منشی صاحب یک لحظه که طرح اعضاء را جناب بهادری صاحب که دیروز پیشنهاد کرده بودند، همان طرح اعضاء آماده شده، وکیل صاحبان که میخواهند امضاء بکنند، در سر میز منشی صاحب است بیایند امضاء بکنند، به ارتباط وزیر صاحب دفاع، داخله و اینها، اسحق زی صاحب، صدف صاحب هرکسی که میخواهد امضاء بکند، میشود که امضاء بکند، نه ما و شما عرف اش را داریم، خوب این فعلاً طرح است هنوز تعدیل نشده، آن تعدیل میشود گپ تو درست است، پیشنهاد کرده طرح تعدیل بلی، درست همین گپ شما است.

حاجی محمد هاشم فاریابی:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه رئیس صاحب مجلس، هیئت محترم اداری و وکلای محترم، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، صبح تان بخیر!

جناب رئیس صاحب و وکیل صاحبان محترم! موضوع که من امروز به عرض شما برسانم، باز هم در مورد اخذ ویزه که خصوصاً تماماً مریضان که به خارج کشور، خصوصاً به کشور های پاکستان و هندوستان سفر میکنند، متأسفانه از طریق شرکت شهیر یا دیگر شرکت که در آنجا مؤظف شده، متأسفانه اینها توسط کمیشن کاران از طریق بازار سیاه هر ویزه را به ششصد دالر به فروش میرسانند، با وجودی که مریض که من شاهد اش هستم که اسناد خود را طی مراحل کرده، دعوت نامه از شفاخانه میدانتای هندوستان هم دارد از دهلی، دو مرتبه، سه مرتبه طی مراحل شده دوباره میگویند بروئید از طریق شرکت شما طی مراحل بکنید یک منبع فساد شده، اگر این سفارت ها و این قنسل گری ها بخاطر خدمات، بخاطر همکاری آمده خوب مهربانی کنند، اگر بخاطر دیگر مسایل آمدند هم پاکستان، هم هندوستان و هم دیگر کشور ها را که ویزه اش از طریق شرکت ها است. قبلاً هم گفته بودم متأسفانه کمیسیون امور بین المللی هم جناب رئیس صاحب اینجا تشریف دارند، این یک مشکل برای کل مریضان که به خارج کشور متأسفانه در طول بیست سال دولت ما نتوانست که یک شفاخانه معیاری را ایجاد کند، تا بتوانند همین مریضان را که اقلاً یک تشخیص اینجا شود و تداوی شود اینجا وجود ندارد، شما می فهمید در این شب و روز با وجودی که ویروس کرونا شیوع اش زیاد شده، در شفاخانه امیری چه وضعیت است، در شفاخانه های دولتی و همچنان در شفاخانه افغان جاپان، دیگر باز هم پیشنهاد میکنم که کمیسیون امور بین المللی و کمیسیون صحت اینها را بخواهند، هم مسئولین وزارت خارجه را هم از شرکت را و هم مسئولین قنسل گری ها را که اینها اگر بخاطر خدمات، بخاطر ویزه برای مردم اینها خدمات میکنند خوب، در غیر آن این سفارت و قنسل گری ها به کار های دیگر خود مصروف هستند مهربانی کنند، من اینرا بار اول نیست این چند بار میشود من خود شاهد این هستم، من تعداد از اعضای فامیل خود را که پروسس شد و دیگر مردم را باید اینها که آمدند مشکلات در ویزه پاکستان وجود دارد و هم در مورد ویزه هندوستان، دیگر در این مورد همکاری کمیسیون مربوطه را میخواهم. موضوع دیگری که به عرض شما میرسانم، با وجودیکه زمستان و سرما آمده، وضعیت امنیتی در ولایت فاریاب خصوصاً در این شب و روز آنجا آسیب پذیر است و تعداد بیجا شده ها هم از ولسوالی ها زیاد شده دیگر( قطع مایک.)

داکتر رمضان بشردوست:

بنام حق و به یاد شهداء

من بسیار متأسف هستم که ولسی جرگه افغانستان را به یک دکان و یک کمپنی بزرگ تبدیل کردید، بسیار کسان خواب اینرا می بینند که قرار داد از اینها بگیرد، بسیار کسان میخواهند تیل قراردادی خود را به اینها بفروشد، سوپر کولای خود را بفروشند، تکه های خود را بفروشند، تمام نیروی امنیتی ما یک میلیون میشوند و یک میلیون روز یک سوپر کولا که مصرف کند به کجا میرسد، روز یک لیتر تیل که مصرف کنند به کجا میرسد؛ اما این کار را بی آبرومندانه میکنید، در قانون اساسی هرنوع تبعیض بین اتباع افغانستان ممنوع است، هر نوع تبعیض در ماده بیست و دو گفته بین اتباع افغانستان ممنوع است، تبعیض و امتیاز، شما بین کاندید وزراء علناً تبعیض قایل میشوید، علناً امتیاز میدهید به بعضی شان، آنهم به ناکام ترین شان، به ناکام ترین شان، جناب وکیل که شکم ات سیر است، لواء 111 وزارت دفاع در پهلوی پارلمان است، معاش اش را ندادند، جناب وکلاء وقت این کاندید وزراء نیستند مگر شما نمیگوئید که جسد عسکر ما میپوسد در میدان جنگ، مگر شما نمیگوئید که ولسوالی های ما از دوازده، ده تا اش زیر تسلط طالب است، مگر شما نمیگوئید که از نا امنی و بی امنیتی مردم هرات و سی و چهار ولایت دیگر به ستوه آمدند، مگر شما این چیغ و داد را نمی زنید، کی مسئول اش است؟ مگر شما خبر ندارید که عسکر ما، پولیس ما، امنیت ما در سنگر با شکم گرسنه میجنگند، ماه ها محاصره میمانند، مرمی نمیرسد و مثل یک گوسفند حلال میشوند، بخاطریکه سلاح ندارند که از خود دفاع کنند، بخاطریکه گرسنه هستند، شما که قدر این کاندید وزراء را میکنید شما خیانت به عسکر میکنید، شما خیانت به پولیس میکنید، شما خیانت به آن بچه استخباراتی میکنید که با معاش بخور و نمیر جان خود را به خطر می اندازد، مگر روزی چند افغان قربانی میشوند و طالبان چقدر هستند، چند تا طیاره و چند تا توپ دارند، چند صد هزار هستند، هنوز طبق آمار خود سیگار بیش از چهل و هفت درصد خاک افغانستان در اختیار شان است، کی مسئول اش است، همینها مسئول اش هستند، آی اس آی دعا میکند که اینها وزیر بمانند، سپاه پاسداران دعا میکند که اینها وزیر بمانند، سی آی ای دعا میکند که اینها وزیر بمانند، استخبارات( قطع مایک.)

حاجی خان محمد خان:

بسم الله الرحمن الرحیم

د لوی او بښونکي تلپاتې خدای په نامه!

رئيس صاحب او د ملت د کور درنو استازو سهار مو په خیر!

جناب رئيس صاحب! د حکومت ځینو کړیو د تېر په څېر بیا ملت د کور په نمایندګانو پسې منفي تبلیغات کوي، چې د وزیر صاحبانو طرحو ته غوږ و نیسي، جناب رئیس صاحب! موږ د ملت استازې یو په دې ملک کې پیدا شوي یو او په دې ملک غټ شوي یو، حکومت چې کومه کابینه معرفي کړي موږ ټولو ته احترام لرو او پېژنو یې، چې څوک لیاقت او شایستګي استعداد د وزارت لري او څوک یې نه لري، دا د کاغذ پر مخ باندې په طرح او په شعارونو که وطن جوړېدلی افغانستان به اوس پاریس وو ، مګر موږ پوهېږو چې وطن په د کاغذ په مخ او په شعارونو باندې نه جوړېږي عمل غواړي، د موږ له دوی څخه هیله ده چې د ملت کور ته دې احترام وکړه د ملت استازو ته احترام وکړه.

بل جناب رئیس صاحب! زما هیله ده چې په دغه د وکیل صاحبانو یا د وزیر صاحبانو د رایو په اچونو کې ډېر په دقت کار وشي باید په دې کې درغلي و نه شي، ترڅو خدای مه کړه د ملت د استازو د رای سره داسې تو نه شي چې خدای ناخواسته د یوه رایه بل ته لاړه شي ترڅو موږه کار اهل د کار ته وسپارو.

بله جناب رئیس صاحب نن سبا که یې موږه کابینه نه لرو، ځکه د کابینې صلاحیتونه ټول سلب شوي دي، موږ هغو چاته چې رایه ورکوو باید د هغو څخه په کلکه ملاتړ وکړو، قانون چې کوم صلاحیتونه وزیر یا کابینې ته ورکړي هغه باید بېرته ورکړل شي ترڅو وزیر څومره چې صلاحیت لري څومره چې مسئولیت لري همدومره باید صلاحیت هم ولري ترڅو د خپلو صلاحیتونو څخه کار واخلي له توجه څخه مو مننه.

بلقیس روشن:

تشکر، سلام عرض میکنم!

در رابطه به اینکه کاندید وزراء آمدن ورأی دهی است، ما نباید مشکلات عام مردم را فراموش کنیم، دو مسئله بسیار مهم است؛ مسئله امنیتی در 34 ولایت و مسئله پروسه صلح است که تحت عنوان صلح مردم ما را فریب میدهند، این مورد باید همیشه به یاد ما باشد و سر اش صحبت کنیم. چیزیکه برای من مهم است، فردا حتماً صندوق میمانیم رئیس صاحب محترم! اما کمیسیون های که کار میکرد هیچ نوع معلومات نداده اند در مورد این وزراء، من معتقد به این نیستم کسیکه اسناد بسیار بالا داشته باشد آدم بسیار خوب است، من میگویم بی سواد باشد؛ اما پای بند به اصول این مملکت باشد، مردم باشد و این خاک؛ اما هیچ گاهی نگفته اند که چند تن از این ها دو تابعیته است، تابعیت اینها چطور میشود، بازفردا اینطور نگوئید که وکلاء هیچ چیز نگفتند، ما هم چیزی نگفتیم از برای خدا صندوق ماندیم، من مطمین هستم که پشت صحنه سر این گپ های است، باید معلوم شود که کدام از اینها به کدام کشور پای بندتر از افغانستان است، این یک مسئله بسیار مهم است که باید پیش از گذاشتن صندوق معلومات در رابطه به کاندید وزراء هر کسیکه است معلوم شود و داده شود، آنچه مهمتر است به حیث نمایندگان مردم معرفی میشوند در اینجا؛ اما اکثریت بطور علنی کمپاین میکنند، چاپلوسانه کمپاین میکنند، به خاطر گل روی وزیر کمپاین میکنند، به خاطر امتیاز گیری کمپاین میکنند؛ مگر اینهای نبودند که اشک تمساح میریختند، بر فرزندان مردم که خون میریزند این مردم اینطور است، میگویند ما علنی رأی میدهیم این بد است، بسیار کم میاورید بگوئید ما چند نفر رأی میدهیم؛ اما اینطور عنوانی تمام مجلس ختم میشود، نه خائینینی است در بین این وزراء که هرکس به آن خائن رأی بدهد، به معنی این است که سر خون مردم پای میماند، باز فراد اینجا گلو پاره نکند که مسئله امنیت اینطور است، فساد اینطور، اداره اینطور و منجمنت اینطور است، امیدوار هستم که این را جدی، کسانیکه میگویند رئیس صاحب، پیش روی شانرا بگیرید هر لحظه در وسط صحبت وزیر چک، چک کردند توهین به مردم افغانستان است، شاید آن فرد که دو تابعینه است خود اش هم همرنگ آنها است نباشد. مسئله دوم ( من اکثریت را میگویم وکیل صاحب، اقلیت هستند که اینجا دل شان واقعاً میسوزد؛ اما اکثریت همان رقم هستند.) مسئله دوم، مسئله ولسوال ها است، 250 ولسوال را میخواهند آنهای که حداقل از فساد اداری یا از اصلاحات اداری تیر شده اند، آنها را برکنار میکنند و بجای شان کسانی را تعیین میکنند که طالب تعیین کند، عملاً این مملکت را بدست شان میدهد، مسئله مهم همین است که رئیس صاحب، سر آن ولسوالان هم تصمیم بگیرید که چرا اینها را دور میکنند و اینها را کجا روان میکنند، تشکر.

عبدالستار حسینی:

بنام خداوند بخشاینده و مهربان

با عرض ادب و احترام خدمت جناب رئیس صاحب، هیئت اداری و وکلای معزز!

جناب رئیس صاحب بزرگوار! ما و شما همه میدانیم که هرچه ما و شما داریم از برکت نیروهای قوای مسلح است؛ اما متأسفانه اعاشه و اباته اینها، اعاشه بخصوص زیر دست تدارکات ملی است، من به اکثر ولایات منحیث عضو کمیسیون امنیت داخلی سفر و بررسی دارم، جناب رئیس صاحب! اعاشه اینها از 135 افغانی به 65 افغانی تقلیل یافته است، این برای ما قابل قبول نیست، جناب رئیس صاحب اعاشه سرباز حیف و میل میشود، وقتیکه توپ، تانک، طیاره و تجهیزات را برای قوای مسلح ما اعتماد میکنیم، چرا به رئیس لوژستیک وزارت دفاع و داخله اعاشه مواد خشک خوراکی سرباز ما را اعتماد نمیکنید؟ این را باید صد در صد هوتکی باید همرای قرار دادی، قرار دادی هم از خود اش باز یک گوشت تاریخ گذشته را به قطعه برساند، جناب رئیس صاحب! شما دیدید دروغ های شاخ دار آقای هوتکی را که گفت من با او رمه دار، داخل همین تالار گفت، گفت من با او رمه دار قرار داد میکنم و گوشت را به قطعات خود میرسانم، جناب رئیس صاحب جمهور گفته باید برنج وطنی به تمام قطعات مصرف شود؛ اما متاسفانه برنج پاکستانی شکسته را به قطعات روان میکنند، جناب رئیس صاحب، ما میخواهیم که از حق آن سربازان خود که برعلیه اجنبی ها و استخباراتی های کشور ایران و پاکستان میجنگند اعاشه آنها به طور مکمل به قطعات آنها برسد. جناب رئیس صاحب محترم! مسئله گمرک فراه است، منصور حکیمی توسط شوری امنیت به گمرک فراه رفته، ماهانه لک ها دالر به شورای امنیت روان میکند، جناب رئیس صاحب، طهماسی به هدایت محب رفته بود به فراه که علیه من گزارش جمع کند، دو لک و هفتاد هزار دالر پول را از آن گمرک های که من علیه آنها مبارزه میکنم که خون مردم فراه را خورده اند، دو لک و هفتاد هزار دالر را گرفته آمده توطئه جور کرده پیش رئیس صاحب جمهور و جناب رئیس صاحب جمهور هم گزارش را نخوانده نوشته کرده گزارش هئیت موصوف تأیید است، من متأسف هستم که اینها به وطن نه؛ بلکه برای اقتدار کار میکنند، سه تا پاسپورت دارند، یک پاسپورت خارجی، یک سیاسی و یک معمولی؛ بناءً بخود بیایند وطن از دست اینها رفته، جناب رئیس صاحب جمهور! ما در تقابل با شما( قطع مایک.)

الحاج شاه پور خان حسین زی:

بسم الله الرحمن الرحیم

رئيس صاحب او هیئت اداري او معززو وکیل صاحبان السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

څنګه چې تاسو ته بهتره معلومه ده چې د نامزد وزیر صاحبانو اسناد ته په پنځو کمېسیونو پورې تړاو لري چې په هغې کې یو تفتیش مرکزي دی، د ځینو وزیر صاحبانو اسناد موږ ته نه دي تکمیل شوي، کله چې دغه اسناد موږ ته نه وي تکمیل شوي، هېڅکله به موږ نامزد وزیرانو ته اجازه ور نه کړو چې د رایې صندوق ورته کېښودل شي، موږه ورته ډېر مکتوبونه ولېږل چې دغه اسناد دې موږ ته تکمیل کړي خو دوی متأسفانه اسناد موږ ته تکمیل شوي نه دي، د ځینو وزیر صاحبانو که چېرته دغه اسناد موږ ته تکمیل نه شي موږ به هېڅ کله دوی ته د صندوق کېښودلو اجازه ور نه کوو، د تفتیش کمېسیون اسناد دوی موږ ته نه دي تکمیل کړي چې جرمي او مالیه دهي اسناد دوی موږ ته نه دي تکمیل کړي، موږ څومره مکتوبونه لېږلي خو موږ ته اسناد نه دي تکمیل.

بل راځم تاسو ته بهتره معلومه ده وکیل صاحبانو! چې یوه میاشت مخکې تاسو مصوبه پاس کړه د کرونا ویروس د پیسو په خاطر چې دې کې غټ فساد او درغلي شوې وه نو هغه مصوبه د پارلمان له خوا نه پاس شوه، چې مخکې دوی د وزیر صاحب صحت عامې فیروز الدین فیروز چې د رئیس جمهور حکم یې نقض کړی وو همچنان عثماني صاحب د رئیس جمهورحکم هم نقض کړی دی او یوه میاشت وړاندې دغه د پارلمان مصوبه هم پاس شوه چې دغه باید دوی دا پیسې پرداخت نه کړي، خو اوس چې ځو موږ څومره مکتوبونه ور لېږلي دي اسناد يې موږ ته نه دي ارائه کړي، که چېرته دغه خلاف قانون عمل دوی کړي وي او پرداخت د قراردادیانو یې کړي نو موږ به یې د جرایم سنګین ته معرفي کړو، ولې چې دلته د افغانستان د یتیم د خوار او زار ولس پيسو اجازه دوی ورکوي نو دوی فیروز الدین فیروز او وزیر صاحب عثماني د صحت عامې، نو د دواړو فرق نشته موږ به دغه ان شاء الله الرحمن که اسناد یې موږ ته ارائه نه کړل موږ به یې لنډ وخت کې جرایم سنګین ته معرفي کړو و من الله توفیق.

رئیس مجلس:

تشکر وکیل صاحبان محترم! ساعت نه و سی و دو دقیقه است، مهمانان هم تشریف آورده اند، امروز برنامه های چهار کاندید وزیر است که تشریف آوردند، به ارتباط ساعت امتیازی وکلای محترم، چند موضوع که داشتند به ارتباط خدمات قنسل گری، که که قنسل گری و سفارت ها به مریضان خدمات عرضه بکنند، کمیسیون روابط بین المللی در مورد اقدام بکنید و این موضوع را جدی تعقیب بکنید که خصوصاً به مریضان ما ویزه عاجل اجراء شود. به ارتباط نا امنی که در سطح کشور وجود دارد، واقعاً نیروهای امنیتی و دفاعی ما و شما شجاعانه در برابر گروه تروریستی در حالت مقاومت قرار دارند. به ارتباط سوء استفاده از پول رشوت در گمرک فراه، توسط رئیس گمرک فراه با یک حلقه خاص در حکومت کمیسیون مربوطه موضوع را جدی تعقیب بکند.

منشی صاحب به اصل آجنداء بروید!

دغونډې منشي:

بسم الله الرحمن و به نستعین

نننۍ آجنډاء د اوه لسمې تقنیني دورې د یو سلو پنځم په څلور ويشتمې عمومي غونډه، نېټه چهارشنبه د لړم اته ویشتم د ۱۳۹۹ لېږديز لمریز کال.

لومړی عمومي غونډې د لاندې ښاغلیو نوماند وزیرانو د کاري برنامې وړاندې کول.

الف، ښاغلی نثار احمد غوریاني د سوداګرۍ او صنعت وزارت نوماند وزیر.

ب، آغلې معصومه خاوري د مخابراتو او معلوماتي تکنالوژي وزارت نوماند وزیره.

ج، ښاغلی بشیر احمد تهینج د کار او ټولنیزو چارو وزارت نوماند وزیر.

د، ښاغلی محمد قاسم حلیمي د ارشاد، حج او اوقافو وزارت نوماند وزیز.

نائب منشی:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه جناب رئیس صاحب و همکاران حاضر در تالار!

جلسه عمومی شماره 24/105 دوره هفدهم تقنینیه، تاریخ چهارشنبه 28/8/1399 هجری شمسی.

ارائه برنامه کاری نامزد وزرای محترم ذیل به مجلس عمومی:

الف: محترم نثار احمد غوریانی، نامزد وزیر وزارت صنعت و تجارت؛

ب: محترمه معصومه خاوری، نامزد وزیر وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی؛

ج: محترم بشیر احمد ته ینج، نامزد وزیر وزارت کار و امور اجتماعی؛

د: و محترم محمد قاسم حلیمی، نامزد وزیر وزارت ارشاد، حج و اوقاف.

و حالا همچنان از همکاران که تشریف آوردند، از رؤسای محترم گروپ های پارلمانی خواهشمند هستیم که یک نفر از گروپ های پارلمانی شان را به نمایندگی برای ما معرفی کنند، تا از نامزد وزرای محترم سوالات داشته باشند مطرح کنند.

رئیس مجلس:

دارالانشاء مهمانان را دعوت کنید، نورزاد صاحب کارت سرخ بلند کرده وقت بدهید!

گل احمد نورزاد:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب، هیئت اداری و وکلای معزز! سلام و صبح همگان بخیر!

جناب رئیس صاحب! همین وقفه نان چاشت و نماز پیشین بعد از پیشین دیروز بیست و یک نفر وکیل حضور داشتند، حتی وکیل صاحبان که سوال کرده بودند آنها هم بخاطر شنیدن جواب خود یا گرفتن جواب خود اینجا حضور نداشتند، من صمیمانه خواهش میکنم از کل وکیل صاحبان، از هیئت اداری که همه حضور داشته باشند، بخدا در رسانه ها عزت و آبروی پارلمان افغانستان میرود، این یک پیشنهاد است که همه باید حضور داشته باشیم، یا وقفه نان چاشت را از بین ببرید که تا آخر صحبت های وزیر صاحبان را بشنویم، تشکر.

داکتر رمضان بشردوست:

بنام حق و به یاد شهداء

اولین اعتراض من بر اساس اصول وظایف داخلی اینست که دیروز ساعت دو بجه فقط بیست وکیل اینجا وجود داشتند، حتی وکلای که پلو و چلو خوردند رفتند به تالار نیامدند. اعتراض دوم من اینست که رئیس صاحب! بر اساس لیست که از گروپ های پارلمانی من دارم که لیست گروپ های پارلمانی اینجا پیش من است، هیچ یک از این گروپ ها فعلاً قانونیت ندارند، مثل دکان، شرکت، کمپنی ساخته شدند بعد اعضایشان گروپ را رها کردند رفتند گروپ دیگر را ساختند، مثلاً گروپ احمد بود نه نفر، یا بیست و یک نفر بعد اینها رفتند گروپ محمود را ساختند نام هایشان اینجا نوشته است که از فلان گروپ آمد، وقت ما این افراد را از این گروپ میکشیم، گروپ دو نفر، سه نفر و چهارنفر، تمام لیست اش اینجا است، تمام این گروپ های پارلمانی خلاف اصول وظایف داخلی ساخته شدند؛ مثل یک دوکان، یک شرکت، یک کمپنی یک وسیله معامله با کاندید وزراء کار کردند و اینها هیچ گونه مشروعیت و قانونیت ندارند، اینجا لیست اش پیش من است از همه شان، تشکر از توجه شما.

رئیس مجلس:

وکلای محترم! عظیمی صاحب، ناصر یار صاحب همرای کی قصه دارید، ناصر یار صاحب، همین وکیل صاحبان که صحبت میکنند لطفاً بروند در کافی شاپ یکجای دیگر قصه بکنند، جلسه شروع است، از وکیل صاحبان خواهش میکنم که نظم جلسه را مراعات بکنند، وکلای محترم! مهمانان دعوت شده به جلسه عمومی روز چهارشنبه 28 ماه عقرب 1399، محترم نثار احمد غوریانی، نامزد وزیر وزارت صنعت و تجارت، محترمه معصومه خاوری، نامزد وزیر وزارت مخابرات و تکنالوژی، محترم بشیر احمد ته ینج، نامزد وزیر وزارت کار و امور اجتماعی، محترم محمد قاسم حلیمی، نامزد وزیر وزارت ارشاد، حج و اوقاف، مهمانان محترم به خانه ملت خوش آمدید!

منشی صاحب مهمانان را دعوت کن به سخنرانی!

نثاراحمد غوریانی، نامزد وزیر وزارت تجارت و صنایع:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه جلالت مآب محترم رئیس مجلس، هیئت محترم اداری و وکلای با عزت افغانستان، مهمانان عالیقدر، برادران و خواهران، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

از همه اولتر که اینجانب را مناسب نامزد وزیر صنعت و تجارت دانسته و به خانه ملت اجازه دادید، تا برنامه های وزارت صنعت و تجارت را خدمت شما ارائه نمایم سپاسگزارم.

بجاست از اعتماد جلالت مآب محترم داکتر صاحب اشرف غنی رئیس جمهور، جمهوری اسلامی افغانستان و جناب محترم داکتر صاحب عبدالله عبدالله رئیس شورای عالی مصالحه ملی که این مسئولیت بزرگ را به من سپرده اند تشکر و امتنان داشته باشم.

وکلای محترم، خواهران و برادران! وزارت صنعت و تجارت در راستای توسعه اقتصادی و رفاه اجتماعی از طریق رشد سکتور خصوصی، با بلند بردن سطح تولیدات صنعت و رشد تجارت در کشور، منطقه و جهان فعالیت دارد، اخیراً سطح صادرات کشور با برنامه های خوب و انکشافی، صادراتی از جمله ایجاد دهلیزهای هوایی و زمینی به مقایسه سالهای قبلی افزایش یافته است؛ اما متأسفانه شیوع ویروس کرونا همانا که روند تجارت را در جهان مختل نموده، کشور ما را نیز تحت تأثیر قرار داده است، وزارت صنعت و تجارت برنامه های مشخص را برای بلند بردن سطح صادرات، ایجاد بلانس متوازن بین صادرات و واردات کشور برای رشد اقتصاد، اشتغال زایی و کاهش فقر طرح های عملی را دارد، برنامه های پیشنهادی اینجانب در رشد صنعت و تجارت ذیلاً خدمت شما به خوانش گرفته میشود.

اول: در عرصه تجارت و رشد صادرات در استراتیژی ملی افغانستان شش سکتور اساسی برای افزایش صادرات، ارتقاع ظرفیت، رفاه آنها شناخته شده است که اعتباراً از میوه جات خشک، مغزباب، میوه جات تازه، سبزیجات، زغفران، سنگ مرمر، گرانیت، قالین، صنایع دستی قیمتی و نیمه قیمتی، وزارت صنعت و تجارت امکان بازاریابی سکتورهای متذکره را شناسایی و زمینه صادرات آنها فراهم ساخته و فعالیت دارد، توسعه صادرات از طریق دهلیزهای هوایی و زمینی، این وزارت دهلیزهای هوایی را با ایجاد خطوط جدید کارگو و ترانسپورت زمینی توسعه میدهد و همچنان برای صادرات بیشتر کالاهای تجارتی در کشور تولید میگردد و بازاریابی نموده و موضوع صادرات در دهلیزهای هوایی و زمینی فراهم میسازد.

دوم: تصدی تجارتی منطقه ای و معیاری و سازمان تجارت جهانی (WTO) و این وزارت سیستم معیاری تصدی کیفیت اموال صادراتی کشور را در همکاری با نهاد های ذیربط، بخصوص مطابق به معیارهای سازمان جهانی تجارت ایجاد مینماید، تا بتواند از طریق چتر واحد برای تجار خدمت را تسریع دهد، ساده سازی پروسه های کمرگی وزارت صنعت و تجارت، یکجا با وزارت محترم مالیه و سکتور خصوصی، مطابق به معیارهای بین المللی یک سیستم واحد طرح مرحله کمرگی را ایجاد مینماید و مشکلات که فعلاً تاجر دارد در کمرگات و بیلنگی که دارد و مشکلات که دارد ان شاء الله مرفع میسازد. صادرات میوه جات و سبزیجات، به منظور رشد صادرات میوه تازه، خشک و سبزیجات با همکاری سکتور خصوصی، یک مرحله تجارتی را صادرات آنرا ایجاد خواهد شد و این مرجع از افزایش صدر صادرات، تسهیلات لازم را به میان آورده و از وضعیت محصولات جلوگیری مینماید، ایجاد سهولت های ترانزیتی برای صادارت و واردات، وزارت صنعت و تجارت سعی می نماید با تمام موافقتنامه های ترانزیتی و تجارتی موجود، با کشورهای هماسیه و منطقه را عملی و مشکلات تاجران را در بنادر مرفع سازد و با کشورهای همسایه و منطقه عملاً مشکلات تاجران را در بندرها مرفوع سازد و در ضمن برای طرح موافقنامه های جدید با کشورهای منطقه و جهان کار خواهد کرد.

ب: در عرصه رشد و توسعه صنعت، یکی از اهداف عملی وزارت رشد صنعت و تقویه سکتور خصوصی، بلند بردن ظرفیت تولید در کشور از طریق حمایت نمودن از صنعت کاران، بخصوص متشبثین کوچک و متوسط میباشد، برای رسیدن به این هدف، ایجاد توسعه پارک های صنعتی اولولیت کارهای این وزارت خواهد بود، فعالیت های پلان شده در این عرصه به حمایت صنعت کاران و متشبثین خصوصی عرضه تشویق و حمایت آنها در مقابل رفاه سالم کشور صادر کننده گان به افغانستان نیز میباشد، فعالیت های که قرار است در این عرصه صورت گیرد را میتوانید به طور ذیل اعلام نمایم.

