباشد. اتفاقاً در اولین جلسه کابینه که من رفتم من باید یک مقرره را توضیح میدادم در کابینه؛ ولی من همانجا اعتراف کردم که یا دیر شده که من در سیستم نظام نیستم یا اینکه همین برای من قابل فهم نیست، همه همراه من تأیید کردند که واقعاً همین قابل فهم نیست، دوباره رئیس جمهور گفت که همین را بروید سهل بسازید، آسان بسازید، ما آمدیم به بسیار دشواری سر همان سکتور مربوطه قبولاندیم که ما در این تغییر بیاوریم، مقاومت میکردند، من گفتم که همین اصطلاحات را شما بکار بردید، غالباً عربی است حداقل من همین اصطلاحات را میفهمم ؛اما همین کاربرد در همینجا ندارد. خوب به هر حال بسیاری از این موارد ما روبه رو میشویم ان شاء الله به شما تعهد میسپاریم که دیگر به همین زبان سلیس، ساده روان قابل فهم قوانین جور شود. شکی نیست که ما از منابع انگلیسی، از منابع عربی، از زبان های دیگر، از فرهنگ های دیگر نیاز داریم چیزهایکه لازمی است بگیریم؛ اما باید کاملاً با روحیه ملی عیار شود، این تعهد من برای شماست و در این عرصه ما جدی هستیم.

جناب رحمانی صاحب گفتند که از عوض تلویزیون، رادیو، از فضای انترنتی، اتفاقاً روزیکه من رفتیم همان بحث مطبوعات ما بسیار آرام و ساکت بود، حالا در فیسبوک حضور کامل داریم، در تویتر هستیم یعنی در فضای مجازی بطور مطلق هستیم و در انترنیت ما کوشش داریم که به حدی صریح شود که هر یک از قوانینی را که شما خواسته باشید از سایت وزارت عدلیه بتوانید بگیرید و قابل دید باشد و از این لحاظ چون من در همین مدت یکه در حکومت نبودیم، در سکتور خصوصی عمدتاً در بخش حقوقی یک کمپنی مخابراتی کار کردیم، کمی به این موضوعات الکترونیک آشنائی دارم و تمام توانم را به خرچ میدهم که تمام سیستم را الکترونیکی بسازم خاصتاً استفاده از انترنت باید بسیار گسترده در سطح وزارت عدلیه باشد و بتواند مردم از راه دور بتواند از منابع استفاده بکند.

جدی ترین انتقاد بحث فرامین تقنینی است. دوستان! آنچیکه در گذشته بوده من نمیفهمم که دلایل آن چه بوده؛ اما من با رئیس صاحب جمهور، با کابینه این صحبت را میکنیم که ما راه تصویب قانون را آسانتر بسازیم یک تفاهم ایجاد شود، قانونی که ضرورت است همان مراجع، همان مراحل خود را طی بکند بیاید در شورای ملی و زودتر از اینجا پاس شود؛ البته این یک جانبه نمیشود. یک توقع من هم از شورای محترم ملی همین است که باز اینها هم زودتر همان را پاس بکنند، اگر ضرورتی است، استعجالیت است ما یک قانون داشته باشیم تا اینکه فرمان تقنینی، با وجود آنهم خو باز فرمان تقنینی هم که صادر شود این صلاحیت شما است که آنرا می پذیرید یا آنرا رد میکنید، آن را قانون اساسی پیشبینی کرده؛ اما طبیعی است که باعث یک تنش میشود، جنجالی میشود. بسیاری از قوانین در ملتوی باقی میماند که خوب حالا بسیاری از ادارات مطابق به آن عمل کرده، حالا او رد شده، چه باید شود؟ ما کوشش میکنیم که همین فضاء صمیمی شود بین حکومت و بین پارلمان، دیگر ضرورت به ایجاد فرامین تقنینی نشود، اگر کدام چیزهای هم در گذشته بوده گذشته دیگر. اگر استعجالیت های بوده فکر میکنم آن استعجالیت دیگری که باز بیاید در نبود قانون بناءً یک فرمان تقنینی درایام رخصتی صادر شود فکر میکنم ضرورت آن هم منتفی است، امیدوار هستم در مدتی که من متصدی وظیفه باشم دیگر این اتفاق نیفتد.