اول: ایجاد سیستم مؤثر زیربنا های پارک های صنعتی در روشنی پالیسی های وزارت صنعت و تجارت، از ایجاد پارک صنعتی جدید مطابق به سیستم های معیاری، دیزاین و به طور شفاف از طریق سیستم دیجیتالی در اختیار سرمایه گذاران بخش خصوصی قرار خواهد گرفت.

دوم: فروشگاه های زنجیروی محصولات داخلی، ایجاد یک نهاد زنجیر وی معیاری برای فروش محصولات داخلی در سراسر کشور و تشویق همه هموطنان برای مصرف محصولات داخلی باعث میگردد، تا زمینه کاریابی برای هزاران جوان فراهم گردد و از جانب دیگر زیاد ترین محصولات کشور در داخل کشور به فروش برسد.

ج: در عرصه جلب و جذب و تشویق سرمایه گذاران، جلب و جذب و تشویق سرمایه گذاران خارجی باعث اشتغال، ورود سرمایه به کشور و انتقال تکنالوژی معیاری به شرکت های و یا کارمندان داخلی میگردد، این وزارت برای جلب فرصت های سرمایه گذاری متشبثین داخلی و خارجی، برنامه های مشخص حمایوی را در نظر گرفته است و سرمایه گذاران را عملاً تشویق مینماید که برای برنامه ریزی در این با ما همکار باشند.

دوم: ارتقاع ظرفیت سکتور خصوصی، این وزارت با همکاری و هماهنگی سکتور خصوصی و نهادهای ذیدخل، جهت بلند بردن سطح آگاهی دهی سکتور خصوصی، پیرامون بازارهای معیاری بین المللی تجارتی کار خواهد نمود، با تسریع برنامه های مشخص به هدف تقویه و حمایت از تشبثات کوچک و متوسط بخصوص متشبثین زن، زمینه رفاه و ظرفیت سازی آنرا مساعد مینماید، برای تاجران که میخواهند سرمایه گذاری بکنند به افغانستان، آنها یک سلسله سهولت های دیگر هم کار دارند، بخاطر مسئله حفاظت از جان، مال، حقوق تاجران و سرمایه گذارها باید در کشور به کمک شما وکیل صاحبان با عزت افغانستان، باید طرح و برنامه در سکتور امنیتی باشد که فعلاً تجار عزیز ما مشکلات زیاد دارد، در آن راستا بخاطر امنیت آنها می فهمیم که امنیت نباشد هیچ تاجر حاضر نیست که بیاید به افغانستان در اینجا سرمایه گذاری کند و در سال گذشته متأسفانه در دو، سه سال گذشته به صدها تاجر فرار و سرمایه بیشتر از هشت میلیارد دالر به بیرون از افغانستان رفته باید و من اینرا از شما خواهش میکنم که طرح جامع درست شود که بتوانند به واسطه امنیت، بخاطر حقوق اینها و بخاطر از اینکه آنها هر کس....

رئیس مجلس:

وکیل صاحبان نظم مجلس را مراعات کنید، داکتر صاحب محمود!

نثاراحمد غوریانی، نامزد وزیر وزارت تجارت و صنایع:

که فرار سرمایه نشود اینرا با کمک شما ان شاء الله در پلان کاری ما است که یک طرح مشخص را ارائه کنیم برای شما، ان شاء الله آن تأیید شود از طرف پارلمان که آنها آرام بتوانند در افغانستان سرمایه گذاری کنند، فراهم نمودن بسته های تشویقی برای تجار، برای صنعت کاران کوچک و بزرگ که این جز و کار ما است که بسته های تشویقی مثل که دیگر کشورها دارند، متأسفانه حالا قالین ما اکثر مواد صادراتی افغانستان که در افغانستان تولید میشود، از طریق کشورهای بیرون به نام آنها صادر میشود بخاطر از اینکه ما نداریم، وزارت صنعت و تجارت قبلاً این برنامه را نداشته که آنها را تشویق کند، یک کانتینر بار که از پاکستان یا از ایران و یا از یک کشور دیگر به خارج میرود، ده، بیست هزار دالر برای آنها تشویقی میدهد که این بار تشویقی داشته باشد، بخاطریکه بتواند صنعت را رشد بدهند متأسفانه که افغانستان چیزی نمیدهد چیزی هم میگیرد، اینرا به همکاری شما میخواهیم که ان شاء الله طرح برنامه جدید را داریم ما که جزء پلان صد روزه و یک ساله ما است ان شاء الله بعد از اینکه شما رأی اعتماد به ما دادید، اگر لازم دیدید که ما بحیث وزیر و خدمتگذار شما باشیم، ان شاء الله آن برنامه ها را باز یک به یک برای خدمت شما ارائه میکنم و تأییدی شما را خواهد گرفتیم.

چهارم: ایجاد ثبت و راجستر سرمایه گذاری الکترونیکی، وزارت صنعت و تجارت ثبت و راجستر الکترونیکی سرمایه گذاران را به منظور حمایت هر چه بیشتر متشبثین عملی خواهد کرد، تا از فساد و ضایع وقت جلوگیری شود که این کار را ما کردیم، سیستم چتر واحد را یک هفته پیش افتتاح کردیم، سه سال پیش این کار شروع شده بود، متأسفانه که همکاران قبلی ما این کار را نکرده بودند و زمینه فساد آماده بود آنجا ما حالا فعلاً زمینه فساد قطع شد به ظرف یک ساعت هر تاجر و سرمایه گذار میتواند که سند یا جواز خود را بگیرد و بیست اداره به شمول وزارت صنعت و تجارت، به زیر یک چتر تمام وزارت خانه ها همانجا آمدند ما با آنها پروتوکول امضاء کردیم که مأمورین خود را آنجا بیاورند و با هم کار کنند که تجار و سرمایه گذار سرگردان نشود، در کمترین وقت و زودترین کار آنها انجام شود، ایجاد مرکز مشخص سرمایه گذاری ما یک مرکز مشوره دهی ان شاء الله در وزارت تجارت درست میکنیم که آن برای تجار که میخواهند تازه سرمایه گذاری کنند به شهرک های صنعتی به آنجا بیایند ان شاء الله کار سرمایه گذاری برای آنها مشوره بدهند که کدام اقلام به افغانستان نیست و سرمایه گذاری به اینها بهتر است که این را متأسفانه حالا ما نداریم، بعضی کمپنی ها است که از یک چه تولیدات ده، بیست کمپنی است که آنهم از نظر اقتصادی به ما خوب نیست، برای ورشکستی کمپنی ها میشود و هم از نظر کاری درست نیست بهتر این است که اقلام که ضرورت دارد افغانستان و نداریم سر آنها سرمایه گذاری کند.

وکلای با عزت خانه ملت! به شما بهتر معلوم است که بنده هم، شما اکثریت همکاران ما هستند از دوره های قبلی، بزرگان که همینجا هستند، وکیل صاحب من هم جزء شما بودم، افتخار از این را دارم که یک دوره خدمتگذاری در پارلمان افغانستان داشتم و خدمتگذار شما هستم و بودیم و افتخار میکنم که وکلای عزیز را با خود دارم، عین مشکل که شما دارید همان مشکلات شما در همه عرصه ها مشکل مردم، مشکلات جامعه را من خوب درک میکنم؛ مثل که به مشکل وکلا می فهمم که کلاً موضوعات که شما دارید، کسانیکه معرفی میکنید به وزارت خانه ها بعضی شاید انتقاد کنند که وکیل صاحبان چرا مأمورین یا جوانان افغانستان را یا کسانیکه درس خوانده اند چرا به وزراء معرفی میکنند، اگر وزراء یک سیستم جدید را ایجاد کنند، سیستم خوب را ایجاد کنند که ضرورت نباشد جوانان را ما جلب و جذب به وزارت ها بکند، چه ضرورت که وکیل صاحب آنجا نمی روند هیچ وقت خود را صایع نمیکنند که آنجا بروند به دروازه وزراء ایستاد شوند، بهتر همین است که ما خود را خوب بسازیم، سیستم را به وزارتها خوب بسازیم که هر افغان، هر جوان، هر خواهر و برادر بتواند آرام بیاید به آنجا به خود زمینه کار برای او محیا شود، رفاه برای آنها آماده شود که آنها بیایند که وکیل صاحبان هم ضرورت نباشد که بیایند به آنجا باشند که من از شما خواهش میکنم که اگر ما را لیاقت وزارت دانستید و رأی دادید ان شاء الله کوشش میکنم که شما را سرگردان نکنم و آن چه را درست خواهد کردم در وزارت که برای همه افغانها زمینه همکاری برای همه افغانهای که در افغانستان درس خواندن همه جوانان، خواهران، برادران بدون وسیله جابجا شوند، ریاست ها را بگیرند به بلندترین قله های زندگی که فکر میکنند باید برسند جوانان ما و شما، اکثر شاید دوستان بفهمند من خودم جزو سکتور خصوصی بودم، افتخار از این را دارم که جزو صنعت کاران افغانستان هستم، از صنعتکاران اول افغانستان هستم در این عرصه هم تجربیات کافی دارم که بتوانم مشکلات همین رقم که مشکلات پارلمان و وکلاء را می فهمم، مشکلات صنعت کار و تجارت را می فهمم، به هر جا، به هر شعبه که صنعت کاران یا تجارها مشکل داشتند، آن مشکل را من هم دیدم مثل که امروز دارند، ان شاء الله به رفع آن مشکلات تلاش شبانه روزی میکنم...

رئیس مجلس:

وکیل صاحبان، وکیل صاحبان، نظم مجلس را مراعات کنید، اگر صحبت میکنید میشود که خارج تالار بروید صحبتهای خود را کنید.

نثاراحمد غوریانی، نامزد وزیر وزارت تجارت و صنایع:

اجازه دهید که با همکاری شما پشتیبانی تک تک شما وکلای با عزت و نمایندگان شریف ملت، بتوانم برنامه های جامع و افغانستان شمول را در حضور و رشد تجارت، صنعت در کشور از ورق به عمل پیادم نمایم، و از این طریق سطح اقتصاد مردم بهبود و فقر کاهش یابد، حمایت شما تلاش صادقانه من و همکاران ما همه ای ما را به هدف اساسی ما که رفاه اقتصادی هموطنان عزیز ما است برساند، تل دې وي افغانستان، زنده باد افغانستان، یشه سن افغانستان، تشکر از وقت همه شما بزرگواران.

د غونډې منشي:

د ښاغلي نثاراحمد غوریاني د سوادګرۍ او صنعت وزارت نوماند وزیر څخه مننه کوو چې خپله کاري برنامه یې د ملت له استازو سره شریکه کړه، اوس له آغلې معصومه خاوري څخه د مخابراتو او معلوماتي تکنالوژي وزارت نوماند وزیرې نه هیله کوو چې راشي خپله کاري برنامه له ملت استازو سره شریکه کړي، وکیل صاحبانو لطفاً که خپلو ځایونو کې کینۍ او دا د وزیر صاحبانو برنامه واورو موږ او تاسو.

رئیس مجلس:

وکلای محترم! کاندید وزراء برنامه های خود را تشریح میکنند.

معصومه خاروی، نامزد وزیر وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی:

بسم الله الرحمن الرحیم: « قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي (25) وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي (26) وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِّن لِّسَانِي (27) يَفْقَهُوا قَوْلِي .»

جلالت مآب رئیس صاحب، هیئت محترم اداری، نمایندگان با عزت مردم افغانستان، همصنفی گرامی و گرانقدر و همه حضار محترم حاضر در مجلس، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

نخست جای دارد از اعتماد رهبری حکومت جمهوری اسلامی افغانستان...

رئیس مجلس:

وکلای محترم، وکلای محترم، افغان صاحب، کاکړ صاحب!

معصومه خاروی، نامزد وزیر وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی:

نخست جا دارد از اعتماد رهبری حکومت جمهوری اسلامی افغانستان سپاس و قدردانی نمایم، همچنان از مجلس نمایندگان افغانستان ابراز قدردانی و سپاس دارم که این فرصت را محیا ساختند تا بتوانم برنامه های کاری خویش را در محضر شما و مردم شریف افغانستان ارائه و تقدیم نمایم، از حضور رسانه ها و مطبوعات محترم نیز تشکر میکنم که همیشه پل ارتباطی بین حکومت و ملت بوده و میباشند. لازم میدانم از همین تریبون به روح شهدا، قربانیان و خانواده ها درد کشیده حوادث اخیر اتحاف دعا و ابراز همدردی نمایم و از خداوند منان برایشان طلب مغفرت نموده آرزو صلح دایمی و با عزت در کشور را استدعا دارم.

وکلای با عزت مردم افغانستان! در چند دهه ای اخیر، جنگ زیربناهای افغانستان را از بین برده و بخصوص صدمات جبران ناپذیر را به سکتور تکنالوژِی معلومات و مخابراتی وارد نموده است؛ اما امروزه شاهد پیشرفت های چشمگیر در عرصه مخابرات و تکنالوژی معلوماتی هستیم و با حرکت به طرح صلح، این بستر همواره مساعدتر خواهد شد، افغانستان کشوری که در قلب قاره کهن آسیا قرار دارد، برای مستفید شدن از جایگاه استراتیژیک جغرافیایی اش در این قاره پهناور لازم است تا خود را با آهنگ پیشرفت جهانی میزان و عیار کند، موقعیت استراتیژیک افغانستان بین کشورهای منطقه، میتواند ما را به یک ترانزیت هاپ مبدل نموده، تحولات عظیم را در عرصه تحول دیجیتالی و اقتصادی برای ما رقم بزند، وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی مسمم است تا در روشنایی اهداف عالیه حکومت جمهوری اسلامی افغانستان، تحت حمایت و نظارت شورای ملی با درنظر داشت اهداف انکشاف پایدار و اولولیت های ملی کشور، سکتور تکنالوژی معلوماتی و مخابرات را در یک مسیر واضح که تضمین کننده امنیت، افزایش کیفیت زندگی، کاهش میزان بیکاری، حکومتداری الکترونکی، شفافیت و حسابدهی، مبارزه با فساد، رشد اقتصاد و تجارت دیجیتالی، تحقیق، توسعه و نو آوری، صنعت تکنالوژی معلوماتی و حمایت به رشد سرمایه گذاری خصوصی قرار دهد.

وکلای محترم! تجربیات من چند ماه گذشته در این وزارت و رهنمایی های مؤثر شما منحیث نهاد نظارت کننده بر اعمال حکومت و همچنان بعنوان وکلای ملت که صدا و نیازمندی ها و توقعات جامعه را در این سکتور با ما شریک نمودید چنین میباشد، بهبود کیفیت خدمات مخابراتی، تنزیل قیمت و ارتقاع کیفیت انترنت، اتصال سی و چهار ولایت کشور توسط فایبرنوری، مصونیت سایبری، ایجاد فرصت ها برای دیجیتال سازی ادارات دولتی و عام المنفعه که باعث شفافیت، جلوگیری از فساد و رشد اقتصاد کشور عزیز ما میباشد، نماینده های عزتمند ملت! در دوره قبل در جایگاه شما نشسته بودم، مسئولیتها و مکلفیت های شما را به خوبی میدانم، درک میکنم که دادن رأی اعتماد به کاندید وزراء کار بس دشوار است و اکنون افتخار دارم که بعنوان نخستین نامزد وزیر خانم در این وزارت، در خدمت شما و مردم هستم، امیدوارهستم که کارکردهای بنده در زمینه های مدیریتی، وکالت و مشاوریت به خوبی بتواند زمینه جلب اعتماد شما را نسبت به من در این امر مهم تحقق بخشد و در کمال صداقت و امانت داری تعهد مینمایم که در آوردن شفافیت و رسیدن به یک افغانستان دیجیتالی تلاش خواهم نمود، با کسب اجازه از رئیس مجلس و اعضای محترم، صحبت هایم را در سه محور ذیل خدمت شما ارائه مینمایم:

اول: اهداف وزارت؛

دوم: وضعیت فعلی وزارت؛

سوم: طرح و برنامه ها برای آینده وزارت. و در پایان اگر سؤال باقی بماند من ان شاء الله در خدمت شما هستم.

محور اول:

اهداف وزارت، یک مقدار طولانی تر است، اگر حوصله بکنید.

اول- رهبری و سهم دهی سکتور مخابرات و تکنالوژی معلوماتی؛

دوم- زمینه سازی و توسعه زیربنای لازم برای دیجیتال سازی؛

سوم- فراهم آوری و قانونمند سازی خدمات دیجیتالی در افغانستان؛

چهارم- ایجاد ایکو سیستم زمینه سازی و رهبری تحول دیجیتالی؛

پنجم- نظارت بر تطبیق پالیسی های ملی و ستندردهای وضع شده؛

ششم- فراهم نمودن شرایط مناسب برای رشد توسعه صنعت تکنالوژی معلوماتی؛

هفتم- ترویج تکنالوژی معلوماتی در تمام سکتورها؛

هشتم- استفاده از تکنالوژی های نو ظهور؛

نهم- ایجاد و تقویت مهارتهای دیجیتالی؛

دهم- ایجاد دسترسی هماهنگی و شرایط لازم برای ترانزیت معلومات از مسیر افغانستان؛

یازدهم- جلب سرمایه های ملی و بین المللی در سکتور تکنالوژی معلوماتی و مخابرات؛ همچنین ایجاد و توسعه صنعت تکنالوژی عالی در افغانستان؛

دوازدهم- رشد توسعه اقتصاد و تجارت دیجیتالی؛

سیزدهم- زمینه سازی برای خدمات پستی.

بررسی وضعیت فعلی اداره، وکلای گرامی! در چند ماه اخیر بررسی که از وضعیت وزارت انجام دادم، در دو محور به حضور تان ارائه میدارم:

محور اول اسناد تقنینی: قانون امضاء و معاملات الکترونیکی، قانون تنظیم خدمات پستی، قانون سایبری، مقرره مرکز صدور تصادیق الکترونیکی افغانستان ارکا.

محور دوم برنامه های زیربنای وزارت:

اول- شبکه فایبر نوری؛

دوم- ایجاد مرکز تبادله انترنت افغانستان نکسا؛

سوم- مرکز ملی معلومات افغانستان؛

چهارم- مرکز پیشیبان دیتا سنتر ملی؛

پنجم - ایجاد تیم عکس العمل سریع سایبری.

بنده پس از استحصال وظیفه بعنوان سرپرست و نامزد وزیر مخابرات و تکنالوژی معلوماتی، در مدت دو ماه طی اقداماتی اصلاحی و لازمی بدست آورد های ذیل نائل آمدم: ارتقاع مصرف بودجه انکشافی از نه فیصد به چهل فیصد، امضاء تفاهمنامه مخابراتی و پستی با کشور دوست ترکمنستان، اقدامات اصلاحی لازم در شرکت مخابراتی افغان تلی کام برای رفع سکتگی در امور اجرائی، انفاذ قانون امضاء الکترونیکی و معاملات الکترونیکی، تأیید طرح تعیین حق الامتیاز و کمیشن برای ارائه خدمات پستی در آخرین جلسه کابینه، اقدامات لازم برای رفع چالش ها درتطبیق پروژه های وزارت، آغاز روند آگاهی دهی برای جلوگیری از حک شدن اکونت های و صفحه های اجتماعی، تسریع مقرری های بست های خالی داخل تشکیل، از طریق رقابت آزاد با همکاری کمیسیون اصلاحات اداری، آغاز پروسه پروژه ابگرید مرکز ملی معلومات افغانستان، برای بلند بردن ظرفیت و بهبود عرضه خدمات آن روی دست گرفته و در مراحل تدارکاتی قرار دارد، تسوید پالیسی های حفاظت آنلاین از کودکان به منظور حمایت و حفاظت آنلاین از کودکان و افزایش بیشتر امنیت و ایجاد فضاء قابل اعتماد در فضاء مجازی و شبکه های اجتماعی، پالیسی و رهنمود استفاده از شبکه های اجتماعی و تسوید طرزالعمل مبارزه با فساد اداری و حمایت از اطلاع دهندگان جرایم فساد اداری. نماینده های محترم ملت! یکی از راه های درست مدیریت و رسیدن به موفقیت، شناسایی چالش های موجود و یافتن راه حل های لازم است، رهبری جدید وزارت، بعد از تحلیل وضعیت فعلی و شناسایی نیازمندی های برای انکشاف، اصلاحات پایدار، ساختن سکتور مخابرات، طرح ها و برنامه های آینده وزارت را چنین ارائه میدارد:

اول- نهایی سازی قوانین؛

دوم- تقویه هماهنگی و تجدید میکانیزم تصمیمگیری برای سکتور؛

سوم- پیگیری و تکمیل پروژه های فعلی؛

چهارم- کاهش قیمت انترنت و کیفیت آن؛

پنجم- توسعه زیربناهای دیجیتالی و دیجیتال سازی سکتورها؛

ششم- قانونمند شدن ثبت سیمکارت های شبکه های مخابراتی.

وکلای عزیز! یک سلسله اسنادهای که در موارد که من یاد میکنم، تشریحات بیشتر در آنجا یاد شده برای شما توضیح شده، اگر کدام موضوع را من اینجا میخواهم که وقت زیاد را نگیرم، تشریح مواردی که من خدمت تان عرض میکنم داخل آن اسناد است، اگر لازم میدانید باز من میتوانم در اینجا تشریح هم بکنم برایتان؛ مثلاً موضوع قانون شدن ثبت سیمکارت های شبکه های مخابراتی را ما میتوانیم بگویم که یکی از نگرانی های اصلی این وزارت و راجستر شدن چندین سیمکارت با یک تذکره است که اکثر نا امنی ها با استفاده از همین سیمکارت ها صورت میگیرد، برای حل این معضل ضرورت است به تصویب طرز العمل واحد، برای توزیع سیمکارت ها برای مشتریان شرکت های مخابراتی میباشد، از سوی دیگر پلان منظم و کامل به منظور ثبت آی ام آی اِی نمبر مبایل ها را روی دست داریم که با استفاده از آن میتوان میزان سرقت مبایل ها را به صورت جدی کاهش داد.

هفتم- تطبیق وایت جهت بهبود کیفیت و کاهش هزینه؛

8- مرکز ملی صدور تصادیق الیکترونیکی ارکا؛

9- ایجاد تحصیل وترویج زمینه سازی اقتصاد دیجتلی؛

10- ستلایت؛ وزارت مخابرات و تکنالوجی معلوماتی، برای استفاده از ستلایت در افغانستان، در نظر دارد تا گراوند استیشن ایجاد نماید، تا من حیث بدیل مناسب برای اتصال ادارات دولتی، ولسوالی ها، مکاتب و شفاخانه ها از آن استفاده شود.

11- تقویت صنعت تکنالوجی معلوماتی؛

12- دسترسی به خدمات الیکترونیکی؛

13- دیجیتل کاسا؛ دیجیتل کاسا که یکی از برنامه های ملی بوده و از جانب بانک جهانی تمویل میگردد، از جانب رهبری جدید وزارت مورد توجه جدی قرار داشته و روی تطبیق موفقانه ای آن اقدامات لازم روی دست گرفته شده است، با اکمال این پروژه ملی، وزارت میتواند ادارات و نهادهای دولتی را وصل نموده، امنیت دیتا را تأمین نموده و زمینه تبادله معلومات را به صورت سریع از طریق شبکه مصئون داخلی فراهم نماید.

14- توسعه و نو آوری؛

15. ریفورم به ارتقای ظرفیت مسلکی.

نمایندگان با عزت منتخب مردم افغانستان! قابل یاد آوری است آنچه به محضر این تالار و خانه ملت رسانیده شد، بخش های از برنامه ها و پلان های عملیاتی ما در پنج سال آینده خواهد بود، بنده من حیث یک خانم با بیش از ده سال سابقه تجربه مدیریتی وکالت و مشاوریت و تحصیلات عالی در رشته های مدیریت دولتی تکنالوجی لابراتوار طبی و حقوق در داخل و خارج از کشور، میتوانم که در پیشبرد این وزارت به مطالعه هر چه بهتر وضعیت در ایجاد برنامه ها و فرصت های کاری و خدمات در عرصه تکنالوژی، اقدامات لازم را اتخاذ نمایم، این رسالت بدون حمایت و همکاری های خانه ملت آنچنان که باید و شاید به انجام آن نخواهد رسید، شما وکلای محترم از تمام نقاط...

نائب دوم مجلس:

رئیس صاحب محترم! کسی گوش ندارد، مجلس دیروز خوب بود، امروز وکیل صاحبان باز هم در قصه مصروف هستند.

معصومه خاوری، کاندید وزیر وزارت مخابرات و تکتالوژی معلوماتی:

شما وکلای محترم! از تمام نقاط و اقشار مختلف افغانستان نمایندگی مینمائید و بازگو کننده نیازمندی های وصدای مردم هستید؛ بناءً درِ وزارت مخابرات همیشه به روی شما و مردم باز خواهد بود و اینجانب به شمول همکارانم در وزارت پاسخگوی شما خواهیم بود و همچنان تعهد می سپارم که پس از ختم دوره کاریم، استراتژی ملی وزارت را تطبیق نموده و وزارتی با کادرهای متعهد و مسلکی به جای بگذارم.

زه تعهد وركوم چې په كامل صداقت به كوښښ كوم د ګران هېواد د خدمت لپاره او د مخابراتو په سكتور كې د پرمختګ لپاره د هېڅ ډول زحمت څخه دريغ ونه كړم.

تر څو د حكومت پارلمان او د ملت د افتخار سبب شم، ستاسو رايه يو امانت ده او زه د دې امانت لپاره پوره هڅه كوم.

از حوصله مندی تان تشکر، یشسن افغانستان، ژوندی دې وي، افغانستان پاینده مردم افغانستان.

نائب منشی:

سپاس از محترمه معصومه خاوری، نامزد وزیر وزارت مخابرات و تکنالوجی معلوماتی، و حال نوبت میرسد به محترم بشیر احمد ته ینج، نامزد وزیر وزارت کار امور اجتماعی که تشریف آورده اند، برنامه های خود را به حضور وکلاء ارائه بدارند و قبل از اینکه جناب ته ینج صاحب برنامه های خود را تشریح کنند، همکاران عزیز لطفاً یک خواهش برادرانه از پیش تان دارم، برنامه نامزد وزرای محترم را با دقت گوش کنید، من که می بینم بین خود قصه دارید، اصلاً به برنامه ها کسی گوش نمیکند و دیروز همکاران به خاطر اداره نظم مجلس همرای ما همکار بودید، با کوبیدن میزهایتان واقعاً دیروز مجلس کنترول شد؛ ولی امروز همکاری نمیکنید، همان همکاری دیروز تان هم خواهش میکنم که با هیئت اداری داشته باشید، تا مجلس خوب داشته باشیم، تشکر.

جناب وزیر صاحب بفرمائید!

بشیر احمد ته ینج، نامزد وزیر وزارت کار و امور اجتماعی، شهداء و معلولین:

اعوذ بالله من الشیطن الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

نحمده و نصلی علی رسوله الکریم.

د ولسي جرګې جلالتماب رئيس صاحب هيئت محترم اداري د ولس درنو استازو په پارلماني چارو كې د دولت محترم وزير نوماند وزيرانو د رسنيو مسئولينو خويندو او وروڼو السلام عليكم ورحمة الله وبركاته.

اینجانب بر اساس لزوم دید رهبری حکومت جمهوری اسلامی افغانستان، به عنوان نامزد و سرپرست وزارت کار و امور اجتماعی به خانه ملت معرفی و در خدمت شما نمایندگان معظم قرار دارم، جای دارد از تا حسن اعتماد رهبری حکومت جمهوری اسلامی افغانستان در قسمت معرفی اینجانب به حیث نامزد و سرپرست وزارت کار و امور اجتماعی سپاسگزاری نمایم. همچنان پیش از آغاز صحبت درود و تحیات میفرستم، به شهدای نیروهای دفاعی امنیتی و ملکی سراسر افغانستان، برای خانواده ها تسلیت میخواهم و برای مجروحین شفای عاجل از دربار خداوند تمنا میکنیم. همچنان از شما وکلای عزیز که در این دو ماه گذشته پا بر پا و قدم به قدم با ما زحمات کمپاین را کشیدید، مجالسی بسیار بزرگی را ترتیب دادید در این شرابطی که با تهدیدات امنیتی همراه است، با قبول خطر خانه به خانه و محفل به محفل در مجالس کمپایین اشتراک کردید و برنامه های ما را شنیدید و شناخت و معرفت بیشتر حاصل شد، از تک، تک شما سپاسگزاری میکنم و همچنان از آنعده وکیل صاحبانی که بنا بر ضیقی وقت و فشار کار نتوانستیم به خدمت شان برسیم عذر خواهی میکنم. با وجود اینکه وقت کم است، برنامه های یک وزارت را در ظرف ده دقیقه و یا پانزده دقیقه تشریح کردن و بر اساس این برنامه قرار بوده که ما رأی، خوب است من آرزومند هستم برنامه ای را که خدمت شما آوردیم، با این زحمت که با تمام همکاران ما در این دو ماه که در وزارت کار و امور اجتماعی مسئولیت داریم آماده شده، خدمت شما پیشکش میکنم، امیدوار هستم با حوصله مندی بشنوید و بحث این بود که یک تعداد گفتند که طولانی صحبت کردند یا از روی کاغذ خواندن آنقدر هم جذاب نیست برای وکیل صاحبان؛ ولی یک تعداد دیگر گفتند که اکثریت وکیل صاحبان دقیق میشنوند صحبت ها را با برنامه های وزراء ارزش میدهند، بر اساس برنامه ای وزراء تصمیم میگیرند، امیدوار هستم که برنامه ما ان شاء الله خدا خواسته بود، موجب قناعت شما فراهم شود.

زما د خبرو متن ستاسو محترم حضور ته په دوه برخو كې وړاندې شي لومړى د كار او ټولنيزو وزارت مختصر تحليل دوهم د وزارت په چوكاټ كې زما تطبيقي پلانونه موخې او تر لاس لاندې برنامې ستاسې محترم حضور وړاندې كوم هيله لرم چې د ملت درنو استازو د منلو وړ وګرځي.

اول تحلیل مختصر وزارت کار امور اجتماعی:

وزارت کار امور اجتماعی در چهارچوب دولت جمهوری اسلامی افغانستان، به عنوان یکی از نهادهای پالیسی ساز در عرصه ایجاد و بستر مناسب فرصت کاری و اشتغال و مصئونیت اجتماعی در کشور اجراآت و فعالیت مینماید، وزارت کار امور اجتماعی به حیث نهاد مسئول حکومتی وظیفه دارد، تا در هماهنگی و همکاری سایر نهاد های ذیربط، تدابیر لازم را در جهت رسیدگی به اقشار آسیب دیده و آسیب پذیر جامعه و توسعه و ثبات پایدار کار روی دست گرفته و اجراآت متوقعه را انجام میدهد؛ اما در دستیابی به موفقیت باید در این مسئولیت خطیر، نیازمند زمان، منابع کارآ و متخصص و منبع مالی و فزیکی کافی می باشد؛ بناءً این وزارت مسئولیت دارد تا به طرح، تدوین قوانین، پلان و برنامه های استرتژیک تعمیل آنها ها و به تمام ابعاد و ضرورت های اجتماعی رسیدگی نموده و ظرفیت موجوده و نوین را با طرح و تطبیق برنامه های مؤثر، از حالت منفعل به عناصر فعال و مفید جامعه تبدیل نماید. وزارت کار امور اجتماعی بر اساس تشکیل منظور شده 1398 تا فعلاً در حال تطبیق می باشد، دارای 6560 بست در سطح کشور بوده که از جمله سی معینیت تحت نام معینیت امور کار، معینیت امور اجتماعی و معینیت امور مالی اداری همچنان شش ریاست عمومی بست اول و 62 ریاست بست دوم در سطح مرکز و ولایات کشور مصروف ایفای خدمت در عرصه خدمات برای مستفیدین می باشد. ز چند پاراگراف اش میگذریم که وقت را چه نکنیم.

اهداف پلان های تطبیقی و برنامه روی دست اینجانب در وزارت کار امور اجتماعی.

بخش اول در عرصه اشتغال زایی و کاریابی:

بحث کار و اشتغال یکی از مهمترین عناصر زندگی و اجتماعی، به منظور تأمین اقتصاد و رفاه خانواده ها می باشد، با توجه به اینکه نیروی بشری فعال کشور را اکثراً جوانان تشکیل میدهد، در صورت داشتن اشتغال و منبع در آمد مناسب، باعث ارتقای که سطح کیفی فرهنگی و اقتصادی جامعه، تأمین امنیت بهتر، عدم رفتن جوانان در مسیر خشونت و تروریزم، عدم علاقه جوانان به مهاجرت، کاهش رجوع جوانان به استفاده از مواد مخدر، کاهش فساد اداری و آرامش بهتر روحی و روانی اجتماعی میگردد و وظیفه ما به عنوان خدمت گذار و تسهیل کننده این پدیده مهم، فراهم آوری بستر مناسب و تأمین هماهنگی های لازم، بین نهاد های دولتی، سکتور خصوصی و نیروی بشری فعال کشور می باشد، وزارت کار امور اجتماعی مکلف است تا ابعاد حقوقی کار و کارگر را، با توجه به قوانین مربوطه کشور، اصول بین المللی و تعهدات افغانستان با سازمان های بین المللی تنظیم نماید، از این جهت ایجاد و هماهنگی میان بخش های عرضه کننده و تقاضا کننده و حمایت دوام دار هر دو جانب در روشنایی احکام قوانین و مقررات نافذه، یکی از وظایف مهم و اساسی این وزارت می باشد. وکلای معزز ولسی جرگه! قابل ذکر است که در سال جاری، شیوع ویروس کرونا تاثیر منفی قابل ملاحظه بالای اقتصاد و بازار کار گذاشته که با بسته شدن شرکت ها و تجارت های خورد و بزرگ بر تعدادی و ارقام بیکاری افزود گردیده است؛ بناءً به منظور کاهش بیکاری و احیای مجدد کار نیاز است تا توجه بیشتر روی فعالیت های اشتغال زایی صورت گیرد، تا افراد که در جریان شیوع ویروس کرونا متأثر گردیده اند و شغل خود را از دست دادند دوباره صاحب وظیفه گردند، به منظور موفق شدن و فایق آمدن بر اثرات ویروس کرونا نیز تیم ما در وزارت کار امور اجتماعی، برای سال مالی 1400 توجه جدی خویش را به روی آموزش مسلکی، ایجاد فرصت های شغلی جدید حمایت و کار وکارگر و سکتور خصوصی را داشته و تطبیق خواهم کرد، قابل یاد آوری است که وزارت کار امور اجتماعی، با توجه با امکانات دست داشته بر تمام مشکلات و معضلات در کوتاه مدت فایق آید؛ بناءً ضرورت همکاری و هماهنگی مشترک ادارات دولتی و سکتور خصوصی و همچنان حمایت پارلمان کشور، ضرورت جدی در تطبیق برنامه ها و کاهش بیکاری در سطح کشور خواهد بود، طرح ها و پلان های ذیل به منظور ایجاد اصلاحات و کاهش نرخ بیکاری در وزارت کار امور اجتماعی مد نظر است:

الف: پلان استراتژیک پنج ساله؛ در قدم نخست طرح و انکشاف پلان استراتژیک وزارت و تعیین نقشه راه، غرض رسیدن به اهداف متوقعه، ایجاد هماهنگی تا اکنون ضعف و هماهنگی لازم در این زمینه موجب گسترش و باعث پراکندگی بازار کار گردیده؛ لذا لازم است تا این وزارت به بخش های ذیل هماهنگی ایجاد نماید:

هماهنگی با سکتور خصوصی، صنعت، رزاعت و خدمات، تقاضای سکتور خصوصی به عنوان ایجاد کننده گان شغل باید شناسایی گردیده، مؤسسات تحصیلات عالی، مرکز های فنی و حرفوی، منابع انسانی دخیل اند، پوهنتون ها، مؤسسات تحصیلات عالی، مراکز آموزشی فنی و حرفوی شریک ساخته تا آموزش های نیروی کار، مطابق با نیاز مارکیت تنظیم گردد، هماهنگی با وزارت محترم تحصیلات عالی، تحصیلات عالی و آموزش های حرفوی و تخصصی باید کاربردی شود، در صورت لزوم بر اساس تقاضای مارکیت و بازار کار، وزارت محترم تحصیلات عالی باید نصاب تحصیلات را انکشاف دهند، تا کیفیت و مهارت های مورد نیاز سکتور خصوصی در نیروی بشری تحصیل یافته موجود باشد، در این صورت میتوان از فرصت های کاری ایجاد و استفاده مؤثرنمود.

ارائه وتنظیم آموزش های فنی و حرفوی، درمطابقت با نیازمندی های بازار کار:

یک- برنامه انکشاف و مهارت های آموزشی که توسط این وزارت تطبیق میگردد بازنگری خواهد شد و سعی میگردد تا طرح برنامه ها در هماهنگی سکتور خصوصی صورت گیرد؛

دو- ارائه آموزش های فنی حرفوی، مطابق به نیازمندی های بازار کار برای 40 هزار کار آموز در سال 1400، از طریق 48 مرکز آموزش های فنی و حرفوی دولتی و سایر مراکز اموزشی خصوصی در سطح کشور؛

سه- ارتقای مرکز آموزشی فنی و حرفوی افغان کوریا که با در نظرداشت تفاهم نامه ای امضاء شده، به مرکز ملی برتر یا نیشنل سنتر آف اکسلینس؛

چهار- آماده گی برای ادامه بازگشت مهاجرین و بیجا شده گان داخلی و روند ادغام بعد از تطبیق احتمالی موافقتنامه صلح؛

پنج- ایجاد مرکز تضمین کیفیت تصدیق دهی و اعتبار دهی اسناد کارگران و کار آموزان در هر زون کشور، با توجه به مطالعه اجتماعی و اقتصادی ولایات؛

شش- ایجاد دوازده مراکز آموزشی فنی وحرفوی برای خانم ها در ولایت های تخار، قندهار، جوزجان، بامیان، لغمان، هرات، کاپیسا، سمنگان، لوگر، خوست و بادغیس؛

هفت- تربیه آموزگاران تخنیکی و ماهر، ترینیگ آف ترینرز برای تربیه جوانان در رشته های مختلف و انکشاف پلان تطبیقی، برای انتقال دانش و مهارت افراد تعلیم داده به صورت مداوم برای سائر افراد؛

هشت- توسعه ارائه اموزش های فنی و حرفوی، به سطح محلات و ولسوالی ها با توجه به موجودیت امکانات بودجوی.

د بشري ځوابګو دي او كار بازار تنظيم:

په دې برخه كې لاندې فعاليتونه په نظر كې نيول شوي دي:

د كار اړونده د ټولو قوانينو او مقرراتو طى مراحل ا نهايي كول.

د كار ملي پاليسي اړونده ټولو پروګرامونو تطبيق كول.

د كار ملي پاليسي اهداف د ګومارنې فرصتونه منځته راوړل.

تحصيل او مديريت د كارګران لخوا تضمين د مؤثريت د كچې لوړول.

د كارګرانو مؤثريت او د توليد د ماشومانو څخه ملاتړ دى.

بهر ته د افغان كارګرانو لېږل چې په دې ډګر كې د ابتدايي او اساسي مقدمات اصول او قواعد تنظيم شوي دي چې په لاندې ډول دي:

بهر ته د كارګر د لېږد د ملي استراتژي او لسګونه نورې اړوند مقررۍ جوړې شوې دي د عامه سكتور او خصوصي سكتور په ګډه دوه اويا داخلي شركتونه بهر ته د كارګر لېږد لپاره چمتو شوي دي.

پنځلس هيوادونو د كارګرو غوښتنه كړې ده او له شپږ هېوادونو سره تفاهمنامه لاسليك شوې ده د بهر چارو وزارت لخوا په دوه اړخېزو تفاهمنامو باندې د بشپړ كېدو چارې روانې دي د بشري ځواك له اړخه د فني او حرفوي زده كړو مركزونو څخه تربيه شوي مسلكي فارغان لرو هغه غير دولتي سازمانونه چې د زده كړو په برخه كې فعاليت لري تريننګ وركول شوی دی د وزارت پرسونل د ښه كېدو اړخونه د مسلكي زده كړو او لوړلو لپاره د كار د ملي انسټيټوټ را منځته كول په كاري پلان كې نيول شوي دي د پنځو كارګر غوښتونكي هيواد لپاره د يو يو تن د كار آتشه بست په نظر كې نيول شوي دي.

د مركز او ولاياتو په كچه د كار تفتيش د برخې تشكيل زياتوالى او پراخوال.

د كار عالي شورا مقررې تطبيق چې اصلي موخه د كارګر كار وركونكي او د دولت تر منځه همغږي ده د خصوصي سكتور او غير دولتي اداراتو د تقاعد مقررو تطبيق او بشپړول.

بخش دوم مصئونیت و تأمینات اجتماعی حمایت از اقشار آسیب پذیر و اطفال

تأمینات اجتماعی، حمایت از اقشار آسیب پذیر اطفال، یکی از مسایل ضروری و نیاز مبرم جامعه ما می باشد که با توجه به نا امنی ها، ضعف اجتماعی و اقتصادی کشور، تلاش های شبانه روزی را می طلبد، رسیدگی به امور اطفال آسیب پذیر که آینده سازان کشور اند، بیوه زنان، زنان خود سرپرست، کهن سالان و ده ها کتگوری دیگر از اقشار آسیب پذیر امروزی ما و شما کاهش درد و نا راحتی آنها از طریق اجرای متعهدانه قوانین و مقررات نافذه کشور، تطبیق و اجرای عدالت اجتماعی، جلوگیری از حیف و میل شدن منابع و رسیدن حق به حقدار، سر لوحه اجراآت بنده قرار خواهد بود. نماینده گان با عزت ملت! مواردی زیر در عرصه مصونیت اجتماعی و اطفال قابل یاد آوری است:

الف: تأمینات اجتماعی: بر اساس سروی و ضعیت زندگی در افغانستان و بلند بردن سطح فقر در کشور، بیشتر از 55% مردم زیر خط فقر قرار دارند، موارد ذیل غرض بهبود و اصلاح و ضعیت در نظر است:

1- پیش بینی طرح برنامه حمایوی زنان بیوه و خود سرپرست؛

2- تدویر کنفرانس ملی مصئونیت اجتماعی که یکی از نیاز های اساسی هماهنگی بین نهاد های ملی و بین المللی و همچنان بسیج ساختن مساعدت های اقشار نیازمند و واجد شرایط می باشد؛

3- تطبیق وجوه جبران خساره ضرر صحی مرتبط به کار، مطابق مقرره نافذه که تا فعلاً یک مقدار بودجه جمع آوری شده است، نهایی سازی و آغاز تطبیق پالیسی ملی مصئونیت اجتماعی، تطبیق و اجرایی ساختن پالیسی و استراتژی محافظت اطفال؛

4- توجه جدی در هماهنگی با نهادهای ملی و بین المللی، در عرصه حمایت های اجتماعی؛

5- ایجاد و تقویت شوراهای مردمی، در راستای حمایت اقشار آسیب پذیر در سطح کشور؛

6- وایجاد دیتابیس واحد بین المللی، عرضه خدمات اجتماعی به منظور جمع آوری احصائیه اقشار آسیب پذیر و هماهنگی در کاهش فقر و آسیب پذیری در کشور، بر اساس قانون حمایت اجتماعی، ایجاد برنامه حمایوی برای کهن سالان، بیوه زنان و زنان خود سرپرست و خانواده های فقیر و بی بضاعت.

مصئونیت و حمایت اطفال:

افغانستان در سال 1994 کنوانسیون بین المللی حقوق طفل را امضاء نموده و نیز قوانین استراتژی و پالیسی ها مقررات قانونی ملی حامی از حقوق محافظت اطفال و تدوین و به تطبیق آن متعهد می باشد؛ اما فقدان بودجه لازم زمینه تطبیق مؤثر قوانین و پالیسی های مرتبط به اطفال و کنوانسیون و میثاق ها را فراهم نکرده و باید تلاش جدی در حل این معضل انجام بدهیم، بر اساس ارقام احصائیه مرکزی، بیش از نیم میلیون کشور زیر سن 18 سال قرار دارند که از این میان 5 میلیون اطفال کمتر از پنج سال سن دارند و 47% اطفال زیر سن 15 سال قرار دارند و از آنجمله بر اساس مطالعات اولیه، بیش از چهار میلیون طفل زیر معرض خطر قرار دارند.

موارد ذیل جز طرح پلان های تطبیقی آینده، در خصوص حمایت اطفال آسیب پذیر خواهد بود:

1- تهیه و تدویر پالیسی اطفال کارگر روی سرک؛

2- تقویت و حمایت شبکه محافظت اطفال در سطح ولسوالی ها و مراکز شهرها. در حال حاضر در 34 ولایت و 171 ولسوالی فعال می باشد که تا اکنون بخش های زیادی از قضایای اطفال آسیب پذیر رسیده گی صورت گرفته است، حمایت قرار دادن 23 بخش اطفال که در معرض خطر و محافظت عامه است ویا آسیب های جدی شامل اطفال یتیم، اطفال معلول، اطفال بی سرپرست، اطفال معتاد، اطفال گدا، اطفال خیابانی، اطفال خود سرپرست، اطفال که بالای شان خشونت صورت میگیرد، اطفال که در معرض ازدواج های اجباری قرار دارند، اطفال که از رفتن به مکتب باز ماندند، اطفال رد مرز شده، اطفال بیجا شده گان داخلی، اطفال قربانی منازعات مسلحانه اطفال دارای تأخر ذهنی اطفال متخلف از قانون اطفال که غیر عمدی از طرف والدن شان مورد خشونت قرار میگیرند، اطفال که از طرف باند های جنایت کار استفاده سوء میشوند، اطفال که از طرف های گروه های تروریستی مورد استفاده قرار میگیرند، اطفال که پدر و مادر شان معتاد مواد مخدر شدند و اطفال که پدر و مادر شان دارند؛ اما بی بضاعت اند. حمایت از بیست مرکز غیر دولتی که توسط توسط مؤسسات تمویل میگردد، درحال حاضر حدود 2000 طفل شدید در معرض خطر که قربانی قاچاق، تجاوز، منازعات مسلحانه، مواد مخدر، اطفال فقیر و بی سرپرست، اطفال معلول ذهنی و جسمی می باشند در این مراکز تحت پوشش قرار دارند. تلاش در تکمیل اعمار و افتتاح سه مرکز محافظتی از بودجه انکشافی وزارت، در ولایت های ننگرهار، بلخ و بامیان، افزایش فعالیت های از نظارت مراکز حمایوی و قربانیان قاچاق اختطاف و اطفال و مرکز حمایوی بدیل حبس و حجز برای اطفال مخلف از قانون، تطبیق قانون مبارزه علیه قاچاق و اختطاف انسان با خصوص اطفال و حمایت اطفال قربانی و قاچاق اختطاف

3- بررسی و نظارت از مؤسسات ملی و بین المللی که در رابطه به اطفال فعالیت دارند؛

4- تدوین و نهایی سازی دوازه معیار ملی محافظتی اطفال ،در چهارچوب سند برنامه ملی دارای اولویت برای اطفال؛

5- فعال سازی مراکز حمایوی در شش زون در دو سال آینده و در تمام ولایات در پنج سال آینده؛

6- پاسچگو سازی مؤسسات بین المللی که برای اطفال کار میکند و خلق شفافیت و هماهنگی در این زمینه؛

7- ایجاد صندق رفاهی برای اطفال بر اساس قانون حمایت از حقوق طفل؛

8- حمایت از عنایت و تطبیق پروژه از اطفال آسیب پذیر.

پرورشگاه ها:

اطفال و نوجوانان عزیز و ارجمندی که در پرورشگاه ها حیات به سر می برند، حیثیت و اولاد معنوی ما وشما را دارند و آینده سازان این کشور اند، به یاری خداوند متعال به عنوان سمبول و عطوفت مهربانی مانند یک برادر دینی.

رئیس مجلس:

وکلای محترم، داکتر صاحب میرویس، داکتر صاحب در جایت تشریف داشته باشید، اگر قصه دارید میشود در کافی شاپ بروید.

بشیر احمد ته ینج، نامزد وزیر وزارت کار و امور اجتماعی، شهداء و معلولین:

مانند یک برادر دینی و خدمتگذار واقعی در خدمت شان خواهیم بود و برای تعلیم و تربیه و زندگی با عزت و با آینده مصئون و مطمئن شان، تمام تلاش خویش را به خرچ میدهیم، در حال حاضر تعداد 9318 تن اطفال یتیم و بی بضاعت و بی سرپرست از طریق 71 پرورشگاه دولتی و خصوصی، به شکل لیلیه و نهاری در مرکز و ولایات، تحت معیشت و مراقبت تعلیم و تربیه و آموزش پرورش قرار دارند، فعالیت های ذیل در زمینه مد نظر است:

1- فراهم سازی فضای مناسب تعلیمی و تربیتی اولاد یتیم و بی بضاعت واجد شرایط در کشور و ادغام مجدد آنها به جامعه؛

2- پیگیری اعمار پانزده باب پرورشگاه از طریق قطعات پیش ساخت در ولایات لوگر، دایکندی، میدان وردگ، جوزجان، نورستان، تخار، فاریاب، بغلان، ارزگان، پنجشیر، لغمان، غزنی، بامیان، خوست و ننگرهار.

تطبیق پلان استراتژیک پنج ساله پرورشگاها:

1- بلند بردن میزان جلب و جذب اطفال مستحق واجد شرایط به پرورشگاها؛

2- ایجاد و حمایت پرورشگاهای دولتی و غیر دولتی و ارائه جواز فعالیت به پرورشگاهای خصوصی؛

3- همکاری وحمایت در تعیین سرنوشت اطفال فارغ شده از پرورشگاه ها، معرفی فارغان صنوف دوازده مکاتب پرورشگاه ها به تحصیلات عالی دولتی و خصوصی، شمولیت در بورسیه ها، در نظر گرفتن سهمیه 3% از بورسیه های تحصیلی برای فارغان پرورشگاه ها طبق احکام مقرره پرورشگاه، همچنان در صورت علاقه مندی فارغان معرف ایشان به وزارت های دفاع و امور داخله، جهت تحصیلات نظامی.

کودکستان ها:

نو نهالان و آینده سازان کشور درابتدائی ترین مرحله زندگی آموزشی خویش، تحت چتر کودکستان ها زیر نظر معلمان با تجربه، دلسوز و مهربان که نقش مادرانه را دارند، به تعلیم و تربیه می پردازند، یکی ازاساسی ترین مراحل تکامل انکشاف ذهنی اطفال از طریق کودکستان ها به پایه اکمال میرسد، اطفالی که بعد از سپری کردن دوره کودکستان شامل صنوف ابتدائی مکاتب میگردند، از نظر دانش ابتدائی، گیرایی درست مکتب، تعامل با هم سن و سالان، نداشتن ترس و هراس از محیط مکتب و اخلاق اجتماعی در موقف کاملاً متفاوت قرار دارند، به عنوان خدمتگذار نونهالان کشور تلاش خواهم کرد تا بهترین فضای ممکن را در این زمینه ایجاد و عرضه خدمات مطلوب و قابل قبول را در این بخش از اساس این وزارت شاهد باشیم.

بزرگواران محترم! انکشاف اولیه طفولیت نه تنها از مکلفیت های دولت افغانستان، در مطابقت با قانون اساسی و قانون کار می باشد؛ بلکه از تعهدات دولت در قبال تطبیق اهداف انکشاف پایدار یا آجندای 2003 کنوانسیون های بین المللی است، کودکستان ها آجندای استخدام زنان و حمایت از زنان شاغل را در مطابقت با استراتژی پالیسی های دولت، در راستای فراهم آوری بستر توامند سازی زنان به ویژه در عرصه های اقتصاد فراهم می سازد، ریاست امور کودکستان ها در حال حاضر با داشتن 40 هزار پرسونل در سراسر کشور که 95% آن زنان می باشند، خدمات رشد اولیه طفل را ارائه مینماید، در حال حاضر درسراسر کشور 4089 باب کودکستان فعالیت دارد که کابل، جوزجان، فاریاب، هرات، بلخ و ننگرهار با داشتن بیشترین کودکستان ها در رأس فعالیت های وزارت، در عرضه خدمات برای 20 الی 25 هزار طفل به صورت سالانه دولتی و خصوصی و غیر انتفاعی قرار دارد، در حالیکه تعداد اطفال واجد شرایط کودکستان ها در سراسر کشور، طبق آمار ارائه شده اداره ملی احصائیه و معلومات بیش از به هشت میلیون تن میرسد، از اینکه تا حالا بخش انکشافی و مؤسسات بین المللی در حوزه کودکستان ها به صورت پراگنده و نا چیز توجه داشته اند، حجم کلی عرضه خدمات به دوش دولت بوده و تقاضای شهروندان به ویژه مادران شاغل پاسخگویی لازم به دلیل محدودیت های منابع بشری بودجه داده نشده؛ بناءً وزارت کار امور اجتماعی، در بخش کودکستان ها دیدگاه متفاوت و برنامه های متنوع برای سال های پیشرو ترسیم مصمم و تطبیق آن است که شامل موارد عمده ذیل میگردد:

مرور و ساختاری ریاست کودکستان ها و عیار سازی آنها، عرضه خدمات گسترده تر در مرکز و ولایات، مبنی بر اصل انکشاف سازی تشکیلات، توظیف حد اقل یک خانم برای هشت طفل، برای برای مجموعاً 25 هزار طفل در کودکستان های دولتی کشور، تطبیق اولین برنامه آزمایشی دسترسی اطفال دارای نیازمندی خاص، به خدمات کودکستان و توسعه آن، تسهیل روند عرضه خدمات از طریق بازنگری اسناد تقنینی، مقرره شیر خوار گاه ها و کودکستان ها برای سکتور خصوصی به منظور شریک سازی وجوه خدمات میان دولت و سکتور خصوصی، ایجاد نخستین شبکه انکشاف دوره اولیه طفولیت، به هدف معیاری سازی خدمات و منسجم سازی خدمات کودکستان ها، میان دولت و سکتور خصوصی و سایر جوانب ذیدخل، مدیریت و رهبری روند عرضه خدمات کودکستانها، به صورت شبکه یی در تعامل و جوانب ذیدخل، مبتنی بر اصل انکشاف متوازن ولایات و رسیدگی درست به تقاضای مردم به ویژه زنان شاغل، ارتقای ظرفیت معلمین کودکستان ها با اعطای بورسیه های آموزشی در هماهنگی با نهاد های ذیدخل، تثبیت ملکیت های سفید کودکستانها و تطبیق پلان عمل و استفاده مؤثر آن در محدوده امکانات بودجوی، بازسازی و نو سازی کودکستان های فرسوده و مستهلک، تحت برنامه مشارکت عمومی.

جناب وکیل صاحبان بزرگوار! دو سه پاراگراف دیگر مانده است، من فکر میکنم که بیشتر از این شما را درد سر ندهم، فقط به عنوان سخنان اخیر خدمت تان عرض میکنم که وکلای عالیقدر، همانند شما تقریباً یک دهه در این کرسی ها به نمایندگی از مردم در پارلمان حضور داشتم و آنچه در توانم بود در خدمت گذاری به میهن و هم میهنانم دریغ نکردم و یکی از دلایلی که به لیست کابینه فعلی شامل شده ام سابقه وکالتم بود؛ بناءً به وضاحت مشکلات مردم و محلات افغانستان را میدانم و شما را قلباً درک میکنم که نمایندگی و خدمت کردن به مردم، خصوصاً در شرایط فعلی خیلی دشوار و گاهاً طاقت فرسا است، با این مقدمه میخواهم اطمینان بدهم که نه بعنوان وزیر؛ بلکه به حیث هم صنفی دیروز و همکار امروز شما در حل مشکلات تان در وزارت کار و امور اجتماعی، در کنارتان قاطعانه خواهیم ایستاد، برعزم و اراده خویش در این باره برایتان صادقانه قول میدهم، بگذار نامی از ما و شما در تاریخ افغانستان به نیکی یادگار بماند. یک شعر اوزبیکی میخوانم باز صحبت خود را ختم میکنم.

کیل وطن سن کعبه بولغلمن اینان غانگ بولی

قبله مزدیک چین یورکتن سجده قل غانی بولی

ایلنک تیکرنده دایم اصل ایمانی بولی

بیراجازت صدقله خاکروب آستانگ بولی

هر زمان صدقی بولک هر لحظه قربانیگ بولی

با تشکر از توجه و حوصله مندی شما، سرنوشت خویش را به شما و شما را به خداوند رحیم و رحمان سپردیم، تل دوی دا افغانستان ، زنده باد افغانستان، یخشه سین افغانستان .

نائب منشی :

با سپاس و تشکری زیاد از محترم بشیر احمد ته ینج، نامزد وزیر وزارت کار و امور اجتماعی. حالا از محترم محمد قاسم حلیمی، نامزد وزیر وزارت حج و اوقاف خواهشمند هستیم در جایگاه تشریف آورده، برنامه کاری خود را ارائه نمایند.

رئیس مجلس:

وکلای محترم نظم مجلس را مراعات کنید!

نائب منشی :

همکاران عزیز! اگر شما همکاری نکنید، ما نمیتوانیم مجلس را کنترول کنیم.

رئیس مجلس :

نامزد وزیر حج اوقاف برنامه خود را تشریح میکنند، به هردو طرف سه، سه تن از وکیل صاحبان قصه دارند، نام اش اصولی صاحب، کریمی صاحب، محسنی صاحب و سادات صاحب.

محمد بشیر حلیمی نامزد وزیر وزارت حج و اوقاف

من ذا الذي رفع السيوف ليرفع باسمك قبلنا **** فوق هامات النجوم منارا

وكأن ظل السيوف ظـل حديقـة****خضراء تنبت حولنا الأزهـارا

ندعو جهارا لا إله سوى الـذي****صنع الوجود وقـدر الأقـدارا

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله علی الاحسان و شکر لهو الی توفیق و امتنان و اشهدان لااله الاالله وحده و لا شریکه له تعظیم له شان ، و اشهدان محمد عبداً عبده و رسول و داعی الا الرضوان و صلی الله علیه آله و صحابة و افضل و صلوات و تسلیم .....

قال الله تبارک و تعالی . والله تشکر که به همین گپ ملایی خوب گوش میدهید!

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم

قُلْ إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (162) لاَ شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَاْ أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ (163)

عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) : «بُنِيَ الإِسْلامُ عَلَى خَمْسٍ: شَهَادَةِ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَإِقَامِ الصَّلاةِ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ، وَالْحَجِّ، وَصَوْمِ رَمَضَانَ»

صدق النبی الکریم، و نحن علی ذالک من الشاکرین و شاهدین.....

د ولسي جرګې جلالتماب رئیس، ښاغلی مرستیالان، ښاغلی منشي او مرستیالان، اداري پلاوی او د ملت په کور کې د ملت درنو معززو استازو، کاندید وزیر صاحبانو، په پارلمانی چارو کې د دولت وزیر، وروڼو او خویندو، اجازه راکړئ تر څو د حضرت فخر العالم صلی الله علیه وسلم تحفه درته وړاندې کړم.