یک انتقاد دیگر در سر قضایای دولت است که واقعاً قضایای دولت من نمیفهمم که چگونه عیار شده، قانون آن چطور بوده، یک مشکل جدی است، صلاحیت داده قانون به قضایای دولت که میتواند قرار استردادی صادر کند و قرار استردادی آنهم قطعی است، کدام مرحله استنافی هم ندارد و گفته تا یک ماه اگر جانب مقابل به محکمه مراجعه نکرد، دیگر قطعیت حاصل میکند. من به یک مورد برخوردیم، همین اداره قضایا گرفته یک فرمان استردادی را صادر کرده و آن نفری که زمینش مسترد میشود، قباله شرعی دارد، من آنرا میگویم خوب این قباله شرعی یا راست است یا نیست، صحت دارد یا خیر؟ صحت و سقم این را محکمه تصدیق میکند ،همین هرگونه سندی که باشد، نفس ذلیت بودن دلیلی برای مالکیت است، چطور ممکن است که همین دست یک آدم ، زمینش را بکشی، شکی نیست که به آن فرصت این باز دعوا داشته باشد اما طبیعی است که این را هم ما میفهمیم در قضا کار کردیم که اگر یک دفعه از مدعی بودن به مدعی علیه قرار میگیری،خود همین جایگاه که تغییر میکند، ذلیتی که از دستت میرود، پنجاه فیصد همان چیز به ضررت تمام میشود به همان خاطر ما یک بازنگری را ضرورت داریم، امیدوارهستیم آن فرصت را بیابیم که هم در این قانون یک بازنگری صورت بگیرد؛ ولی از لحاظ پرنسیپ دیگر نمیگذاریم که کجا ظلم شود، حق عامه محترم است؛ اما حق اشخاص محترمتر است. حق عامه که یک زور عام، زور حاکمیت پشت سرش میباشد؛ اما اینطور نیست که هر فرد هم همان زور را داشته باشد بناءً ما حق افراد را هم محترم میشماریم و حق دولت هم نباید ،حق عامه هم نباید تلف شود، نه آن تفریطی که در گذشته داشتیم و نه این افراطی که متأسفانه فعلاً وجود دارد ،از آن لحاظ خاطر تان جمع باشد، نه کدام هدف شخصی داریم که آن را دنبال بکنیم نه کدام مجبوریتی داریم که باز ما در برابر یک فشار، یک زور تمکین کنیم، خاطر تان جمع باشد!

فکرمیکنم بیشترین سوالات در همین چیز بوده.

رئیس مجلس :

تشکر جناب معنوی صاحب! ان شاء الله سوال ها همه قناعت بخش بودند، حالا از سرپرست وزیر صاحب تحصیلات عالی میخواهیم که سوالات را خلص جواب بدهند.

عباس بصیرکاندیدا وزیر وزارت تحصیلات عالی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

با سلام مجدد خدمت وکیل صاحبان و با اجازه هیئت محترم اداری!

ما در چند محور سوالات را جمعبندی کردیم، شاید تمام سوالات را پاسخ بگوید.