حرمت لی ولسي جرگه باشغلی، حرمت لی باسر لری، منشی صاحب لر، حرمت لی ملت لر وکیل لری ، انا آغه و آپه رخصت برینگ که حضرت فخر العالم صلی الله علیه وسلم نینگ تحفه لرنی سیزگه تقدیم یته، السلام علیکم و رحمة الله برکاتهُ !

اگر اوزبیکی من اگر بسیار قوی هم نبود بد هم نبود ان شاءالله!

پرځای ګنم چې لومړي د افغانستان اسلامی جمهوریت د جلالتماب جمهور رئیس او د هغه له ښاغلی مرسیتالانو څخه مننه وکړم چې د خپل د ښه باور پر بڼسټ یې زه د ارشاد، حج او اوقاف وزارت د نوماند وزیر په حیث تاسو ته معرفي کړم. د حج، ارشاد او اوقافو وزارت په هیواد کې د ټولو دیني چارو د سمبالښت دنده پر مخ بیایي، دغه وزارت په دینی چارو کې د لارښود بنسټ په توګه په درې اساسي برخو کې زموږ هیوادوالو ته د خدمت زمینه برابروي، نه غواړم چې د یاد وزارت په نیمګړتیاو او مشکلات خبرې وکړم، دا ځکه چې تاسو ښاغلي او آغلې د دې وزارت د مشکلاتو څخه په زیاتو برخو کې خبریاست، بلکه غواړم چې زما د مقررۍ له ورځې را پدې خوا د هغو لاس ته راوړنو یادونه وکړم چې په ډيره کمه موده کې مو لاس ته راوړې دي:

برای بهبود بهتر امور، ایجاد معینیت جدید بنام معینیت پلان و پالیسی در تشکیل وزارت، ایجاد و تأسیس ریاست امور ارشادی زنان در چوکات وزارت که در تاریخ وزارت سابقه نداشت، این ریاست تمام امورات دینی متعلق به خانم ها، به شمول معلمین دینی در مراسم حج که اشد ضرورت است تنظیم مینماید، ایجاد روابط حسنه با نهاد های دینی رسمی و غیر رسمی و علمای جید کشور، ایجاد میکانیزم تقارب مذاهب سنی و شیعه در کشور که شما روز پنجشنبه گذشته شاید دوستان دیده باشند، روز پنجشنبه گذشته شاهد کنفرانس حضرت امام ابو حنیفه از طرف علماء و مشایخ شیعه بودید، به نزدیک ترین فرصت توسط وزارت هذا علماء و مشایخ سنی کنفرانس معرفی و جایگاه حضرت امام جعفر صادق (ع) برگزار مینماید. اهدای خون از طرف علمای کشور تان، تحت شعار خون ما فدای شما است برای قربانیان حمله تروریستی پوهنتون کابل، گفته میتوانیم که این اقدام در تاریخ کشور اولین بار بوده است که علمای کشور تان برای محصلین و قوای امنیتی زخمی خون را تحت عنوان خون ما فدای شما است، اهدا میکند، ما به این میخواهم پیام دهیم که فرق بین پوهنتون و مدرسه دینی وجود ندارد، هردو نهاد علمی بوده و برای علم و معرفت مصدر خدمت میباشد، به اساس روابط حسنه که داریم توانستیم موقف علمای جهان اسلام را با همکاری وزارت محترم امور خارجه، در مورد جنگ تحمیل شده در افغانستان متحد سازیم، شما شاهد اتحاد علمای اسلام، رابطه عالم اسلامی و منظمه تعاون اسلامی، علمای ازبکستان و بنگله دیش و همه کشورها شاهد بودید، برای اولین بار در تاریخ کشور جشن میلاد مبارک سرور کاینات صلی الله علیه وسلم به قوای امنیتی و دفاعی، در تالار وزارت دفاع مؤفقانه برگزار گردید و ما برگزار کردیم پیشنهاد ما بود.

د ملت قدرمنو استازو، وروڼو او خویندو! که چیرې زه ستاسو د محترمو د اعتماد وړ وګرځم نو ستاسو په همکارۍ به د دې ادارې د ښه پر مختګ لپاره لاندې پلانونه ولرم:

در عرصه مدیریتی و رهبری :

رعایت اصول و مقررات در ساحات کار، تقدیم ضوابط بر روابط ان شاءالله، رعایت اصل شایستگی تعهد و تخصص، مشارکت مبنی بر عدالت اجتماعی، تدوین استراتژی و پالیسی مشخص برای وزارت، ترتیب و تسوید اسناد تقنینی مورد نیاز، به ویژه سه مقرره تنظیم امور وزارت، مقرره حج و قانون و اوقاف، تأمین و استحکام روابط و حلقات به مراکز و مراجع دینی در داخل و خارج کشور؛ مانند دیوبند، هند و الازهر شریف، مصر و نهاد های دینی، خصوصاً در عراق نهاد های سنی و شیعه، جلب همکاری و کمک های لازم شان در بخش های مختلف از مجرای قانون، تلاش در راستای تدارک زمین و اعمار تعمیر کمپلکس برای این وزارت که متأسفانه تا هنوز هم در یک تعمیر مسکونی جای به جای است، بعضی ها فکر میکنند که همین فقر و نیستی به ملا ها خوب میگوید؛ اما ما میخواهیم که از همین حالت باید برآییم. در بخش ارشاد و دعوت که اساسی ترین نقطه این وزارت است، متأسفانه نمیگویم؛ ولی همیشه در مورد حج همه مصروف بودند و بخش ارشاد و دعوت همیشه ضعیف بوده، من به این باور هستم که مسئله ارشاد و دعوت، عبارت از اعمار مسجد فزیکی، پروسه ظاهری حج و اجتماعات علماء به شکل ظاهری نیست، جناب قاضی صاحب قهر نشوید؛ بلکه مهم اینست که ما دین را کما حقه هو به اساس اعتدال و وسطیت شناخته، نماز را منحیث عبادت حقیقی و مسجد را منحیث مقر دعوت و تربیه سالم مسلمان بشناسیم، نه اینکه منبر و محراب مقدس ما جایگاه توهین و تحقیر یا مکان مهر تکفیری بالای مسلمانان باشد.

متأسفانه امور دینی در این کشور اکثراً نه کلاً ، به شکل میراثی و مملو از افراط و تفریط بوده که باید با حقایق دینی و ضرورت روز جوابگو باشیم و ما ایمان راسخ و عقیده راسخ داریم که این دین مبین اسلام جوابگو به هر زمان و مکان بوده است؛ ولی ما نتوانسته ایم که خود را از این دین اعتدال و وسطیت باخبر سازیم؛ بناءً ما قبل از اینکه به اعمار مسجد ضرورت داشته باشیم برای مساجد، محراب و منبر موجوده به اعمار وامام و خطیب ضرورت داریم، ما امیدوار هستیم که اسلوب دعوت و ارشاد ما به اساس ارشادات دینی و الهی استوار باشد.

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم:« ادْعُ إِلِى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ.»

ترجمه: با حکمت و اندرز نیکو برای پروردگارت دعوت نما و با آنها با روشی که نیکو تر است استدلال و مناظره کن، پروردگارت از هر کسی بهتر میداند که چه کسی از راه او گمراه شده است و به او هدایت یافته گان داناتر است.

در این بخش روی دست داریم :

1 - سروی تمام مساجد و ثبت آن در سیستم JPS تا بدانیم به چه تعداد مساجد رسمی ثبت شده وزارت و چه تعداد مساجد غیر رسمی در کشور داریم، از طریق این سروی میدانیم که چند مسجد و خطیب رسمی و در چند مسجد و امام و خطیب غیر رسمی داریم. همچنان سروی دیگری روی دست داریم که بدانیم چه تعداد امامان و خطبای ما درجه تعلیمی صنف دوازده از مدارس و یا هم چهارده دارالعلوم دارند و چه تعداد تحصیلات عالی لیسانس، ماستری و دوکتورا دارند، قابل ذکر است که پروسه سروی JPS به اساس تفاهم نامه رسمی به ریاست محترم مستقل احصاییه به کار آغاز نموده است. وارخطا نیستم شکر دارم، اینطور نگویید که وارخطا است و آب زیاد مینوشد، برای ارتقاء ظرفیت علماء من فکر میکنم که این مهم ترین بخش است؛ چون در اکثر وزارت ها به میلیون ها دالر بخاطر ارتقای ظرفیت مصرف شده، در حالیکه انجنیری ما داریم که تعمیرش افتیده مردم را به قتل رسانیده و داکتری داریم وغیره و غیره تنها از گلایه از علماء است که علماء چرا آموزش ندیده اند و از کجا کنند؛ بناءً ما یک سیستمی برایشان جور کردیم که به حضور تان میرسانم.

اول: کسانیکه دارای سند تحصیلی چهارده و دوازده از مدارس شرعی یا هم از دارالعلوم میباشند، برایشان زمینه تحصیل داخل خدمت در پوهنځی های شرعیات و موسسات تحصیلات عالی و پوهنتون های خصوصی در مرکز و ولایات از طریق بورسیه رسمی وزارت مساعد مینماییم، امام و خطیب در مسجدش میباشد مصارف تحصیلاتش را ما میپردازیم و اینها بخاطر ارتقای ظرفیت به بورسیه تحصیلی در پوهنتون راه میابند، کسانیکه دارای سند تحصیلات عالی باشند، برای شان ستاژ ائمه، ناگفته نماند و خود نمایی نشود، من موسس ستاژ قضایی هستم و میدانم که ستاژ یعنی چه، قاضی صاحب راحله تشریف دارند، کسانیکه دارای سند تحصیلات عالی هستند برایشان ستاژ ائمه یک ساله به اساس مقرره رسمی در نظر گرفته شده است، به این معنا که هر امام و خطیب که سند تحصیلات عالی به دست دارد و عملاً در مسجد امام و خطیب است و ایفای وظیفه مینماید، باید دوره ستاژ را سپری نماید، بعداً تقرر مجدد حاصل نماید، برای تریننگ مسلکی همه ائمه انستیتوت یا به عربی مهد تدریب ائمه در نظر گرفته شده است که برای مدت سه ماه از طریق استادان خارجی و داخلی در این ماه ها تریننگ داده میشوند، همچنان استادان داخلی برای تریننگ استاد یا TOT که میگویند؛ یعنی استاد که به دیگر استادان درس بدهد عازم کشورهای اسلامی میگردند، قابل یاد آوری است که در این مورد به کشور های اسلامی و عربی تماس ها برقرار شده است و اینها وعده سپرده اند که در این مورد همکاری میکنند و ما هم رهای شان نمیکنیم تنها به وعده.

له هر څه نه مخکې را ته مهمه ده چې د یو متحد ملت په حیث د حنفي او جعفري مذهبونو تر منځ د تقارب او نږدې والي هڅه وکړم، تر څو د وروڼو قومونو تر منځ د دښمن په لمسون د نفاق، شقاق انګیزه له منڅه لیرې کړو، هغه د اختلاف فتنې باید ژر تر ژره د سني او شیعه علماوو په همکارۍ محوه شي چې زموږ مسلمان ولسونه یو د بل دښمني ته هڅوي. ولس او خلکو ته د ارشادي پروګرامونو د رسولو لپاره په تدریجي ډول د ارشاد د راډیو او ټلویزیون جوړول . همدا رنګه هغه ټلویزیونونه او راډیو ګانې چې دینی برنامې لري زموږ وزارت به ورسره پوره همکاري وکړي. په مرکز او ولایاتو کې د جغرافیایي موقعیتونو پر بنسټ آذان د آذان د وختونو توحیدول. جناب قاضی صاحب، ما در همین کابل شاهد هستیم خصوصاً در رمضان، مجددی صاحب خواستم توجه تان را چون در تیلفون صحبت میکردید! در کابل یک نفر ما چه وقت آذان میدهد و دیگر در مسجد دیگر چه وقت آذان میدهد؛ بناءً ما میخواهیم که همین توقیت را موحد بسازیم. د دارالحفاظونو او قاریانو د چارو د ښه تنظیم لپاره د دغه ریاست تشکیل غځول ولایاتو ته ، په مساجدو کې له اول نه تر دریېم صنف پورې د ابتدایي مدارسو تاسیس او د هغو د چارو تنظیم چې نصاب، صنفونه، درجه او اسناد به په کې شامل وي. په مساجدو کې د علماوو، امامانو، خطیبانو د بستونو زیاتیدل. و این اکثریت تقاضای نماینده های ملت هم است که همیشه میایند که امام رسمی شود و خطیب رسمی شود، ما میخواهیم که بست ها را اضافه کنیم تا بتوانیم جوابگو به ملت باشیم.

د هیوادوالو د لازمي پوهې د رشد او لوړتیا لپاره د جمعې د خطبو او جوماتونو کې د جوماتوالو لپاره تدریسي حلقې او په ساده ژبه خطبې برابرول. گاهی علمای ما به شکل خطبه میدهند که القاب عربی و فارسی به آنها میگویند که عام مردم به آن نمی فهمند، ما کوشش میکنیم که خطیب های خود را به شکلی تریننگ کنیم که به مردم دین برسانند نه ادبیات. د مهمو دیني مسایلو د بحث لپاره د هیواد په کچه د علماوو لوی غونډې راغوښتل. په هیواد کې د ښځو د دیني پوهې د لوړوالي په هدف د ښځو د ارشادي چارو نوی جوړ شوی ریاست تقویه او د هغه تشکیل ولایاتو ته ، د تدریب ائمه او د قراوو د عالی مهد د لیلیې او نورو اړتیاو پوره کول او هغه د لیسانس کچې ته رسول.

سروی سر و دیتابیس سازی همه جانبه مساجد و حسینیه ها، تکایا، مدارس خصوصی، خانقاه ها و دیگر مراکز و اماکن دینی و مذهبی موجوده در کشور، با درج شهرت مکمل ائمه، خطبا، مسئولین و دیگر دست اندرکاران آن ثبت و معلومات جدید آن به گونه ای دوام دار. فعال نمودن و تقویه ریاست های عقیدتی ارگان های امنیتی و دفاعی کشور، وزارت دفاع، داخله و امنیت، دوستان میدانید ما تقریباً دو هزار نفر که یک هزار نهصد و نود پنج نفر در وزارت دفاع بست های تشکیلاتی عقیدتی داریم، در حالیکه یک فیصد اش هم علماء در آنجا نیستند، همچنان در وزارت داخله، من یک چیز میگویم خصوصاً علمای که اینجا تشریف دارند و وکیل صاحبان، فرضیه میگوییم و ختم میکنم، اگر ما در یک مسجد پل خشتی مثلاً نشسته باشیم و همان روز یک امام نیاید، قاضی صاحب حنفی هم نیستند و بلیغ صاحب هم نیست، مؤذن میگوید که وقت خطبه است امام تشریف ندارد، یک جنرال عالم ما با ستاره های طلایی با بیرق سه رنگ کشور افتخاری ما میخیزد میگوید من خطبه میدهم، از قال الله و قال رسول الله صحبت میکند، آیا فکر میکنید که باز ملت ما ضرورت به این دارد که ما نیروهای امنیتی خود را تعریف کنیم که مسلمان است یا نیست، بلی همه مسلمان هستند، من از اینجا هم تعهد میکنم و هم از وزیر صاحب دفاع، وزیر داخله و رئیس صاحب امنیت ملی تقاضا کردیم که به همکاری ما این ریاست ها را فعال بسازیم، اردوی ما مسلمان است، وزارت داخله تمام نیروهای ما مسلمان و متدین هستند؛ ولی باید برایشان کار شود. تقویه ریاست اعتدال وزارت اوقاف و تأمین دیدگاه های اعتدالی، رعایت منافع ملی، حب الوطن و ترویج فرهنگ عرفان اسلامی در روشنایی قرآن و سنت، با ترجمه و تألیف پیرامون مبأنی اخلاق اسلامی، من فکر میکنم به حدی از تشدد و سخت دریځی خسته شده ایم؛ چون این دین نیست، دین اعتدال است، دین وسطیت است، دین زندگی سالم همدیگر پذیری است؛ بناءً ما بخش اعتدال و وسطیت وزارت اوقاف را تقویت میبخشیم. تطبیق برنامه های دینی و ارشادی در زندان ها و توقیف خانه ها در مرکز و ولایات، من نمیخواهم که زندان های ما فابریکه تروریستان شود؛ اما زندان اصلاً در عربی آن را مصلحت السجون میگویند، این باید مرکز اصلاح و مرکز تربیه سالم باشد و ما متعهد هستیم که وزارت ارشاد، حج و اوقاف، در زندان ها و توقیف خانه ها، اگر کسانیکه فکری هستند زیاد تغییر نمیخورند؛ اما کسانی جنایی هستند که ضرورت دارند که ما به آنها ارشادات دینی برسانیم، من به صراحت میگویم، از خودم شروع تا دیگران، علماء در این مورد مسئول هستند، کسانیکه امروز به سرقت، به قطاع الطریقی و به جنایت دست میزنند اکثریت شان از دین خبر نیستند، ما مسئول هستیم که برای آنها دین را برسانیم؛ بناءً اگر اینها به زندان میروند هم موقعیت زندان، ما منحیث مرکز دینی و تربیه سالم میدانیم و ما ان شاءالله در توقیف خانه ها و در زندان ها برنامه های دینی داریم. تطبیق برنامه های دینی در دارالایتام رسمی و خصوصی و کودکستان ها مربوط به وزارت کار و امور اجتماعی و مرستون های سره میاشت. تریننگ استادان قرآنکریم برای نابینایان و ناشنوایان، قاضی صاحب محترم میدانید در کشور تان چقدر ناشنوایان هستند که ما آنها را گنگه میگوییم و قرآن نمیدانند، خدا شاهد است، بنام بلال طائب به من گریه کرد یک جوانی است گنگه گفت همه چیز را میدانم، در یکی از فاکولته های کابل درس میخواند، گفت قرآن نمیدانم؛ چون قرآن به اساس همان حرکات تجویدی و صدای که دارد گنگه نمیشنود، در مصر استادانی هستند که به همین طبقه درس میدهند، تعهد من بخاطر خدا، رضای خدا اینست که به این مردم و مردمی که نابینا هستند استادان را تریننگ کنم، تا مصدر خدمت برای این قشر مظلوم و بیچاره شوند. در عرصه اوقاف و صدقات اعم از فرضی و نفلی، ایجاد قانون، پالیسی، ساختار و تشکیل ریاست عشر و زکات و توسعه آن به ولایات، ساختار یک میکانیزم جامع برای جمع آوری عواید ملکیت های وقفی و نحوی مصارف آن به صورت شفاف در روشنایی احکام شرعی و قوانین نافذه. پیگیری جدی قضایایی ملکیت های مغصوبه، وقفی و تلاش لازم مستمر در زمینه استرداد آن، در هماهنگی با ارگان های عدلی و قضایی. من معین مسلکی وزارت عدلیه بودم، هر اداره که دعوی خود را روان کرده به وزارت عدلیه، وزارت عدلیه آن را روان میکند به قضای دولت، قضای دولت اگر کدام څارنوال قضایی خوب داشت، خوب یک صورت دعوای قوی مینویسد، در غیر این نه صورت دعوای قوی است ونه هم دفاعییه، ما در داخل وزارت مشاورین حقوقی جای بجای کردیم، صورت دعوای کاملاً نوشته را روان میکنیم و در محکمه میرویم خود ما دفاع میکنیم، جناب قاضی صاحب و دوستان تشریف دارند، وقتیکه مؤکل خودش باشد به وکیل ضرورت نیست، خود ما از ملکیت های خود دفاع میکنیم . ترویج فرهنگ وقف در جامعه با استفاده از طرق و شیوه های ممکن آن، جهت احیای تقویه و گسترش روحیه تکافل اجتماعی. عایدات سازی املاک و جای داد های وقفی و اعمار مارکیت ها مربوط اوقاف، عجالتاً در ولایت های درجه یک، ما به حدی زمین وقفی داریم، اگر ما یک بزنس پلان صحیح آماده سازیم، من متیقین هستم در پنج سال آینده وزارت ارشاد، حج و اوقاف خود کفا است، به وزارت مالیه ، یا به دولت بخاطر بودجه ضرورت ندارد. در عرصه حج؛ چند نقاط دیگر هم بود؛ چون فکر میکنم بیست دو دقیقه شد؛ نمیخواهم زیادتر شود؛ آخرین نقاط را میخوانم.

در عرصه حج:

قرارداد طویل المدت به ایرلین داخلی با کمترین قیمت تکت؛ چون هر سال ما قرارداد بسته میکنیم و ما با یکی از طیاره ها قرارداد طویل المدت بسته میکنیم؛ تا آخرین قیمت تکت برای ما داده شود و این سهولت نه تنها برای وزارت است؛ بلکه برای حجاج عازم بیت الله شریف میباشد. عصری سازی و تجهیز دفاتر با تکنالوژی، دیجیتال سازی امور حج و امور اداری، خصوصاً قرعه کشی، ما شروع کردیم به تکنالوژی یا به دیجیتال سازی، قرعه کشی به شکلی میشود که به تیلفون هر کسی نمره اش روان میشود؛ اگر یک کس از شماره خود و یا از همان نوبت خود دور میشود؛ شخص بعدی خود اش میفهمد که نوبت من رسید؛ برای وزیر ضرورت نیست که یک کس در داخل اش از تنظیم خود جای به جای کند، تقویه مجتمع حجاج در زون ها و سهولت در پرواز های آن، دقت، نظم و شفافیت و عدالت در امتحان مرشیدین. دوستان محترم ما! سال قبلی حج نبود، سال قبلی که امتحان برای مرشدین گرفته شده بود، اکثر علمای ما شکایت میکرد که عدالت صورت نگرفته، مشایخ، شیخ الحدیث و شیخ القرآن و فقه های ما ناکام شده اند، کس های دیگر کامیاب شدند، ما امتحان را لغو کردیم از پارلمان از هر جای که کسیکه میخواهد که نظارت بکند، پروسه امتحان را از سر میگیریم و به هر جهت که میخواهند نظارت بکنند ما حاضر هستیم. در بخش ناظمین، دوستان تمام شان حج رفته اند و کسانیکه نرفته ان شاء الله که رأی بدهند هم حج میروند، خانم های ما بر اساس همان مسائل دینی که نه به مدرسه راه دارند، نه در مسجد میروند متأسفانه که ما راه را بند کردیم و ان شاء الله که کوشش میکنیم باز کنیم، به مسائل دینی کمتر دسترسی دارند و یک معلم مرشد دینی در مراسم حج به خانم ها نداریم؛ یعنی علماء در بیرون هم پرسان کرده میتوانند، مولوی صاحب در خیمه مرد ها صحبت میکند، اگر خانم ها در خیمه دیگر بشنود، چرا ما مرشد دینی الحمد الله ما خواهران بسیار زیادی داریم که از علوم دینی فارغ شدند و با محرم شان روان نکنیم تا با خانم ها یکجا باشد و مسائل که خانم برایش ضرورت دارد به آنها ارشادات دینی برساند، تلاش در راستای افزایش سهمیه حج کشور و توزیع عادلانه آن طبق نیازمندی نه طبق احصائیه؛ بلکه نیازمندی ما باید همین سهمیه حج را برای دوستان برسانیم. با توجه با برنامه های فوق و داشتن انگیزه کاری و تجارب لازم در این بخش، امیدواریم با دادن رأی اعتماد و سپردن این مسئولیت برای بنده، فرصت و زمینه خدمت برگذاری در عرصه امور دینی را مساعد سازید. در بخش بودجه هم آخرین گپ را میگویم ذکی صاحب، وکیل صاحب کدام کسی میگوید معلم عربی بود من واری البته دیگر چیزها یاد نداشت باز خانم خود را گفته بود که از نحوو صرف چیزی میدانی؟ گفت بلی چرا نه. گفت چه میدانی؟ گفت (الصرف بنحو الذی احبهُ .) گفت که ما شتر را به نحو که من میخواهم صرف میکنم؛ بناءً بودجه را هم صرف کرده میتوانیم، از توجه تان یک جهان تشکر، و الله ولی التوفیق و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

دغونډې منشي:

د ښاغلي محمد قاسم حلیمي د ارشاد حج اوقافو وزارت نوماند وزیر څخه ډېره مننه چې خپله کاري برنامه یې د ملت د استازو سره شریکه کړه . وکیل صاحبانو پرون چون وزیر صاحبانو سوالونه کیدل په جوابو کې وکیل صاحبان ډېر کم وو که هم نظر یاستی که ستاسو نظر وي چې په ختم برنامه کې موږ حاضري ووایو ځکه اوس سوالو ته ځو د هر کمېسیون نه یو نفر او د یو هر ګروپ نه یو نفر سوالونه کوي نو که ستاسو نظر وي ستاسو نظر وي وکیل صاحبانو چې یو کمېسیون او یو ګروپ د پارلماني سوال وکړي ځکه موږ تېره څو ورځو کې اوله به کمېسیون خلاصیدل بیا به ګروپو ته تللو که همنظر یاستی چې یو کمېسیون او یو ګروپ سوالونه وکړي په نوبت سره.

رئیس مجلس:

وکلای محترم که سوال میکنند باز تا آخر تشریف داشته باشند و جواب خود را بگیرند.

نائب منشی:

جناب رئیس صاحب و همکاران عزیز، اگر موافق باشید در ختم مجلس حاضری بگیریم، در ختم مجلس بلی.

رئیس مجلس:

حاضری امروز مطبوعاتی هم شود.

نائب منشی:

شما چرا نگران هستید بخاطر حاضری اگر اینجا حضور دارید اصلاً نگران نباشید، کسانیکه میروند باید آنها نگران باشند بلی، بلی حاضری را حتماً میگیریم، بفرمائید اگر نمی نشینید رفته میتوانید، حالا امکان چرا ندارد ما حاضری میگیریم حتماً.

منشی مجلس:

ځو سوالوته د قاضي صاحب حنفي نه خواهش لرو چې خپل سوال ارائه کړي.

قاضی نذیراحمد حنفی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

وکلای عزیز و مهمانان گرامی، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

جناب رئیس صاحب! اول نسبت به شما صحبت میکنم، صفحه 108 اصول وظایف داخلی، وزراء که میایند برنامه کاری خویش را توضیح میدهند، وقت مقید نیست چه ده، چه یک ساعت چه بیش، فقره چهار ماده 79 جواب های وزیر صاحبان تا یک و نیم ساعت است، حق دارند گپ بزنند، ماده بحث که استیضاح است، استیضاح چون سوال پنج است جواب هم چهل و پنج دقیقه میشود؛ بناءً این بخش با آن بخش فرق دارد، حالا میایم صحبت سر عزیزانی که کاندیدا ها اند، همتایان سیاسی قبلی و فعلی، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

برنامه های شما بسیار جالب، بسیار مفید، بسیار مثمر و پیش من موجود است، کوشش کنید آن تطبیق بشود، آنچه گفتید در عمل انجام شود و من از جناب وزیر صاحب تجارت یک تقاضا را دارم، آنچه را شما گفتید نوت هم بود، بخش واردات را متوجه باشید، ما چیزی را که تولید مملکت است، در پهلوی تولید مملکت ما واردات به عین چیز میاید واقعاً کمر سکتور تجارت و صنعت ما را ویران میکند، گپ این را متوجه باشید که حیات اقتصادی یک ضلع زندگی ما است. میاییم سر بحث خواهر ما، گفته هایتان همه پوره بود، ضرورت به سوال در ذهن من ندارد، سر وزیر کار یک گپ میزنم جناب وزیر صاحب، آنچه را از صلاحیت شما کاسته شده تالار مسترد کرد، متقاعدین پس خدمت تان میایند؛ اما حیات شان تا اینها پول تقاعد خود را میگیرند؛ مثل اینکه دوباره تقاعد کنند، سهولت ایجاد کنید که یک سال طول میکشد، یک مرد کهن سال متقاعد میشود تا پول خود را میگیرد نفس اش می برآید. سر وزیر صاحب ارشاد گپ میزنم، جناب وزیر صاحب گفته هایتان بسیار زیبا سر اوقاف و امر معروف و نهی عن المنکر است، این حیات را ایجاد کن لالا که مملکت تلویزیون ها چه مفسدی دارند، امر معروف و نهی از منکر و اوقاف حیات علمی و اقتصادی است، تشکر. السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

نائب منشی:

تشکر جناب حنفی صاحب و حالا همکاران عزیز، یک نفر هم از کمیسیونها و یک نفر از گروپ های پارلمانی اگر موافق باشید و حالا از جناب مخدوم صاحب ابدال الله از گروپ پارلمانی قانون و عدالت.

مخدوم ابدال الله محمدی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

تشکر میکنم از شما منشی صاحب و مهمانان عزیز خوش آمدید!

برنامه های شما را گوش کردیم، واقعاً که خیلی برنامه خوب بود و امیدوار هستیم که برنامه تان عملی باشد، آیت شریف است خدای تعال میگوید:« کسانیکه ایمان آورده اید چرا شما چیزی را میگویید که عملی نمیکنید؛ اما چیزی را میگویید عمل نمی کنید بدترین گناه است.» امیدوار هستیم چیزی را که گفتید مکمل آن را در منصه اجراء و عمل قرار میدهید.

من تعداد سوالات را میکنم که وقت ما هم کم است، محترم داکتر صاحب سنجر کارگر سوال را از طریق کمیته ما که گروپ پارلمانی قانون و عدالت هستیم، برای من روان کرده که از وزیر صاحبان محترم پرسان شود، بخاطر مشارکت عادلانه اقوام و ولایات در اداره های بلند، متوسط و پایین شما چه برنامه دارید؟ آیا میتوانید که عدالت ولایتی و قومی را در ادارات خود تأمین بکنید؟ یک سوال. سوال دوم ما که داکتر صاحب قمربانو نورستانی از گروپ ما سوال کرده او این است که جناب وزیر صاحب مخابرات مربوط شما میشود، تقریباً چند ماه میشود که شما در وزارت مخابرات آمدید، سیستم جمع آوری پول تا به الحال ساخته نشده آیا شما میتوانید که این سیستم را فعال کنید پول که از مردم غریب، بیچاره، بیوه و کارگر گرفته میشود به جیب مفسدین میرود، آیا شما میتوانید این را قطع بکنید که این در عواید دولت و حکومت اضافه شود؟ موضوع دیگر جناب وزیر صاحب کار و امور اجتماعی، همیشه وزرای محترم در شورا که میایند مردم افغانستان را برایش ایجاد امید میکند، امیدوار میسازد و بطور مثال کوتاه میگوییم که وقت ما خلاص نشود، در عربستان سعودی مردم ما میروند بنام پاکستانی، آیا شما میتوانید که کارگر ها را در عربستان و سائر کشور ها روان بکنید به هؤیت افغانی شان؟ وقت هم کم شد یک چند تا توصیه برای وزیر صاحبان داریم، فقط یک دقیقه دیگر برای ما وقت بدهید، من دو شعر را میخوانم برای وزیر صاحبان، یکی مربوط میشود برای ما که سعدی صاحب گفته:

خدا ترس را بر رعیت گمار **** که معمار ملک است است پرهیزگار

و شعر دیگر مربوط میشود به وزرای محترم( قطع مایک.)

نائب منشی:

چون دی روز همینطور یک موضوع شد که باید اضافه وقت داده نشود .

رئیس مجلس (نایب دوم):

وکیل صاحبان گوش داشته باشید به سوالات خود تان، عرفان صاحب یک اعتراض دارد کارت سرخ بلند کرده.

عرفان الله عرفان:

تشکر جناب رئیس صاحب، وقت اعتراض بخاطری است که، جناب علی یار صاحب که دیروز ما شاهد بودیم، برنامه دیروز ما یک برنامه بود که ما را به طرف افتضاح کشاند و مردم بالای ما تبصره و قضاوت منفی داشت، اگر به شکل دیروز دوام کند که نشانه هایش دیده میشود، همین سوالات و جوابات نهائی نشده، اکثر وکلاء رخصت شدند بیرون رفتند و شاید تا آخر جلسه ما بیست نفر نداشته باشیم، در پهلوی از آن ماده 79 اصول وظایف داخلی اجباری سوالات را نساخته آنجا اختیار داده که هر کمیسیون و هر گروپ پارلمانی میتواند که سوال بکند، در گذشته ها ما حتی از سوالات صرف نظر کردیم هیچ سوال مطرح نشده؛ ولی به این قسم که ما سوال کنیم نه وزیر باشد، نه وکیل باشد و حتی رئیس ما نباشد معنی این چه است، یک سوال متحد المال که جناب رئیس صاحب مطرح نشد در این دور که وکلاء متوجه باشند این است که در دور پانزده، در دور شانزده قبل از اینکه به سوالات برویم، یک سوال متحد المال، یک تعهد شفاهی در حضور همه مردم و کاندید وزرای محترم میکردند که ما تابعیت دومی نداریم، این سوال عمومی است، هر کاندید وزیری که در اینجا صحبت میکرد، اینجا اعلام میکرد و تعهد می سپرد که من تابعیت دومی ندارم، اگر داشتم من منصرف میشوم و شما صلاحیت سلب من را دارید، امید است که در گذشته دیروز و پریروز کاری نشده، در روزهای آینده و کاندیدا های گرامی که حضور دارند این تعهد را بسپارند.

رئیس مجلس (نایب دوم):

عرفان صاحب در ختم محفل، مجلس حاضری گرفته میشود و هر کسیکه میرود غیر حاضر اعلان میشود.

عتیق الله رامین:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

با اجازه رئیس صاحب، هیئت اداری و کاندید وزرای محترم!

من به نمایندگی از کمیسیون امور بین المللی ولسی جرگه و گروپ پارلمانی همصدا، میخواهم سوالاتی را داشته باشم که امیدوار هستم پاسخ های قناعت بخش بفرمائید.

رئیس مجلس(نایب دوم):

بنشینید در جای تان هلمند صاحب، هر کس خواهران و برادران، وکیل صاحبان مطبوعات گرفته روان است، بنشینید هر کس در جای خود.

عتیق الله رامین:

سوال اول از جناب وزیر صاحب محترم غوریانی صاحب، از صنعت و تجارت است، وزیر صاحب! کسر بلانس تجارت خارجی ما بسیار زیاد و از لحاظ اقتصادی غیر قابل تحمل است، در حدود ده میلیارد دالر رسمی و غیر رسمی واردات داریم و کمتر از یک میلیارد دالر صادارات، برنامه شما برای رفع این فاجعه اقتصادی و رسیدن به تورم بلانس تجارت خارجی و ازدیاد صادرات چه است؟ سوال بعدی به وزارت کار و امور اجتماعی، محترم ته ینج صاحب، سوال سال ها است که با وصف کمک های جامعه جهانی، تربیه کارگران ماهر در عرصه های مختلف به اندازه ضرورت سورت نگرفته است، در بخش صنایع بانکداری و خدمات از کشور های منطقه کارگر، کارمند ماهر وارد میکنیم، شما برای ارتقای مهارت کار میلیون ها کارگر عادی چه راهکار قناعت بخش دارید؟ سوال بعدی من به وزارت محترم مخابرات و تکنالوژی از محترمه معصومه خاوری، فروش سیمکارت های بدون ثبت و راجستر سبب انجام جرایم متعددی انترنتی و تلیفونی، از جمله ساختن فیسبوک های جعلی، ارسال پیام های تهدید آمیز، اهانت، اذیت و آزار مردم میشوند، برای جلوگیری از چنین جرایم و تضمین مصونیت شهروندان چه اقدام انجام خواهید داد؟

رئیس مجلس (نایب دوم):

کارگر صاحب، رئیس دفتر مجلس در جای خود بنشیند، از داخل وکیل صاحبان بیرون شود.

عتیق الله رامین:

سوال بعدی به حلیمی صاحب، نقش ارشادی مساجد و خطبای کرام را در تنویر افکار مردم چگونه ارتقاء میبخشید تا به ثبات، صلح و امنیت کمک کند؟ تشکر.

سید احمد سیلاب:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

سلامونه او درنښټ سرپرست وزیر صاحبانو د ملت کور ته ښه راغلاست د ټولو ورځې په خیر!

اول سوال مې د وزیر صاحب تجارت څخه دی ښاغلی وزیر صاحب تجارت برنامه مو واوریدله یو سوال زموږ سره پاته دی بخاطر حل مشکلات اساسی تجاران داخلی و خارجی، هماهنگی وزارت اقتصاد، وزارت مالیه، اتاق تجارت و وزارت تجارت چه برنامه را زیر دست دارید؟

جناب وزیر صاحب سرپرست وزیر صاحب تاسو ته معلومه ده چې تجار صاحبان ډېر غټ مشکلات لري د هغو د جملې څخه یو د هرات په ګمرک کې تر اوسه پورې هم څو زره کانټینره د څو کلنو را په دې خوا د نامعلومو دلایلو په خاطر باندې ولاړ دي د دغه مشکلاتو او د دغو وزارتونو سره د هماهنګۍ بخاطر چې تر اوسه پوري دغه وزارتونه هیڅ نوع هماهنګي نه درسره لري د دغه مشکل د حل په خاطر باندې د تجاران د مشکلات د حل په خاطر او ددغه هماهنګۍ د جوړولو په خاطر باندې کومه برنامه لرئ؟ وزیر صاحب مخابرات بې راجستره سیمکارتونه څخه اکثره په اختطافونه کې استفاده کېږي او اکثره وخت د تروریزم په دې کې استفاده کېږي او دا د وزارت مخابرات مخ ته خرڅیږي په لاسونه کې او ګویې هم په لاس کې یې خرڅوي د دغه سیمکارتونو د ثبت او راجستر په خاطر باندې او ددغه جرمونو دغه کې هم ډېر تأثیر لري په کمیدو کې هم ډېر تأثیر لري کومه برنامه په لاس کې لرئ؟ بله خبره په عموم کې د مخابراتو سیسټم د څو شرکتو مافیایي په لاس کې دی د دغه مافیا څـخه د دغه سیسټم بېرته راخیستلو باندې کومه برنامه په لاس کې لرئ او بل د افغانستان انټرنټ په ټول نړۍ کې ګرانترین انټرنټ دی در حالیکه چې په ډېر کم قیمټ باندې تاڅو ته راځي د دغه انټرنټ د بیع د کومولو په خاطر باندې تاسې کومه برنامه لرئ؟ وزیر صاحب حج اوقاف اکثره وخت د منطقې او فرامنطقې استخباراتو زموږ د محراب او منبر څخه استفاده کړې ده د دغه مشکلاتو د حل په خاطر باندې تاسې کومه برنامه لرئ ؟ بلې د ښځو خرڅ او ولور په افغانستان کې هغه مشکلات دې چې زموږ ډېر ځوانان یې او بهر ته د تللو او یا هم د دریابونو د ماهیانو خوراک کړل د دغه غلط عرفو عنعناتو او د دغه مشکلاتو د دغه ځوانانو د مشکلاتو د حل په خاطر او د ولورونو د کمیدلو په خاطر باندې او د دغه بې ځایه رواجونو په خاطر باندې تاسې کومه برنامه لرئ مننه عزتمند شی؟

خان آغا رضائی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

تشکر وزیر صاحبان برنامه های شما را ما شنیدیم، من چند سوال داشتیم از وزیر صاحب مخابرات، جناب وزیر صاحب یک مشکل که وجود دارد، در رابطه به سیمکارت های ثبت ناشده، فیسبوک های مستعار و تهدید های که مردم از شماره های ناشناس میشوند، متأسفانه امنیت سایبری در افغانستان هیچ وجود ندارد، شما در این مورد برنامه تان را ما شنیدیم و خواهش ما این است که در این رابطه بسیار جدی کار کنید که همین فیسبوک های مستعار که در هر نفر رفته ده تا فیسبوک جور کرده و هر روز هر کاری را که دلش میخواهد میکند، این در دیگر دنیا کنترول میشود، متأسفانه در افغانستان هیچ نوع سایبر امنیتی؛ یعنیCyber Security وجود ندارد، در این رابطه از شما برنامه تان را شندیم، بازهم توجه تان را خواهان هستیم. و وزیر صاحب حج! از شما خواهان از این هستیم که یگان دفعه ما می بینیم که در همین مساجد افغانستان اینقدر بی برنامه گی است که در ده دقیقه همین آذان خلاص نمیشود، شما متوجه اگر بوده باشید رمضان که میشود یک مسجد آذان میدهد در یک ساعت و دیگر این از بی برنامه گی است و از بی پروگرامی است، متأسفانه هر ملاء امام هرچه که میخواهد میگوید و هر وقتیکه میخواهد ما یک طرح را ضرورت داریم که در کُل افغانستان در مساجد افغانستان با برنامه کار خود را پیش ببرد؟ و دوم دیگر گفته میشود که از وزارت حج شئون اسلامی جور میشود، لطفاً جناب وزیر صاحب که برای ملاء امام ها درست است که بر منافع ملی صحبت که میکنند، بر مبنی منافع ملی باشد؛ ولی نه اینکه یک مورد برای شان از طرف بعضی حلقات داده شود که مشخص در این رابطه صحبت شود و در رابطه به حج که شما برنامه دارید که یک نفر از اساتید از کابل برود و سه نفر از خود سعودی استخدام شود، کسانیکه در سعودی هستند آنها نه میتوانند که استادی کنند و نه پروگرام را خبر دارند، به نظر من شما یک کار بکنید که همان استاد ها را که از کابل میگرفتید، یک رقابت بوجود بیاورید و از داخل چوکات وزارت حج ببرید. و جناب وزیر صاحب تجارت در رابطه به سرمایه گذاری در افغانستان کلانترین مشکل است، زمین های که در شهرک تجارتی در باریک آب جور شده تجار مشکل دارد در این راستا، همان شهرک را من توجه شما در همان راستا خواهان هستیم، تا سرمایه گذاری در داخل کشور رشد کند، تشکر، سلامت باشید، من از وزیر صاحب کار و امور اجتماعی کدام سوال خاص ندارم.

سیمین بارکزی:

با سلام و وقت بخیر خدمت همه همکاران عزیز و مهمانان عزیز که تشریف آوردند!

جناب وزیر صاحب تجارت ما و شما آگاه هستیم که در همه کشور ها، حکومت ها تاجرهای خود را حمایت میکنند، شما بخاطر حمایت تجار چه برنامه ای روی دست دارید؟ برنامه های را که شما گفتید خیلی جامع و خوب بود، امیدوارهستم که جامعه عمل بپوشانیم.

جناب وزیر صاحب کار و امور اجتماعی! میکانیزم شما برای کارگران خارجی با وجودیکه افغانستان هفتاد فیصد مردم اش جوان است و یک کشور جوان است و نیروی گارگر را تشکیل میدهد؛ اما اکثر جای ها ما می بینیم کارگر های خارجی کار میکنند، در حالیکه بیکاری بیداد میکند، چه برنامه ای دارید برای گارگر های خارجی که در افغانستان کار میکنند؟ وزیر صاحب، سرپرست وزیر مخابرات همکار عزیز من، نمیخواهم برای شما بگویم سیمکارت های که بدون راجستر وجود دارد، میلیونها افغانی به جیب همان کسانی میرود که همین شرکت ها است و به جیب دولت هم نمیرود، شما چه برنامه ای دارید؟ تمام برنامه های خود را گفتید؛ اما در مورد سیمکارت های بدون راجستر که مالیات وضع میشود، شما توضیحات لازم نداید و برای کار زمینه اشتغال زائی چه برنامه ای دارید؟

سرپرست وزیر حج او اوقاف، خیلی صحبت های شما عالی بود، مشکلات زیادی در وزارت وجود دارد، بخصوص وقتیکه حجاج ما به مکه مکرمه سفر میکنند؛ یعنی من از نزدیک می بینم، دیدم و همه همکاران من که رفتند وقتیکه حجاج افغان را می بینیم واقعاً احساس میکنیم که اینها کاملاً معلوم نیست که از همین کره خاکی هستند یا نه، بخاطریکه همه کشور ها برنامه خوبی برای حجاج خود دارند؛ اما میلیونها پول را حجاج میدهند، هزینه خود را میدهند؛ اما به جیب هم وزارت و هم کسانیکه قرارداد میکنند میرود، لطفاً در آینده ها شما یک برنامه درستی داشته باشید و بحث دیگر اینکه یکی از همکارانم مطرح کردند و بحث خودم هم است، در اسلام دختر فروشی و زن فروشی وجود نداشته؛ اما متأسفانه هنوز در بعضی ولایت ها دختران ما فروخته میشوند، برای این موضوع شما چه برنامه ای دارید؟ تشکر.

کرام الدین رضازاده:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

خدمت وکیل صاحبان و سرپرست وزیر صاحبان محترم، سلام و احترام دارم، خوش آمدید جناب وزیر صاحبان محترم!

جناب سرپرست وزارت محترم کار و امور اجتماعی، محترم ته ینج صاحب، طوری که در جریان هستید، طی سالیان متمادی از اثر جنگ های خانمان سوز، متأسفانه در کشور ما صد ها هزار طفل بی سرپرست و بی پدر شدند، صرف شما در حدود ده هزار طفل را تحت پوشش و یا در پرورشگاه های خویش آنها را مورد حمایت قرارد دادید، شما چه برنامه ای دارید و چطور میتوانید که لااقل پنجاه درصد ایتام بی بضاعت را در سطح افغانستان، مخصوصاً ولایات محروم؛ مثل ولایت غور تحت پوشش و برنامه پذیرش خود بگیرید که آنها را پرورش بکنید؟ از جناب محترم سرپرست وزیر صاحب وزارت ارشاد حج اوقاف، جناب حلیمی صاحب بزرگوار، یک عده از علمای افغانستان، بخصوص خطابا و امامان مساجد در نقاط مختلف طور علنی به منفعت دشمن تبلیغ دارند و حتی فعالیت هم میکنند، بخیر اگر شما مورد اعتماد نمایندگان مردم افغانستان قرار گرفتید و مطمئن هستم که ان شاء الله مورد اعتماد مردم افغانستان و نمایندگان مردم افغانستان هم قرار میگیرید، آیا در برابر آنها کدام پلان جلوگیری از فعالیت های آنها دارید؟ و آن کسانیکه طور علنی بخاطر تخریب مردم افغانستان دست به اعمال فاجعانه میزنند، آنها را به قانون میسپارید؟ و همچنان در عرصه اجماع علمای امت اسلامی، در رابطه به جنگ کنونی افغانستان کدام راهکاری دارید روی دست؟ و جای دارد که از برنامه های شما، بخصوص طوریکه من معلومات دارم اولین بار است در تاریخ افغانستان و در تاریخ وزارت حج و اوقاف، شما یک استراتژی را ساختید دیگر ان شآء الله اگر خواست خدا باشد، به روشنائی این برنامه های شما مطابق به استراتژی که ساختید در آینده هم ما شاهد یک تغییرات خوب باشیم، گرچه وقت من کم مانده از وزیر صاحب سرپرست وزارت مخابرات محترمه خاوری صاحب، شما خبر دارید که فعلاً آنتن های افغانستان در ساحات که طالبان تسلط دارند فعالیت از آنهامطابق به دستور طالبان است، شما چه میکانیزمی روی دست دارید که بتوانید هم این آنتن ها را از سیاسی بکشید؟

الحاج عبدالشکور واقف حکیمی:

بِسْــــــــــــــــــمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْم

با اجازه جناب رئیس، هیئت محترم اداری، نامزد وزرای محترم که تشریف آوردند برایشان خیر مقدم عرض میکنم!

در مورد وزارت کار و امور اجتماعی، چنان که از نام اش پیدا است، کار و امور اجتماعی و بیشترین امور اجتماعی افغانستان و هر جامعه دیگر هم بستگی به کار و کاریابی و پروردن کارگران ماهر دارد که نیازمندی های بازار کار را بر آورده بسازد، چیزیکه در اینجا بسیار قابل مکث است و در حکومت افغانستان متأسفانه وجود ادارات موازی که کار هایشان در تعارض واقع میشود، ما در اینجا وزارت کار و امور اجتماعی داریم و یک اداره غیر پاسخگوی مستقل، یک امپراتوری دیگر بنام کمیسیون اصلاحات اداری داریم، ما در اینجا در چهارچوب وزارت کار و امور اجتماعی، ریاست عمومی قوای بشری داریم و آنجا را هم اصلاحات اداری، تا زمانیکه این تعارضات رفع نشود، به باور ما این کار انجام نمیگیرد، درست است که یک مسئولیت تنها حکومت ووزارت کار و امور اجتماعی نیست، مسئولیت ما خاصتاً مجلس نمایندگان هم است که این تعارضات را که نتیجه اش ایستائی و عدم تحرک و پیشرفت است ما جلوگیری بکنیم، ما امیدوار هستیم که این تعارض را میان کار و امور اجتماعی و کمیسیون اصلاحات اداری رفت کنیم؛ البته این به یک برنامه مدون نیاز دارد. در مورد البته بحث های دیگری که مطرح شده مربوط کار و امور اجتماعی، من تقریباً فکر میکنم از محتوی خالی شده وزارت کار و امور اجتماعی. بحث که در مورد وزارت محترم حج و اوقاف و ارشاد است که از همین نام اش معلوم است، باید مسئله حج باید سامان پیدا بکند، اوقاف که دارائی بسیار کلان وجود دارد که سامان پیدا بکند و همچنان ارشاد که در برخی از زمینه هایش وزیر محترم جناب حلیمی صاحب اشاره کردند.

در مورد وزارت مخابرات، بحث را که دوستان دیگر مطرح کردند، تا هنوز ابهامات بسیار کلان وجود دارد که این تکس های که گرفته میشود از سیمکارت ها، از کریدت کارت ها اینها چگونه جمع آوری میشوند، چگونه هزینه میشوند و این یک بحث بسیار کلان و یک چالش کلان است، سلامت باشید.

سید محمد حسن شریفی بلخابی:

بنام خدا و به نستعین و به نستمید.

با اجازه جناب رئیس صاحب، هیئت محترم اداری، سرپرست وزراء را خیر مقدم عرض میکنم به خانه ملت!

بی مقدمه چند تا سوال دارم، جناب غوریانی صاحب شما خودتان گفتید که صنعت پیشه هستید، درد مردم و مشکلات مردم را خوب متوجه هستید، سوال من در این قسمت که در رابطه با اقلام و اجناس خام مثل قالین، مثل پوست، مثل گوشت یا میوه مثل سیب، کشمش، انار هر چه که داریم در مجموع برای ایجاد مارکیت برای اموال و اجناس ما در بیرون چه برنامه دارید؟ مال ما و شما شما بهتر میدانید قالین ما قالین دستی ما بنام پاکستان در دنیا صادر میشود، سیب ما بنام دیگر کشور ها صادر میشود، در این قسمت چه برنامه دارید؟ امیدوار هستم که در این قسمت یک کار خوب داشته باشید، تا اینکه وضعیت کشور بهبود پیدا بکند.

جناب ته ینج صاحب، برنامه های که هر چهار وزیر ارائه کردند، خیلی برنامه های خوب بود، خدا بکند که شما اینرا انجام داده بتوانید، این کاری است که رستم باید در مازندران انجام بدهد، از شما مشخصاً سوال میکنم، یکی از عامل نا امنی و بد امنی در افغانستان بیکاری است و سال های قبل وزرای قبل به ما وعده دادند که ما در کشور های که نیاز به منابع بشری دارند، مثل کشور های عربی ما کار یابی را این بیز را جور میکنیم، شرکت ها آمدند پول های مردم را دزدی کردند که ما شما را عربستان، قطر، کجا و امارات روان میکنیم و همان رقم ماند، مشخصاً این است که شما در کاریابی، در رابطه با اینکه نیروهای انسانی و بشری ما و شما در کشور های که کار نیاز دارند، در آنجا چه برنامه دارید؟ و این برنامه شما معادل همه کار وزارت شما است.

جناب خاوری صاحب، شما برنامه خوب ارائه کردید، من دو تا سوال دارم، یکی شما ببینید قیمت انترنت در افغانستان بسیار بالا است، برعکس کیفیت خدمات انترنت بسیار پائین است، شما در این قسمت چه برنامه دارید؟ یعنی باید اولین قدم که شما بر میدارید و داشته باشید، اینست که شما تنزیل بکنید قیم و قیمت های انترنتی را و کیفیت را بالا ببرید، ما در شهرک می نشینیم انترنت کار نمیکند.

جناب سرپرست وزیر صاحب حج و اوقاف( قطع مایک.)

خالد اسد:

بسم الله الرحمن الرحیم

د رئيس صاحب او هیئت اداري په اجازه!

جناب وزیر صاحب! ما فقط وزیر صاحب تجارت البته غوریاني صاحب نه یو څو سواله دي، یو فرار د سرمایې او عدم مصونیت د جاني او مالي د تجارچې د دې لپاره هر وخت خبره شوې وه؛ ولې مهمه او عملي طرح تر اوسه نه ده وړاندې شوې، دوهم د همسایګانو سره هېوادو سره موږ مشکل د ټرانزیت او د موټرو د تګ او راتګ چې افغانان ته مشکل وي او هغه بل څوک چې راځي زموږ همسایګان هغوی ته مشکل نه وي، د دغه په ارتباط موږ عملي طرح غواړو ګورئ! موږ استراتېژیانې او طرحې هره ورځ جوړوو؛ ولې په عمل کې باید څه وکړو موږ دغه درنه غواړو او دغه لپاره وضاحت په کار دی.

بل صنعتي پارکونه ولایتو کې موږ څنګه وده ورکړو خپلو تولیداتو که متأسفانه په دا تېرو اته لسو کلو کې په ډېر فقط څو مشهورو ښارو کې یو څه جوړېږي؛ ولې موږ نورو ولایتو ته صنعتي پارکو ته وده نه ورکوو چې دا ضعف د وزارت تجارت بولم په تیره کې.

بل هغه داخلي تولیدي کمپنۍ چې موږ لرو د هغو د مثلاً موږ تولیدات لرو داخلي ولې ګاونډي هېوادونه هغه حمایه کوي؛ ولې موږ له خوا خپل هغه کمپنۍ چې داخلي تولیدات لرو تر اوسه موږ حمایه کړې نه دي او سبب د دې شوی دی چې هغه کمپنۍ ورشکست شوې دي، د دغه په اړه موږ غوریاني صاحب موږ وایو چې په عمل کې باید څه کولای شی دې لپاره بودجه او طرح څنګه عملي کولای شو څه مشکلات او خنډونه دي د دغه د رفع کولو لپاره؟

راځو بله موضوع د وزیر صاحب کار او امور اجتماعي، یوه موضوع ایجاد د شغل د خلکو ته چې دغه رښتیا زموږ د بیکارۍ هغه ګراف ډېر لوړ دی او هغه امنیتي مشکلات هم موږ لرو شاید بودجوي مشکلات هم لرو، تاسو په خبرو کې یوه خبره وکړه چې تحصیلات عالي دې یو څه وکړي چې هغه خلک چې تخنیکي خلک وي هغه دې وروزي نور دې هم انکشاف ورکړي؛ ولې موږ ډېر ځوانان لرو چې تحصیل کرده دي؛ ولې متأسفانه تر اوسه کار لپاره هلته دوی ته زمینه نشته.

او بل سوال هم د وزیر صاحب مخابراتو څخه ده، د قیمت لوړوالی، کیفیت او د انترنټ او دمخابراتي سیستم خرابوالې لپاره یو طرحې دي طرحې هر وخت ورکوو؛ ولې عمل کې موږ په دا څو وزیر صاحبانو هم نه وکړل، زه وایم چې تاسې به څه کولای شی په راتلونکې کې؟ د دغه موضوع د حل لپاره او بل تل تاسې او موږ وایو چې ترویج د تکنالوژي او استفاده د نورو نویو تکنالوژیو څخه آیا د دې لپاره موږ څومره بودجه لرو دا امکانات په نظر کې نیول شوي؟

په آخر کې وزیر صاحب د اوقافو نه یو سوال کوم، زموږ د مساجدو خطبې هر رقم متفاوته دي کله د دې نظام مخالفې دي ... قطع مایک.

انجنیر محمدالدین همدرد:

بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین

با اجازه جناب رئیس صاحب!

از توضیحات همه جانبه کاندید وزرای محترم اظهار سپاس میکنم.

کاندید وزرای محترم، هر یک شما در برنامه های کاری تان اشارات داشتید که به اساس نیازمندی های مردم کار نمائید، بدون شک باور دارم شما ان شاء الله چنین کاری را انجام خواهید داد، از نظر بنده تحقق بخشیدن و رسیدن به این اهداف تجدید نظر به میتود های کاری و بشری، به شیوه سهل و زود رس به ابتکار عمل و توانمندی های هر یک شما بر میگردد، که باید زمینه را کمی سهل بسازید، از میتود ها و روش های نو کار باید بگیریم. من مطمئن هستم که کابینه جدید افغانستان، با درنظرداشت شرایط فعلی اقتصادی و سیاسی افغانستان، ان شاء الله چنین کاری را انجام خواهد داد، چرا بروکراسی در ادارات دولتی بسیار به اوج خود رسیده، و یک کاریکه فرضاً در یک روز میشود، به چندین روز آنهم توسط وکیل میروند به کدام اندازه مشکلات است. جناب کاندید وزیر صاحب محترم وزارت تجارت! وزارت تجارت از سال های متمادی نتوانسته، بخاطر حمایت و جلب و جذب سرمایه گذاری و مصونیت تجاران ملی ما که به میلیارد ها دالر از مرز های افغانستان فرار کردند، این کار را انجام بدهند که در افغانستان ما در یک حالت بد اقتصادی قرار داریم که باید حد اقل ما بتوانیم که به خود کفائی اقتصادی باید برسیم. بخاطر حمایت و جلب و جذب ان شاء الله با آمدن شما که شما از تجارب خوبی برخوردار هستید، من مطمئن هستم که در این راستا بخاطر رشد اقتصاد پایدار در افغانستان کارهای خواهد انجام دادید، این در صورت میشود جناب وزیر صاحب من قبلاً برای شما گفتم و حالا هم میگویم از این تریبون میگویم که ساحه کاری وزارت تجارت باید دوباره به اختیار شما قرار بگیرد، که از جمله بنادر افغانستان است، در تمام جهان معمول است بنادر یک کشور در اختیار وزارت تجارت بخاطر عرضه خدمات بهتر و خوبتر به تجارت میباشد، متأسفانه که در افغانستان به حساب محاسبه های بی سنجش و بی وقت کار های انجام دادند که امروز تجارت افغانستان رونق یافته نیست و بنادر افغانستان در یک حالت بسیار بدی قرار دارد و تمام این مسئولیت ها را جناب رئیس صاحب جمهور به وزارت مالیه سپردند، من از همین تریبون پیشنهاد میکنم به حکومت، بخصوص به جلالت مآب رئیس صاحب جمهور، وزارت مالیه از عهده این کارهای زیاد برآمده نمیتوانند، من بگونه مثال میگویم، تصدی های که در افغانستان تا هنوز منحل شد، تغییر شخصیت حقوقی کردند و از وزارت ها گرفتند به وزارت مالیه ارتباط گرفتند، در حالت بسیار بدی قرار دارد، جایداد های( قطع مایک.)