محور اول، اولویت های آموزشی بود، ما چگونه اولویت بندی میکنیم؟ بطور طبیعی آن چیزیکه ما فکر میکنم امروز مثلاً ما در بخش معدن، صنعت، زراعت، محیط زیست این بخش ها جزء اولویت های آموزشی ما میتواند باشد؛ اما تعیین اولویت مستلزم این است که ما یک نشست مشترک با پارلمان و تعداد زیادی از شرکای نظام تحصیلات عالی افغانستان داشته باشیم. مثلاً سکتور خصوصی در این قسمت میتواند نقش بازی کند. ما در نشست با آنها اولویت بندی خواهیم کرد که کدام یک از رشته ها برای ما خیلی مهم است و روی کدام رشته ها ما بیشتر تمرکز بکنیم؛ ولی فعلاً آنچیزیکه ما تصور میکنیم این بخشها ،بخش های مهم و اساسی است که ما باید روی آن کار بکنیم و در طب هم یکی از عرصه ها است که میتواند مورد توجه قرار بگیرد.

ما در حال تهیه پلان استراتیژیک سوم هستیم که در آن پلان استراتیژیک سوم هم این اولویت بندی ها را در نظر خواهیم گرفت و بر همین اساس حتی ما همین بحث پوهنتون زراعتی که مطرح شد در بعضی از نقاط مثلاً کندز یا بعضی ولایات دیگر، در قندهار ما ممکن است در بعضی از نقاط روی بعضی از رشته بیشتر تمرکز میکنیم. قندهار یک ولایت زراعتی است مثلاً در بخش زراعت بیشتر تمرکز صورت بگیرد، کندز هم همین رقم در بخش زراعت توجه بکنیم؛ ولی در بدخشان مثلاً در بخش معدن، در نورستان در بخش معدن بیشتر توجه بکنیم، این بستگی به همین اولویت بندی ها دارد که ما باید اولویت های خود را مشخص کنیم چون وقتیکه ما مثلاً در بدخشان پوهنحی معدن نداشته باشیم تحقیقات لازم صورت نمیگیرد، از کابل ما نمیتوانیم در بدخشان به ارتباط معدن تحقیقات لازم را انجام بدهیم، این خیلی هم است که هر پوهنتون در جایی باشد، هر مؤسسه تحصیلات عالی در جای باشد که در زمینه آن عملاً بتواند مؤسسات تحصیلات عالی کار بکند.

خوب معدن هم است، انجنیری باز آنرا صحبت میکنیم یقیناً معدن باز آنجا بیشتر نقش خود را میتواند بازی کند. دوم انکشاف مؤسسات تحصیلات عالی است که به چه شکل این انکشاف پیدا میکند، یقیناً این از دو نقطه نظر قابل توجه است. یکی از نقطه نظر زیر ساخت ها است که در تعداد زیاد از ولایات ما مشکل داریم؛ ولی خوب تلاش خواهیم کرد که این زیر ساخت های لازم بوجود بیاید چون تا زیر ساخت ها بوجود نیاید ما نمیتوانیم یک آموزش با کیفیت را ارائه بکنیم، این جزء در پلان ها و برنامه های ما است. ما در کتبی هم که خدمت شما ارائه کردیم، این را نوشته کردیم، نیازمندی ها را هر سال از خود پوهنتون ها میگیریم که در کدام نقطه ها اولویت است، بطور طبیعی در یک سال ما نمیتوانیم همه بستر های لازم را فراهم بکنیم به تدریج در این قسمت ما کار خواهیم کرد یکی دیگر توسعه اکادمیک است، توسعه اکادمیک هم خودش یک سلسله معیار ها دارد، مطابق به مقرره، این رقم نمیتوانیم یک پوهنحی انجنیری یا معدن را مثلاً در یک جای ایجاد بکنیم تا امکانات لازم در آنجا نباشد از جمله امکانات آموزشی و استاد که در آنجا است، مورد نیاز همچنان خود پوهنتون معیار های لازمی تضمین کیفیت و اعتبار دهی را سپری نکرده باشد، ایجاد یک پوهنحی جدید مشکل است و نمیتوانیم، به این جهت ما کمک خواهیم کرد البته با پوهنتون ها که اینها از نقطه نظر کیفیت بالا بروند، وقتیکه بالا رفتند باز ما میتوانیم رشته های جدید را هم در آنجا ایجاد بکنیم در غیر آن اگر آمادگی لازم نداشته باشد بعداً خود وکیل صاحبان شکایت خواهند کرد که اینجا کیفیت درست نیست، وقت بچه ها ضایع میشود، شما چرا این را ایجاد کردید، بنابر این راه انکشاف اکادمیک همین است که باید تضمین کیفیت و اعتبار دهی آن سپری شود و بعد از آن ما میتوانیم که این را تقویت بکنیم. در بخش ایجاد مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی بعضی دوستان مطرح کردند طبق مقرره مشکل ندارد، الان میشود که مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی را ایجاد کرد. کسانیکه علاقمند باشند مطابق به مقرره در صورتیکه شرایط مقرره را بتوانند پوره بکند، ما در خدمت شان هستیم. در ارتبط به کادر پرسونل ادارات یک سوال صورت گرفت، ما دو قسم کادر پرسونل داریم، یک کادر اداری است، یکی کادر اکادمیک. در قسمت کادر اداری اصلاحات اداری کار میکند ،ما هیچگونه نقش نداریم. در قسمت کادر های اکادمیک در هر پوهنتون، وقتیکه یک استاد را میخواهیم استخدام بکنیم یک بست خالی است، شرط اول این است که اگر دوکتورا پیدا شد، ما دوکتورا را استخدام میکنیم، اگر نشد برای ماستری اعلان میدهیم، اگر ماستر نبود آن زمان نوبت لیسانس میرسد که باز ما استخدام میکنیم، چون بست را نمیتوانیم خالی بگذاریم به این خاطر اولویت اول ما دوکتورا است بعدش ماستری.