نائب منشی:

تشکر همدرد صاحب، دیگر همکاران سر و صدا میکنند، همدرد صاحب!

نائب دوم مجلس:

خردمند صاحب یک دقیقه وقت بده برایشان.

انجنیر محمدالدین همدرد:

تشکر جناب رئیس صاحب! ما بخاطر اینکه ما بتوانیم که تجارت ما رونق پیدا بکند و حد اقل وزارت تجارت باید دوباره به همان ساحات کاری خود بر بگردد و عرضه خدمات بهتر بکند، من برای رئیس صاحب جمهور پیشنهاد میکنم که مؤثر واقع نشده، چنین کاریکه فرضاً تصدی های دولتی تغییر شخصیت حقوقی کردند و به حالت بسیار بدی قرار دارند، از جمله تصدی شیرخان را من مثال می آورم که تصدی سپین زر ولایت کندز را که بسیار در حالت بد و تمام تصدی های افغانستان، تشکر میکنم، سوال دوم من بر میگردد به کاندید وزیر صاحب تکنالوژی، واقعاً که آنها در برنامه های کاری شان چیزهای که اشاره داشتند، خدا کند که بر مبنای عدالت اجتماعی پیش بروند، اصلاحات در قیمت شبکه های مخابراتی و قیمت کیفیت شبکه های مخابراتی باید باشند و سیستم اخذ مالیه که در آن شفافیت وجود ندارد، متأسفانه که تا هنوز بحالت خود باقی ماندند و از جلالت مآب وزیر صاحب کار و امور اجتماعی هم خواهش میکنم که در قسمت حرفوی( قطع مایک.)

عبدالستار حسینی:

نام خداوند بخشنده و مهربان

با عرض ادب خدمت جناب رئیس صاحب، هیئت اداری و وزیر صاحبان محترم!

سوال اول من از جناب وزیر صاحب تجارت است، جناب وزیر صاحب! در صورت که شما برنده شوید که ان شاء الله خواهید شد، در رابطه به ریاست مواد نفت چه تصمیم دارید؟ شما می فهمید که افغانستان یک کشور است که تمام مواد سوخت خود را از کشور های همسایه تمویل میکند، و بزرگترین فساد را ریاست مواد نفت در سر تا سر افغانستان میکند، من امیدوار به این هستم که دست آن مافیایی که تا بعضی از آن برادران که در ارگ هستند کوتاه شود و خانه ملت شما را حمایت میکند.

خواهر ما وزیر مخابرات! تقریباً چهار سال، پنج سال شده وقتیکه مردم غریب، بیچاره، ضعیف، مستضف کریدت گوشی خود را اضافه میکنند، تا فعلاً هیچ وزیر مخابراتی برای ملت، برای دولت و برای خانه ملت وضاحت نداده که همین پول سالانه چند است و به کدام وجه و باب اضافه شده، آیا در صورتیکه شما مؤفق شدید آیا شما حاضر هستید به پاسخگوئی برای ملت و برای خانه ملت که همین پول به کدام وجه میرود؟ این پول را کی مصرف میکند و به کجا است؟ برای قوای مسلح میرود، اینها را رئیس صاحب جمهور میگیرد، اینها را برای بودجه معاشات کارمند و مامور اضافه میشود یا نه که چهارتا مافیای دزد است اینرا به مصرف میرسانند.

جناب وزیر صاحب حج و اوقاف! شما می فهمید که در بعضی از ولایات چیزیکه برادران ما گفتند، امام صاحبان معاش هم از حج و اوقاف میگیرند و به ضد نظام هم تبلیغ میکنند، و بهترین فرزندان خود را ما از دست میدهیم که آنها سربازان قوای مسلح هستند، افسران هستند، وزارت دفاع و داخله و امنیت ملی، اینها حاضر نیستند تشیع جنازه یا نمازه جنازه را برای آنها اداء کنند، در صورتیکه شما مؤفق میشوید با چنین ملا های که معاش از حکومت میگیرند و از وزارت حج و اوقاف به نفع دشمن تبلیغ میکنند و سربازان و افسران ما را نماز جنازه نمیدهند، با اینها شما چه پلان و چه تصمیم دارید؟ تشکر.

حاجي خان محمد وردګ:

بسم الله الرحمن الرحیم

لوی او بښونکي تل پاتې خدای په نامه!

درنو وکیل صاحبانو راغلیو وزیر صاحبانو ته ښه راغلاست وایو!

وزیر صاحب د صنعت او تجارت! جناب وزیر صاحب په تېرو کلونو کې زموږ صنعت او تجارت وزارت په یوه سیاسي وزارت تبدیل شوی وو، له تاسو څخه مو هیله ده چې دغه یو سکتوري او کلیدی وزارت دې له سیاست څخه را ووځي.

جناب وزیر صاحب! څنګه کولای شو چې د افغانستان محصولاتو ته په نړیوالو کې خاصتاً په همسایه هېوادونو کې بازار پیدا کړو؟

دوهم جناب وزیر صاحب! د نړیوالو بې کیفیته تولیداتو خاصتاً زموږ د همسایه افغانستان دې بازار ګرځېدلی، څنګه یې کولای شو چې دغه د بې کیفیته بازار په یوه صنعتي بازار باندې بدل کړو چې یوې خواته مو د هېواد اقتصاد برابر شي له بلې خوا مو هېوادوالو ته زمینه د کار پیدا شي.

جناب وزیر صاحب! څنګه کولای شو چې هغه افغان پانګه وال یا نړیوال سوداګرو ته په افغانستان کې زمینه د کار مساعده کړو ترڅو زموږ ملک خود کفايي خواته لاړ شي او هېوادوالو ته مو زمینه د کار پیدا شي؟

وزیر صاحب د حج او اوقاف! جناب وزیر صاحب! تر نن ورځې پورې موږ وزارت د ارشاد او حج یواځې د وزارت حج او اوقافو په نامه پېژنو؛ مګر هغه خدمات تر نن ورځې پورې چې د ارشاد په بخش کې دي موږ نه لیدلي او نه مو اورېدلي، وزارت ارشاد او حج افغانستان یو اسلامي هېواد دی چې دغه یو ډېر مهم او کلیدي وزارت دی، جناب وزیر صاحب! هغه خدمات تر نن ورځې پورې زموږ علماوو ته نه دي رسېدلي په ډېر محرومیت حالت کې ژوند کوي موږ څنګه کولای شو چې د افغانستان ټول مساجد حکومت خاصتاً وزارت حج او اوقاف تر خپل پوشش لاندې راولي، خپلو علماوو ته چې ورثه د انبیاء ده پر موږ باندې حق لري، هغسې خدمات ورته ارائه کړو لکه نورو دولتي مامورینو ته مو چې ارائه کړي، بل څنګه کولای شو جناب وزیر صاحب! زموږ علماوو ته دیني او اسلامي بخش کې د لوړو تحصیلاتو زمینه مساعده کړو ترڅو دغه فعلي وضعیت خاتمه ومومي ترڅو زموږ علماء او ټوله جامعه په اسلامي اصولو باندې پوه او آګاه وي ترڅو دا خشونت، وحشت، د پای ټکی ومومي له توجه څخه مو مننه!

داکتر ضیاء الدین ضیاء:

اعوذ با الله من الشیطان الرجیم، بسم الله الرحمن الرحیم

السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

عرض سلام و ادب دارم خدمت رئیس صاحب، اعضای محترم مجلس و سرپرست وزیر صاحبان محترم که تشریف آوردند!

سوال اول من ارتباط دارد به وزیر صاحب حج و اوقاف، جناب وزیر صاحب، خوشبخت هستم که بعد از سالهای خیلی زیاد دومی سخنرانی تانرا میشنوم، اولین سخنرانی شما را در زمان حکومت طالبان در مسجد جامع روضه شریف شنیده بودم، خیلی عالی صحبت میکردید و این صحبت تان هم خیلی قشنگ بود جناب وزیر صاحب! شما گفتید که در ارتباط به شئون اسلامی و محدودیت وضع کردن سر علمای دین، اگر شما واقعاً این کار را بکنید آیا میدانید که تبعات منفی این در افغانستان چقدر است؟ برای مردم افغانستان این پذیرفتنی نیست، محدودیت وضع کردن برای علماء دین، حکومت های گذشته هم دست به چنین کارهای زدند که ما و شما شاهد اش بودیم که در مقابل چه قسم واکنش های مردم قرار گرفتند.

سوال دوم من ارتباط میگیرد به وزارت محترم مخابرات، جناب سرپرست وزیر صاحب! در قسمت بی کیفیت بودن انترنت که قیمت انترنت خلی بلند است؛ ولی کیفیت اش بسیار پایین، در این قسمت شما چه تصمیم و چه تدابیر دارید؟ و همچنان در قسمت بی کیفیت بودن تماس ها که شبکه های مخابراتی بی نهایت مصرف بلند میگیرند؛ ولی خیلی عرضه خدمات شان پایین است و جز و سوم سوال من جناب وزیر صاحب اینست که همین فیس بوک های جعلی را آیا در قسمت اداره کردن آن که دیگر نتوانند افراد و اشخاص با استفاده از نام جعلی، یک هرج و مرج روانی را ایجاد کنند در جامعه، در قسمت اینها چه تدابیر دارید؟ سوال سوم من ارتباط میگیرد به سرپرست وزیر محترم تجارت! تصدی های که مربوط به وزارت شما بود، حکم اش چندی قبل از طرف مجلس فرمان رئیس جمهور رد شد که آنها مربوط به وزارت مالیه شده بود، شما چه وقت بخاطر پس گیری آنها که در جمع وزارت شما شود و از وزارت مالیه اقدام خواهید کرد؟ بخیر و سلامت باشید.

فرزانه کوچۍ:

بسم الله الرحمن الرحیم

سلام او احترام ټولو ته مخصوصاً نوماند وزیر صاحبانو ته!

محترم وزیر صاحب ستاسو نه به شروع وکړو، تاسو یوه ډېره ښه خبره یادونه وکړه چې هغه کسانو ته بلې هو حلیمي صاحب! چې مدرسو شاګردانو ته یا زده کونکو ته د اول نه تر درېیم صنف پورې د زده کړو رسمي زده کړو امتیاز ورکوی دا زموږ کوچیانو لپاره یو ډېر ښه زیری دی او ډېره ښه خبره ده، ځکه موږ خو نه مکتب ته لاسرسۍ لرو نه مدرسې ته؛ اما حد اقل یو نیمچه ملا صاحب ته لاسرسۍ پیدا کولای شو هغه هم که تاسو لږ کوښښ وکړی سم ملا صاحب ته هم کېږي ان شاءالله. نو ښه به دا وي چې دغه ماشومان هلته زده کړې کوي، دغه کې تاسو خاصه توجه غواړم مخصوصاً د کوچیانو برخې ته، یو دغه تهداب د تاسو له خوا کېښودل کېدلای شي د کوچیانو د زده کړو لپاره.

بله خبره دا که کېدلای شي یوه مخصوصه لیلیه مدرسه تاسو زموږ د کوچیانو ماشومانو لپاره د یو پایلټ پراجکت په توګه په نظر کې ونیسئ!

بله خبره د ملا صاحبانو د اسنادو درلودو رسمي اسنادو تاسو و کړه، تاسو ته به سند مهمه وي معتبر وي که پوهه، موږ اسناد لرو په افغانستان کې پاکستان کې نورو ځایو کې اسنادونه جوړ شوي دي راغلې دي خو حد اقل هغه فهم او درایت د خطیب لپاره چې کوم دی، کوم چې باید خلکو ته انتقال شي د خلکو لپاره ممبر او مسجد د یو ترور او د افراط ګري مرکز جوړ نه شي د هغه ځای نه دغه پیغام و نه لېږدول شي، دې لپاره به تاسو کوم معیارونه وضع کړی چې د دغه مخه ونیسي.

بله خبره د محترم تجارت وزیر صاحب غوریاني صاحب! موږ ته تاسو او نور وزیر صاحبان چې دلته راځي ډېر ښه شنه او سره باغونه را ښایي؛ اما بودجه موږ ته معلومه ده، عام خلکو ته تاسو دغه تبلیغ دغه ټول وزیر صاحبان چې څلور واړه یاستی تاسو دغه پیغام ورکولای شی، دغه بیانیې هم عاموو خلکو ته ښه دي خو موږ ته ښه نه دي، ځکه موږ ته امکانات او منابع معلوم دي تاسو باید موږ ته پررټایز یا اولیت بندي یا لومړيتوبونه په توګه ووایی، تاسو څلور سره وزیر صاحبان، خو موږ ته هم داسې نه دي ویلي، اوس تاسو ویلي چې موږ مصونه فضاء د پانګه والو لپاره برابروو، تاسو ویلې دي چې د صادراتو او وارداتو بیلانس برابروو، دا وړې برنامې نه دي، بهرني مارکېټونه خپل محصولاتو ته جوړوو، دا وړې برنامې نه دي، اولویتونه موږ ته ووايی منابع تاسو سره محدود دي، جناب تهینج صاحب د کوچیانو ماشومانو لپاره هغه حق چې دوی پرورشګاه کې لري دوی کودکستان کې لري هيڅکله نه دی ورکړل شوی تاسو دې لپاره څه برنامه لری څنګه موږ کوی شو دغه بودجې نه چې کار او امور اجتماعي له خوا مصرفېږي کوچیان مستفیده شي؟ همچنان همدغه د کار موندنې په برخه کې او د کار روزنې په برخه کې چې زموږ کوچیان ډېر ضرورت مسلکي او فني زده کړو ته لري ترڅو د نوي ژوند عصري ژوند جوګه شي او دوی وکولای شي دغه یو کسب ولري پرته له مالدارۍ نه، ترڅو دوی که غواړي اسکان شي هغه کسب په طریقه یې دوی روزي وګټلی شي، معصومه خاوري صاحب! د موږه دغه بازار کې چې کوم سیمکارتونه دي د دې مسئله او د کریدت د هدر تللو هغه د مالیې چې دی هغه مسئله یاده شوه، بله اصلي خبره دلته د کیفیت ده موږ ډېرې زیاتې د همسایه ملکو ته تاسو وګوری څومره پيسې هلته په انټرنټ او په خدماتو مصرفېږي، دلته ډېر زیات قیمت دي؛ اما خدمات هېڅ نشته، خدمات اصلاً موجود نه دي، مخابراتي کمپنۍ ... قطع مایک.

استاد حمید الله حنیف:

با عرض سلام محضر همه بزرگواران!

تشکر میکنم از کاندید وزرای گرامی که پلان و برنامه خود را با وضاحت بیان کردند.

سوال اول من از جناب وزیر صاحب مخابرات است، یک مشکل عمده که وجود دارد که از طرف شب در اکثر ولایات آنتن ها قطع میشود و روابط کاملاً قطع میشود، برنامه ای اینها چیست در آینده به این مشکل را چگونه حل میکنند؟

سوال دوم اینست که ده فیصد مالیه کریدت متأسفانه شرکت ها که میگیرند، چندی پیش من به تالار هم گفتم که سه میلیارد و چهار صد میلیون افغانی شرکت روشن تنها قرض دار است که از جمله یک میلیارد و سه صد و چند میلیون ده فیصد کریدت مالیه است، اینها چه برنامه دارند که مالیه بالای شرکت ها نماند؛ چون پول از مردم وضع میشود مستقیم برود به بودجه حکومت. سوال من از جناب سر پرست وزارت کار و امور اجتماعی است؛ چون کار و امور اجتماعی واضح است که کار آفرین است، برنامه اینها برای اشتغال زائی و کار آفرینی چیست؟ تا اینکه جوانان ما از بیکاری نجات پیدا بکنند.

سوال دیگر من مربوط جناب حلیمی صاحب است، وزارت حج، اوقاف و ارشاد، حج که متأسفانه سال گذشته نداشتیم و سال پیشرو هم معلوم نیست، در قسمت پس گیری زمین های اوقاف از غاصبین چه برنامه دارید؟ یک، سوال دوم من اینست جناب حلیمی صاحب که ارشاد شما تنها مربوط به رعیت است یا حکومت هم جز و برنامه ارشادی شما است؟ چون اگر حکومت هم انحرافات اش اصلاح نشود، حکومت که خودش اصلاح نباشد دیگران را اصلاح کرده نمیتواند، در این راستا چه برنامه دارید؟

سوال دیگر جناب حلیمی صاحب امنیت، صلح، آرامش، اخلاق، تربیت اولاد، حل منازعات بین الاقوام و سائر مسائل جامعه را شما از علماء میخواهید که حل بکنند، و همه مسئولیت را همیشه حکومت بدوش علماء گذاشته، چه برنامه دارید برای بهبود وضعیت معیشتی و زندگی علماء؟ موتر های مودل بالا و خانه های مجلل، معاش های بلند و امکانات زیاد را دیگران استفاده میکنند؛ اما وقت بار مسئولیت میشود همه انگشت طرف علما است، در این قسمت از شما میخواهیم که برنامه که برای بهبود وضعیت علماء دارید هم جواب بدهید؟ مؤفق باشید.

السلام علیکم و رحمة الله!

نجیب الله ناصر:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئيس صاحب، هیئت محترم اداری، کاندیدا وزرای محترم و وکلای محترم در تالار!

جناب رئیس صاحب! اول پیشنهاد من برای شما است که همین سؤالات را اینقدر طولانی میکنید که باز ساعت دو بجه شود، وقت نان و نماز میشود همه میروند، باز عکسها در فیس بوکها میاید که وکلاء نیستند، وکلاء خوب باید نان و نماز بخوانند یا نه این یک پیشنهاد، از کاندید وزیر صاحبان ما بعضی سؤالات که داریم، بسیار سؤالات طولانی نمیکنم، بخاطریکه اکثر دوستان بعضی سؤالات را کردند، از وزیر صاحب تجارت یک سؤال داشتم که جناب وزیر صاحب، میخواهیم که خبر شویم در این اواخیر ما و شما همرای کشور همسایه پاکستان بسیار رفت و آمدها داشتیم که رئیس صاحب پارلمان رفتند، خبر هستید که فردا برایمنستر آنها تشریف میاورند و ما میخواهیم که شما هم رفتید، ما هم همرای این هیئت بودیم، بعضی مشکلات داشتند تجارهای ملی ما و شما، در مورد بستن راه تورخم و یک موضوع دیگر کانتینرهای ما در آنجا بود، در کراچی که دمبریچ خورده بود، در همین موضوع اگر برای ما آنها کار که شما مشخصاً در همین سرپرستی هم کردید، اگر یک گزارش برای ما بدهید بسیار خوب میشود؟ تشکر.

جناب ته ینج صاحب، همینطور اگر به ترتیب سؤال کنیم، ته ینج صاحب در مورد همین بیکاری که عامل اصلی خراب شدن امنیت در افغانستان بیکاری است، اینرا باید قبول کنیم او که به طالب میرود، او که در اردوی ملی ما است، بخاطر معاش و همان فقری که در خانه اش است میاید، در همین مورد که باید چیز مشخص نه برای پنج سال که حد اقل برای همین کشورهای عربی که آنها پولدار هستند ما کارگر خود را روان کنیم شما چه برنامه دارید؟ وزیر صاحب حج اوقاف ته څه ووایم وزیر صاحب حج اوقاف زموږ ملګری ده په وه ژبې خبرې هم کوي خبره ورته وکړو موږ ملا ته یې موږ وزیر صاحب حج اوقاف ته کمپاین په دې کوو چې دغه د امریکایانو په ضد تا هم کمپاین کوو چې دوی پوه شي چې یو سړی بندي کوي موږ یې وزیر کوو. وزیر صاحب مخابرات بسیار ببخشید، اکثر وکیل صاحبان هم سؤال کردند، این فیس بوک ها ما را تا دماغ رسانیدند؛ بلکه شما را هم همین فیس بوک ها را برایشان یک طرح مشخص، کسی فیس بوک جعلی جور میکند از رئیس جمهور ما گرفته تا یک نفر عادی ما را توهین میکند، دیگر همین سؤال من بود بسیار تشکر، اگر یک دقیقه وقت دادند از هیئت اداری هم بسیار، تشکر.

رئیس مجلس ( نائب دوم):

شهباز صاحب چند نفر مانده اند؟

منشی مجلس:

جناب رئیس صاحب چهار نفر از کمیسیونها مانده اند، یک نفر از گروپ پارلمانی.

استاد محمدعلی اخلاقی:

بسم الله الرحمن الرحیم

با عرض سلام خدمت جناب رئیس صاحب، منشی صاحب و کاندید وزرای محترم!

اولین سؤال من از جناب کاندیدا وزیر صاحب حج و اوقاف دارم، جناب وزیر صاحب تشکر از برنامه های خوبی که ارائه کردید، موضوع خوب را شما اشاره کردید، در رابطه با تعلیم و آموزش معلمان مخصوصاً علما و مولوی های که در مساجد که اینها رسمی است و زیر نظر حج و اوقاف است، گاهی اینها تبلیغاتی افراطی دارند در بخش دینی و فرهنگی و گاهی هم تبلیغاتی که به نفع دشمن است، این نکته خوب است که در این قسمت شما برنامه های داشته باشید و محدودیت های که ایجاد شود، من فکر نمیکنم چیزیکه همکار ما گفتند، شما برای کل علماء نمیتوانید محدودیت ایجاد کنید؛ اما حد اقل برای مولوی ها و علمای که رسمی هستند در این وزارت شما این کار را میتوانید. جناب وزیر صاحب در کنار تنظیم اوقات آذان که شما اشاره کردید که بسیار نکته خوب است، ده دقیقه فاصله نیست گاهی بیست دقیقه، بیست و پنج دقیقه بین آذان های که از مسجد پخش میشود فاصله وجود دارد، یک پیشنهاد دیگر جناب وزیر صاحب من دارم، ما و شما در آخر ماه مبارک رمضان، در روز عید یک مشکل داریم که منتظر هستیم که کشورهای بیرونی کدام کشور اعلان میکند این روز روزی عید است، ما و شما در آموزه های دینی خود داریم که( ثم عنده رویه وعفت عنده رویه) لذا من پیشنهاد دارم جناب وزیر صاحب، در کنار برنامه های خوب دیگریکه دارید، ما و شما و وزارت حج و اوقاف با همکاری ستره محکمه باید یک کمیته رویت هلال داشته باشیم، وقت در خود افغانستان یک کمیته رویت هلال و اینها اعلام بکند، دیگر این مشکل هم برطرف میشود و گاهی همین مشکل پیامدهای منفی دیگر هم داشته، این یک پیشنهاد من جناب وزیر صاحب حج و اوقاف، متأسفانه وقت بسیار کم است. در رابطه با وزارت تجارت جناب وزیر صاحب، یک مشکل که ما در افغانستان داریم، سرمایه گذاران ما و شما میخواهند که یک سرمایه گذاری کنند دو لک دالر، پنج لک دالر، یک میلیون دالر به جای از اینکه برای این تسهیلات ایجاد شود، اینها بسیار دوانده میشوند و اینها حتی پیشمان میشوند از اینکه یک سرمایه گذاری را داشته باشند، در این قسمت سؤال ما این است که شما در این زمینه چه تسهیلات و چه برنامه های را میتوانید داشته باشید؟ جناب کاندید وزیر کار و امور اجتماعی، من یک پیشنهاد دارم که شما با هماهنگی وزارت تحصیلات عالی، باید یک بخش تحقیقاتی و پژوهشی داشته باشید، تا زمینه های اشتغال بر اساس تحقیقات شما( قطع مایک.)

د غونډې منشي:

محترم حاجي صاحب محمد نعیم وردګ د تفتیش د کمېسیون څخه.

رئیس مجلس ( نائب دوم):

وکیل صاحبان سؤالات خود را میکنند و همانطور از دراوزه میروند و خارج میشوند؛ پس جواب خود را وزیر صاحبان برای کی بگوید، دیروز در تالار ده نفر حضور داشتند، تمام فیس بوکها، کسانیکه فیس بوک چلان هستند، کل شان علیه ما و شما گپ میزدند، امروز لطفاً سؤال که میکنید در جواب اش هم باشید باید.

حاجی محمد نعیم وردگ:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه جناب رئیس صاحب، هیئت محترم اداري او معززو وکیل صاحبانو السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

وزیر صاحبان و کاندیدا ها مانده نباشد، ستړي مشی خدای مو راوله!

زما فقط دوه پوښتنې دي د جناب وزیر صاحب د حج او اوقاف نه یو خو جناب وزیر صاحب پروسږ کال د حج برنامه د کرونا له کبله معطله شوه سږ کال اطلاعات مو په دې برخه کې څه دي، دوهم آیا د عمرې حج پروګرامونه شته او که نشته او که وي په څه ډول دي، یو سوال من از جناب وزیر صاحب مخابرات است؛ البته ما قبلاً همرایشان دیده بودیم و رفته بودیم پیشش، جناب وزیر صاحب در همین باره توجه خاص شما را میخواهم، یک تعداد اشخاص بی بند و بار و ناکاره هستند که از همان واتسپ غیر قانونی استفاده میکنند، به ضد نظام تبلیغ میکنند، به ضد وکلاء تبلیغ میکنند، به ضد اراکین تبلیغ میکنند، آنرا گرچه شما به همان رئیس اتراء وظیفه هم دادید، باز نمی فهمم ما هم وقت نیافتیم که پیش شما بیایم و شما هم مصروف بودید، در همین باره توجه یک توجه شما را میخواهم که همان عده اشخاصی که غیر قانونی استفاده میکنند و غلط استفاده میکنند، آنها باید به امنیت دولتی یا به وزارت داخله تسلیم شوند و از پیش شان پرسان شود، تشکر زنده باشید.

منشی مجلس:

وکیل صاحبانو، وکلای عزیز! فقط سه تن از وکیل صاحبان که به نمایندگی از گروپ و کمیسیونها ماندند، دیگر ان شاء الله سرپرست وزیر صاحبان محترم سؤالات شما را جواب ارائه میکنند، الحاج مولوی صاحب احمدی تره خیل، تره خیل صاحب مهرباني مولوي صاحب!

الحاج ملامحمد خان احمدي:

بسم الله الرحمن الرحیم

نحمده و نصلی علی رسول الکریم اما بعد فاعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم

وَأَوْفُواْ بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْؤُولاً صدق الله العظیم و قال الله تبارک و تعالی فی شأن حبیبه (إنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيماً) اللهم صل و سلم علی النبی الامین.

خدای مو وبښه درود شریف په شوق سره ووایي چې دا شیطان دښمن د موږ او له تاسو نه لري شي دغه شیطان زموږ او تاسو دښمن دی دا موږ او تاسو ښې لارې ته نه پرېږدي دلته یو محترم وزیر صاحب، یو وکیل صاحب خبرې کوي دا نور په کې مداخله کوي دا ښه کار نه دی صاحب هغه درې دقیقې هر یو سړی حق لري غوږ ورته ونیسی دا که زه ستا خبرې غوږ ونه نیسم تاسو زما خبرې ته ګډوډي جوړېږي دا د ملت کور څومره بیا سپک معلومېږي.

جناب وزیر صاحب! د حج او اوقافو وخت ډير کم دی کومې خبرې چې تاسو وکړلې ټولو وزیر صاحبانو خدای مو راوله هر کله راشی د ملت کور ته عزتمندو کومې وعدې چې کوی الله وايي چې تاسو په وعدو باندې عهد او وفاه کوی که چیرته مو و نه کړله تاسو په ورځ د قیامت د الله په حضور کې مسئول یاستی او ستاسو نه به پوښتنه کېږي کوم عهد چې کوئ دا په سر باندې رسوی.

جناب وزیر صاحب! د حج او اوقافو عالمي صاحب چې ډيرې ښه خبرې دې وکړلې الله دې عمر او علم کې برکت واچوه چې و دې ویل ؛ ولې زموږ او تاسو نن دښمنان داخلي او خارجي دښمنان وایي چې دا د افغانستان حکومت چې دی دې کې هیڅ کابینه کې داسې وزیر نشته چې په هغه کې ورکې د دوی په خوله باندې پنج بنا باندې نه پوهېږي الحمدلله نن تا ثابته کړه چې دلته په کابینه کې داسې شیخ هم شته الحمدلله چې د دنیا علم الله ورته ورکړی دی خو دا کوم خبره چې موږ او تاسو سره وکړله باید په دې باندې عهد وکړو کله چې پروسه کال نه هغه بل کال د امام عظم رحمه الله په یاد غونډه کانفرانس کې جمهور رئيس محمد اشرف غني هم دا وعده کړې وه چې زه به مساجد ته په ډیره خاص توجه وکړم علما به یې رسمي کوم یو دغه، او یو صاحب دغه دې وویل چې ښځو لپاره یو تشکیل د ریاست په کې جوړ کړی نو چې د ښځو لپاره جوړېږي نور معینیتونه جوړېږي یو د امر بالمعرف او نهی عن المنکر یو ریاست باید جوړ شي په حج او اوقاف کې چې دا د دنیا خوله موږ ته راوانه وړي چې د افغانستان حکومت کې امر بالمعرف او نهی عن المنکر نشته دا د الله امر (تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللّهِ) داسې موږ او تاسو هغه کړو نو دنیاوال به او دا د موږ دښمنان به هم نشي ویلی چې دا حکومت ته به څوک ګوته نشي نیولی، د مایک قطع کېدل.

د غونډې منشي:

ډیره مننه مولوي صاحب، غلام حسین ناصري د کمېسیون د مصونیت د حقوقو او امتیازات د وکلاو څخه.

غلام حسین ناصری:

بسم الله الرحمن الرحیم

من ضمن خوش آمدید به ذوات محترم، پیشنهاد دارم خدمت نامزد وزیر محترم حج، در وزارت حج در دو محور فساد فوق العاده اتفاق افتاده که خواهش میکنم که شما ان شاء الله بعد از رأی اعتماد با آن جداً مبارزه کنید، بعنوان مثال وزیر و وکیل هیچ امتیازی نسبت به بقیه مردم افغانستان ندارد، من وکیل را میشناسم که نه مرتبه به حج رفته، من وکیل را میشناسم که خود اش، بعد خواهر خود را، بعد زن خود را میبرد این سر کی تأثیر میکند وزیر صاحب! سر کسیکه بیچاره است، مستطیع است؛ ولی دست اش به جای نمیرسد و از طرف دیگر تعداد که شما به حج میفرستید هم محدود است، امیدوارهستم با این فساد باید مبارزه کنید جداً، مراجعه کنید به دیتابیس وزارت حج و اوقاف که در گذشته چه اتفاق افتاده، وکیل که یک مرتبه رفته جای خود اش یا جای کس دیگر اجازه ندهید که به مکه برود، وزیر همین رقم است، اداره امور و کسان دیگر این یک پیشنهاد. پیشنهاد دوم، معلمین محترمی که در طول چندین سال رفته اند، مکرری در مکرر رفته اند اینها دیگر پس کنید و افراد جدید را بیاورید تریننگ بدهید، آموزش بدهید، چرا به علت از اینکه این هر سال بنده خدا میرود بعد خدمت بکنم که پول کلان را از کسانانیکه حج نیابتی دارند از اینها میگیرند و دارای یک سرمایه کلان فاسد شده اند، آیا اینرا شرعیت اجازه میدهد؟ خود از این تبدیل شدن به یک تجارت نیست، این در قسمت وزارت محترم شما، ان شاء الله که دراین زمینه جداً به عنوان یک پیشنهاد است. میایم خدمت سرپرست وزارت محترم کار امور و اجتماعی، ته ینج صاحب برادر عزیز ما! بحث فرستادن نیروی کار از افغانستان به خارج است نه جذب نیروی کار خارج به داخل کار بکنید که سر از حالا وزارت محترم و شما سرمایه گذاری کنید که نیروی کار به اصطلاح که با زبانهای خارجی تسلت پیدا بکند، تا اینها جذب کار بازار بین المللی شوند. در رابطه با سرپرست وزارت تجارت؛ چون پیشه من تجارت نیست، نمی فهمم که تا سؤال تخصصی داشته باشم و همینطور در قسمت مخابرات از وزیر محترم نامزد وزیر محترم خواهر ما( قطع مایک.)

بلقیس روشن:

تشکر، سلام عرض میکنم!

گرچه سه دقیقه هیچ امکان ندارد که از چهار وزیر سؤال کنید، اگر نه از هر کدام اش حد اقل باید چهار دقیقه آدم سؤال پرسان میکرد، من از کاندید وزیر حج پرسان میکنم؛ چون چیزی است که عموماً زنان افغانستان و مردم افغانستان رنج میبرند و مربوط یک وزارت مسقیم میشود، شما چه برنامه دارید در راستای حقوق شرعی، دینی و تفسیرهای عرفی و سنتی که زیر نام مذهب، زیر نام دین سر مردم قبولانده میشود که آن میتواند در چند بخش باشد، یک یکی میگویند که زنان چهارده صد سال پیش با حضور اسلام از خرید و فروش، از زنده به گور شدن خلاص شده اند؛ اما درافغانستان امروز در قرن بیست و یک عملاً جریان دارد، زیر نام طویانه، زیر نام ولور، زیر نام پیشکش، زیر نام گله، دختران مستقیم خرید و فروش میشوند این از لحاظ انسانی، از لحاظ شرعی، از لحاظ دینی هیچ عالم و ملای نمیتواند برایش تعبیر بتراشد؛ اما ملاهای شما رسماً می نشینند نکاح می بندند و هیچگاهی مخالفت نمیکنند، وزارت حج و اوقاف، ریاست های حج و اوقاف هیچگاهی در مساجد، ممبر ها اعلان نکرده اند که این کفر است، مطلق کفر است، شما انسان فروشی میکنید برای این عملاً چه برنامه دارید؟ نه در سطح شعار امیدوارهستم که در این راستا یک جواب خوب از شما بگیریم. در رابطه با گرفتن میراث، همان چیزیکه شریعت گفته، هیچگاهی زنان افغانستان نتوانسته اند در محاکم از نه در عرف و سنت حق خود را بگیرند، اینرا برایش شرم میداند، بد میداند مردها، پدر، برادر، هر کسیکه باشد فرضاً قطع روابط میکند، میگویند این کفر است، این خلاف اسلام است برای این چه برنامه برای ملاها دارید که در مساجد اعلان کنند؟ سؤال دیگر من این است که برای افراد که مثل ملا انصاری زنان را توهین میکنند؛ امر بالمعرف از شکم خود برای خوش خدمتی کشورهای دیگر؛ هر ملای دیگری که باشد می کشند چه برخورد، در آینده شما برایشان خواهد داشتید؟ و در رابطه با حج که فرمایشی بعضی ها سال چهار دفعه حج میرود و بعضی های دیگر هیچ نمیرود؟ از مخابرات، مخصوصاً محصول که گرفته میشود این یک دزدی است، پیسه اش کجا رفته؟ بند و انهار میتواند سر این ساخته شود. و کار امور و اجتماعی امیدواریم که عملاً بگویند که کارگران و کارمندان خارجی که میایند با کدام پاسپورت؟ با کدام ویزا . چطور کار میکنند؟ که سؤالها گفتم بسیار زیاد است، در بخش تجارت هم خوب عملاً می بینیم که تولیدات افغانستان کل اش گنده میشود، بشمول تربوز فراه، بشمول سیب وردگ و ولایات دیگر، شما عملاً چه برنامه دارید؟ که در وقت تولید حد اقل مرزها بند شود که ایران و پاکستان( قطع مایک.)

رئیس مجلس:

وکلای محترم، صوفی صاحب، عرب زاده صاحب، یک مشوره است، مشوره است عرب زاده صاحب، یک لحظه.

منشی مجلس:

از گروپ پارلمانی هم صدا، جمشیدی صاحب و یک نورزاد صاحب مانده و بس خلاص است جناب رئیس صاحب! بعد از آن اگر هدایت شما باشد.

رئیس مجلس:

وکلای محترم! همین لحظه یک مکتوب که از طرف حکومت، وکلای محترم! مکتوب که از طرف حکومت آمده، میخواهم که شما در جریان باشید که فردا را رخصتی اعلان کرده، بخاطریکه فردا یک مهمان بسیار کلان میاید، در کشور راه ها بند میشود، باشید که چه نوشته کرده در مکتوب.

نائب منشی :

رئیس صاحب! مکتوب را اگر قرائت کنیم خوب میشود که چه است در مکتوب.

رئیس مجلس:

منشی صاحب ادامه بدهید که وزیر صاحب کار یکبار پرسان کند، نه بخاطریکه فردا را، فردا تالار تعیین کرده کمیته رؤسا تعیین نکرده که ما کمیته رؤسا را بگیریم تغییر بدهیم؛ چون فردا را تالار تعیین کرده روز پنجشنبه را که ما صندوق میمانیم، اگر واقعاً این صحت داشته باشد که تالار تصمیم بگیرد، بخاطر فردا مکمل راه ها بند است.

نائب منشی:

رضایی صاحب ممکن شاید بخاطر راه بندان اینرا گفته باشد، خوب است حالا تصمیم میگیریم، خوب تصمیم فردی گرفته نمیشود.

رئیس مجلس:

از صحت بودن این یک بار پرسان بکند وزیر صاحب کار، سؤالات تانرا منشی صاحب ادامه بدهید.

علی اکبر جمشیدی:

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب رئیس صاحب محترم! با اجازه شما روز همه بخیر، نامزد وزرای محترم خیلی زیاد خوش آمدید!

من دو، سه تا سؤال کوتاه دارم خدمت تان، وزیر صاحب محترم تجارت یا نامزد وزیر محترم تجارت، یکی از چالش های عمده در این عرصه تجارت، فرار تاجرین ملی و سرمایه گذاران ملی از کشور است، این واقعاً یک مشکل عمده است نبود امنیت، فساد گسترده و همچنین همین موضوع بروکراسی بیش از حد باعث فرار تاجرین و سرمایه گذاران ملی شده و راهکار شما در این زمینه چیست و چه طرح و برنامه دارید برای جذب سرمایه داران ملی و همچنین تاجرین ملی؟ نامزد وزیر محترم مخابرات، شبکه مخابراتی افغان تلیکام و همچنین شبکه مخابراتی سلام این دو شبکه، شبکه های دولتی است، این باید کیفیت اش از هر نگاه باید بهتر باشد؛ اما امروز در افغانستان همین دو شبکه مخابراتی دولتی تبدیل شده به بدترین شبکه مخابراتی، پول مصرف میشود کیفیت نیست، مثلاً وسایل اش در سایت ها خراب میشود، کس نیست که اینرا ترمیم بکند، دقیقاً راهکار شما در این مورد چیست؟ و موضوع دوم که دوستان ما از گروپ پارلمانی گفته اند که همین شبکه مجازی تبدیل شده به یک کانون توهین و تحقیر برای هم شهریان، شما کدام پلان برای کنترول شبکه های مجازی دارید یا خیر؟

جناب وزیر صاحب حج و ارشاد، در کشورهای اسلامی علماء رول بسیار زیاد در سمت و سود دادن افکار عمومی دارد، شما بیشترین ملا امامان را در مساجد دارید و آنها را تغذیه میکنید و معاش میدهید؛ اما امروز آنها حکومت را کمک نمیکنند؛ بلکه اکثر شان مخالفین را کمک میکنند، شما بعنوان نامزد وزیر حج و ارشاد، وقتیکه بخیر وزیر شدید چه طرح و برنامه دارید؟ آیا میخواهید و اراده دارید که همین را کنترول بکنید، همین ملا امامان را مجاب بسازید که در راستای منافع ملی دولت و نظامی سیاسی عمل بکند؛ چون از همین راه امرار معاش میکنند، جناب وزیر یا نامزد وزیر محترم کار و اجتماعی، یکی از مشکلات عمده بیکاری است، مخصوصاً در بین جوانان و یکی از مشکلات دیگر کار اطفال است، شما در این دو راستا چه برنامه و چه راهکار دارید؟ آیا در قسمت ایجاد کار برای جوانان و همچنین برای کنترول از این که اطفال زیر سن در کارخانه جات اینها به کار گماشته نشوند چه طرح و برنامه دارید؟ تشکر.

رئیس مجلس:

وکلای محترم! یک لحظه وقت شما را ضایع میکنیم، اطلاعیه وزارت کار و امور اجتماعی فردا به اساس جز و یازدهم ماده چهل و یکم قانون کار، بخاطر جلوگیری از ازدحام ترافیکی صرف در شهر کابل برای یک روز رخصتی عمومی میباشد و خبری که تا فعلاً تأیید نشده هیئت اداری هم دعوت شده به ارگ همرای یک تعداد وکیل صاحبان، دیگر اگر واقعاً این صحت داشته باشد، وزیر صاحب کار یک وضاحت بدهد خوب میشود، این تصمیم به دست تالار است ما فقط شریک ساختیم. همین ته ینج صاحب را وقت بدهید که وضاحت بدهد.

بشیراحمد ته ینج، نامزد وزیر کار و امور اجتماعی، شهداء ومعلولین:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه جناب رئیس صاحب و همکاران عزیز!

قراری که من همین لحظه همرای معین صاحب کار صحبت کردم، به اساس هدایت ریاست محترم جمهوری، فردا یک مهمان بسیار عالی رتبه از کشور همسایه پاکستان داریم، به دلیل از اینکه تدابیر امنیتی را خوبتر در شهر کابل تظمین و تأمین کرده بتوانند، از وزارت کار خواسته شده که فرد را صرف در شهر کابل رخصتی اعلان بکنند، به آن اساس سبا را به اساس هدایت ریاست محترم جمهوری رخصتی اعلان کردیم، تصمیم آجنداء و برنامه که فردا دارید ولسی جرگه محفوظ است، شما هر تصمیم که میگیرید ما در خدمت هستیم.

السلام علیکم!

رئیس مجلس:

وکیل صاحبان راه ها بند میباشد، شما هر چه که بگوید خوب ما و شما دیدیم این کابل را.

نائب منشی:

رئیس صاحب! روز پنجشنبه و شنبه را رأیگیری بکنید با اکثریت فیصله کردند.

رئیس مجلس:

خوب وکلای محترم، عرض من را گوش کنید، ببینید ما و شما وکلاء صحیح است مستقل هستند، وکلا میتوانند بیایند یا نیایند؛ ولی دارالانشاء رخصت میباشد؛ چون جزء حکومت است، همین خدمات را کی انجام بدهد، یک کار ما و شما بکنیم اینطور نمیشود که ما و شما از قانون فراتر باشیم. سجادی صاحب بفرمائید!

داکتر عبدالقیوم سجادی:

بلی جناب رئیس صاحب!

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه شما و همکاران عزیز!

اصل قضیه قابل توجه است، باید همکاران در آن توجه بکند؛ ولی توضیحات که شما میگوید به نظر من توضیحات درست نیست، اینکه دارالانشاء مأمور حکومت است، اینکه هیئت اداری دعوت است، اینها به نظر من با شأن خانه سازگاری ندارد؛ اما اصل قضیه درست به این معنی است که وقت حکومت اعلان میکند که بخاطر مهمان و ازدحام ترافیک تعطیل است، اگر خدای نا خواسته کدام مشکلات امنیتی بوجود بیاید، باز مسئولیت اش متوجه ما و شما خواهد شد، از این جهت بنده پیشنهاد میکنم برای روز شنبه برگزار کنید جلسه را.

رئیس مجلس:

خوب وکلای محترم که آجنداء پنجشنبه به شنبه مأکول شود کارت سبز و مخالف کارت سرخ، به استثناء سه کارت سرخ به اکثریت آراء تأیید شد. وکیل صاحبان محترم! نان هم آماده است، اگر کس میرود نان میخورد پس میاید هم کار اش؛ ولی ما ادامه میدهیم جلسه را، خوب اگر کس میرود ما و شما ادامه میدهیم جلسه را ختم نمیکنیم، وکیل صاحبان کجا رفتند؟

د غونډې منشي:

وزیر صاحبان د وکیل صاحبانو سوالو ته ځواب ورکوي لطفاً څو دقیقې نور هم و اوسېږی وزیر صاحب به هم دغه سوالونه ډیر لنډ لنډ ان شاء الله ارائه کړي ځوابونه.

نائب منشی:

جناب رئیس صاحب! یا تصمیم بگیرید که به طرف صرف نان چاشت بروند بعد از نماز بیایند و یا اینکه جلسه را ادامه بدهیم.

رئیس مجلس:

درست است، جلسه بخش اول ما در همینجا ختم است، ساعت دو بجه بخش دوم مجلس ما و شما آغاز میشود.

وَآخِرُ دَعْوَانا أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

ادامه جلسه صبح

رئیس مجلس (نائب دوم):

وکیل صاحبان عزیز! دو موضوع داریم؛ یکی یک تعداد در دهلیزها هستند که آنها را هر چه عاجل تشریف بیاورند داخل مجلس، اگر نظر شما باشد یک چند سوال وزیر صاحبان جواب بدهند یا که همین را کتبی برای مجلس ارائه کند، وزیر صاحبان محترم خیر جواب هایتان را خلاصه یک پنج، پنج دقیقه ارائه کنید.

منشی مجلس:

جناب رئیس صاحب! یک نورزاد صاحب از کمیسیون سوال از اینرا میگیریم، بعداً میرویم به جواب های وزیر صاحبان.

رئیس مجلس (نائب دوم):

وکیل صاحبان در جایگاه تشریف ببرند بنشینند.

د غونډې منشي:

ځايونو ته مو تشريف يوسئ چې مجلس شروع كوو له خير سره.

رئیس مجلس (نائب دوم):

وكيل صاحبان بنشینید که مطبوعات لایف است.

منشی مجلس:

راسخ صاحب، پدرام صاحب، در جای تان تشریف ببرید.

د غونډې منشي:

سرپرست وزیر صاحبانو كه دا ځوابونه مو په ډېر لنډو الفاظو كې وواياست ډېره به ښه وي نورزاد صاحب مهرباني.

گل احمد نورزاد:

بسم الله الرحمن الرحیم

با اجازه رئیس، اعضای هیئت اداری وزیر صاحبان معزز، وکیل صاحبان گرامی و حاضرین محترم در تالار، سلام بعد از ظهر شما به خیر!

جناب رئیس صاحب! من یک پیشنهاد دارم، قبل از اینکه من به سوالات خود بپردازم، اگر ما تایم شروع مجلس از ساعت هشت بگیریم الی یک، تمام برنامه ما ختم میشود و هم نان چاشت یک مصرف بیجا است و بعد از نان چاشت وکیل صاحبان هم حضور به هم نمیرساند و تالار خالی میشود، اگر همین را ساعت هشت شروع کنیم، ساعت هشت تا هشت و نیم وقت امتیازی باشد، از هشت و نیم تا ساعت یک بجه تمام سوال ها هم میشود وزیر صاحبان هم برنامه کاری خود ارائه میکنند، این یک پیشنهاد است اگر دوستان تائید میکنند بعد از این همین رقم ساعت هشت بیایم ما.

رئیس مجلس (نائب دوم):

همه ساعت هشت، هیئت اداری حاضر است، وکیل صاحبان اگر تشریف بیاورند ما در خدمت هستیم، شما که هشت بیائید هشت جلسه شروع میشود ساعت یک ختم میشود.

گل احمد نورزاد:

سوال اول من خدمت جناب وزیر صاحب کار امور اجتماعی میشود، جناب وزیر صاحب امروز متأسفانه که ما نیروی کار ما در هیچ کشور دنیا بازار ندارد، علت از آن اینست که نیروی کار ما زبان نمی فهند و نیروی تخصصی نیست، ما از شما سوال میکنم که به خاطر تریننگ نیروی کار ما شما چه برنامه ای روی دست دارید که نیروی کار ما را آماده بسازید که مارکیت های بیرون نیروی کار ما را جذب کند؟ موضوع دیگر جناب وزیر صاحب حج و اوقاف، جناب وزیر صاحب ما پیشتر در خلای وقفه نان و نماز من برای شما موضوع را مطرح ساختم، حالا میخواهم ازطریق مایک پارلمان خدمت شما به عرض برسانم، متأسفانه که ما در افغانستان معلم خیالی داشتیم، سرباز خیالی داشتیم؛ ولی حالا در اکثر ولایت های افغانستان ملا امام خیالی داریم، امیدوار هستم که در این راستا هم یک برنامه جامع را روی دست بگیرید که این حد اقل پول که به عنوان معاش برای آنها پرداخته میشود حیف و میل نشود و از این پول جلوگیری صورت بگیرد و سوال آخری من خدمت جناب وزیر صاحب مخابرات و تکنالوژی، جناب وزیر صاحب، در مورد ولایت نیمروز اینرا یکی از فعالین مدنی ولایت نیمروز پیشتر برای من تماس تلفونی گرفتند، این سوال را که فایبر نوری نیمروز دوازده سال است که کارش عملاً آغاز شده؛ ولی تا فعلاً نه ختم آن معلوم است و نه شروع آن کار معلوم است، امیدوار هستم که در این رابطه هم یک توضیحات بدهید؟ تشکر از توجه همگی شما.

د غونډې منشي:

جناب رئيس صاحب كه اجازه مو وي چې وزير صاحبان ځوابونو لپاره.

رئیس مجلس (نائب دوم):

وزیر صاحبان بفرمائید، جناب وزیر صاحب تجارت !

د غونډې منشي:

له ښاغلي نثار احمد غورياني د سوداګرۍ او صنعت نوماند وزير څخه هيله كوو چې د وكيل صاحبانو سوالونو ته ځوابونه ارائه كړي.

نثار احمد غوريانى، نامزد وزير وزارت تجارت و صنايع:

بسم الله الرحمن الرحیم

بعد از ظهر همه وکیل صاحبان با عزت بخیر، با اجازه خواهران و برادران!

تشکر میکنم از جناب قاضی صاحب حنفی که سوال کردند که به خاطر واردات زیادی که از بیرون میاید مشکلات داریم، میفهمیم که گمرکات به دست ما نیست به دست تجارت نیست به دست وزارت مالیه است، اگر تمام مشکل که داریم ما صادرات غیر قانونی که به افغانستان میاید از طریق گمرکات است، اگر گمرکات وزارت مالیه بتواند پیشروی گمرکات بگیرد یک اصلاحات درست در آنجا بیاورد که مال غیر قانونی وارد افغانستان نشود، وضعیت شرکت ها و صنعت کاران افغانستان بسیار خوب میشود و ما این را کتباً هم به جلالت مآب رئیس صاحب جمهور دادیم که باید به روی این یک غور و بررسی شود که هر چه زودتر فکر میکنم پنجاه وچند نفر از گمرکات افغانستان دو روز پیش حکم کردند که آنها را از کار موقوف کردند و خانه نشین شد تحت پیگرد قانونی اند که مشکل حل شود. سمنگانی صاحب لطف کردند، محمدی صاحب وکیل صاحب سمنگان گفتند که برنامه های که شما دارید خدا کند که عملی شو،د ما برنامه های که داریم عمل شدن آن پیشتیبانی شما را کار داریم، اگر وکلای ملت با ما پیشتیبانی نکند، طرح وبرنامه که ما داریم بدون بودجه هیچ کار نمیشود، ما بودجه برای امسال خواستیم دو میلیارد بود، به خاطر تأسیسات شهرک های صنعتی که زیر بنای آن درست کنیم، هنوز معلوم نیست که بودجه ما قبول شده یا نشده، بدون پول که کار کرده وزارت نمیتواند، کاری کرده اگر انشاء الله بودجه درست شد آن کار حتماً میشود. عدالت اجتماعی را گفتند همان هم صد در صد شما خاطر جمع باشید که حالا تمام ریاست های ما از طریق رقابت آزاد میاید، هر کس که سی وی بالاتر را داشته باشد ان شاء الله کامیاب میشود و جای خود را میگیرد، ما در خدمت آنها هستیم هیچ مسایل شخصی و منطقوی ما نداریم خاطر جمع باشید، اگر خواست خدا بود وزارت تجارت را یک وزارت افغانستان شمول را میکنیم که هر کس خود را در آن آینه ببیند، از تمام ولایت ها در آنجا جای به جای شوند ان شاء الله. رامین صاحب لطف کردند پرسان کردند که به خاطر بلانس صادرات و واردات ما بسیار تغییر زیاد را داریم، شما می فهمید که بلانس صادرات ما از واردات زیادتر است، صادرات به خاطر از اینکه مشکل نا امنی است، اگر امنیت می بود و پالیسی های درست وزارت تجارت داشته باشد که انشاء الله به کمک شما ما به برنامه که در خدمت شما دادیم هست که ما بتوانیم شهرک های صنعتی را قوی کنیم، تجار را تشویق کنیم سرمایه گذاری را استندرد سازی کنیم، ما حالا بیشتر از یک ونیم میلیارد دالر بار افغانستان میرود به پاکستان از طریق پاکستان بنام پاکستان یا به کشور های همسایه روان میشود به خارج، ما به خاطر چه به آنجا میبرند از این خاطر میبرند که آنها بسته های تشویقی دارند و هر کانتینر بار که میرود حدوداً ده هزار دالر برای آنها به خصوص قالین ما اکثر مواد معدنی ماهم میروند از همسایه چه میشود، اگر ما بتوانیم این بسته های حمایوی که ما از طریق دونر ها صحبت کردیم آنرا آماده ساختیم، ان شاء الله و تعالی جزو برنامه کاری ما که آنرا تشویق کنیم که بتوانند کلاً آنها بیایند به داخل افغانستان، آنها همین صادرات خود را از افغانستان بکنند، این هم یک زمینه سازی کار هم برای مردم زیاد میشود و هم کاری که ما بتوانیم بلانس خود را موازی بسازیم به بلانس صادرات و واردات خود، و این هم میخواهد این را هم زیادتر موضوع که اینرا بتوانیم ما آماده بسازیم و اینرا بالا ببریم امنیت است که ان شاء الله اگر امنیت آمد، صلح آمد مردم خاطر جمع شدند که آمدند به افغانستان، سرمایه گذاری بیشتر سر شهرک های صنعتی کردند، صنعت و زراعت و این تنها به کار صنعت هم نمیشود، باید زراعت هم با ما همکار و همنوا باشد که ما بتوانیم تولیدات زراعتی خود را هم صادر کنیم به بیرون و به آن بلانس ما بالا میشود انشاء الله با همکاری شما تمام این سوال های که شما کردید، همه بدون همکاری پارلمان قابل امکان پذیر نیست و حمایت شما وکلای با عزت افغانستان را ضرورت داریم که برای همه اینها ما را شما یاری برسانید. سیلاب صاحب پرسان کردند که مشکلاتی دارند به خاطر مسایل گمرک در هرات که حدوداً یک هزار کانتینر در آنجا است، هماهنگی تا حالا متأسفانه بین وزارت ها نیست، از طریق مکتوب و مکتوب بازی می فهمم که روزها طول میکشد، به خاطر از این کار سه روز پیش یک مکتوب از هرات برای ما تیلفونی رئیس اتاق های تجارت روان کرد، دفعتاً من خودم با وزیر صاحب مالیه هم صحبت کردم و شب هم با جلالت مآب رئیس صاحب جمهور روان کردم که آنها هم تصمیم جدی بگیرند که این مشکل بسیار مشکل حاد است که در آنجا خدای ناخواسته انفجار یا یک مشکل چیزی پیدا میشود، این یک نقص کلان برای مردم و برای منطقه میشود. خالد صاحب از پکتیا پرسان کردند که مشکلات منطقه به خاطر تاجران ما مشکلات که به بیرون از افغانستان داریم شما چه کردید؟ ما یک کار عملی از روزی که ما آمدیم به وزارت از دو ماه، یک ماه سر مشکل تجار افغانستان با پاکستان کار کردیم، یک سفر داشتم آنجا هیئت از آنها هم آمده چهار روز میشود باز هم ما از همه وکیل صاحبان معذرت میخواهیم، از کسانیکه ما نتوانستیم به پیش آنها برویم و آنها را ببینیم از نزدیک وبرنامه ها و طرح که دارم با آنها صحبت کنم نرسیدم آنرا معذرت میخواهیم، امروز ما به خاطر آن تمام مشکل و این قراردادی که امضاء شد بین پاکستان و افغانستان کل مشکلات و تجارت ترانزیت بین افغانستان و پاکستان حل شد، سابق که بود موتر های افغانستان بار از افغانستان که بار میشد میرفت به پیشاور در آنجا پایین میشد باز دوباره بارگیری میشد که یک عالم هزینه داشت، مشکل داشت باری که پایین میشد بالا میشد خراب میشد، فعلاً به این قراردادی که ما کردیم از روز شنبه شروع میشد عملاً با آنها که به نتیجه رسیدیم بار از افغانستان که بار میشود راستاً میرود به کراچی، به کراچی پایین میشد لاری افغانستان از کراچی پس بار را بار میکند پس میاورد به افغانستان، یا به نوار ما از افغانستان به ازبکستان، ترکمنستان و تاجکستان یا بتواند به ایران اگر مشکل داشته باشد مستقیم میرود دیگر این مشکل تاجر کلاً حل شد با پاکستان، وکار عمده ای که در این سفری که ما داشتیم جای دارد از صدر اعظم پاکستان تشکر کنیم، به خاطر از اینکه حدوداً 750 میلیون افغانها دمرج خورده بودند به وقت مسایل کرونا، کلاً این بخشیده شد، پیشنهاد ما کردیم آنها پیشنهاد را تائید کردند بخشیده شد دیگر ما هیچ جنجال به این مسئله چه نیست، از او مشکل هم حل شد و تاجران همه خوش اند، خود شما میدانید که اکثر وکیل صاحبان هم الحمد لله تاجر اند میتوانید از آنها بپرسید و عملاً این خلاص شده، امروز ساعت نه بجه پیش از اینکه ما بیایم اینجا این قرار داد امضاء شد این مشکل هم حل شد. کار دیگر که ما کردیم با پاکستان صحبت که کردیم دو مشکل کلی ما داریم که در آنجا دمرج و اینها که میخورد به خاطر از اینست که گدام های است که از طرف پاکستان آنجا بار بعد از شش روز یا چهار روز قرارداد دارند، باز دمرج میخورد ما دو قطعه زمین به مساحت 20 جریب، بیست هکتار گرفتیم، بیست هکتار به دو منطقه ای تجارتی پاکستان و کراچی گرفتیم که در آنجا گدام های برای افغانها باشد که توسط تاجران افغان آنجا سرمایه گذاری شود که دیگر دمرج نخورد، مستقیم بار افغانستان بیاید به داخل آن که هیچ سالهای سال تجار افغانستان به این ضرورت داشتند پیشنهاد کرده بودم قبول نکرده بودند؛ چون حالا دولت پاکستان میخواهد واقعاً ما چیزی که دیدم من دیدم را برای شما میگویم دید من همین بود که آنها میخواهند که واقعاً برای افغانستان با افغانستان کمک کنند و کار کنند در همه راستا، تجارت، صلح همه؛ ولی در تجارت ما عملاً کار اینها را دیدیم که 12 موضوع ما مشکل داشتیم با پاکستان همه حل شد، تمام مشکل حل شد، یک از تجار از ولایت قندهار بود که آنها شکر آنها گرفته بودند به کراچی بند کرده بودند، حدوداً یک ونیم سال 262 کانتینر شکر از او بدون هیچ موجب در آنجا بند بود متأسفانه پیگیری از طرف افغانستان نشده بود، از طرف وزارت کار نشده بود که مشکل او حل شود، او مشکل را هم ما حل کردیم، بر علاوه که شکر از او آزاد شد جریمه بخشیده شد و ما خواهش کردیم که باید مطابق به قانون، مطابق به مقررات تجارت جهانی باید خساره از این شرکت هم داده شود که پول از این تاجر در اینجا بند مانده بوده وقتی زیادی او هم وکیل گرفتند ان شاء الله که او مشکل هم حل میشود. بیشتر گپ ها را با سند برای شما میگویم که خاطر جمع باشید که کار شده، ما کار کردیم و کار هم میکنیم خاطر جمع. همدرد صاحب گفتند که به خاطر کار بندروالی ما وشما می فهمیم که ما تا وقتی ما جز حکومت هستیم، وقتیکه حکومت هدایت بدهد این کارهای که شده که بندروالی و شانزده صد تصدی از بدنه وزارت تجارت جدا شده این کارهای بوده که پیش از ما شده، ما حاضرهستیم که همه از آنها را کار کنیم پس بیایم کار کنیم، تشکر میکنم از شما، ما منتظر مراحل طی مراحل قانونی هستیم که پس مربوط به وزارت تجارت شود ان شاء الله خاطر جمع باشیم که ما از کار نمی ترسیم، شب و روز کار میکنیم که برای مردم خوب و خدمتگذار مردم خود باشیم، خدمتگذار تاجر باشیم، هر سهولت که باشد ما در حد توان در خدمت هستیم.