فساد د مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی برای فروش اسناد، این متأسفانه یک مشکل است. ما حتی در بعضی جاها اعلامیه آن را دیدیم که نوشته کردند که منوگراف تهیه میشود، این خودش یک نوع فساد است منتهی ما راهکار های مشخصی به این ارتباط در نظر داریم که چه رقم میتوانیم جلو تقلب در منوگراف را بگیریم. وقتیکه ما روی تحقیق کار میکنیم یکی از کارهای که خواهیم کرد این بود که هر نوع سرقت ادبی را ما بتوانیم تعقیب بکنیم، پیگیری بکنیم. ما یک سیستم آنلاین را جور میکنیم که مطابق به آن سیستم آنلاین هر کسیکه اندکترین سرقت ادبی و سرقت علمی کرده باشد، توسط آن سیستم قابل پیگیری است از این به بعد منوگراف های ما با ایجاد این سیستم دیگر منوگراف تکراری نخواهد بود، نه عنوان، عنوان تکراری خواهد بود و نه مضامین، مضامین تکراری خواهد بود و نه کسی خواهد توانست دزدی بکند. خوب یک سلسله میکانیزم های دیگری هم داریم، کسیکه منوگراف تهیه میکند او چه مراحل را طی بکند تا اینکه یک محصل با تهیه کردن منوگراف بر موضوع کاملاً اشراف پیدا بکند، مسلط شود، دو سه مرحله را اگر این طی بکند دیگر از جلو فروش منوگراف اینها را هم میگیرد چون آن محصل باید توانائی خود را نشان بدهد که این از خودم است و من خودم روی آن کار کردیم و میتواند کمک بگیرد از کسانی دیگر؛ اما خودش باید کاملاً مسلط شود در منوگراف و راهش همین است. ایجاد سیستم و همچنین این که به این شکل که یک منوگراف که تهیه میشود باید چندین مرحله را طی بکند، پریزنتشن ارائه بکند تا اینکه بتواند یک منوگراف خوب باشد.

در قسمت آموزش آنلاین این جزء برنامه های ما است، این را رویش کار میکنیم. در مورد فیس البته فیس های مختلف گرفته میشود؛ ولی تا هنوز در این قسمت کار نشده. ما بنا داریم روی این کار بکنیم در آینده که چه میکانیزمی وجود دارد، چون آنجا بازار آزاد است و باید یک تدبیر خاص به این ارتباط گرفته شود و در هماهنگی با مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی در قسمت البیرونی مطرح شد. ما الان لیلیه ذکور و اناث را تحت کار داریم ان شاء الله آماده میشود. دیگر در قسمت پوهنتون هرات سوال شد، شفاخانه کادری پوهنتون هرات در وزارت شهرسازی تحت دیزاین است، در سال 1400 کار آن شروع میشود، کتابخانه هرات هم در پلان است که در سال 1400 شروع میشود البته ما این امید را داریم که وقتیکه ما روی تحقیق تکیه میکنیم، روی تولیدات علمی تأکید میکنیم، از لحاظ که ما باید کتابخانه های فزیکی و کتابخانه های آنلاین در هر پوهنتون ایجاد بکنیم و ان شاء الله روی این کار میکنیم. هر پوهنتون با منابع کتابخانه یی آنلاین دسترسی پیدا خواهد کرد، با ژورنال های بین المللی آنلاین دسترسی پیدا خواهد تا ما بتوانیم هم اساتید را و هم محصلین را از این نقطه نظر قادر بسازیم که آنها بتوانند یک تحقیق خوب ارائه بکنند. وقتیکه منابع نداشته باشیم نمیتوانیم یک تحقیق خوب هم ارائه بکنیم.

فکر میکنم خیلی از سوالات پوشش داده شد. گفتم البیرونی منظور من البیرونی در کاپیسا است، خوب شما گفتید که پوهنحی انجنیری و طب و اینها چه برنامه دارید، من گفتم که در پوهنتون پروان انکشاف مؤسسات تحصیلات عالی بستگی به همین شرایط دارد. ما در آن قسمت دیگر چه نداریم فقط اینکه همان تضمین کیفیت و اعتبار دهی خود را سپری بکند بعد از آن این رشته ها را میتوانیم ایجاد بکنیم، در همه پوهنتون ها همین رقم است از جمله پوهنتون پروان . تشکر بخیر باشید!

رئیس مجلس :

منشی صاحب! بشردوست صاحب را وقت بدهید که کارت را بالا میکند، دیگر مجلس را ختم میکنیم.

داکتر رمضان بشردوست:

بنام حق و به یاد شهداء!

بر اساس ماده 72 قانون اساسی چون مسأله رأی را مطرح کردند، جناب کاندید وزراء در طی 14 سال قانون اساسی افغانستان در ماده 72 میگوید که نامزد وزیر باید تخصص در بخش کاری داشته باشد که تحصیلات عالی است، تجربه کاری باید در آن وزارت داشته باشد، شهرت نیک داشته باشد، متأسفانه تمام کاندیدان چهره های ناکام، چهره های بدنام، بدون تحصیل، بدون تقوا و هیچکدام شان رأی ما را نخواهند داشتند، چون رأیم، رأی مردم است.

دغونډې رئیس لومړی نائب:

د ملت درنو استازو د نننۍ غونډې ته د آجنډاء پر اساس د ښاغلو نوماند وزیر صاحبانو خپلې کاري برنامې وړاندې کړلې او د ښاغلیو وکیل صاحبانو پوښتنو ته یې ځواب ورکړل ستاسو په نمایندګۍ د دوی نه مننه کوم.

وَآخِرُ دَعْوَانا أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

تهیه وترتیب: آمریت ثبت مباحثات وتنظیم امور تخنیکی جلسات(هنسرد)

استخراج کننده مطالب: محمد ایمل ویار،نثار احمد جمال،صدیقه بارکزی،زویا حکمتجو و خالد هجران

مصحح لسانهای ملی: محمود جان همدرد، نصیبه عطائی، محمد ایمل دوست و الهام مهدی