رئیس مجلس( نائب دوم):

وزیر صاحب تشکر به خاطر پنج، پنج دقیقه وقت دیگر اش اگر کتبی خدمت وکیل صاحبان تقدیم کنید بسیار خوب است.

نثار احمد غوريانى، نامزد وزير وزارت تجارت و صنايع:

مسئله باریکاب برود، خان آغا رضایی وکیل صاحب محترم کابل گفتند، مسئله باریکاب حدوداً هفت سال میشود مشکل دارد، مشکل باریکاب از هفت سال به اینسو به ماه اول به هفته دوم این مشکل حل کردم که عملاً حالا به باریکاب کار شروع است مشکل منطقوی بود، مشکل مردم بود که در آنجا نمی خواستند که که زمین و خانه خود را بدهند که جز شهرک شود آنرا هم حل کردیم، در بدل زمین برای برای اینها زمین را دادیم آن مشکل حل شده، تمام کار حل شده شما خاطر جمع باشید و کار عملاً شروع شده . سیمین جان پرسان کردند که به خاطر مسایل تجار چه برنامه های دارید برای بهبود کار آنها؟ ان شاء الله اگر شما رأی دادید من وزیر شدم، ان شاء الله صد فیصد شما خاطر جمع باشید که چون خود من از جامعه و از جای آمدم که هم صنعت کار و هم تاجر هستم، تمام مشکل تجار و صنعت کار را یک به یک می فهمم که ان شاء الله از صفر شروع تا صد در خدمت هستیم و مشکل اینها را حل میکنیم. خواهر ما پرسان کردند که کوچی صاحب که مسئله بودجه شما، درست است شما بودجه، ما کلان عملی خود را برای شما میدهیم، ما یک ساله پلان را درست کردیم که به خاطر کاری وزارت را شروع کنیم از صفر که به کجا میرسیم، ما یک برنامه صد روزه ای داریم که با برنامه صد روزه اگر انشاء الله اگر رأی اعتماد وکیل های با عزت افغانستان گرفتم، با برنامه صد روزه ما پلان عملی چیزی عملی داشته باشد ان شاء الله برای پنج ساله جور میکنیم به خدمت شما، بودجه خود را از شما میخواهیم که شما اگر بودجه ما از شما میخواهیم دو میلیارد، شما میخواهیم از همان بلانس صادرات را خو زیاد کنیم آنرا سه میلیارد کنید برای ما، هر چه شما پول بدهید ما برای شما کار میکنیم، شما خاطر جمع باشید ما از کار کردن نمیترسیم، بسیار تشکر از عزیزان و همه بزرگواران.

د غونډې منشي:

له ښاغلي نثار احمد غورياني د سوداګرۍ او صنعت وزارت نوماند وزير څخه مننه چې خپله د وكيل صاحبانو سوالاتو يې ځواب ارايه كړل اوس له آغلې معصومه خاوري څخه د مخابراتو او معلوماتي ټكنالوجۍ وزارت نوماند وزيرې څخه هيله كوو چې د وكيل صاحبانو سوالونو ته ځوابونه ارايه كړي.

معصومه خاوری، نامزد وزیر وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی:

بسم الله الرحمن الرحیم

در مورد سوال های فیسبوک، یک تعداد سوال ها همه شان تکراری بود، من سر مجموع یک جواب برای همه وکیل صاحبان عزیز ارائه میکنم، داکتر صاحب ضیاء الدین، نجیب ناصری، وردک صاحب، رضایی صاحب، اینها بیشتر در مورد همان فیسبوک و فضای مجازی شکایت که هموطنان ما داشتند را اینجا ایراد کردند، من میتوانم برایتان بگویم که ما یک مرکزی عملیاتی سایبری داریم، یک تیم ویژه برای این کار برای فعلاً روی کار آمده که به اصطلاح تخنیکی افسرد نام دارد و برای اینکار هر وقت که مراجعه میشود و یا کدام گزارش میاید، تیم ما عاجل داخل کار میشود و سعی میکنیم که قضیه را کنترول کنیم، متاسفانه تکنالوژی در افغانستان یک مقدار برای اهداف سوء استفاده میشود و قابل کنترول برای خیلی کسان نبوده به همین خاطر در یکی از جلسات کابینه عمر صاحب یاد کردند که خوب است تمام صفحات مجازی بخصوص صفحات مجازی رسمی، برای هر کدام شان اکوند رسمی تهیه شود، وزارت ما عاجل برای اینکار تقریباً نهاد های رسمی و دولتی را شناسایی کرده و یک مکتوب متحد المال فرستادیم، تا برای اینها تک مارک آبی گرفته شود تا دیگر سوی استفاده نشود از آدرس های رسمی ادارات و وزرات خانه ها و یا اشخاص سرشناس مملکت که خدای ناخواسته از آدرس آنها بعضی مسایل غیر لازم را دامن میزدند، به همین خاطر همین مرکز عملیاتی به کار شروع کرده که قبلاً یاد کردم بنام افسرد یاد میشود در وزارت. موضوع مهم دیگری که وکلاء یاد کردند جمعاوری پول، وکیل صاحب بلقیس روشن، وکیل صاحب استاد حنیف، حسینی صاحب، وکیل صاحب قمربانو، حکیمی صاحب و همدرد صاحب در رابطه سوال داشتند، سیستم ریل تایم یاR.T.D.M.S دو بخش است، جمعآوری ده فیصد و تضمین عواید، بخش اول از طرف وزارت پیش برده میشود و عواید به اترا انتقال میشود و بخش دوم هم مربوط اترا است شما می فهمید که اداره اترا فعلاً مستقل است و وابسته به وزارت مخابرات نمیباشد؛ اما در رابطه شما هیچ شک نکنید، عواید که از این آدرس بدست میاید مستقیم به خزانه دولت وارد میشود و یک افغانی این حیف و میل نمیشود، در این رابطه سیستم بسیار شفاف وجود دارد که در گذشته؛ یعنی در دوره شانزدهم من که عضوی همین پارلمان بودم، برای نظارت این سیستم که آن وقت در اختیار خود وزارت مخابرات بود، برای نظارت رفته بودیم و سالانه 4 اعشاریه 4 میلیارد جمع آوری میشود و به وزارت مالیه انتقال میگردد، در پنج سال گذشته بیست و اعشاریه یک میلیارد به خزانه دولت از این آدرس وارد شده است. در مورد خاموش بودن پایه های مخابراتی رضازاده صاحب یک سوال داشتند، میتوان دلیل خاموشی پایه های مخابراتی را به دو دسته تقسیم کرد؛ یکی اینکه اکثراً پایه های مخابراتی در مناطق دور دست، کوه پایه ها و روی مناطق که از نظر جغرافیایی یک مقدار دور دست تر به شمار میرود در انجا نصب شده و مشکلات امنیتی که متاسفانه در آنجا ها دسترسی نیروهای امنیتی ما سخت تر است و بیشتر خاموش میباشد؛ اما پایه های مخابراتی سلام 24 ساعته روشن است و از این به بعد ما هیچ شک و تردید نداریم که متاسفانه تلفات خیلی زیادی را هم در این راستا داشتیم و دلیل دوم این است سایت های که در کوه پایه ها و دور دست ها است، به خاطر شرایط امنیتی و شرایط جغرافیایی بعضاً انتقال تیل به این سایت ها یک مقدار مشکل است، به همان خاطر بعضاً خاموش میباشد و همچنین در عوض این بدیل تیل معمولاً از سولر استفاده میشود و در فصل زمستان، این راهکار هم نتیجه خیلی مثبت نداشته؛ البته در تابستان وقتیکه نور خورشید باشد مشکل رفع میگردد، این دو دلیل بود که خدمت تان ارائه کردم .

رئیس مجلس(نائب دوم):

وزیرصاحب تشکر، پنج دقیقه پوره شد دیگر اش را کتبی بدهید.

معصومه خاوری، نامزد وزیر وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی:

در مورد سیم کارت ها هم بگویم؛ چون موضوعی بود که همه سوال کرده بودند رئیس صاحب، موضوع سیم کارت ها را اگر خدمت تان عرض کنم، به خاطر ثبت و راجستر سیم کارت ها مشکلات امنیتی که بوجود آمده مشکل سابقه است، برای فعلاً ما یک سیستم بنام I.M.E.I داریم که برای کنترول شبکه های مخابراتی با همکاری اداره اترا پیش برده میشود و همچنان یک سیستم دیگر که ما در افغان تیلیکام داریم K.Y.C بعد از بایومتریک سیم کارت ها فعال میشود، اگر هموطنان بتوانند از این طریق سیم کارت های خود را فعال کنند، کم کم خود اش از سیستم بیرون میشود، سیم کارت های که راجستر و یا ثبت نشده باشد و کم کم ما میرویم به طرف اینکه کاملا سیم کارت ها اینجا ثبت و راجستر باشد و جلوگیری شود از سوی استفاده شدن، تشکر.

د غونډې منشي:

له آغلې معصومه خاوری د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژی وزارت نوماند وزیرې څخه مننه اوس له ښاغلي بشیر احمد ته ینج د کار او ټولنیزو چارو وزارت نوماند وزیر نه هیله لرو چې د وکیل صاحبانو سوالانو ته ځواب ارایه کړي.

بشیر احمد ته ینج، نامزد وزیر وزارت کار امور اجتماعی، شهداء و معلولین:

بسم الله الرحمن الرحیم

با سلام و احترام مجدد به اجازه رهبری مجلس، (نام خدا آنقدر یاد داشت گرفتم که اینجا پر است، خدا کند وقت بدهید که جواب وکیل صاحبان پرداخته شود ) اول از موضوع تقاعد که حنفی صاحب پرسان کردند میایم، متاسفانه پیش از ما بخش های از وزارت کار و امور اجتماعی، بنابر دلایلی که خود حکومت افغانستان حتماً معقولیت آنرا میداند جدا شده و این صلاحیت ولسی جرگه افغانستان است که تایید، رد، ایجاد و الغای واحد های بودجوی و اداری را دارد که در این خصوص از صلاحیت من بالا است؛ ولی یک مژده را میخواهم بحث متقاعدین است، خوش بختانه از روزی که رفتیم در مدت دو ماه، ما خیلی به سرعت کار کردیم که مقرره متقاعدین همکاران غیر حکومتی یا دولتی را تصویب کردیم که در ذات خود یک چیزی بسیار بی سابقه، بی نظیر و در عین حال حمایت کارمندان که در بخش سکتور خصوصی کار میکند؛ مثلاً ده ها هزار انسان از این حقوق تقاعد مستفید میشوند؛ مثلاً اینها در کمپنی های مخابراتی کار میکنند، در رسانه های تصویری و نوشتاری کار میکنند، در پوهنتون ها و مکاتب خصوصی کار میکنند، در کمپنی های خطوط هوایی کار میکنند، شفاخانه ها خصوصی، شرکت های ساختمانی خصوصی، شرکت های لوژستیکی، شرکت های حقوقی و سایر ادارات غیر دولتی که این افراد کار میکنند، تا به حالا اینها متاسفانه تقاعد خود را گرفته نتوانسته اند، بعد از این اینها شامل تقاعد میشود که این مقرره را پاس کردیم. در مورد سوال رامین صاحب که انتقاد شان این بود که چرا ما کارگر متخصص، مسلکی و ماهر نداریم و چرا از خارج میاوریم؟ در این خصوص من ارقام را میخواهم برایتان بگویم که از سال 81 تا سال 98 تقریباً ما 27444 نفر از همین مراکز آموزشی که در افغانستان داریم، در حدود 48 مرکز است فارغ دادیم و امسال خوشیختانه 8000 نفر فارغ شده اند در سال 1399 و برای فعلاً هم بیشتر از 16000 نفر تحت آموزش است و در سال 1400 تصمیم داریم که این ارقام را به 40000 برسانیم، مشکل اساسی این است؛ مثلاً من برای شما مثال میدهم، پری روز از کمپنی روشن آمده بودند، اینها متخصصین را از کانادا استخدام کرده بودند، مشکل تمدید جواز شان بود، آن متخصصین تکنالوژی که مثلاً افغانستان ندارد ما نداریم در بازار کار از آن، در آن لیبل، در سطح تخصص افرادی را نداریم که شما منحیث یک تاجر زمانیکه از بازار کار افغانستان به آن شایستگی کسی را پیدا نکردید، مجبور هستید از اروپا، امریکا، آسیا، هند و از یک جای دیگر استخدام میکنید، تلاش ما این است که در این خصوص باید کاری کنیم که خلایی را که موجود است و یا ضرورت که بازار کار افغانستان دراین خصوص دارد ان شاء الله پر کنیم. در بخش میکانیزم، سیمین جان بارکزی پرسان کردند که میکانیزم شما برای کارگران خارجی چه میکانیزم دارید و چگونه کارگران داخلی که دراینجا موجود است شما کارگران خارجی را استخدام میکنید؟ تقریباً همان طور یک چیز است، به خاطر مطالعه بازار ما ریاست های خود را داریم، نیاز بازار، مطالعه بازار و سروی که از بازار کار افغانستان میشود و این ضرورت ها را همه اش را با حکومت افغانستان پیشکش میکنیم که ما در سال 1400 این موضوعات را نیاز داریم که این حمایت در کل حکومت و دولت افغانستان نیاز دارد، زیادتر سوالات، خوب سوالات متفاوت هم بود؛ مثلاً رضا زاده صاحب پرسان کردند در حالیکه بیشتر از %50 ایتام بی سرنوشت هستند، شما تنها ده هزار را توانستید که در پرورشگاه ها جذب کنید، متاسفانه این واقعیت است که افغانستان ظرفیت جذب تمام ایتام را ندارد؛ ولی در سال آینده ما تلاش این را داریم که خدا خواسته باشد هم از نقطه نظر پرورشگاه ها و هم از نقطه نظر مراکزی حفاظتی اطفال را زیاد کنیم که در سال جاری سه ولایت بامیان، ننگرهار و بلخ است و مراکز حمایتی در زون های کشور از بودجه چهارده سال ان شاء الله مدنظر گرفته میشود. موضوع چهارم جناب واقف صاحب حکیمی پرسان کردند که اینها زیادتر سوال انتقادی داشتند، در مورد همان مداخله نهاد ها گفتند که باید تمام استخدام و این موضوعات از سوی وزارت کار شود، در حالیکه کمیسیون اصلاحات اداری است و کمیسیون اصلاحات اداری کار خود را نمیکند و قوای بشری باید در اختیار وزارت کار بوده باشد، این همان نفس ایجاد وزارت کار هم از همین جا است حالا کمیسیون اصلاحات اداری به اساس فیصله نامه که در بن شده بود، امروز یکی از تشکیلات اساسی دولت افغانستان است، در این خصوص هم ما به عنوان وزارت تصمیم گرفته نمیتوانیم که آن تصمیم از حیطه صلاحیت ما خارج است. یک چیز را میخواهم خیلی صمیمانه خدمت شما عرض کنم که همیشه گفته میشود که وزارت کار چگونه جلو نرخ بالای بیکاری را گرفته نمیتواند و چرا اشتغال ایجاد کرده نمیتواند؟ چرا همین فقر و بیکاری که است در این خصوص مؤثریت ندارد؟ همانطوری که میدانید وزارت کار و امور اجتماعی پالیسی ساز است، ما پالیسی میسازیم برای حکومت افغانستان که ما در این خصوص نظر تخصصی و نظر مسلکی، سروی ها و تمام برداشت های که از بازار کار افغانستان داریم، همین مسیر را شما باید طی بکنید که ما بتوانیم جلو رشد بیکاری را بگیریم، بعنوان مثال به حکومت افغانستان به وزارت مالیه بارها گفتیم که شما بودجه ای را باید تصویب کنید که آن اشتغال زا بوده باشد، تحرک ایجاد بکند در بازار کار افغانستان فقر را کم بکند؛ مثلاً زمینه شغل و اشتغال را باز بکند، یا موضوع دیگر یک چیز بسیار ساده بوده باشد، همکاران اصلاحات اداری همین لحظه ده ها هزار بست در مرکز و ولایات افغانستان کسی نیست که تعیین شده باشد، متأسفانه پروسه بسیار به کندی پیش میرود، از خود همین وزارت ما فعلاً 500 الی 600 نفر ما کمبود داریم، ما خود سرانه استخدام کرده نمیتوانیم؛ چون پروسیجر استخدام در اختیار کمیسیون اصلاحات اداری است، در صورت که این به موقع و کوتاه تر شود ما ده هزار جوانی را که از رشته های مختلف فارغ شده اند اینها را شامل کرده میتوانیم. دوستان پرسان کردند تحصیل کرده ها، سالانه ما متأسفانه از پنجاه الی هفتاد هزار تحصیل کرده از پوهنتون های دولتی و خصوصی، عالی و نیمه عالی فارغ میکنیم؛ ولی ظرفیت جذب حکومت افغانستان از ده هزار بیشتر نیست، به دلیل همین موضوعاتی که است، بنابرین وزارت کار و امور اجتماعی تمام تلاش خود را روی این متمرکز میسازد که ما باید مسیری را طی کنیم که آن بتواند حداقل تغییری را در جامعه، خصوصاً در بازار کار افغانستان ایجاد بکند. موضوع سوم اعزام کارگر است که همیشه انتقاد بالای سر حکومت افغانستان است، خوش بختانه خیلی با اطمینان گفت میتوانیم که ان شاءالله ماه های آینده میتوانیم که اعزام کارگر را حداقل به کشور عربستان سعودی اعزام کنیم؛ چون این کار تنها مربوط وزارت کارنیست، کارهای که مربوط وزارت کار بوده انجام شده، حالا مثلاً ما اتشه کارگری کار داریم، وزارت خارجه تا هنوز این را منظور نکرده بنابر دلایلی که دارد، این منظور شود که برود در آنجا که مشکل کارگر را در آنجا آنها به پیش ببرند، به حساب همان پل روابط بین کارگر و آن کشور کارگر پذیر باید آن اتشه بوده باشد، این مسایلی است و موضوعات دیگر من مانده است، . بسیار تشکر از توجه تان.

رئیس مجلس( نائب دوم):

ته ینج صاحب بیست دقیقه شد، تشکر بسیار زیاد.

دغونډې منشي:

د محترم بشیر احمد ته ینج د کار او ټولنیزو چارو کمېسیون نوماند وزیر څخه مننه . اوس د ښاغلي محمد قاسم حلیمی .....

نایب اول:

کتبی ځواب هغه کړي، ښه ښاغلي وزیر صاحب مهربانی .

بشیر احمد ته ینج، نامزد وزیر وزارت کار و امور اجتماعی، شهداء ومعلولین:

از همین کوچی صاحب استثنا است، راست میگویند من خدمت تان عرض میکنم، شما بعنوان نماینده یک قشر بسیار آسیب پذیر که ما مسئولیت در تمام قشرها داریم، خصوصاً کوچی های افغانستان متأسفانه محروم ترین، مظلوم ترین و آسیب پذیرترین قشرها هستند آن را ما میپذیریم، در سال آینده در بخش آموزشی که سوال تان بود در سال 1400 دوصد و پنجاه و شش نفر از کوچی ها را ان شاءالله ما تحت آموزش قرار میدهیم که در برنامه راهکاری ما وجود دارد، به همین خصوص خواستم برایتان اطمینان بدهم.

دغونډې منشي:

ښاغلی ته ینج صاحب مننه، اوس له محترم محمد قاسم حلیمی د ارشاد، حج او اوقافو وزارت نوماند وزیر څخه هیله کوو چې د وکیل صاحبانو سوالونو ته جوابونه ارایه کړي. حلیمی صاحب مهربانی!

محمد قاسم حلیمی نامزد وزیر وزارت ارشاد، حج و اوقاف:

وروره ما کار جوړ کړی د ټولو سوالونه مې را سره را جمع کړل چې مشابې او لنډ خلاصوم.

بسم الله الرحمن الرحیم

رامین صاحب، سیلاب صاحب، رضا زاده صاحب، حسینی صاحب، خان صاحب وردک، اخلاقی صاحب و جشمیدی صاحب یک سوال داشتند، افکار متشدد در کشور است، علمای شما( حال وزیر صاحبان ما صحبت میکنند، مرض ساری است بخیالم ) افکار متشدد علمای رسمی از وزارت تغذیه میشوند به ضد نظام، به ضد ملت، به ضد زن و مرد اش صحبت میکند، جنازه شهدای ما را نمیخوانند و همچنان اکثر وقت فتنه انگیز است، جواب من بسیار واضح است، در یک نقطه که هیچ قابل تحمل نیست، از همینجا میگویم هر امام ما که جنازه شهدای ما را نخواست ونخواند از منبر پایین بی اندازید خوب لگد کنید از مسجد بکشید، آن بی ایمان است، او بی وجدان است، او بی ملت است، او بی کشور است، نقطه دوم را که میخواهم توجه تان را جلب کنم، اکثر وقت علمای ما به این زندانی میشوند که جنازه طالبان را یا دیگران را خوانده اند، هرگز اجازه نیست به ارگان های امنیتی؛ مثلی که میگویم که جنازه اینها جواز دارد، از لحاظ دینی جنازه آنها هم جواز دارد ما آنها را تکفیر نمیکنیم، اگر آنها ما را تکفیر میکنند خود شان کافر میشوند، عالمی که در مسجد است و به ضد نظام تبلیغ و دعوت میکند، توصیه میدهیم در غیر آن رخصت اش میکنیم و متعهد هستیم لحاظ هیچکسی را هم نمیکنیم. سیلاب صاحب، بلقیس خور او سیمین بارکزۍ یو سوال درلود مشترک، بې ځایه رواجونه، د ښځو د میراث نه ورکول، ښځې خرڅول، لوڼه اخیستل او ملا امامان هم د دې نکاح تړي، شرعاً د هیڅ انسان خرڅول جایز نه دي، تقبیح کوو یې ، استنکار کوی یې او نکوهش یې کوو، هغه څوک چې په خرڅلاو د ولور په نوم او یا هم د نورو پیسو په نوم، موږ یې وینو د دي نه هیڅ انکار نه کوو بلقیس خور که په ټلیفون کې نه غږیږي د ما خبره واورئ، هیڅ انکار نه کوو چې دا کار شته زموږ ملایانې نکاح وې تړي د دې لپاره موږ له سترې محکمې سره ترتیب لرو چې ټول نکاح خطونه رسماً شي موږ رسمي ملاامامانو ته ورکړو هر هغه څوک چې خلاف د دین او خلاف د قانون نکاح تړي هغه نکاح خط یې نه امضا کېږي او ستره محکمه به یې نه قبلوي. میراث هر هغه څوک چې نه ورکوي موږ د ائمه وو لپاره، د خطباو لپاره خاصې برنامې لرو تر څو خلکو ته هم ارشادات وکړي هم د ښځو د شرعي حقوق په باب خبره وکړي هم د میراث په باب خبره وکړي عالم ته اجازه نه ورکوو چې له مقدس منبر او محراب نه زما د خور او زما د مور، زما د میرمن ، زما د لور توهین وکړي. فرزانه کوچی خور

په لویه لارو بیخطره سفرونه کوم

غله را نه څه غواړي په جیب کې پیسې نه ګرځوم

د کوچیانو شعر دی، له اول چې نه تر دریېم صنف پورې ټول افغانانو ته جبری درس ده په مساجدو کې او دا به د کوچیانو به سهم حتماً په کې وي مظلوم او بیچاره قشر دی او همیشه خزانې په خرابوو کې وي په کوچیانو کې داسې خویندې لکه دا ته او داسې وروڼه لکه چې ناست دي را وځي او د موږ فخر دي موږ ټول په اصل کې همدغسې کوچیانو یو ورو ورو ښار ته راغلي یو او ښاري شوي یو اوس له هغه کوچیانې دنداسې نه سرخي او سفیدې ته رسیدلي یو او په خدمت کې یو.

استاد حنیف د ځمکو د غصب په ارتباط وویل ما پخپله برنامه کې وویل چې موږ حتی خپل مشاورین مقرر کړي دي چې موږ اقامه د دعوی پخپله وکړو او تنها په قضای دولت باندې اعتماد و نکړو، ناصری صاحب شما بسیار نقطه مهم را اشاره کردید، دو نقطه بود یکی اش به شما است و یکی اش به ما که وکیل صاحبان تکراری میرود، وکیل سهم حجاج خود را دارد، اینکه به مؤکلش نمیدهد و خود اش میرود آن را من جواب نمیگویم؛ اما در مورد مسئولین وزارت و ائمه بی غم باشید، هیچکسی دیگر تکراری نمیرود؛ چون آن امتیازی که خلاف اصول میگرفت، آن امتیاز را سرش قطع کردیم، بخاطر خدا اینها هم نمیروند ما همان معاشی را که به ملا، سه هزار دالر می فهمید که هفت هزار دالر سر یک نفر مصرف میشد، کی است در افغانستان خصوصاً از ائمه و علما که ما برایش اعلان کنیم که ما ترا بی مصرف حج روان میکنیم نمیرود، همه اش میرود، اضافه پیسه چرا بدهیم، به اضافه پیسه که رضایی صاحب هم پرسان کردند، ما در سعودی افغانهای خود ما را استخدام میکنیم به مصارف کم؛ چون زبان را هم می فهمند و بلد هم هستند، رضایی صاحب، رضا زاده صاحب، خالد اسد صاحب د مسجدو د بې نظمۍ، د خطبو د بې نظمۍ خبره وکړله موږ لګیا یو ترڅو خطبې آسانه، ساده، متحدې، له حال مکان او زمان سره مناسبې جوړې کړو . استاد حنیف، حاجي صاحب خان محمد وردګ وویل چې دغه ارشاد او دعوت محدود په رعیت باندې دی او که حکومت ته هم ځي، نحن نبلغ و علیهم العمل . او موږ ورته وایو چې اللهم بلغة ... ځکه موږ مبلغین یو نه منفذین، آخرین چې وخت مې ان شاءالله نه دی نیولی بلخابي صاحب او اخلاقی صاحب د هلال د رویت په ارتباط باندې خبره کړې ده چې په دغه ارتباط څه کوی، موږ تر اوسه پورې د هلال د رویت لپاره هغه وسایل چې په کار دي نه لرو او کوشش کوو چې ولرو تر اوسه پورې د مذاهبو مختلفو مذاهبو په اساس یې (صوموا لرؤیته و افطروا لرؤیته فإن شق علیکم الامر فأکملوا ثلاثین من امر) په همدې باندې عمل کوو. د استادانو لپاره هم د علماو لپاره موږ خوشبختانه په تیره هفته کې هغه ۳۰۵ فرمان چې د ځمکو د توزیع لپاره د امنیتي ارګانونه او د شهداوو او د مهاجرینو لپاره جوړ شوی وو هغه مو تعدیل کړ جلالتماب رئیس صاحب جمهور نه مننه کوو و منل او هغه دوهم فرمان ورکړ چې په دې کې علما د محراب او منبر هم شامل دي و الله ولی التوفیق.

دغونډې منشي:

مننه د ښاغلي محمد قاسم حلیمي د ارشاد حج او اوقاف وزارت له نوماند وزیر څخه چې وکیل صاحبانو ته یې ځوابونه ارائه کړل.

رئیس مجلس :

وکیل صاحبان خانه ملت، نامزد وزرای محترم، مطابق به آجنداء امروز مجلس و برنامه های کاری خویش را ارئه کردند، به سوالات وکلای محترم پاسخ دادند، من به نمایندگی از شما تشریف آوری شان را خیر مقدم گفته و تشکری میکنم، سلامت باشید وزیر صاحبان، تشکر به امید پیروزی و موفقیت تان .

یک برنامه داریم از خواهر فرزانه است.

نائب منشی :

جناب رئیس صاحب گفتند به روز شنبه خوانده شود، گزارش بود از هیئت موظف .

رئیس مجلس :

خوب درست است.

وَآخِرُ دَعْوَانا أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

تهیه وترتیب: آمریت ثبت مباحثات وتنظیم امور تخنیکی جلسات(هنسرد)

استخراج کننده مطالب: محمد ایمل ویار، نثار احمد جمال، صدیقه بارکزی، زویا حکمتجو و خالد هجران.

مصحح لسانهای ملی: محمود جان همدرد، نصیبه عطائی، محمد ایمل دوست و الهام مهدی.